Στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου, γιόρταζαν τα Λουπερκάλια προς τιμή του θεού Φαύνου (του Πάνα των Ελλήνων). Οι Ρωμαίοι θυσίαζαν κατσίκια και σκυλιά, ενώ νεαρά αγόρια χτυπούσαν με λωρίδες από δέρμα κατσίκας τις νεαρές κοπέλες για να τους μεταδώσουν τη γονιμότητα. Μία ανάλογη γιορτή υπήρχε και στην Αρχαία Αθήνα τον μήνα Γαμηλιώνα (αντιστοιχούσε στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου και το πρώτο του Φεβρουαρίου), τα Θεογάμια, προς τιμή του Δία και της Ήρας.

Η γιορτή καταργήθηκε από την Εκκλησία τον 5ο αιώνα μ.Χ., ως ειδωλολατρική. Στη θέση της (14 Φεβρουαρίου) μπήκε ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου Βαλεντίνου, μάρτυρα της χριστιανικής πίστης από τη Ρώμη, με απόφαση του Πάπα Γελάσιου. Ο Βαλεντίνος, σύμφωνα με τον θρύλο, υπήρξε ιερωμένος του 3ου αιώνα, ο οποίος σε πείσμα των αυτοκρατορικών διαταγών δεχόταν να παντρέψει νεαρούς στην ηλικία ερωτευμένους, γλιτώνοντας με αυτό τον τρόπο τους άρρενες από τη στρατιωτική θητεία.

Με άλλα λόγια, επρόκειτο για πραγματικό προστάτη των ερωτευμένων και των αντιρρησιών συνείδησης, θα λέγαμε σήμερα! Ένας άλλος θρύλος λέει ότι όσο καιρό ο Βαλεντίνος ήταν μέσα στη φυλακή, αρνούμενος να αποκηρύξει την πίστη του, ερωτεύτηκε την τυφλή κόρη του δεσμοφύλακά του, στην οποία μάλιστα έστειλε κι ένα γράμμα με την υπογραφή: Με αγάπη από τον Βαλεντίνο σου.

Ο Άγιος Βαλεντίνος

Τη νοηματοδότηση που έχει σήμερα η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου την απέκτησε στα χρόνια του ύστερου Μεσαίωνα, γύρω στον 14ο αιώνα. Την πρώτη γραπτή αναφορά την έχουμε το 1382 στο ποίημα Το Κοινοβούλιο των Πτηνών (Parlement of Foules) του πατέρα της αγγλικής λογοτεχνίας Τζέφρι Τσόσερ. Το ποίημα των 699 στίχων είναι ένα ενύπνιο εμπνευσμένο από την παράδοση, κατά την οποία κάθε χρόνο την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου τα πουλιά συγκεντρώνονται μπροστά στη θεά της φύσης για να διαλέξουν ερωτικούς συντρόφους («…for this was Saint Valentine’s Day, when every bird cometh there to choose his mate…»).
Στις αρχές του 17ου αιώνα η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου ως Γιορτή των Ερωτευμένων θα πρέπει να ήταν αρκετά γνωστή στην Αγγλία, αν λάβουμε υπόψη μας τη σχετική αναφορά στον Άμλετ του Σέξπιρ (Τραγούδι της Οφέλιας από την 4η πράξη, Μετάφραση Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, 1916):

Καλό πρωί! Είναι σύσκοτο. Τον Άγιο Βαλεντίνο
γιορτάζω κι ήρθα κόρη εδώ
στο παραθύρι σου να ιδώ
ταίρι με σε αν θα γίνω.
Σηκώθη ο νιος και ντύνεται κι ευτύς την πόρτα ανοίγει
και μπαίνει μέσα η κορασιά,
που κορασιά δε θά ‘ναι πλιά,
όταν απόκει φύγει.

Το 1840 ήταν κοινός τόπος η ανταλλαγή, μεταξύ των ερωτευμένων, μικρών χειρόγραφων σημειωμάτων με ευχές (valentines). Το ίδιο χρονικό διάστημα η γιορτή διαδόθηκε και στην Αμερική, όπου η ανταλλαγή ευχετήριων καρτών βοηθήθηκε από τη βιομηχανοποίηση και τα φθηνά ταχυδρομικά τέλη. Με την πάροδο του χρόνου το επιχειρηματικό δαιμόνιο και η πολιτιστική επιβολή των αγγλοσαξόνων έδωσαν στη γιορτή τον οικουμενικό χαρακτήρα που γνωρίζουμε σήμερα.

Τα τελευταία χρόνια η εμπορευματοποίηση της γιορτής έχει φθάσει στο κατακόρυφο. Μετά τις κάρτες, τις ηλεκτρονικές κάρτες μέσω Ίντερνετ (e-cards), τα λουλούδια και τα σοκολατάκια, σειρά έχει η βιομηχανία των κοσμημάτων να οικειοποιηθεί την ημέρα των ερωτευμένων. Ο τζίρος του Αγίου Βαλεντίνου μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασε το 2010 τα 15 δισεκατομμύρια δολάρια, το ισόποσο του ΑΕΠ της Μποτσουάνα.

Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου προκαλεί αντιδράσεις στον μη Χριστιανικό κόσμο. Στην Ινδία οι φανατικοί ινδουιστές και μουσουλμάνοι αντιτίθεται στη γιορτή. Τη θεωρούν πολιτιστικό μίασμα και προϊόν της παγκοσμιοποίησης. Στο Πακιστάν, το τοπικό ισλαμικό κόμμα ζητά την κατάργησή της, καθώς, όπως υποστηρίζει, αντιβαίνει τον Ισλαμικό Πολιτισμό. Την ίδια άποψη έχουν και οι συντηρητικοί κύκλοι του θεοκρατικού Ιράν.

Η ελληνική εκδοχή της Γιορτής των Ερωτευμένων

Ο Άγιος Βαλεντίνος δεν μνημονεύεται πουθενά στο ορθόδοξο εορτολόγιο και, όπως ήταν φυσικό, η ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον παραδέχτηκε. «Ο άγιος αυτός είναι για μας ανύπαρκτος. Είναι μια μυθοπλασία δυτικής προέλευσης», δηλώνουν άνθρωποι της Εκκλησίας. Με τη σειρά της και η Καθολική Εκκλησία στην αναθεώρηση του γενικού εορτολογίου της το 1969 υποβίβασε την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου σε τοπική εορτή, επειδή δεν γνώριζε σχεδόν τίποτα για τον βίο του, παρά μόνο ότι ετάφη στη Βία Φλαμίνια της Ρώμης στις 14 Φεβρουαρίου.
Όταν, όμως, ο ξενόφερτος άγιος άρχισε να μπαίνει για τα καλά και στη ζωή των Ελλήνων και η ημέρα αυτή να καθιερώνεται και στη χώρα μας ως η ημέρα των ερωτευμένων στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 με πρωτοβουλία των ανθοπωλών, εκπρόσωποι της Εκκλησίας πρότειναν οι Έλληνες ερωτευμένοι να τιμούν και να γιορτάζουν αγίους που υπάρχουν στο ορθόδοξο εορτολόγιο.

Το 1994, ο τότε εκπρόσωπος Τύπου της Ιεράς Συνόδου, Γιάννης Χατζηφώτης, πρότεινε να καθιερωθεί ως ημέρα των ερωτευμένων η γιορτή του Αγίου Υακίνθου, που τιμάται στις 3 Ιουλίου. Ο Υάκινθος καταγόταν από την Καισάρεια της Καπαδοκίας και υπηρετούσε ως κουβικουλάριος (θαλαμηπόλος) του ρωμαίου αυτοκράτορα Τραϊανού. Άνθρωπος εμπιστοσύνης του αυτοκράτορα, ο Υάκινθος προσηλυτίσθηκε στον Χριστιανισμό, προκαλώντας την οργή του Τραϊανού, που όταν το έμαθε διέταξε να τον φυλακίσουν χωρίς να του δίνουν καθόλου φαγητό, εκτός κι αν ήθελε να φάει ειδωλόθυτα. Σαράντα μέρες πέρασε έτσι ο Υάκινθος, χωρίς να αγγίξει τα ειδωλόθυτα. Την 41η, όμως, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο, σε ηλικία 20 ετών.

Στην καθιέρωση της 3ης Ιουλίου ως ημέρα του έρωτα και της ποίησης πρωτοστάτησε ο γνωστός τραγουδοποιός από τα Ανώγεια της Κρήτης, Λουδοβίκος των Ανωγείων, που μαζί με ανθρώπους του πνεύματος και των γραμμάτων προχώρησαν στην ανέγερση ενός ναού σε μια πανέμορφη τοποθεσία, σε υψόμετρο 1.200 μέτρων στον Ψηλορείτη. Μπροστά από το εκκλησάκι αυτό, που είναι το μοναδικό στην Ελλάδα αφιερωμένο στον Άγιο, κάθε καλοκαίρι πραγματοποιούνται εκδηλώσεις με την επωνυμία Υακίνθεια.

Το 2000 ο μακαριστός Aρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, στην προσπάθειά του να φέρει πιο κοντά τη νεολαία στην Εκκλησία, πρότεινε να εορτάζεται η γιορτή των ερωτευμένων στις 13 Φεβρουαρίου, ημέρα που η Ορθοδοξία τιμά τη μνήμη των Αποστόλων Ακύλα και Πρίσκιλλας, ενός ενάρετου ζευγαριού Ιουδαίων σκηνοποιών, που ζούσε στην Κόρινθο και ασπάστηκε τον Χριστιανισμό.

Υπάρχει και μια τρίτη πρόταση, μάλλον από αρχαιόπληκτους, να εορτάζονται ως προστάτες των ερωτευμένων στις 14 Φεβρουαρίου ο πολυμήχανος Οδυσσέας και η πιστή του Πηνελόπη.

Πηγή: SanSimera.gr

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα επέλεξε μια vintage ταμπέλα από την Τοπική Οργάνωση ΠΑΣΟΚ Αγάπης, υπενθυμίζοντας ότι το Κίνημα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου παραμένει διαχρονικό και ισχυρό, ακριβώς όπως και η αγάπη.

Παράλληλα, ευχήθηκε χρόνια πολλά σε όλους τους ερωτευμένους, αναδεικνύοντας τη σύνδεση μεταξύ των αξιών του Κινήματος και της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου.

«Διαχρονικό και δυνατό. Σαν την αγάπη. 💚
Χρόνια πολλά σε όλες και όλους!», έγραψε στη λεζάντα της φωτογραφίας.

Τα λείψανα του Αγίου Βαλεντίνου, προστάτη των ερωτευμένων όλου του κόσμου, βρίσκονται από το 1908 – με κάποια διαλείμματα – στην εκκλησία των καθολικών της Μυτιλήνης.

Φέτος στις 18:00 το απόγευμα, ο επίσκοπός Λεόντιος θα πραγματοποιήσει λειτουργία στην καθολική εκκλησία. Ψάλλεται μάλιστα και ο ύμνος ο οποίος αναφέρεται ως «της Μυτιλήνης καύχημα».

Η παράδοση αναφέρει ότι στις κατακόμβες της εκκλησίας προς τιμήν της Αγίας Πρίσκιλλα τάφηκε το πτώμα του αποκεφαλισμένου Βαλεντίνου το έτος 270.

Το μαρτύριο του Αγίου Βαλεντίνου στην εκκλησία της Ρώμης παρέμενε άσβεστο και το 496 θεσπίστηκε από τον Πάπα Άγιο Γελάσιο να τιμάται η μνήμη του.

Στη συνέχεια και συγκεκριμένα το 1815 τα λείψανα δόθηκαν ως δώρο από τον Πάπα σε κάποιον ευγενή Ιταλό ιερέα κάτι το οποίο συνηθίζονταν. Για κάποια χρόνια, τα λείψανα χάνονται και το 1907 εμφανίζονται στη Μυτιλήνη και συγκεκριμένα στο ρωμαιοκαθολικό ναό της Παναγίας.

Λέγεται ότι μετά το θάνατο του κληρικού αυτού, κάποιος απόγονος του, που είχε κληρονομήσει τα λείψανα μετανάστευσε στην Μυτιλήνη, όπου τότε στο νησί υπήρχε ακμάζουσα κοινότητα δυτικό-ευρωπαίων ρωμαιοκαθολικών Χριστιανών. Στη Μυτιλήνη τα οστά παραμένουν ως το 1990, οπότε και μεταφέρονται στην Αθήνα στο ναό των Αγίων Φραγκίσκου και Κλάρας της Ιταλικής παροικίας.

Το 2009 πραγματοποιήθηκε η απότμηση τμήματος των λειψάνων από τον αρχιεπίσκοπο των Καθολικών των Αθηνών κ. Νικόλαο, υπογράφτηκε ειδικό επίσημο έγγραφο της πράξης αυτής, παρουσία και του ιερατικώς προϊσταμένου του Παρεκκλησίου του Αγίου Φραγκίσκου και της Αγίας Κλάρας, Ιερομονάχου Καπουτσίνου πατέρα Γαβριήλ Ριγκέτο και παραδόθηκαν στον αρχιεπίσκοπο Νάξου, Τήνου, Άνδρου και Μυκόνου με την ιδιότητά του Αποστολικού Τοποτηρητή της Καθολικής Επισκοπής Χίου, προκειμένου να τα επαναφέρει στη Μυτιλήνη.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Ρούλα Μαντή

Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι μισοί Ευρωπαίοι αναφέρουν ότι νιώθουν τακτικά μοναξιά και το 15% βιώνει συχνή μοναξιά. Έρευνες δείχνουν ότι η μοναξιά βλάπτει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία περισσότερο από το κάπνισμα 15 τσιγάρων την ημέρα ή την παχυσαρκία. Με τη γήρανση του πληθυσμού και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής στον τρόπο ζωής και εργασίας των ανθρώπων, η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυτό που ορισμένοι ειδικοί αποκαλούν «επιδημία μοναξιάς».

• Οι κυβερνήσεις αρχίζουν να το προσέχουν. Το 2018, το Ηνωμένο Βασίλειο διόρισε τον πρώτο του υπουργό για τη μοναξιά , ενώ αρκετές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας και της Ολλανδίας, αντιμετωπίζουν την κοινωνική απομόνωση ως ζήτημα δημόσιας υγείας. Ωστόσο, η μοναξιά παραμένει μια διαδεδομένη και αυξανόμενη πρόκληση.

Μια μέρα σαν τη σημερινή γιορτάζουμε τις ρομαντικές σχέσεις, αλλά σε κάνουν να νιώθεις λιγότερο μόνος; Όχι απαραίτητα. Ενώ τα άτομα σε σχέσεις όντως αναφέρουν χαμηλότερα επίπεδα μοναξιάς από τους ελεύθερους, όσοι έχουν δυστυχισμένες σχέσεις συχνά αισθάνονται ακόμη πιο μόνοι από εκείνους που είναι ελεύθεροι.

• Αυτή η επίδραση είναι ιδιαίτερα έντονη για τις γυναίκες, που βιώνουν μεγαλύτερη μοναξιά σε δυστυχισμένες σχέσεις από τους άνδρες. Καθώς αυξάνεται η επίγνωση του συναισθηματικού τέλους τέτοιων σχέσεων, περισσότεροι άνθρωποι – ειδικά οι γυναίκες – επιλέγουν να εγκαταλείψουν τις απομονωτικές συνεργασίες.

Εν τω μεταξύ, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών σε όλη την Ευρώπη από το 2023, ξεπερνώντας αριθμητικά τα νοικοκυριά με πολλά άτομα σε ορισμένες πόλεις. Αυτή η αλλαγή αντανακλά τις μεταβαλλόμενες νόρμες γύρω από τις σχέσεις και αμφισβητεί την ιδέα ότι το να είσαι σε ένα είναι το κλειδί για την ευτυχία.

Αν όχι ο ρομαντισμός, τι βοηθάει;

Ενώ η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου δίνει έμφαση στη ρομαντική αγάπη, οι φιλίες και η οικογένεια είναι πολύ πιο ζωτικής σημασίας για την καταπολέμηση της μοναξιάς, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους.

• Οι νέοι Ευρωπαίοι (15-24 ετών) που αντιμετωπίζουν συχνή μοναξιά έχουν, κατά μέσο όρο, δύο λιγότερες στενές σχέσεις από τους συνομηλίκους τους, ενώ οι μεγαλύτεροι ενήλικες (65+) έχουν πέντε λιγότερες.

Καθώς ο πληθυσμός της Ευρώπης γερνά, αυτό αποτελεί μείζονα ανησυχία. Η έρευνα δείχνει ότι οι μοναχικοί ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν υψηλότερους κινδύνους άνοιας, κατάθλιψης και σωματικών προβλημάτων υγείας, ενώ οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί συνδέονται με μεγαλύτερη, πιο υγιή ζωή.

Για την καταπολέμηση της απομόνωσης και την προώθηση ισχυρότερων κοινωνικών δεσμών, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν προγράμματα κοινωνικής συνταγογράφησης με στόχο τη μείωση της μοναξιάς. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Creative Ireland της Ιρλανδίας και το «friluftsliv» της Σουηδίας (υπαίθρια διαβίωση) ενθαρρύνουν τη συμμετοχή της κοινότητας, ενώ η Δανία και η Πορτογαλία έχουν επίσης επενδύσει σε κοινότητες συστέγασης για ηλικιωμένους.

Γιατί αυτό έχει σημασία πέρα από την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου

Η μοναξιά διαμορφώνεται από τη σύγχρονη εργασιακή κουλτούρα και τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές δομές. Καθώς οι άνθρωποι μετακινούνται από κοινά περιβάλλοντα όπως το σχολείο ή το πανεπιστήμιο σε ατομικιστικές ρουτίνες εστιασμένες στην καριέρα, οι φιλίες συχνά εξασθενούν. Ταυτόχρονα, ενώ η οικογένεια παραμένει το κυρίαρχο μοντέλο νοικοκυριού , συχνά περιορίζει τις κοινωνικές συνδέσεις στους άμεσους συγγενείς, αφήνοντας λίγο χώρο για ευρύτερους δεσμούς της κοινότητας.

Η χρόνια μοναξιά επηρεάζει και άλλους τομείς περισσότερο από τα άτομα. Αυξάνει το κόστος υγειονομικής περίθαλψης, μειώνει την παραγωγικότητα στο χώρο εργασίας και αποδυναμώνει τις κοινότητες. Καθώς η εξ αποστάσεως εργασία γίνεται πιο κοινή, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι με λιγότερες προσωπικές αλληλεπιδράσεις η κοινωνική απομόνωση θα μπορούσε να βαθύνει. Αυτή η τάση αντικατοπτρίζει τον καπιταλισμό του τελευταίου σταδίου, όπου η παραγωγικότητα έχει προτεραιότητα έναντι της ανθρώπινης σύνδεσης και οι δημόσιοι χώροι για κοινωνική αλληλεπίδραση εξαφανίζονται. Ενώ ορισμένες κυβερνήσεις επενδύουν τώρα στη συστέγαση και στην κοινωνική συνταγογράφηση, η πολιτιστική αλλαγή είναι εξίσου κρίσιμη.

Η κάλυψη του θέματος της μοναξιάς την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου μπορεί να φαίνεται νοσηρή, αλλά μας υπενθυμίζει επίσης ότι η αγάπη και οι διασυνδέσεις έχουν πολλές μορφές. Είτε γιορτάζετε με έναν σύντροφο, είτε περνάτε χρόνο με φίλους ή πορευεστε μόνοι σας, ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: οι ισχυρές σχέσεις – ρομαντικές ή άλλες – είναι μια από τις καλύτερες άμυνες ενάντια στη μοναξιά.

Πηγή: European correspondent