Καθ’ ημάς ο τουρισμός είναι η άλλη λέξη για το εθνικό μας νομισματοκοπείο. Παράγει τεράστια έσοδα και κάθε χρόνο όλες οι κυβερνήσεις επαίρονται. εδώ και πολλά χρόνια, για το ρεκόρ αφίξεων που καταγράφεται. Και με αυτή την προσέγγιση είναι λογικό να αποφεύγουν οι ιθύνοντες του χώρου την λέξη “υπερτουρισμός” διότι τρέμουν στην ιδέα πώς κάθε μέτρο για τον περιορισμό του οδηγεί στην μείωση των εσόδων- και στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, και των επιχειρήσεων του κλάδου.

Υπάρχει, από την άλλη, και μία διαφορετική προσέγγιση. Να προσελκύεις όσο το δυνατόν περισσότερους επισκέπτες, έχοντας, όμως, φροντίσει ταυτόχρονα και παράλληλα να βελτιώνεις την φέρουσα ικανότητα των τουριστικών προορισμών και επιπλέον να ανοίγεις νέους ώστε να γίνεται ορθολογική κατανομή και διαχείριση.

Περί του φαινομένου και του εύρους του προβλήματος μπορούν να τοποθετηθούν καλύτερα οι ειδικοί, τουλάχιστον εκείνοι που το αναγνωρίζουν. Θα σταθούμε σε μία πτυχή του που προκύπτει από προσωπικό βίωμα και πολλές περιγραφές πριν καλά καλά μπούμε στον σκληρό πυρήνα της φετινής σεζόν.

Ήδη, τα πλοία που εκτελούν τα δρομολόγια στις Κυκλάδες αναγκάζονται να αναμένουν α ρόδο για μισή ώρα και πλέον έως ότου αδειάσει θέση (δέστρα) για να πιάσουν είτε στη Ραφήνα, είτε σε ενδιάμεσα λιμάνια. Αυτό συμβαίνει και με τα συμβατικά πλοία (τα οποία για παράδειγμα διανύουν την απόσταση από τη Ραφήνα μέχρι την Τήνο σε περίπου τέσσερις ώρες) , αλλά και με τα ταχύπλοα.

Ως προς τα τελευταία συμβαίνει το εξής: (υπερ)διαφημίζουν ότι εκτελούν το συγκεκριμένο δρομολόγιο σε δύο ώρες και δέκα λεπτά, όμως τις περισσότερες φορές χρειάζονται τρεις και τρεισήμιση ώρες.

Δηλαδή πληρώνει κανείς ένα ακριβό εισιτήριο για να φτάσει γρηγορότερα στον προορισμό του και εν τέλει φθάνει με πολύ μεγάλη καθυστέρηση. Οι γνωρίζοντες εξηγούν πώς αυτό συμβαίνει επειδή στη Ραφήνα, για παράδειγμα, υπάρχουν έως και εννέα θέσεις (δέστρες) για πλοία και πολύ συχνά συμπίπτουν περισσότερα πλοία με δρομολόγια από και προς τις Κυκλάδες και από και προς την Εύβοια (Μαρμάρι). Τα πλοία που δεν βρίσκουν θέση είναι αναγκασμένα να περιμένουν έμφορτα έξω από το λιμάνι και το ίδιο συμβαίνει και στα ενδιάμεσα λιμάνια της Άνδρου, της Τήνου, της Μυκόνου, της Νάξου και άλλων νησιών.

Μόλις προχθές (προσωπικό βίωμα) ταχύπλοο ραγδαία ανερχόμενης ακτοπλοϊκής εταιρείας έμεινε σαράντα πέντε λεπτά α ρόδο έξω από το Γαύριο (Άνδρος) επειδή στο λιμάνι βρισκόταν συμβατικό πλοίο. Και πίσω από το ταχύπλοο ανέμεναν άλλα δύο συμβατικά πλοία. Πάλι, κατά τους γνωρίζοντες, η Άνδρος -από τους δημοφιλέστερους προορισμούς- διαθέτει μόνο μία δέστρα!

Είναι αυτό σύμπτωμα του υπερτουρισμού που λέγαμε; Κατά την άποψη κάποιων, όχι. Είναι απλώς μία πτυχή της συγκέντρωσης πολλών τουριστών σε συγκεκριμένους προορισμούς για μερικούς μήνες!

Η Ραφήνα, από την άλλη, σηκώνει το βάρος εκατομμυρίων επισκεπτών προς και από τις Κυκλάδες κατά την θερινή σεζόν. Εδώ και δεκαετίες δεν έχει γίνει κανένα σημαντικό έργο στο λιμάνι, μόνο κάποιες διευθετήσεις κατά την είσοδο και έξοδο των οχημάτων από τα πλοία της γραμμής. Για να διανύσεις, δε, την απόσταση από ένα σημείο της Αθήνας έως τη στροφή της λεωφόρου Μαραθώνος για τη Ραφήνα χρειάζεσαι συνήθως 40-45 λεπτά. Και από το σημείο εκείνο μέχρι το λιμάνι, ανάλογα την ημέρα και την ώρα, μπορείς να παραμείνεις σε συνωστισμό οχημάτων για μία ώρα. Κάτι σαν τον Κηφισσό τις πρωϊνές ώρες αιχμής.

Φρόντισε κανείς να αλλάξει αυτό το τριτοκοσμικό λιμάνι και την πρόσβαση σε αυτό; Όχι, εδώ και δεκαετίες. Και κάθε χρόνο η κατάσταση γίνεται χειρότερη. Έχει “παλιώσει”, επίσης, η συζήτηση για την μετακίνηση κάποιων δρομολογίων προς τις Κυκλάδες στο σχετικά πιό ευρύχωρο Λαύριο. Εσχάτως και μόνο επειδή κινούνται ορισμένες ακτοπλοϊκές εταιρείες γίνονται επενδυτικές κινήσεις. Το κράτος απλώς παρακολουθεί, η δε τοπική κοινωνία στη Ραφήνα δεν ξέρει πραγματικά τι θέλει: εξεγείρεται στον κορεσμό και την αλλοίωση της πόλης που γεμίζει με χιλιάδες αυτοκίνητα σε στενούς και απροσπέλαστους δρόμους, αντιδρά, από την άλλη, στο να μετακινηθούν δρομολόγια πλοίων στο Λαύριο διότι κάποιοι φοβούνται ότι θα μειωθούν τα έσοδα στην τοπική οικονομία.

Οι δε ακτοπλοϊκές εταιρείες καλύπτονται πίσω από το επιχείρημα ότι αυτές διαφημίζουν την ταχύτητα των πλοίων τους και τον χρόνο από λιμάνι σε λιμάνι …εν πλώ! Ναι. Δεν εννοούν όταν προβάλλουν πώς διανύουν την απόσταση Ραφήνα-Τήνος σε δύο ώρες και δέκα λεπτά, εννοούν πώς το ταχύπλοό τους χρειάζεται αυτόν τον χρόνο για να φύγει και να φτάσει στον προορισμό.

Εάν καθυστερήσει λόγω φόρτου στο λιμάνι αναχώρησης και αν παραμείνει α ρόδο για μισή και πλέον ώρα στο λιμάνι προορισμού δεν αφορά τις ίδιες αλλά τις λιμενικές αρχές. Έτσι, επί της ουσίας, η διαφήμιση δεν εξαπατά, απλώς υπάρχουν τα γνωστά “ψιλά γράμματα”…

Ομολογώ πως δεν γνωρίζω εάν στο Ταμείο Ανάκαμψης περιλήφθηκαν έργα κατασκευής ή βελτίωσης υποδομών στα λιμάνια. Εάν δεν συνέβη, είναι πρόβλημα. Η ουσία, πάντως, είναι πώς κάθε χρόνο επιδιώκουμε περισσότερους τουρίστες που εξυπηρετούνται, όμως, από τα ίδια παλιά ρυπογόνα πλοία ( οι επενδύσεις των ακτοπλόων καθυστερούν παρά τις συνεχείς προτροπές της Ε.Ε) σε λιμάνια με ανεπαρκείς και ενίοτε επικίνδυνες υποδομές.

Κατά τα λοιπά, μας τρομάζει η ιδέα να αποδεχτούμε πώς έχουμε υπερτουρισμό…

Αντί Υστερόγραφου

Εδώ και καιρό η ΠΕΝΕΝ έχει επισημάνει τι ακριβώς συμβαίνει στο λιμάνι της Ραφήνας. Απλώς το παραθέτουμε συνδυαστικά με όσα επισημάναμε παραπάνω:

Στο λιμάνι της Ραφήνας εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια ένας έντονος και διαρκώς κλιμακούμενος ανταγωνισμός μεταξύ των ακτοπλοϊκών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στις γραμμές των Κυκλάδων. Το τελευταίο διάστημα η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί περαιτέρω, λαμβάνοντας πλέον ανησυχητικές διαστάσεις. Παρά το γεγονός ότι η επιβατική κίνηση και τα μεταφερόμενα φορτία δεν έχουν παρουσιάσει ανάλογη αύξηση, στο λιμάνι έχουν συγκεντρωθεί περισσότερα πλοία, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.

Την ίδια στιγμή, οι λιμενικές υποδομές παραμένουν σε κατάσταση εγκατάλειψης. Δύο θέσεις πρόσδεσης, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραμονή και εξυπηρέτηση πλοίων, εξακολουθούν να είναι ακατάλληλες, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει γίνει οποιαδήποτε ουσιαστική παρέμβαση για την αποκατάσταση και επαναλειτουργία τους.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα πλοία, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκφόρτωσης , να μην μπορούν να παραμείνουν στο λιμάνι και να υποχρεώνονται να μεταβαίνουν εκ περιτροπής στο αγκυροβόλιο. Η ευκαιριακή και πρόχειρη αντιμετώπιση του προβλήματος συνεπάγεται συνεχείς μεθορμίσεις, πρόσθετους χειρισμούς οι οποίοι επιβαρύνουν άμεσα τα πληρώματα.

Οι συνέπειες για τους ναυτεργάτες είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Τα ωράρια εργασίας παραβιάζονται συστηματικά, οι ώρες ανάπαυσης περιορίζονται, ενώ η εντατικοποίηση της εργασίας αυξάνεται επικίνδυνα. Παράλληλα, στερείται από τα πληρώματα ακόμη και η δυνατότητα ελεύθερης μετακίνησης και εξόδου από το πλοίο κατά τις λίγες ώρες που αυτό θα μπορούσε να παραμείνει δεμένο στο λιμάνι και όχι στο αγκυροβόλιο.

Είναι προφανές ότι ο εφοπλιστικός ανταγωνισμός και η ανυπαρξία του κρατικού μηχανισμού μετακυλίεται ως πρόβλημα στους ναυτεργάτες, οι οποίοι καλούνται καθημερινά να επωμιστούν τις συνέπειες μιας απαράδεκτης κατάστασης, πληρώνοντας με περισσότερη εργασία, λιγότερη ανάπαυση και ψυχολογική επιβάρυνση της καθημερινότητάς τους.

Η ΠΕΝΕΝ καταγγέλλει την κατάσταση αυτή και καλεί άμεσα το Υπουργείο Ναυτιλίας, τη Διοίκηση του Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας και κάθε αρμόδια αρχή να δώσουν οριστική λύση στο πρόβλημα των υποδομών του λιμανιού.

Παράλληλα, η ΠΕΝΕΝ, σε συνεργασία και συνεννόηση με τα πληρώματα των πλοίων, θα προχωρήσει άμεσα σε παρεμβάσεις προς τις εμπλεκόμενες εφοπλιστικές εταιρείες, απαιτώντας την πλήρη καταγραφή και καταβολή όλων των υπερωριακών ωρών εργασίας που πραγματοποιούν οι ναυτεργάτες εξαιτίας αυτής της κατάστασης και οι οποίες, παραμένουν απλήρωτες.