Στο σημερινό περιβάλλον, όπου οι απαιτήσεις είναι αυξημένες και η σύγκριση με άλλους συχνά εντείνεται, το άγχος των εξετάσεων γίνεται πιο έντονο και συχνό.

Τι είναι το άγχος;

Το άγχος είναι μια φυσική αντίδραση του οργανισμού που ενεργοποιείται όταν καλούμαστε να ανταποκριθούμε σε προκλήσεις. Σε μέτρια επίπεδα μπορεί να είναι χρήσιμο, καθώς αυξάνει την εγρήγορση και τη συγκέντρωση. Όταν όμως γίνεται υπερβολικό ή παρατεταμένο, μπορεί να δυσκολεύει τη σκέψη και τη μάθηση (Szuhany & Simon, 2022).

Πώς εκδηλώνεται;

Το άγχος εμφανίζεται συνήθως σε τρία επίπεδα:

Στο σώμα:

σφίξιμο στο στομάχι ή στο στήθος, πονοκέφαλος, ταχυκαρδία, γρήγορη αναπνοή, διαταραχές ύπνου ή όρεξης (Chellappa & Aeschbach, 2022)

Στη σκέψη:

έντονη ανησυχία, αρνητικές σκέψεις («δεν θα τα καταφέρω»), δυσκολία συγκέντρωσης, καταστροφολογικά σενάρια

Στη συμπεριφορά:

εκνευρισμός, απόσυρση, αναβλητικότητα ή αντίθετα υπερβολική μελέτη χωρίς ξεκούραση (Hofmann & Hay, 2018)

Γιατί το άγχος είναι έντονο στις εξετάσεις;

Το άγχος συχνά συνδέεται με:

• τον φόβο της αποτυχίας

• την πίεση για επίδοση

• την ανάγκη αποδοχής από σημαντικά πρόσωπα

• την ανησυχία για το μέλλον (Zeidner, 2014)

Για τους εφήβους, οι εξετάσεις μπορεί να βιώνονται ως μια «δοκιμασία αξίας», γεγονός που ενισχύει την ένταση του άγχους.

Πρακτικές ιδέες για εφήβους

• Οργάνωσε το διάβασμα σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα

• Κάνε συχνά διαλείμματα – η ξεκούραση βοηθά τη συγκέντρωση

• Μίλα για αυτό που νιώθεις – το άγχος μειώνεται όταν το μοιράζεσαι

• Αποδέξου το άγχος ως κάτι φυσιολογικό, χωρίς να προσπαθείς να το εξαφανίσεις

• Φρόντισε το σώμα σου (ύπνος, φαγητό, άσκηση)

• Απόφυγε την υπερβολική σύγκριση με άλλους

• Θυμήσου: η επίδοση δεν καθορίζει την αξία σου

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς

Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του άγχους:

• Δημιουργούν ένα ήρεμο και σταθερό περιβάλλον

• Ακούν με προσοχή χωρίς άμεση κριτική ή συμβουλές

• Αναγνωρίζουν το άγχος ως φυσιολογικό

• Εστιάζουν στην προσπάθεια και όχι μόνο στο αποτέλεσμα

• Ενθαρρύνουν την ισορροπία (διάβασμα – ξεκούραση)

• Υπενθυμίζουν ότι η αποδοχή και η αγάπη δεν εξαρτώνται από την επίδοση

Τι είναι καλό να αποφεύγεται

• Υπερβολική πίεση ή έλεγχος

• Συγκρίσεις με άλλα παιδιά

• Υποτίμηση των συναισθημάτων

• Συνεχής εστίαση στους βαθμούς

• Πολλές συμβουλές τη στιγμή που το παιδί είναι αγχωμένο

Πότε χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη;

Είναι σημαντικό να αναζητηθεί βοήθεια όταν το άγχος:

• είναι έντονο και επιμένει

• επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση ή τη λειτουργικότητα

• οδηγεί σε αποφυγή ή έντονη απόσυρση

Που Μπορείτε να απευθυνθείτε

Στη γραμμή υποστήριξης 11525 του Μαζί για το Παιδί που παρέχει δωρεάν συμβουλευτική σε γονείς και εφήβους κατόπιν συγκατάθεσης των γονέων.

Η γραμμή λειτουργεί Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00-19:00.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

• Szuhany, K. L., & Simon, N. M. (2022). Anxiety disorders: a review. JAMA

• Chellappa, S. L., & Aeschbach, D. (2022). Sleep and anxiety. Sleep Medicine Reviews

• Hofmann, S. G., & Hay, A. C. (2018). Avoidance and anxiety. Journal of Anxiety Disorders

• Zeidner, M. (2014). Anxiety in education. Routledge

• Stöber, J., & Pekrun, R. (2004). Test anxiety research. Anxiety, Stress & Coping

«Σήμερα το πρωί έληξα τον γάμο μου μετά από 13 χρόνια. Ήρθα εδώ γιατί θέλω να νιώσω ξανά ο εαυτός μου», λέει η Στέφι, κοιτάζοντας γύρω της.

Η εξομολόγηση αιωρείται για λίγα δευτερόλεπτα στον αέρα. Όμως δεν πρόκειται για ψυχοθεραπευτική συνεδρία. Είναι η αρχή ενός μάλλον ασυνήθιστου μαθήματος χορού: ενός μαθήματος booty therapy – μιας πρακτικής που συνδυάζει το twerking με προσωπική ενδυνάμωση.

Ένας χορός για σώμα και ψυχή

Η booty therapy δημιουργήθηκε πριν από περίπου τρεις δεκαετίες στα προάστια του Παρισιού από τη χορεύτρια και δασκάλα Maïmouna Coulibaly.

Σήμερα διδάσκεται σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, ενώ στο Βερολίνο η Coulibaly κάνει μαθήματα δύο φορές την εβδομάδα εδώ και έξι χρόνια.

Το concept είναι απλό αλλά ταυτόχρονα βαθιά προσωπικό:
ο χορός, και ειδικά η κίνηση της λεκάνης, χρησιμοποιείται ως εργαλείο απελευθέρωσης συναισθημάτων και επεξεργασίας τραυμάτων.

Συνήθως τα μαθήματα απευθύνονται σε άτομα που ανήκουν στην κοινότητα FLINTA* — ένα γερμανικό ακρωνύμιο που περιλαμβάνει γυναίκες, λεσβίες, intersex, non-binary, τρανς και agender άτομα. Ο χώρος θέλει να είναι ασφαλής και απαλλαγμένος από κοινωνικές πιέσεις και βλέμματα.

«Μπορεί να κλάψετε- Μπορεί και να… νιώσετε έκσταση»

Πριν ξεκινήσει το μάθημα, η Coulibaly δίνει μια μικρή – αλλά απρόβλεπτη – προειδοποίηση.

«Κατά τη διάρκεια του μαθήματος μπορεί να νιώσετε την ανάγκη να κλάψετε», λέει.
Χαμογελά πονηρά και συνεχίζει:

«Μπορεί επίσης να νιώσετε… οργασμό.»

Κάποιοι κοιτάζονται μεταξύ τους αμήχανα. Άλλοι γελούν.

«Και ίσως εμφανιστούν ξανά κάποια τραύματα. Αφήστε τα να έρθουν», συμπληρώνει.

Η ένταση στον χώρο αλλάζει. Το μάθημα δεν είναι απλώς φυσική άσκηση. Είναι κάτι πιο βαθύ.

«Πέντε, έξι, επτά, οκτώ – HA!»

Η μουσική αρχίζει.

Η Coulibaly μετρά δυνατά:
«Πέντε, έξι, επτά, οκτώ – HA!»

Όλοι λυγίζουν τα γόνατα, παίρνοντας μια δυναμική στάση. Τα χέρια ακουμπούν στα γόνατα, το πηγούνι σηκώνεται ψηλά.

Και τότε αρχίζει το twerk.

Οι γοφοί κινούνται ρυθμικά, ενώ η δασκάλα φωνάζει με ενθουσιασμό:

«Είσαι πανέμορφη!»
«Νιώσε τη δύναμή σου!»

Για πολλούς από τους συμμετέχοντες είναι η πρώτη φορά που εκτελούν κινήσεις που συνήθως θεωρούνται έντονα σεξουαλικές, χωρίς ντροπή ή φόβο. Στον συγκεκριμένο χώρο, η κίνηση μετατρέπεται σε πράξη αυτοπεποίθησης και ενδυνάμωσης.

Σιγά σιγά, οι σκέψεις της ημέρας αρχίζουν να εξαφανίζονται: το άγχος της δουλειάς, οι ανασφάλειες για το σώμα, η αυτοαμφισβήτηση.

Η Στέφι, που μίλησε στην αρχή, το περιγράφει απλά:
«Από τότε που ξεκίνησα το booty therapy, νιώθω ότι αφήνω σιγά σιγά πίσω μου το τραύμα».

Η προσωπική ιστορία πίσω από τη μέθοδο

Για τη Coulibaly, η θεραπευτική δύναμη του χορού δεν είναι θεωρία. Είναι προσωπική εμπειρία.

Όταν ήταν τριών ετών υπέστη ακρωτηριασμό γεννητικών οργάνων. Στη συνέχεια βίωσε επανειλημμένες σεξουαλικές επιθέσεις, τόσο στην παιδική όσο και στην ενήλικη ζωή της.

Ο χορός ήταν ο τρόπος με τον οποίο βρήκε διέξοδο.

«Σε δύσκολες στιγμές, το στούντιο χορού ήταν το μόνο μέρος όπου μπορούσα να αναπνεύσω», λέει.
«Ήταν σαν το μικρό μου παρεκκλήσι».

Από αυτή την εμπειρία γεννήθηκε και η ιδέα της booty therapy: μια πρακτική που μετατρέπει την κίνηση σε μέσο απελευθέρωσης.

Το σώμα θυμάται;

Σύμφωνα με τον χορογράφο Dominik Feistmantl, ο οποίος έχει σπουδάσει Critical Dance Studies στο Freie Universität Berlin, πολλές πνευματικές παραδόσεις θεωρούν ότι η λεκάνη είναι το σημείο του σώματος όπου συσσωρεύονται τραυματικές εμπειρίες.

Η ιδέα θυμίζει όσα συχνά λέγονται στον χώρο της γιόγκα: ότι το σώμα «κρατά» συναισθήματα και τα απελευθερώνει μέσω της κίνησης.

Αλλά τι λέει η επιστήμη;

Οι αποδείξεις ότι το twerking μπορεί να θεραπεύσει συγκεκριμένα τραύματα παραμένουν περιορισμένες. Έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ σεξουαλικού τραύματος και πόνου στην περιοχή της λεκάνης, όμως δεν έχει αποδειχθεί ότι συγκεκριμένες κινήσεις όπως το twerk μπορούν να τον θεραπεύσουν.

Ο χορός ως αντίδοτο στο άγχος

Αυτό που είναι καλά τεκμηριωμένο, ωστόσο, είναι ότι ο χορός γενικότερα ωφελεί την ψυχική υγεία.

Μια μεγάλη μετα-ανάλυση του 2024 στο επιστημονικό περιοδικό Sports Medicine έδειξε ότι ο χορός συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης.

Ο ρυθμός, η σωματική δραστηριότητα, η κοινωνική επαφή και η μουσική δημιουργούν έναν συνδυασμό που ενεργοποιεί θετικά τον εγκέφαλο.

Και στο συγκεκριμένο μάθημα, το αποτέλεσμα είναι ορατό.

Η τελετουργία της απελευθέρωσης

Στο τέλος κάθε μαθήματος, όλοι σχηματίζουν έναν κύκλο. Κρατούν τα χέρια και κλείνουν τα μάτια.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Kalinda (@kalindakini)

Η Coulibaly μετρά:
«Τρία… δύο… ένα… Φωνάξτε!»

Ορμά στο κέντρο του κύκλου και όλοι ακολουθούν, βγάζοντας μια δυνατή κραυγή.

Είναι μια στιγμή σχεδόν τελετουργική.

Λίγα λεπτά αργότερα η μουσική ξεκινά ξανά.

«Αν έχετε ακόμα κάτι να διώξετε από μέσα σας, τώρα είναι η ώρα!» φωνάζει.

Τα βλέμματα στρέφονται προς τη Στέφι.

Εκείνη χαμογελά.

«Θα μπορούσα να βγάλω τη λύπη μου…» λέει.
«Αλλά είμαι πολύ χαρούμενη για να το κάνω».

Και το μάθημα συνεχίζεται – με περισσότερη κίνηση, περισσότερη μουσική και, ίσως, λίγο λιγότερο βάρος στην ψυχή.

Στο ΤΚ είναι ασφαλισμένοι περίπου 11 εκατομ. άνθρωποι στη Γερμανία. Κάθε χρόνο το ταμείο παρουσιάζει έκθεση για θέματα υγείας, στην οποία μεταξύ άλλων αξιολογεί πιστοποιητικά ανικανότητας για εργασία καθώς και αναρρωτικές άδειες και συνταγογραφήσεις φαρμάκων. Η τελευταία έκθεση του ΤΚ περιλαμβάνει δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa καθώς και έρευνα του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Κέμνιντς αναφορικά με τις συνέπειες της πανδημίας στην ψυχική υγεία.

Κόπωση, ψυχική εξάντληση, burnout

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης φαίνεται ότι το δεύτερο λοκντάουν προκάλεσε μεγαλύτερη ψυχική εξάντληση σε πολλούς σε σχέση με το πρώτο.Τον Μάρτιο του 2021 το 42% των ερωτηθέντων δήλωναν ότι βιώνουν «βαριά ή πολύ βαριά» την περίοδο της πανδημίας. Τον Μάιο του 2020 το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 35%. Ο Μπέρτολτ Μάιερ, καθηγητής Εργασιακής, Οργανωτικής και Επιχειρηματικής Ψυχολογίας στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Κέμνιτς θεωρεί ότι αυτό πιθανώς οφείλεται στο ότι «μεταξύ Ιουνίου και Νοεμβρίου 2020 δεν φορτίστηκαν οι ‘ψυχολογικές μπαταρίες’» εξαιτίας της έλλειψης ή του περιορισμού κοινωνικών δραστηριοτήτων, ταξιδιών ή απλά συναντήσεων με φίλους. «Μακροπρόθεσμα αυτή η ανισορροπία οδηγεί σε μόνιμη εξάντληση ή σε σοβαρότερες περιπτώσεις σε burnout».

Mάλιστα τα επίπεδα εξάντλησης ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά στο δεύτερο και τρίτο κύμα της πανδημίας, σύμφωνα με τον Μάιερ. Όπως επισημαίνει ιδιαίτερα επιβαρυντικός παράγοντας για την υγεία είναι η μοναξιά. Επίσης την άνοιξη του 2021 το 70% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι γνωρίζουν τουλάχιστον ένα άτομο που έχει προσβληθεί ή νοσεί από κορωνοϊό. Τον Μάιο του 2020 το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 23%. Ο φόβος ότι συγγενείς ή φίλοι θα προσβληθούν από κορωνοϊό έχει αυξηθεί κατά 60%. Η ανησυχία για την υγεία αγαπημένων προσώπων υπερβαίνει κατά πολύ τον φόβο της ίδιας της μόλυνσης από κορωνοϊό.

Διπλό βάρος: τηλεργασία και παιδιά

Το 44% των ερωτηθέντων φοβάται επίσης τις οικονομικές συνέπειες του κορωνοϊού, ενώ ένα 11% ότι θα χάσει τη δουλειά του. Το άγχος καταγράφεται ακόμη πιο υψηλό σε οικογένειες με εργαζόμενους γονείς και παιδιά σε ηλικία σχολείου (59%). Οι γονείς με τουλάχιστον ένα παιδί κλήθηκαν ξαφνικά να εργαστούν λόγω πανδημίας στο σπίτι, κάτι που δεν ήταν για όλους εύκολο, ειδικά όταν έκλεισαν σχολεία και παιδικοί σταθμοί. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την έρευνα το πρόσθετο βάρος της φροντίδας των παιδιών φαίνεται να ανέλαβαν κυρίως οι γυναίκες.

Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, επιπρόσθετος παράγοντας άγχους για πολλούς είναι ο τρόπος που τα ΜΜΕ διαχειρίζονται την πανδημία αλλά και οι έντονες κοινωνικές διαμάχες πχ. μεταξύ υπέρμαχων και πολέμιων των αυστηρών μέτρων και. των λοκντάουν. Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι οι κάτοικοι κρατιδίων της ανατολικής Γερμανίας πχ. της Θουριγγίας ή της Σαξονίας νιώθουν πιο έντονο ψυχοκοινωνικό στρες λόγω κορωνοϊού (57%) σε αντίθεση με τη Βαυαρία (37%) ή τo Bερολίνο (33%) και την Έσση (32%). Σε γενικές γραμμές πάντως σύμφωνα με το TK δεν καταγράφεται στη Γερμανία σημαντική επιδείνωση της υγείας των ασφαλισμένων σε σχέση με προηγούμενα έτη, βάσει των αναρρωτικών αδειών που ζητήθηκαν -το αντίθετο μάλιστα. Το 2020 το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 4,14%, ενώ το 2019 στο 4,22%, γεγονός που οφείλεται, σύμφωνα με ειδικούς στο ότι οι κανόνες υγιεινής και οι αποστάσεις συνέβαλαν παράλληλα στη μείωση άλλων μολυσματικών ασθενειών, όπως η γρίπη.

Πηγή: DW

Οι περισσότερες κλήσεις στη Γραμμή είναι από την περιφέρεια -από μικρές πόλεις και ορεινά χωριά. «Κι αυτό δείχνει πόσο προσβάσιμοι είναι χώροι ψυχικής υγείας» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ψυχολόγος Νάγια Σουρβίνου. «Λειτουργούμε ως πρωτοβάθμια υπηρεσία ψυχικής υγείας» εξηγεί «και το πιο σημαντικό είναι ότι οι υπηρεσίες μας είναι δωρεάν, ότι υπάρχει πρόσβαση για όλη την Ελλάδα και ότι δίνουμε τη δυνατότητα 12 συνεδριών».

Οι πανελλήνιες εξετάσεις έχουν εξελιχθεί, για την πλειονότητα των οικογενειών, σε μια «αρένα», όπου έφηβοι δοκιμάζουν τις αντοχές τους και γονείς αναμετρούνται με τη δική τους αγωνία για το μέλλον των παιδιών τους. Κάπου στο βάθος, υπάρχει ο φόβος του εφήβου για την αποτυχία, διότι μπορεί να έχει μάθει ότι δεν έχει δικαίωμα να αποτύχει. Συνάμα, μπορεί να υπάρχουν ανεκπλήρωτα όνειρα των γονέων, υψηλές προσδοκίες ή κυρίως φόβος για ένα σκαιό μέλλον χωρίς κάποια επιστημονική εξειδίκευση.

Όπως εξηγούν οι επιστήμονες ψυχικής υγείας της «Γραμμής 11525», οι έφηβοι που καλούν συνήθως έχουν «ακινητοποιηθεί» από το άγχος. «Για να φθάσουν στο σημείο να καλέσουν στη Γραμμή, βρίσκονται ήδη σε πολύ επιβαρυμένη κατάσταση άγχους» εξηγούν οι επιστήμονες της Γραμμής. Ταχυκαρδίες, αίσθημα δύσπνοιας, άλγη, πονοκέφαλοι είναι σωματικά συμπτώματα που συχνά περιγράφουν.

Οι έφηβοι φοβούνται ότι θα απογοητεύσουν: τον εαυτό τους και την οικογένειά τους. «Αλίμονο, όμως, εάν δεν κάνουμε λάθη και εάν δεν προσπαθούμε» λέει η κ. Σουρβίνου. «Δεν πρέπει να αποθαρρυνθούμε από την προσπάθεια, επειδή κάνουμε λάθη. Η τελειοθηρική στάση εξουθενώνει. Οδηγεί τελικά στην ακινητοποίηση».

Οι επιστήμονες της Γραμμής προσπαθούν καταρχήν να «καθαρίσουν» τις αρνητικές σκέψεις από το μυαλό των παιδιών. «Το ζητούμενο» εξηγεί η κ. Σουρβίνου «δεν είναι να καθησυχάσω ή να εξυψώσω το παιδί. Το ζητούμενο είναι να καταφέρω να κατανοήσω το συναίσθημα του παιδιού. Δεν υπάρχουν για όλα απαντήσεις. Δεν μπορεί ένας γονιός να έχει για όλα απαντήσεις. Όμως, η συζήτηση του παιδιού με τον γονιό είναι εξαιρετικά υποβοηθητική. Αλλά να γίνεται με κατανόηση, χωρίς προσπάθεια ελέγχου και χωρίς επίκριση. Είναι πολύ σημαντικό, όταν ο γονιός μοιράζεται με το παιδί του τη δική του δυσκολία. Όταν δείχνει ότι δεν είναι τέλειος. Και μπορεί να γίνει ανθρώπινος ο γονιός, χωρίς να χάσει το ρόλο του».

Ένα άλλο κομβικό σημείο στη διαχείριση του άγχους είναι να έρθει ο έφηβος σε επαφή με τις δικές του επιθυμίες. Μπορεί ο έφηβος να φοβάται να αποδεχθεί ότι οι επιθυμίες του έρχονται σε αντίθεση με τις προσδοκίες των γονέων. Έχει υπάρξει περίπτωση κοριτσιού που δεν ήθελε να δώσει εξετάσεις, διότι φοβόταν ότι θα πετύχει το στόχο. Στην περίπτωση αυτή, ο στόχος αυτός δεν ήταν η δική της επιθυμία. Και ήταν πολύ δύσκολο για το παιδί να καταλάβει ότι αυτό τελικά συνέβαινε.

Στη Γραμμή 11525 καλούν, όμως, και γονείς. Είναι γονείς που δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν το παιδί τους, πώς να κατανοήσουν το άγχος που βιώνει, πώς να μην το επιβαρύνουν. «Ο γονιός δεν μπορεί να βλέπει το παιδί του να υποφέρει, να βιώνει δύσκολα συναισθήματα. Στην πορεία συνήθως αντιλαμβάνεται ότι άθελά του προβάλλει στο παιδί τις δικές του αγωνίες, το δικό του άγχος που εντείνεται από τις δικές του ανεκπλήρωτες επιθυμίες» σημειώνει η κ. Σουρβίνου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι επιστήμονες της Γραμμής προσπαθούν να εισάγουν τους γονείς σε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης: Να προβληματισθούν για τον τρόπο που διαχειρίζονται καταστάσεις, να φιλτράρουν το δικό τους συναίσθημα, τον τρόπο που το προβάλλουν στο παιδί και πως το παιδί οικειοποιείται τελικά το συναίσθημα των γονιών. «Μιλάμε για πράγματα που χρειάζονται χρόνια παρέμβασης. Όμως, εμείς προσπαθούμε να δημιουργήσουμε τη ρωγμή. Η ρωγμή ανοίγει το δρόμο για να δουλέψουν στη συνέχεια οι γονείς» συμπληρώνει.

Αιτία του άγχους στις περιπτώσεις που χειρίζονται οι ειδικοί της Γραμμής είναι ο φόβος. Ο φόβος για το άγνωστο. Κα η προσπάθειά τους είναι να καταλάβει το παιδί ή ο γονιός ποια είναι η γενεσιουργός αιτία του συγκεκριμένου φόβου. «Εστιάζουμε στην προέλευση του άγχους ή του φόβου. Διότι όταν γίνει κατανοητή η πηγή του άγχους ή του φόβου, έχει ήδη διανυθεί η μισή απόσταση για τη λύση».

Συστάσεις

Οι επιστήμονες της Γραμμής 11525 έχουν δημιουργήσει μια σειρά διαφάνειες, όπου έχουν κωδικοποιήσει τις συστάσεις τους προς εφήβους και γονείς.

Στα παιδιά συστήνουν να υιοθετήσουν μια καθημερινή ρουτίνα, να οργανώσουν το διάβασμά τους με βάση τις δικές τους ανάγκες, να επικοινωνούν τις ανάγκες τους με το οικογενειακό περιβάλλον, να αναγνωρίσουν τις ικανότητες τους και τα θετικά τους χαρακτηριστικά. Και βέβαια, να έχουν ελεύθερο χρόνο. «Δεν πρέπει να ενοχοποιούμε τον χρόνο που χρησιμοποιούμε για να ξεκουράσουμε τον εαυτό μας. Ο χρόνος αυτός είναι απαραίτητος» τονίζει η κ. Σουρβίνου. Κι ακόμα, είναι απαραίτητη η φυσική άσκηση, οι βόλτες στον καθαρό αέρα, οι βαθιές αναπνοές για τη μείωση του άγχους.

Στους γονείς συστήνουν να διασφαλίσουν ένα ήρεμο περιβάλλον για τα παιδιά, να τα ενθαρρύνουν να κάνουν πράγματα που τα ευχαριστούν στον ελεύθερο χρόνο τους, να μην παρεμβαίνουν στον τρόπο που διαβάζουν και να επιτρέψουν στα παιδιά τους το «όχι» σε πράγματα και καταστάσεις που τα αγχώνουν. Να μην προκαλούν ανησυχία και εκνευρισμό με σχόλια και να μην επιβαρύνουν τους εφήβους με τις δικές τους επιθυμίες. Να τους δίνουν «χώρο» να προσδιορίσουν τα δικά τους όνειρα και επιθυμίες.