Νίκος Γιαννόπουλος

Ο αφθώδης πυρετός είναι μια ιογενής, πολύ μεταδοτική νόσος των παραγωγικών ζώων: βοοειδή, πρόβατα, αίγες, χοίροι και ορισμένα άγρια είδη που εν προκειμένω δεν μας ενδιαφέρουν.  

Σύμφωνα με την έως τώρα βιβλιογραφία και την παρατήρησή της νόσου, ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και δεν χαρακτηρίζεται ως νόσημα που μεταδίδεται στους ανθρώπους· όμως έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες λόγω του τρόπου και της ταχύτητας που πλήττει την παραγωγή.

Ως νόσος επιμένει (και γι’ αυτό συνιστά όντως πολύ δύσκολο πρόβλημα) γιατί οφείλεται σε ιό του γένους Aphthovirus  και υπάρχει σε πολλές διαφορετικές ορο­τυπικές μορφές, κάτι που δυσχεραίνει τη δημιουργία ευρείας ανοσίας σε ζώα.

Ο ιός, δυστυχώς για τα ζώα και τους παραγωγούς μεταδίδεται πολύ εύκολα. Η άμεση επαφή των ζώων βοηθά σ’ αυτό όπως και η μόλυνση σε συγκεκριμένα αντικείμενα όπως αυτά που συνιστούν το ζωικό εξοπλισμό. Ο ιός μεταλλάσσεται και μεταδίδεται τάχιστα χωρίς να υπάρχει άμεση επαφή ανθρώπου με ζώου.

• Γίνεται χαρακτηριστική και εμφανής με συγκεκριμένα συμπτώματα που εμφανίζονται στα ζώα. Αυτά περιλαμβάνουν φουσκάλες, δυσκολία στο φαγητό και στο περπάτημα, απώλεια όρεξης και μείωση γάλακτος. Ενας όχι ιδιαίτερα έμπειρος κτηνοτρόφος αντιλαμβάνεται εύκολα τι συμβαίνει.

Το κύριο όμως ζήτημα είναι γιατί ο αφθώδης πυρετός ως φαινόμενο επηρεάζει τόσο πολύ την κτηνοτροφική παραγωγή όπως έχει γίνει ήδη αντιληπτό στην περίπτωση της Λέσβου.

Η εξαιρετική υψηλή μεταδοτικόητα οδηγεί αρκετά γρήγορα σε μείωση της παραγωγής. Πρακτικά οι παραγωγοι έχουν λιγότερο γάλα και λιγότερο κρέας να διαθέσουν.

Οι αγορές, όταν αντιληφθούν την κατάσταση, απομονώνουν την παραγωγή που προέρχεται από τις συγκεκριμένες περιοχές. Επιβάλλονται απαγορεύσεις μετακίνησης ζώων και προϊόντων και όπως γίνεται αντιληπτό αυτό έχει δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος.

• Ήδη για την περίπτωση της Λέσβου γνωρίζουμε ότι η εμφάνιση κρουσμάτων έχει οδηγήσει σε αυστηρούς περιορισμούς στην αγορά και μεταφορά ζώων/προϊόντων, που πλήττουν εκτενώς την οικονομική δραστηριότητα των παραγωγών.

Η μέχρι στιγμής καταγραφή δείχνει ότι χιλιάδες ζώα παραμένουν αδιάθετα ή άσφαχτα — σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 70.000 αρνιά και κατσίκια δεν έχουν σφαγιαστεί ή πουληθεί λόγω της απαγόρευσης διακίνησης προϊόντων.

Αντιστοίχως, τα τυροκομεία έχουν σταματήσει την παραλαβή γάλακτος, με αποτέλεσμα να υπάρχει συσσώρευση γάλακτος και οικονομική ασφυξία στους κτηνοτρόφους.

Σύμφωνα με τους έως τώρα υπολογισμούς η τοπική οικονομία έχει ήδη χάσει πάνω από 9 εκατομμύρια ευρώ από τις επιπτώσεις των μέτρων και την αναστολή εξαγωγών/διακίνησης προϊόντων.

Οι παραγωγοί διαμαρτύρονται για λαθεμένο σχεδιασμό αντιμετώπισης από την πλευρά του κράτους και μιλούν πια για δοκιμασία βιωσιμότητας του κλάδου στο νησί. Ολοι γνωρίζουν τι ρόλο παίζει η κτηνοτροφία στην οικονομία του μεγάλου αυτού νησιού.

Σε ανάλογες περιπτώσεις και σε περιοχές χωρίς ανοσία ή με καθυστερημένη αντίδραση, τα οικονομικά κόστη από απώλεια παραγωγής, έλεγχο και διακοπή εμπορίου ανήλθαν σε δισεκατομμύρια δολάρια (π.χ. το 2001 σε μεγάλες εκτάσεις στην Ευρώπη).

Σύμφωνα με τα πρωτόκολλα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν επιβεβαιωθεί επιδημία αφθώδους πυρετού σε μια χώρα ή περιοχή (όπως στην περίπτωση της Λέσβου), οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εφαρμόσουν έκτακτους εμβολιασμούς — με σκοπό τον περιορισμό της εξάπλωσης της λοίμωξης.

Όμως το κύριο μέτρο είναι η παρατεταμένη καραντίνα και η απαγόρευση της κυκλοφορίας των προϊόντων. Και αυτό είναι το πλέον οδυνηρό για τους παραγωγούς. Γι’ αυτό και οι οργισμένες (και δικαιολογημένες, θα μπορούσε να πει κανείς) αντιδράσεις.