Μιλώντας στον Τζιμ Λάμας του NBC Nightly News από την Τεχεράνη, ο Αραγτσί διατράνωσε τη βεβαιότητά του ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει μια χερσαία εισβολή και ότι κάτι τέτοιο θα αποτελέσει «μεγάλη καταστροφή» για τις ΗΠΑ. 

«Δεν βλέπω κανέναν λόγο να διαπραγματευτούμε» τόνισε επίσης, λέγοντας ότι, και τις δύο φορές που η Τεχεράνη διαπραγματεύτηκε με τις ΗΠΑ, δέχτηκε επιθέσεις εν μέσω των συνομιλιών. Ξεκαθάρισε, δε, ότι το Ιράν δεν έχει την πρόθεση -αυτή τη στιγμή- την πρόθεση να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο, ανάλογα με την έκβαση του πολέμου, θα εξετάσει και αυτή την προοπτική.

Σε ανάρτησή του στο Χ, δε, ο ΥΠΕΞ του Ιράν απευθύνθηκε ευθέως στον Ντόναλντ Τραμπ. «Το Σχέδιο Α για μια καθαρή και γρήγορη στρατιωτική νίκη απέτυχε, κύριε Πρόεδρε. Το Σχέδιο Β σας θα είναι ακόμη μεγαλύτερη αποτυχία» έγραψε χαρακτηριστικά.

Και συμπλήρωσε: «Η αλήθεια: Η ευκαιρία για μια μοναδική συμφωνία χάθηκε, αφότου η κλίκα “Τελευταία η Αμερική” (σ.σ. λογοπαίγνιο με το «America First» του Τραμπ) επισκίασε τη “σημαντική πρόοδο” που σημειώσαμε στις διαπραγματεύσεις. “Πρώτα το Ισραήλ” σημαίνει πάντα “Τελευταία η Αμερική”».

«Δεν έχουμε καμία πρόθεση να τα κλείσουμε αυτή τη στιγμή, αλλά καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, θα εξετάσουμε κάθε σενάριο», πρόσθεσε και επισήμανε ότι τα Στενά είναι άδεια αυτή τη στιγμή λόγω της ανησυχίας που επικρατεί μεταξύ των πλοικτητριών εταιρειών.

Αναφορικά με την προοπτική να υπάρξουν αμερικανικές χερσαίες επιχειρήσεις στο Ιράν, ο Αραγτσί ήταν ξεκάθαρος: «Τους περιμένουμε, θα είναι μεγάλη καταστροφή για εκείνους», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών σε άλλο σημείο των δηλώσεών του τόνισε ότι το Ιράν δεν ζητά εκεχειρία και δεν σκοπεύει να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ.

«Δεν ζητάμε εκεχειρία από τις ΗΠΑ. Δεν βλέπουμε κανέναν λόγο να διαπραγαμτευτούμε μαζί τους. Έχουμε ήδη καθίσει δύο φορές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μαζί τους», επισήμανε.

«Το Σχέδιο Α για μια καθαρή και γρήγορη στρατιωτική νίκη απέτυχε, κύριε Πρόεδρε», έγραψε ο ανώτατος διπλωμάτης του Ιράν στην πλατφόρμα κοινωνικών μέσων X. «Το Σχέδιο Β σας θα είναι ακόμη μεγαλύτερη αποτυχία».

Κατέληξε λέγοντας ότι η ευκαιρία για μια «μοναδική συμφωνία» «κάηκε» κατά τη διάρκεια του τελευταίου γύρου διαπραγματεύσεων.

«Το ‘Ισραήλ Πρώτα’ πάντα σημαίνει ‘ΗΠΑ Τελευταία’», πρόσθεσε ο υπουργός.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το NBC News, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, φέρεται να αντέδρασε έντονα κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, υψώνοντας τη φωνή του προς τον ειδικό απεσταλμένο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, αλλά και προς τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και στενό συνεργάτη του Αμερικανού προέδρου.

Ο Ιρανός διπλωμάτης, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, επέμεινε ότι η χώρα του διαθέτει «αναφαίρετο δικαίωμα» στον εμπλουτισμό ουρανίου, προκαλώντας άμεση αντίδραση από την αμερικανική πλευρά.

Η απάντηση των ΗΠΑ και η χαρακτηριστική φράση Γουίτκοφ

Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Στιβ Γουίτκοφ φέρεται να απάντησε στον Αραγτσί, υποστηρίζοντας ότι: οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης «αναφαίρετο δικαίωμα» να αποτρέψουν το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικών δυνατοτήτων.

Μάλιστα, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο που επικαλείται το NBC, ο Γουίτκοφ φέρεται να είπε στον Ιρανό υπουργό:

«Αν προτιμάτε, μπορώ να φύγω», υποδηλώνοντας την ένταση και το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί εκείνη τη στιγμή.

Ενημερώθηκε ο Τραμπ – «Αμηχανία» στον Λευκό Οίκο

Μετά το επεισόδιο, τα μέλη της αμερικανικής αντιπροσωπείας ενημέρωσαν άμεσα τον Ντόναλντ Τραμπ για όσα συνέβησαν στη Γενεύη.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έκρυψε την «αμηχανία» του για την εξέλιξη, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα του διπλωματικού επεισοδίου.

«Το Ιράν δεν νιώθει καμία εχθρότητα προς τις χώρες του Περσικού Κόλπου και είναι αποφασισμένο να συνεχίσει σχέσεις καλής γειτονίας με εκείνες» δήλωσε ο Αμπάς Αραγτσί κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Κινέζο ομόλογό του, Γουάνγκ Γι.

«Η αμυντική απάντηση του Ιράν εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων (…) δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως μία ιρανική επίθεση εναντίον αυτών των χωρών» που τις φιλοξενούν, υπογράμμισε ο Αραγτσί, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο του.

Σπύρος Σιδέρης

Κεντρικό ρόλο στον τελευταίο γύρο είχε η ομανική διαμεσολάβηση. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαϊντί, έκανε λόγο για «καλή πρόοδο» προς τον καθορισμό κοινών στόχων και συναφών τεχνικών ζητημάτων, σημειώνοντας ότι το κλίμα ήταν «εποικοδομητικό». Υπογράμμισε πως καταβλήθηκαν «σοβαρές προσπάθειες» για να προσδιοριστούν οι κατευθυντήριες αρχές που θα επιτρέψουν να ανοίξει ο δρόμος προς μια τελική συμφωνία, ενώ ξεχωριστή αναφορά έκανε στη συμβολή του γενικού διευθυντή της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), Ραφαέλ Γκρόσι, η οποία –όπως είπε– εκτιμήθηκε ιδιαίτερα. Το μήνυμα της Μουσκάτ ήταν καθαρό: η δουλειά συνεχίζεται και οι δύο πλευρές έφυγαν από τη Γενεύη με «σαφή επόμενα βήματα», τα οποία θα επεξεργαστούν πριν από την επόμενη συνάντηση.

• Παράλληλα, το ομανικό ΥΠΕΞ αποκάλυψε ότι ο Μπαντρ αλ-Μπουσαϊντί είχε στη Γενεύη διαβουλευτική συνάντηση πριν από την έναρξη του γύρου με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ειδικό σύμβουλό του. Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, έγινε αποτίμηση του γενικού πλαισίου και των προϋποθέσεων για την επιτυχία της διαδικασίας τόσο πολιτικά όσο και τεχνικά, με «ρεαλιστικό και εποικοδομητικό» πνεύμα. Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στην κατοικία του ομανού πρέσβη στον ΟΗΕ, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, με ορατή –κατά πληροφορίες– την παρουσία ιρανικών διπλωματικών οχημάτων έξω από το κτίριο.

Στον πυρήνα της διαπραγμάτευσης παραμένει η βασική διαφωνία για το εύρος της ατζέντας. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διευρύνει τις συνομιλίες ώστε να περιλάβουν και μη πυρηνικά ζητήματα, όπως το απόθεμα ιρανικών πυραύλων. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, ξεκαθαρίζει ότι είναι διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα με αντάλλαγμα ουσιαστική ελάφρυνση/άρση κυρώσεων, χωρίς να εγκαταλείψει πλήρως τον εμπλουτισμό ουρανίου και χωρίς να ανοίξει το πυραυλικό πρόγραμμα στο τραπέζι.

Μετά το τέλος του γύρου, ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί έθεσε και έναν πολιτικό όρο που συνοψίζει τη δυσπιστία της Τεχεράνης: κάλεσε τις ΗΠΑ να «σταματήσουν αμέσως» τις απειλές χρήσης βίας κατά του Ιράν. Σε παρέμβασή του στη Διάσκεψη Αφοπλισμού στη Γενεύη, μίλησε για ένα νέο «παράθυρο ευκαιρίας» και εξέφρασε την ελπίδα οι συνομιλίες να οδηγήσουν σε βιώσιμη λύση. Ταυτόχρονα σημείωσε ότι το Ιράν συζήτησε με τη ΔΟΑΕ τον πιθανό ρόλο της στο πλαίσιο των επαφών, τονίζοντας πως κάθε ανθεκτική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει «πλήρη αναγνώριση των νόμιμων δικαιωμάτων» της χώρας.

• Στο επίπεδο των πρακτικών βημάτων, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε –σύμφωνα με το Reuters– ότι το Ιράν δήλωσε πως θα επανέλθει μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες με λεπτομερείς προτάσεις για να καλυφθούν «κενά» μεταξύ των θέσεων. «Υπήρξε πρόοδος, αλλά υπάρχουν ακόμη πολλές λεπτομέρειες που πρέπει να συζητηθούν», ήταν το στίγμα της αμερικανικής αποτίμησης. Ο ίδιος ο Αμπάς Αραγκτσί, σε ενημέρωση μέσω της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης, έκανε λόγο για «πιο σοβαρές συζητήσεις» σε σύγκριση με τον προηγούμενο γύρο, σημειώνοντας ότι οι διαβουλεύσεις ξεκίνησαν ήδη από τη Δευτέρα, περίπου 24 ώρες πριν από την επίσημη συνεδρίαση. Επιβεβαίωσε ότι υπήρξαν «καλές τεχνικές συζητήσεις» με τον Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος είχε επαφές και με την αμερικανική αντιπροσωπεία.

Ο Αραγκτσί περιέγραψε το αποτέλεσμα ως ένα γενικό, αλλά κρίσιμο, ορόσημο: συμφωνία σε «δέσμη κατευθυντήριων αρχών» πάνω στην οποία «από εδώ και πέρα θα κινηθούμε» και είσοδος στη φάση της σύνταξης κειμένου για μια πιθανή συμφωνία. Έσπευσε, πάντως, να προσγειώσει τις προσδοκίες, λέγοντας ότι αυτό «δεν σημαίνει ότι θα φτάσουμε γρήγορα σε συμφωνία», αλλά ότι «τουλάχιστον ξεκίνησε η διαδρομή». Δεν έχει ακόμη οριστεί ημερομηνία για τον επόμενο γύρο: το σχέδιο είναι οι δύο πλευρές να δουλέψουν πάνω σε προσχέδια, να τα ανταλλάξουν και κατόπιν να κλειδώσουν το ραντεβού της τρίτης συνάντησης. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο IRNA, ο γύρος διήρκεσε περίπου τρεισήμισι ώρες και υπήρξαν καταρχήν συνεννοήσεις σε γενικά ζητήματα, ενώ οι λεπτομέρειες θα συζητηθούν μετά από διαβουλεύσεις με τις πρωτεύουσες.

Στο παρασκήνιο, η ιρανική πλευρά προσπάθησε να εκπέμψει εικόνα τεχνικής ετοιμότητας και χρονικής πίεσης. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, τόνισε ότι η αντιπροσωπεία προσέρχεται «με καλή πίστη» και «μέγιστη σοβαρότητα», υπογραμμίζοντας ότι «ο χρόνος είναι εξαιρετικά σημαντικός και καθοριστικός». Περιέγραψε μάλιστα μια ομάδα με οικονομικούς ειδικούς για την άρση κυρώσεων, τεχνικούς και πυρηνικούς εμπειρογνώμονες και νομικούς, δείχνοντας ότι η Τεχεράνη θέλει να μπει στις «λεπτές τεχνικές πτυχές» του φακέλου. Την ίδια στιγμή, αρνήθηκε οποιαδήποτε σύνδεση της διαδικασίας με άλλες διεθνείς διαπραγματεύσεις που εξελίσσονται παράλληλα, επιμένοντας στην αυτονομία του πυρηνικού μονοπατιού.

• Ωστόσο, η διπλωματία στη Γενεύη εξελίσσεται υπό τη σκιά μιας σκληρής πραγματικότητας: της στρατιωτικής ενίσχυσης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και της ρητορικής κλιμάκωσης. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί πως μια αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα μπορούσε να είναι «το καλύτερο που μπορεί να συμβεί», ενώ τις τελευταίες ημέρες μετακινήθηκε δεύτερη ομάδα αεροπλανοφόρου στην περιοχή και καταγράφηκαν μεταφορές μαχητικών F-35, F-22 και F-16. Αμερικανοί αξιωματούχοι μίλησαν επίσης για προετοιμασία σεναρίων επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες, αν δοθεί εντολή επίθεσης. Από ιρανικής πλευράς, μεταδόθηκε ότι έκλεισε προσωρινά τμήμα του Στενού του Ορμούζ, ενώ ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι κάθε απόπειρα ανατροπής της ιρανικής κυβέρνησης θα αποτύχει.

Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε, πριν από την έναρξη, ότι θα συμμετείχε «έμμεσα» στη διαδικασία και ότι πιστεύει πως η Τεχεράνη θέλει συμφωνία, προσθέτοντας πως δεν θεωρεί ότι το Ιράν επιθυμεί να επωμιστεί τις συνέπειες μιας αποτυχίας. Στο φόντο βρίσκονται και τα γεγονότα του περασμένου Ιουνίου, όταν οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, εξέλιξη που –σύμφωνα με ιρανικές δηλώσεις– οδήγησε στην αναστολή δραστηριοτήτων εμπλουτισμού. Ιρανός υψηλόβαθμος αξιωματούχος, επίσης μέσω Reuters, υποστήριξε ότι η επιτυχία της Γενεύης εξαρτάται από το να μην κατατεθούν «μη ρεαλιστικές απαιτήσεις» από τις ΗΠΑ και από τη σοβαρότητά τους στην άρση των αυστηρών κυρώσεων.

Το συμπέρασμα, προς το παρόν, είναι διπλό: αφενός, η συμφωνία σε κατευθυντήριες αρχές και η μετάβαση στη σύνταξη κειμένου δείχνουν ότι το κανάλι δεν έχει παγώσει· αφετέρου, οι «λεπτομέρειες» που όλοι επικαλούνται είναι ακριβώς εκείνες που ιστορικά τινάζουν στον αέρα τέτοιες διαδικασίες. Αν οι επόμενες δύο εβδομάδες επιβεβαιώσουν ότι το Ιράν θα επιστρέψει με συγκεκριμένες τεχνικές προτάσεις και αν η Ουάσιγκτον αποφύγει την επέκταση της ατζέντας σε μη αποδεκτά πεδία, τότε η Γενεύη μπορεί να αποδειχθεί αφετηρία πραγματικής διαπραγμάτευσης. Αν όχι, η «εποικοδομητική ατμόσφαιρα» κινδυνεύει να χαθεί μέσα στην πίεση των κυρώσεων, των απειλών χρήσης βίας και των συσχετισμών ισχύος στην περιοχή.

Σπύρος Σιδέρης

Την Τρίτη ξεκινά στη Γενεύη νέος γύρος έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν. Πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά προσπάθεια επανεκκίνησης μιας διαδικασίας που στο παρελθόν δεν κατόρθωσε να οδηγήσει σε καθοριστική πρόοδο. Παρά τις διαδοχικές επαφές, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη γεφυρώσει το χάσμα σε βασικά ζητήματα, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη νέα κλιμάκωση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε εκ νέου την Τεχεράνη για τις «συνέπειες» που θα αντιμετωπίσει εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Μιλώντας σε δημοσιογράφους επί του προεδρικού αεροσκάφους κατά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα συμμετάσχει «εμμέσως» στις συνομιλίες. «Θέλουν να κλείσουν συμφωνία (…) Δεν νομίζω ότι θέλουν να υποστούν τις συνέπειες που θα είχε το να μην κλείσουν συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά, απευθυνόμενος στις ιρανικές αρχές.

Trump on Iran: I don’t think they want the consequences of not making a deal. pic.twitter.com/Xb62NjupzT

— Acyn (@Acyn) February 17, 2026

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε από τη Βουδαπέστη ότι η επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν συνιστά «μεγάλη πρόκληση», εξέφρασε ωστόσο συγκρατημένη αισιοδοξία. Όπως τόνισε, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προκρίνει «ειρηνικά αποτελέσματα και διαπραγματευτικές λύσεις», υπογραμμίζοντας ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία μεταβαίνει στη Γενεύη με στόχο την ουσιαστική πρόοδο. Από την πλευρά του Λευκού Οίκου επιβεβαιώθηκε η παρουσία του ειδικού απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και του συμβούλου Τζάρεντ Κούσνερ, εξέλιξη που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον «ανεβάζει» το πολιτικό βάρος της αποστολής.

• Στην ελβετική πόλη έφθασε και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, επικεφαλής πολυμελούς αντιπροσωπείας που περιλαμβάνει ειδικούς στα οικονομικά και στο πυρηνικό πεδίο. Η Τεχεράνη επιμένει ότι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στοιχείο κάθε συμφωνίας, συνδέοντας άμεσα το ζήτημα με το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου και τον αριθμό των φυγοκεντρητών. Ο Αραγκτσί ξεκαθάρισε ότι «η παράδοση απέναντι σε απειλές δεν βρίσκεται στο τραπέζι», προσθέτοντας ότι η ιρανική πλευρά προσέρχεται με «πρακτικές ιδέες» για μια δίκαιη και ισορροπημένη συμφωνία.

Καθοριστικός παραμένει ο ρόλος του Ομάν, το οποίο φιλοξένησε προηγούμενους γύρους επαφών και επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας. Ο Αραγκτσί συναντήθηκε στη Γενεύη με τον υπουργό Εξωτερικών του σουλτανάτου, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι, με αντικείμενο τον συντονισμό της νέας φάσης των διαβουλεύσεων. Η ιρανική διπλωματία διαμηνύει ότι επιδιώκει τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων και τη σταθερότητα στην περιοχή, αφήνοντας ωστόσο σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί μονομερείς όρους.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το απόθεμα ουρανίου του Ιράν, το οποίο, σύμφωνα με επιθεωρήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, υπερβαίνει τα 400 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε ποσοστό 60%. Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, είχε τεχνικές επαφές με τον Αραγκτσί ενόψει των διαπραγματεύσεων, σε μια προσπάθεια αποσαφήνισης κρίσιμων παραμέτρων. Η συνεργασία Τεχεράνης–Οργανισμού είχε διακοπεί μετά τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις στον λεγόμενο «πόλεμο των 12 ημερών», πριν αποκατασταθεί με συμφωνία στο Κάιρο, στοιχείο που δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η τεχνική επιτήρηση του προγράμματος.

• Η ισραηλινή κυβέρνηση, δια του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να προβλέπει πλήρη απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος και κατάργηση κάθε δυνατότητας εμπλουτισμού, καθώς και ρύθμιση του ζητήματος των βαλλιστικών πυραύλων. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς, εφόσον υπάρξει ουσιαστική ελάφρυνση των κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία της εδώ και χρόνια. Ιρανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για ενδεχόμενα αμοιβαία οφέλη σε τομείς όπως η αεροπορία, η εξόρυξη, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, επιχειρώντας να δώσουν στην όποια συμφωνία ένα σαφές οικονομικό κίνητρο.

Παράλληλα με τη διπλωματική κινητικότητα, η στρατιωτική διάσταση παραμένει έντονη. Οι Φρουροί της Επανάστασης πραγματοποίησαν ασκήσεις στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι οι ασκήσεις αποσκοπούν στην αξιολόγηση της ετοιμότητας και στην αποτροπή απειλών, ενώ αξιωματούχοι υπενθύμισαν ότι σε περίπτωση επίθεσης η Τεχεράνη θα μπορούσε να κλείσει τα στενά. Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον ενισχύει τη ναυτική της παρουσία στην περιοχή, με την ανάπτυξη αεροπλανοφόρων και συνοδευτικών δυνάμεων, διατηρώντας υψηλή την πίεση.

• Η εσωτερική διάσταση στο Ιράν προσθέτει μια ακόμη μεταβλητή. Οι εκτεταμένες κοινωνικές αναταραχές του προηγούμενου έτους, με αιτήματα οικονομικής βελτίωσης, επιβάρυναν το πολιτικό κλίμα και ενίσχυσαν την ανάγκη για οικονομική ανάσα. Για την Τεχεράνη, μια συμφωνία που θα οδηγούσε σε χαλάρωση των κυρώσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει σταθεροποιητικά. Για την Ουάσιγκτον, η αποτροπή μιας νέας πυρηνικής κρίσης χωρίς στρατιωτική εμπλοκή αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.

Το ερώτημα που πλανάται πάνω από τη Γενεύη είναι αν η τρέχουσα συγκυρία θα επιτρέψει έναν βιώσιμο συμβιβασμό ή αν οι αμοιβαίες καχυποψίες θα υπερισχύσουν. Η διπλωματία κινείται σε τεντωμένο σχοινί, ανάμεσα σε απειλές και υποσχέσεις, με το Στενό του Ορμούζ και τα εργαστήρια εμπλουτισμού να λειτουργούν ως διαρκείς υπενθυμίσεις ότι ο χρόνος για λύση δεν είναι απεριόριστος—και ότι ένα «πάγωμα» στη Γενεύη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε εκρηκτική πραγματικότητα στην περιοχή.

Σπύρος Σιδέρης

Ο Τραμπ δήλωσε δημόσια ότι η Ουάσινγκτον έχει λάβει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες δεν υπάρχει σχέδιο εκτελέσεων διαδηλωτών στο Ιράν, προσθέτοντας ότι «οι δολοφονίες έχουν σταματήσει».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά την κατάσταση πριν λάβουν οποιαδήποτε απόφαση για χρήση βίας. Η διατύπωση αυτή, προσεκτικά αμφίσημη, αφήνει ανοιχτό κάθε ενδεχόμενο: ούτε δεσμεύει σε αποκλιμάκωση ούτε προαναγγέλλει σύγκρουση.

• Τα δεδομένα από το εσωτερικό του Ιράν φαίνεται, τουλάχιστον προσώρας, να επιβεβαιώνουν εν μέρει αυτή την εικόνα. Οι μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις έχουν ουσιαστικά υποχωρήσει, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ οι ιρανικές αρχές δηλώνουν ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό πλήρη έλεγχο. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι «επικρατεί ηρεμία» και ότι το κράτος αντιμετώπισε «τρομοκρατικά στοιχεία και όχι ειρηνικούς διαδηλωτές», αποδίδοντας μάλιστα τα επεισόδια σε ισραηλινή συνωμοσία με στόχο την εμπλοκή των ΗΠΑ σε πόλεμο.

Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες ημέρες δεν καταγράφονται αξιόπιστες αναφορές για νέες εκτεταμένες κινητοποιήσεις. Ούτε δυτικά πρακτορεία ειδήσεων ούτε φιλοαντιπολιτευόμενες ιρανικές πηγές κάνουν λόγο για νέα κύματα διαμαρτυριών. Μοναδική εξαίρεση αποτελούν πληροφορίες που διακινούνται σε ισραηλινά μέσα, με αναφορές σε κουρδικές οργανώσεις για κατάληψη βάσης των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης κοντά στα σύνορα με το Ιράκ – πληροφορίες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί.

Η καταστολή των διαδηλώσεων, με χρήση πραγματικών πυρών από την αστυνομία και τους Φρουρούς της Επανάστασης, φαίνεται πως ανέκοψε τη δυναμική της εσωτερικής αμφισβήτησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η έμμεση αναγνώριση της «σταθεροποίησης» από τον ίδιο τον Τραμπ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Αν οι διαδηλώσεις είχαν οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, οι αμερικανικές απειλές για στρατιωτική δράση πιθανότατα θα ήταν περιττές. Το γεγονός ότι τέτοιες απειλές διατυπώθηκαν όταν η Τεχεράνη έδειχνε να ανακτά τον έλεγχο, υποδηλώνει μια στρατηγική πίεσης και όχι απλώς ανθρωπιστική ανησυχία.

• Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση περιφερειακών δρώντων. Σύμφωνα με δυτικούς διπλωματικούς κύκλους, ακόμη και χώρες που παραδοσιακά αντιτίθενται στην ιρανική πολιτική, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, εκφράζουν επιφυλάξεις για ένα εξωτερικό πλήγμα. Ο βασικός φόβος είναι ότι μια αμερικανική ή ισραηλινή επίθεση θα μπορούσε να συσπειρώσει την ιρανική κοινωνία γύρω από το καθεστώς, ενισχύοντας τους σκληροπυρηνικούς κύκλους και αποδυναμώνοντας κάθε εσωτερική αντιπολίτευση.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι δύο σαουδαραβικές πηγές δήλωσαν στο AFP ότι η Σαουδική Αραβία έχει ενημερώσει το Ιράν ότι δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί ο εναέριος χώρος ή το έδαφός της σε οποιαδήποτε πιθανή στρατιωτική δράση των ΗΠΑ εναντίον της.

Και όμως, η ιστορική εμπειρία με τον Τραμπ επιβάλλει προσοχή. Η τακτική της παραπλανητικής αποκλιμάκωσης δεν είναι καινούργια. Δηλώσεις του τύπου «η κατάσταση είναι υπό έλεγχο» ή «παρακολουθούμε τις εξελίξεις» έχουν στο παρελθόν προηγηθεί αιφνιδιαστικών ενεργειών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν προηγούμενες εξελίξεις στην περιοχή, όταν καθησυχαστικά μηνύματα προηγήθηκαν ξαφνικών στρατιωτικών κινήσεων.

• Το συμπέρασμα είναι ότι η παρούσα ρητορική δεν συνιστά ούτε σαφή εγκατάλειψη της στρατιωτικής επιλογής ούτε βέβαιη προετοιμασία επίθεσης. Αντιθέτως, εντάσσεται σε μια στρατηγική ελεγχόμενης ασάφειας, με στόχο να κρατηθεί η Τεχεράνη σε κατάσταση διαρκούς πίεσης, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγεται –προς το παρόν– η άμεση κλιμάκωση.

Η απάντηση του Ιράν, ωστόσο, δείχνει ότι το παιχνίδι των προειδοποιήσεων συνεχίζεται. Η Τεχεράνη έχει ήδη διαμηνύσει σε γειτονικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις ότι θα αποτελέσουν στόχο σε περίπτωση επίθεσης. Το μήνυμα είναι σαφές: οποιαδήποτε σύγκρουση δεν θα είναι περιορισμένη, αλλά θα έχει περιφερειακές συνέπειες.

Σε τελική ανάλυση, η ρητορική Τραμπ λειτουργεί λιγότερο ως ένδειξη ειρήνευσης και περισσότερο ως δοκιμή ορίων. Το αν πρόκειται για προσγείωση στον ρεαλισμό ή για προπέτασμα καπνού πριν από μια απρόβλεπτη κίνηση, θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την Ουάσινγκτον, αλλά και από το αν η Τεχεράνη θα επιλέξει τη σιωπηλή σταθεροποίηση ή μια νέα φάση αντιπαράθεσης. Σε κάθε περίπτωση, η περιοχή παραμένει σε επικίνδυνη ισορροπία, όπου οι λέξεις μπορεί να αποδειχθούν εξίσου καθοριστικές με τα όπλα.

Σπύρος Σιδέρης

Η Μόσχα και η Τεχεράνη εμφανίζονται σήμερα πιο κοντά από ποτέ, όχι ως τυπικοί σύμμαχοι, αλλά ως εταίροι που μοιράζονται κοινές πιέσεις, κοινές απειλές και –κυρίως– κοινή δυσπιστία απέναντι στο δυτικό σύστημα κυρώσεων και επιβολής. Ο Σεργκέι Λαβρόφ, με τη γνωστή ψυχρή του ακρίβεια, ξεκαθάρισε ότι η Ρωσία δεν «επιβάλλει» ρόλο διαμεσολαβητή στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα, αλλά είναι έτοιμη να βοηθήσει εφόσον της ζητηθεί. Παράλληλα, υπερασπίστηκε το δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και στον εμπλουτισμό ουρανίου, καταγγέλλοντας ανοιχτά τις εξωτερικές πιέσεις.

• Από την πλευρά του, ο Αμπάς Αραγκτσί μίλησε χωρίς περιστροφές για μια «νέα, επιταχυνόμενη φάση» στις ρωσοϊρανικές σχέσεις. Η υπογραφή τριετούς οδικού χάρτη στρατηγικής συνεργασίας και η ενεργοποίηση της Συνθήκης Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, που τέθηκε επισήμως σε ισχύ στις 2 Οκτωβρίου 2025, προσδίδουν θεσμικό βάθος σε μια σχέση που μέχρι πρότινος κινούνταν περισσότερο στο πεδίο της συγκυρίας.

Οι συνομιλίες δεν περιορίστηκαν στο πυρηνικό πρόγραμμα. Αντιθέτως, άγγιξαν όλα τα καυτά μέτωπα: από το Παλαιστινιακό και τη Μέση Ανατολή, έως τη Συρία, τον Νότιο Καύκασο, την περιοχή της Κασπίας Θάλασσας, το Αφγανιστάν και φυσικά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στα οικονομικά και ενεργειακά έργα υποδομής, όπως ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου και το σιδηροδρομικό έργο Ραστ–Αστάρα, σε μια περίοδο όπου το διμερές εμπόριο έχει ήδη αυξηθεί κατά 10% μέσα στο 2025.

Στο παρασκήνιο, ωστόσο, πλανάται η σκιά της αποτυχημένης –προς το παρόν– προσπάθειας αποκλιμάκωσης με τη Δύση. Η Ρωσία είχε αναδειχθεί σε βασικό διαμεσολαβητή μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, μετά το πράσινο φως του Βλαντίμιρ Πούτιν τον Μάρτιο, κατόπιν αιτήματος του Ντόναλντ Τραμπ. Πέντε γύροι έμμεσων διαπραγματεύσεων, με διαμεσολάβηση του Ομάν, διεξήχθησαν σε Μουσκάτ και Ρώμη, προτού οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές της 13ης Ιουνίου ανατρέψουν βίαια το σκηνικό.

• Η επίθεση του Ισραήλ, με νεκρούς ανώτατους Ιρανούς στρατιωτικούς και επιστήμονες, λειτούργησε ως καταλύτης. Για την Τεχεράνη, κατέστη σαφές ότι οι δυτικές εγγυήσεις είναι εύθραυστες και οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες συχνά ανίσχυρες. Για τη Μόσχα, επιβεβαιώθηκε ότι η Δύση επιμένει σε μια πολιτική μονομέρειας και πίεσης, ακόμη και με κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ρωσοϊρανική σύγκλιση αποκτά βαθύτερη γεωπολιτική σημασία. Δεν πρόκειται –όπως επισημαίνουν Ρώσοι αναλυτές– για πλήρη στρατιωτική συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ. Απουσιάζει ρητά η ρήτρα συλλογικής άμυνας, στοιχείο που αποκαλύπτει τη ρωσική επιθυμία να διατηρήσει ισορροπίες με το Ισραήλ και άλλους περιφερειακούς δρώντες. Ωστόσο, η συνεργασία επεκτείνεται σε στρατιωτικό-τεχνικό επίπεδο, σε ανταλλαγή πληροφοριών, ακόμη και σε κοινές ασκήσεις, δημιουργώντας ένα πλέγμα αποτροπής και αμοιβαίας εξάρτησης.

• Το παζλ συμπληρώνεται από την τριμερή προσέγγιση Ιράν–Κίνας–Σαουδικής Αραβίας, που πριν από λίγους μέρες αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα. Η μεσολάβηση του Πεκίνου και η αποκατάσταση σχέσεων Τεχεράνης–Ριάντ ανέδειξαν ότι η Κίνα διεκδικεί πλέον ρόλο ρυθμιστή στη Μέση Ανατολή, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη εμφανίζονται εγκλωβισμένες στις εσωτερικές τους αντιφάσεις.

Και ενώ αυτά τα νέα κέντρα ισχύος συντονίζονται αθόρυβα, η Ευρώπη αναζητά εναγωνίως πόρους για να συνεχίσει τη στήριξη της Ουκρανίας, παλεύοντας με δημοσιονομικούς περιορισμούς, πολιτική κόπωση και κοινωνικές αντιδράσεις. Το χάσμα ανάμεσα στη δυτική ρητορική και την πραγματική δυνατότητα επιβολής πολιτικής μοιάζει να διευρύνεται.

Σε αυτό το ρευστό και επικίνδυνα πολυπολικό τοπίο, η συνάντηση Λαβρόφ–Αραγκτσί δεν ήταν απλώς διπλωματική τυπικότητα. Ήταν μια υπενθύμιση ότι ο κόσμος αλλάζει κατεύθυνση – και ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται μακριά από τη Δύση ίσως καθορίσουν τις ισορροπίες της επόμενης δεκαετίας.

Σπύρος Σιδέρης

Η πρόταση έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις της Ουάσινγκτον, που απαιτούσαν τον πλήρη τερματισμό του εμπλουτισμού εντός ιρανικού εδάφους.

Ωστόσο, πηγές αναφέρουν ότι το πακέτο προτάσεων περιλαμβάνει τη διάλυση εγκαταστάσεων μετατροπής και επεξεργασίας ουρανίου, τον τερματισμό της ανάπτυξης προηγμένων φυγοκεντρητών και την προσωρινή μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού στο 3%, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

Ταυτόχρονα, η πρόταση προβλέπει την ενεργοποίηση του επιπλέον Πρωτοκόλλου της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT), το οποίο είχε παγώσει από την Τεχεράνη το 2021. Σύμφωνα με το Axios, περιλαμβάνει επίσης τη σύσταση ενός περιφερειακού οργανισμού εμπλουτισμού με συμμετοχή του Ιράν, των ΗΠΑ και χωρών του Κόλπου, υπό διεθνή εποπτεία.

Η Τεχεράνη, ωστόσο, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική. Διπλωματικές πηγές δήλωσαν στο πρακτορείο Reuters ότι η ιρανική πλευρά προετοιμάζει αρνητική απάντηση, κρίνοντας την πρόταση ως μη εφαρμόσιμη και ανεπαρκή ως προς τις εγγυήσεις για την άρση των κυρώσεων.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι η πρόταση στερείται σαφών δεσμεύσεων για το πότε και πώς θα αρθούν οι κυρώσεις, ενώ ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, μέσω της Επιτροπής Πυρηνικών Διαπραγματεύσεων, χαρακτήρισε το σχέδιο ως μεροληπτικό και αντίθετο προς τα συμφέροντα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Αξίζει να σημειωθεί πως το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να πιέζει έντονα για την απόρριψη οποιασδήποτε πρότασης που δεν εξαλείφει πλήρως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Τελ Αβίβ δεν αποκλείει στρατιωτικές ενέργειες αν δεν ικανοποιηθούν τα ελάχιστα αιτήματά του, προκαλώντας ανησυχία στον Λευκό Οίκο για πιθανή μονομερή ισραηλινή κίνηση που θα ναρκοθετήσει τη διαδικασία.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκοντας μια δυναμική επιστροφή στις διπλωματικές επιτυχίες, επιβεβαίωσε την ύπαρξη της πρότασης, δηλώνοντας ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πολύ κοντά σε συμφωνία. Τόνισε μάλιστα ότι προειδοποίησε τον Νετανιάχου να μην προβεί σε χτύπημα κατά του Ιράν, εν μέσω διαπραγματεύσεων.

«Θέλουμε μια σκληρή αλλά τίμια συμφωνία, με ισχυρή εποπτεία, πρόσβαση στους επιθεωρητές και καταστροφή κρίσιμων εργαστηρίων — χωρίς απώλειες ανθρώπινων ζωών», υπογράμμισε ο Τραμπ, σε μια προσπάθεια να εμφανιστεί ως εγγυητής ειρήνης.

Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός βουλευτής Αμπούλφαζλ Ζάχρεβαντ, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι το περιεχόμενο του αμερικανικού σχεδίου δείχνει τάσεις αποκλιμάκωσης. Παρά την καχυποψία της Τεχεράνης, ορισμένοι κύκλοι βλέπουν πρόοδο, ιδίως μετά από πέντε γύρους επαφών μεταξύ του Αμπάς Αραγκτσί και του Στιβ Γουίτκοφ, απεσταλμένου του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή.

Πάντως, μέχρι στιγμής η επίσημη στάση του Ιράν παραμένει αρνητική, επαναλαμβάνοντας ότι δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία που να στερεί από την Τεχεράνη το δικαίωμα για ειρηνικό εμπλουτισμό ουρανίου.

Όπως δήλωσε ο Αραγκτσί από το Κάιρο, μετά από συνάντηση με τον Ραφαέλ Γκρόσι της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας: «Αν ο στόχος είναι να στερηθούμε τις ειρηνικές μας δραστηριότητες, τότε δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία».

Η έκτη και καθοριστική φάση των διαπραγματεύσεων αναμένεται να προσδιοριστεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Η ατμόσφαιρα, ωστόσο, παραμένει τεταμένη, με συγκρουόμενες δηλώσεις δημοσίως και διαφορετικές προσεγγίσεις στο παρασκήνιο. Το διακύβευμα είναι υψηλό: η σταθερότητα στην περιοχή, η αποτροπή εξοπλισμών, αλλά και η πολιτική επιβίωση των βασικών παικτών.