Ο Νίκος Κοτζιάς αναφέρεται, μάλιστα, και στο παρασκήνιο συνεδριάσεων του υπουργικού συμβουλίου επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με τις Πρέσπες, ενώ ασκεί δριμεία κριτική στη Ν.Δ και την σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΞ για τον τρόπο που χειρίστηκε ουσιώδη θέματα σχετικά με την οριοθέτηση των ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο.

Ολόκληρο το άρθρο του πρώην υπουργού Εξωτερικών:

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΕΣΠΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΟΖ

ΜΑΞΙΜΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ‘Η ΜΑΞΙΜΑΛΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ;

Σε σειρά άρθρων έκανα κριτική στην εξωτερική πολιτική της ΝΔ, ιδιαίτερα ως προς τις ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο. Για κάποιο λόγο που εκείνοι γνωρίζουν, σειρά στελεχών των 53 και των νέο-σημιτικών του Σύριζα ένιωσαν αυτή η κριτική στη ΝΔ να τους αφορά. Μου επιτέθηκαν δε, με σφοδρότητα όχι τόσο στις απόψεις μου, όσο σε μένα προσωπικά. Και ασφαλώς απάντησα και θα απαντώ όταν χρειάζεται σε όσους υπερασπίζονται τον Μητσοτακισμό. Τα ίδια έκαναν πολλοί από αυτούς και το 1989, όταν τάχθηκα πρώτος ενάντια στην συγκυβέρνηση αριστεράς – πατέρα Μητσοτάκη, το «βρώμικο ‘89» όπως ονομάσαμε, μαζί με τον Λευτέρη τον Παπαδόπουλο, αυτή την ανιστόρητη συνεργασία αριστερών και δεξιού νεοφιλελευθερισμού.

Στα άρθρα απαντήσεις μου δεν έκανα κανέναν προσωπικό χαρακτηρισμό. Εκείνο που κάνω, είναι να αξιολογώ και χαρακτηρίζω πολιτικές και να μιλώ για γεγονότα. Παρέθεσα στοιχεία από τις ίδιες τις συμφωνίες καθώς και το Διεθνές Δίκαιο. Υπέβαλα ερωτήματα. Σαφή και ευγενικά. Από το περιεχόμενο των κειμένων μου δεν προκύπτει κάποια δικαιολογία για τις προσωπικές επιθέσεις, όπως γίνεται τις τελευταίες εβδομάδες σε σειρά άρθρων, ιδιαίτερα στην Εφημερίδα των Συντακτών και στις αναρτήσεις ορισμένων στελεχών των 53 και των νέο-σημιτικών. Η αριστερά έχει ανάγκη διαλόγου επί της ουσίας και των γεγονότων και όχι προσωπικών χαρακτηρισμών προκειμένου κάποιοι να την υποτάξουν στον «μητσοτακισμό».

Πέρα από τις προσωπικές επιθέσεις, στη σειρά αυτών των κειμένων αναφέρονται και δύο επιχειρήματα. Το πρώτο είναι ότι είμαι μαξιμαλιστής. Ότι δεν κατάλαβα το νόημα και το πνεύμα της Συμφωνίας των Πρεσπών! Σύμφωνα, μάλιστα, με ορισμένους από τους λεγόμενους 53 η συμφωνία είναι δημιούργημα της δικής τους πολιτικής και μόνο. Κατά τους νεοσημιτικούς, επιπλέον, στερέωσε μόνο χάρη σε αυτούς. Η αλήθεια είναι ότι αφού ωρίμασε η Συμφωνία των Πρεσπών, οι «53», στήριξαν τη συμφωνία. Το ίδιο έκανε βουλευτής προερχόμενος από το ΚΙΝΑΛ. Σημειώνω, τέλος, ότι οι νεοσημιτικοί, εμφανίστηκαν μόλις 8 μήνες αφού είχε υπογραφεί η Συμφωνία των Πρεσπών. Αφού είχε τελειώσει το μεγάλο κύμα απειλών και ύβρεων.

Ως προς τις Πρέσπες, η προαναφερθείσα «συμμαχία», με «υποχρεώνει» να σημειώσω τα εξής:

Α) Υπάρχει στη Συμφωνία των Πρεσπών μία (όχι παραπάνω) φράση ή έστω μία λέξη που να είναι προϊόν δικής τους συμβολής; Όχι. Ούτε μία! Ουδέποτε συνέφεραν οτιδήποτε στην διαμόρφωση και διαπραγμάτευση της Συμφωνίας. 

Β) Υπήρχε στις τρεις ομάδες που έκαναν τη διαπραγμάτευση (την πολιτική, την διπλωματική και την υπηρεσιακή) έστω και ένα πρόσωπο που να έχει σχέση μαζί τους και με τις απόψεις τους; Ούτε ένας.

Και οι λεγόμενοι 53 και οι νέο-σημιτικοί, ήταν παντελώς αμέτοχοι της συγγραφής και της διαπραγμάτευσης της Συμφωνίας. Λογικό θα έλεγα. Αλλά αυτό απαιτεί και λίγο παραπάνω σεμνότητα όταν παριστάνουν τους φορείς «του πνεύματος των Πρεσπών» που εγώ «δεν κατάλαβα». Οι αμέτοχοι οφείλουν να συμμετέχουν της σεμνότητας.

Γ) Όταν έγιναν επιθέσεις σε βάρος μου από τον πρόεδρο των ΑΝΕΛ εξαιτίας της Συμφωνίας των Πρεσπών, υπήρξε υπουργός τους που να με υπερασπίστηκε; Όχι. Μάλιστα στο υπουργικό συμβούλιο ηγετικό στέλεχός τους δήλωσε ότι «του αρέσουν οι απόψεις του εν λόγω και έχει εξαιρετική συνεργασία μαζί του».

Δ) Όταν ο νυν υπουργός εξωτερικών και η ηγεσία του ΥΠΕΞ έκαναν το 2019 ολομέτωπη επίθεση στην διπλωματική ομάδα που έκανε τα ΜΟΕ με τα Σκόπια και τις διαπραγματεύσεις για τις Πρέσπες και τους ξήλωνε από τις θέσεις τους υπήρξε έστω και μια στιγμή που να τους υπερασπιστήκαν κάποιοι από τους προαναφερθέντες; Όχι. Τους ήταν παντελώς αδιάφοροι οι άνθρωποι που συνέβαλαν στη Συμφωνία των Πρεσπών. Λογικό, ονειρευόντουσαν έναν μεταφυσικό καταμερισμό: η ύβρης για εμάς και η δόξα για εκείνους.

Ε) Όταν προσπαθούσαν να με εκβιάσουν και απειλούσαν τη ζωή τη δική μου και της οικογένειάς μου, υπήρξε έστω και ένας από αυτούς που σήμερα λένε ότι τάχατες με υπερασπίστηκαν «με νύχια και με δόντια» που να σήκωσαν το τηλέφωνο να μου πουν έναν καλό λόγο αλληλεγγύης ή να έστειλαν ένα μήνυμα συμπαράστασης;  Όχι. Ασφαλώς δικαίωμά τους. Αλλά να μην ψεύδονται εκ των υστέρων.

Στ)  Όταν στο Υπουργικό Συμβούλιο συζητούσαμε το σχέδιο Συμφωνίας που είχα γράψει και είχα καταθέσει σε αυτό προς ανάγνωση και παρατηρήσεις, δύο διαφώνησαν. Ο μεν ένας δεν ήρθε διότι δεν ήθελε τον όρο «Μακεδονία». Ο άλλος, ηγετικό στέλεχος των 53, δεν «επιθυμούσε» να διεκδικήσουμε σύνθετη ονομασία, όπως μία με τον όρο  «Βόρεια». Αφού χαιρέτησε θετικά που θα γινόταν συμφωνία, διότι όπως σωστά διαπίστωσε θα είναι «Game Changer» (θα αλλάξει το παιχνίδι) με κατηγόρησε για μαξιμαλισμό. Υποστήριξε ότι δεν χρειάζεται να αλλάξει ονομασία η τότε ΦΥΡΟΜ (να παραμείνει, δηλαδή, «Δημοκρατία της Μακεδονίας») και κατά συνέπεια να μην ζητάω αλλαγές στο Σύνταγμά της. Η κατηγορία, λοιπόν, του μαξιμαλισμού με αφορμή τις ΑΟΖ δεν είναι καινούργια. Χρησιμοποιήθηκε και για τις Πρέσπες.

Η) Ας μην ξεχνάμε ότι στελέχη του ίδιου χώρου με κατηγόρησαν, επίσης, για εθνικισμό και μεγαλοϊδεατισμό κατά τις διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Μάλιστα, ο Α. Ηρακλείδης υποστήριξε στην Αυγή, ότι η Συμφωνία είναι προϊόν επιβολής του ελληνικού ακραίου εθνικισμού και σωβινισμού από μένα. Κατά συνέπεια η σημερινή κατηγορία του εθνικισμού, χωρίς ποτέ να ορίζεται, και του μαξιμαλισμού, είναι συνέχεια απόψεων στελεχών τους και όταν πάλευα για την Συμφωνία των Πρεσπών. Ας μη ξεχνάμε, ότι αρκετοί που καταδικάζουν τον πατριωτισμό της ελληνικής αριστεράς, στο όνομα του «αντιεθνικισμού», δείχνουν πλήρη κατανόηση στον σοβινισμό  της Τουρκίας. Τους είχε εξάλλου προλάβει ο Τσαβούσογλου που είχε πει ότι «ο Τσίπρας και ο Κοτζιάς ήταν εθνικιστές σε αντίθεση με τον Μητσοτάκη».

Με το ίδιο επιχείρημα που αντιμετώπισαν την Συμφωνία των Πρεσπών, του μαξιμαλισμού και κάποιοι του εθνικισμού, αντιμετώπισαν σήμερα κάθε κριτική στην Κυβέρνηση Μητσοτάκη και την εξωτερική της πολιτική, ιδιαίτερα για τις ΑΟΖ. Ας δούμε, λοιπόν, αντί τις ύβρεις τους, τα ερωτήματα που αφήνουν αναπάντητα ή «απαντούν» χωρίς να εξηγούν:

Το πρώτο ερώτημα που τους έθεσα, ήταν εάν θεωρούν ορθό στη Συμφωνία για την ΑΟΖ με την Αίγυπτο να μην υπάρχουν «σημεία βάσης». Από ότι φαίνεται αναζητούν προς το παρόν να βρουν τι είναι αυτά τα «σημεία». Περιμένω υπομονετικά ακόμα απάντηση.

Το δεύτερο ερώτημα ήταν αν μπορεί και πρέπει η Ελλάδα να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της στην ΝΑ Κρήτη αφού κλείσει κόλπους και χαράξει γραμμές βάσης, ή αν παραιτείται από αυτά τα δικαιώματα που της δίνει το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης;

Ας το διατυπώσω διαφορετικά, αυτά που δικαιούμαστε άνευ αμφιβολίας από το διεθνές δίκαιο, τα υλοποιούμε ή όχι; Όταν μάλιστα η Τουρκία παραβιάζει όχι μόνο το διεθνές δίκαιο, αλλά ακόμα και την κάκιστη Συμφωνία της Μαδρίτης;

Το τρίτο ερώτημα ήταν, αν νησιά όπως η Γαύδος και το Κουφονήσι έχουν επήρεια και αν συμφωνούν με την Κυβέρνηση της ΝΔ που ουσιαστικά την μηδενίζει σε όλα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που από πλευράς τους α) με κάλεσαν να μην ασχολούμαι με τέτοια «άνευ σημασίας θέματα». Και β), προκειμένου να μην απαντήσουν στο ερώτημα αν καλά έκανε ο Μητσοτάκης που αρνήθηκε να αποδώσει σε αυτά τα νησιά επήρεια (!), εκείνοι μου απαντούν, προκειμένου να τον υπερασπιστούν, «μα δεν έχουν και 100% επήρεια». Ρωτώ αν δέχονται την μηδενική επήρεια του Μητσοτάκη και μου απαντούν ότι δεν έχουν πλήρη…

Το τέταρτο ερώτημα ήταν αν η Κρήτη έχει πλήρη επήρεια ή όχι. Απαντάνε ότι δεν έχει. Συμπίπτουν με την άποψη της Τουρκίας και της Κυβέρνησης της ΝΔ. Αποφεύγουν, όμως, να εξηγήσουν το γιατί.

Για να κατανοηθεί η σημασία του 3^ου και 4^ου ερωτήματος, θυμίζω ότι η νήσος Σάσωνα, μικρή νησίδα μπροστά από την Αλβανία, με έκταση 5,7 τ.χ., χωρίς μόνιμο πληθυσμό, που άνηκε παλιά στα Επτάνησα, έλαβε στην ιταλοαλβανική συμφωνία για την κοινή τους ΑΟΖ 100% επήρεια. Δεν είναι, κατά συνέπεια, λογικό να διεκδικεί κανείς πλήρη επήρεια για την Κρήτη, το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου, με έκταση 8.336 τ.χ. (1463 φορές μεγαλύτερη από τη Σάσωνα); Τα Διαπόντια νησιά με έκταση 17,65 τ.χ. και 1340 κατοίκους πήραν στη Συμφωνία με την Ιταλία από 30 μέχρι 70% επήρεια. Το Κουφονήσι με έκταση 5,25 τ.χ. (σχεδόν όσο η Σάσωνα) και οικονομική δραστηριότητα πήρε στη Συμφωνία με την Αίγυπτο Ο% (ναι μηδέν επήρεια). Δεν ζήτησα για τα νησιά Νότια της Κρήτης 100% επήρεια, αλλά ρώτησα αν δικαιούνται καν επήρεια. Και ουσιαστικά η απάντηση είναι είτε δεν δικαιούνται ούτε 1% επήρεια, ή ότι δεν ενδιαφέρει αν έχουν ή δεν έχουν, λες και είναι προίκα από το σεντούκι της γιαγιάς της κυβέρνησης της ΝΔ και όπου «θέλουμε χαρίζεται η επήρεια τους». 

Εκτίμησα, λοιπόν, ότι η Συμφωνία με την Αίγυπτο, όπως και με την Ιταλία, δεν αποτελεί συμβιβασμό, διότι στα 5+4 (αντίστοιχα) επίμαχα θέματα, οι δύο άλλες χώρες πήραν όλα όσα διεκδικούσαν και η Ελλάδα τίποτα από όσα ζητούσε. Επεσήμανα, λοιπόν, ότι δεν γίνονται έτσι οι καλές συμφωνίες. Όταν παραδίδονται και τα 9 υπό διαπραγμάτευση ζητήματα, τότε δεν είναι μαξιμαλιστική η κριτική διατύπωση, αλλά μαξιμαλιστική είναι η υποχώρηση. Υποχώρηση που δεν δείχνει να ενοχλεί κάποιους, όσο η αποκάλυψη της ίδιας της υποχώρησης, καθώς και της επιρροής που εξασκεί αυτή η αποκάλυψη στον κόσμο. Τέλος, υποστήριξα, ότι αν μια χώρα περνά δύσκολες στιγμές, αυτός δεν μπορεί να είναι ένας λόγος συνεχών υποχωρήσεών, εγκατάλειψης των δικαίων της και παράδοσης στην άλλη πλευρά και σε ότι εκείνη διεκδικεί. Κάθε άλλο.

ΥΓ.1. Επειδή σε 4 κείμενα επαναφέρουν ως κατηγορία ότι στο ΥΠΕΞ ήμουν συνεργάτης του Γ.Παπανδρέου, να τους θυμίσω ότι εγώ εντάχθηκα στο ΥΠΕΞ ως εμπειρογνώμονας το 1992 μετά από δημόσιο διαγωνισμό. Η τότε ηγεσία του ΥΠΕΞ αρνήθηκε να εφαρμόσει τα αποτελέσματα του διαγωνισμού ως προς εμένα. Τους περισσότερους άλλους τους προσέλαβε! Σε αλλεπάλληλες δίκες, και επί ΝΔ και επί ΠΑΣΟΚ, η δικαιοσύνη επέβαλε το αυτονόητο: τον σεβασμό στα αποτελέσματα και την πρόληψή μου στο ΥΠΕΞ. Ας μου υποδείξουν όλοι τους, έστω ένα πολιτικό στέλεχος πρώτης σειράς, που παραιτήθηκε για τις απόψεις του από την ηγεσία ενός κόμματος και στη συνέχεια εντάχθηκε στο δημόσιο με διαγωνισμό και με εισαγωγικό βαθμό.

ΥΓ.2. Στο ίδιο το Υπουργείο είναι γνωστές οι διαφωνίες μου σε αρκετά ζητήματα με την τότε γραμμή, και πριν απ’ όλα με το σχέδιο Ανάν και τη συμφωνία της Μαδρίτης. Εξαιτίας αυτής της διαφωνίας πολλοί προσπάθησαν να με περάσουν ακόμα και από πειθαρχικά. Άρα μη ρωτάνε όταν δεν ξέρουν. Τα μεταξύ τους κουτσομπολιά δεν αποτελούν επιχείρημα. 

YΓ.3. Ακροδεξιοί και νεοσημιτικοί με κατηγορούν που επί υπουργίας μου ήταν ο Χ. Ροζάκης πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου. Είναι κακώς δογματισμός, να πιστεύει κανείς ότι με το να είναι κανείς πλουραλιστικός όπως εγώ (δεν έχει παρά να δει το Επιστημονικό Συμβούλιο του ΥΠΕΞ συνολικά, αλλά και όλες τις άλλες επιλογές/τοποθετήσεις που έκανα ως Υπουργός) ότι συμφωνεί με τις γνώμες όλων όσων συνεργάζεται. Ποτέ μου δεν είχα φόβο να συνεργαστώ με ανθρώπους με διαφορετική γνώμη. Με υποταγμένους και στο κυρίαρχο σύστημα, απλά, δεν ήθελα.

ΥΓ.3. Ακροδεξιοί και νεοσημιτικοί με κατηγορούν που επί υπουργίας μου ήταν ο Χ. Ροζάκης πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου. Είναι κακώς δογματισμός, να πιστεύει κανείς ότι με το να είναι κανείς πλουραλιστικός όπως εγώ (δεν έχει παρά να δει το Επιστημονικό Συμβούλιο του ΥΠΕΞ συνολικά, αλλά και όλες τις άλλες επιλογές/τοποθετήσεις που έκανα ως Υπουργός) ότι συμφωνεί με τις γνώμες όλων όσων συνεργάζεται. Ποτέ μου δεν είχα φόβο να συνεργαστώ με ανθρώπους με διαφορετική γνώμη. Με υποταγμένους και στο κυρίαρχο σύστημα, απλά, δεν ήθελα.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα ενημερώσει τους ομολόγους του για όλες τις τελευταίες εξελίξεις και θα επιμείνει ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει σε διάλογο με την Τουρκία μόνο αν σταματήσουν οι προκλήσεις από την πλευρά της Άγκυρας και μόνο για το ζήτημα των θαλασσίων ζωνών.

Υπενθυμίζεται ότι χθες η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος, Αριστοτελία Πελώνη, ανακοίνωσε πως μέχρι το τέλος της εβδομάδας θα κατατεθούν στη Βουλή, ώστε να ψηφιστούν, οι συμφωνίες Ελλάδας – Ιταλίας και Ελλάδας – Αιγύπτου για τις ΑΟΖ

Τις τελευταίες ημέρες είδαν διακριτικά το φως της δημοσιότητας, κυρίως στον γερμανικό Τύπο, πληροφορίες περί σφοδρής παρασκηνιακής αντίδρασης του Βερολίνου για την συμφωνία, κάτι που επιβεβαιώθηκε και στο μπλοκάρισμα έκδοσης κοινού ανακοινωθέντος καταδίκης της Τουρκίας στο πρόσφατο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθεσεων. Εκείνο που προβληματίζει είναι πως οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν και μεθοδεύσεις της Γερμανίας να καθυστερήσει η ψήφιση της συμφωνίας από το Κοινοβούλιο, την ώρα, μάλιστα, που ήδη την έχει κυρώσει η Αιγυπτιακή Βουλή και μένει μόνο η υπογραφή του σχετικού διατάγματος από τον πρέοδρο Φατζ Αλ Σίσι.

Πρέπει να θεωρείται αδιανόητη οιαδήποτε υπαναχώρηση από την κυβέρνηση, ως εκ τούτου το πολιτικό παρασκήνιο θα επικεντρωθεί στην στάση που θα τηρήσουν τα κόμματα στη Βουλή.

Πρόβλημα αναμέναται να προκύψει τόσο στη Ν.Δ, όσο και στον ΣΥΡΙΖΑ. Στο κυβερνών κόμμα είναι αρκετοί οι βουλευτές που πρόσκεινται στον Αντώνη Σαμαρά και τον Κώστα Καραμανλή που, για διαφορετικούς λόγους, εκφράζουν σκεπτικισμό ή και αντίδραση.

Ο κ. Σαμαράς εμφανίζεται σε συνομιλητές του να αντιδρά στην συνολική τακτική του πρωθυπουργού για διάλογο με την Τουρκία, καθώς έχει πει πως “με πειρατές δεν συνομιλείς”, ενώ εκτιμά πως η εξαίρεση της μισής Ρόδου, του Καστελορίζου και η μειωμένη επήρεια της Κρήτης συνιστούν λόγους κινδύνου. Οιαδήποτε καταψήφιση, ή έστω ηχηρή απουσία βουλευτή από την ψηφοφορία θα προκαλούσε εσωτερικούς κλυδωνισμούς στο κυβερνών κόμμα. Με τον κ. Καραμανλή τα πράγματα είναι μάλλον ευκολότερα, καθώς παρά την δυσφορία του για την στάση της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά φαίνεται να έχει επιλέξει την οδό της αποστασιοποίησης και της σιωπής, παρά τα όσα είχε οξυδερκώς προβλέψει και επισημάνει πριν περίπου ένα χρόνο από τη Θεσσαλονίκη για την εξέλιξη των εθνικών μας θεμάτων.

Το ερώτημα είναι εάν ο Αντώνης Σαμαράς θα επιλέξει να συγκρουστεί τώρα για ένα τόσο σοβαρό εθνικό θέμα ή θα παραμείνει δύσθυμα σιωπηλός.

Στον ΣΥΡΙΖΑ είναι προφανές πως δεν υπάρχει πιθανότητα υπερψήφισης της συμφωνίας και ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται να το καταστήσει σαφές και με δημόσια παρέμβασή του τις επόμενες ημέρες, η οποία θα απευθύνεται και προς το εσωτερικό του κόμματός του μετά τις αποκλίνουσες απόψεις που εξέφρασαν οι “53” και οι “σημιτογενείς”. Η ψηφοφορία θα αποτελέσει δοκιμασία και ο πρόεδρος του κόμματος θα επιλέξει τελικά μεταξύ της καταψήφισης της συμφωνίας και του “παρών”, με πολύ πιθανότερο το δεύτερο.

Στην Κουμουνδούρου αναγνωρίζουν μόνο ότι η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία προκαλεί ρήγμα έως και αναιρεί το τουρκολιβυκό σύμφωνο, εκφράζουν, όμως, σοβαρή διαφωνία για τις μεγάλες εκκρεμότητες που ανοίγει (28ος μεσημβρινός και ανατολικά, Ρόδος, Καστελόριζο, Κρήτη) και τις οποίες μπορεί να εκμεταλλευτεί η Τουρκία. Γι αυτό το λόγο το “παρών” είναι ίσως η καλύτερη δυνατή στάση που δεν θα επιτρέψει, παράλληλα, να εκδηλωθούν μικρές “ανταρσίες” από τους “53” που εξέφρασαν πιο θετική άποψη για την συμφωνία.

Η ανακοίνωση της συμφωνίας Ελλάδας-Αιγύπτου σχετικά με την οριοθέτηση των θαλασσίων συνόρων – ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών δεν είναι κεραυνός εν αιθρία.

Αντίθετα είναι το αποτέλεσμα μίας μακράς διαδικασίας διαπραγμάτευσης συμπεριλαμβανομένης της περιόδου της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Προφανώς το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο υπογράφηκε στο τέλος του 2019 και οι επιπτώσεις από τις εξελίξεις στη Λιβύη, κυρίως για την αιγυπτιακή πλευρά, επιτάχυναν τις διαδικασίες και άμβλυναν προαπαιτούμενα και για τις δύο πλευρές. Φαίνεται επίσης ότι η συμφωνία επιτελέστηκε με την ενθάρρυνση των ΗΠΑ.

Στο Commonality έχουμε τοποθετηθεί συχνά για θέματα εξωτερικής πολιτικής, κυρίως οριοθετημένοι από λογικές και εμμονές εθνικιστικής αδιαλλαξίας. Αδιαλλαξία που οδηγεί σε στασιμότητα -όταν ο κόσμος τρέχει- ή σε πόλεμο. Αυτό κάνουμε και τώρα εκφράζοντας την άποψη ότι η συμφωνία, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να αποτελέσει διαδρομή για εξελίξεις σε θετική κατεύθυνση.

Είναι δεδομένο ότι υπάρχουν υποχωρήσεις και συμβιβασμοί και σημεία προς διευκρίνιση. Ας σκεφθούμε όμως ψύχραιμα: Είναι δυνατόν να επιτευχθεί μία συμφωνία, όπου δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, εάν δεν γίνουν οι απαραίτητοι συμβιβασμοί και υποχωρήσεις; Αυτό δεν έγινε με την εμβληματική, επιμένουμε πάντα σε αυτήν, συμφωνία των Πρεσπών;

Είναι σωστή επιλογή η συμμαχία με την Αίγυπτο και την Ιταλία προκειμένου να παραχθούν συμφωνίες διευθέτησης διαφορών, στο βαθμό που υπάρχει ο σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της θαλάσσης. Είναι επίσης σωστή επιλογή το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη διευθέτηση διαφορών στην Α. Μεσόγειο, συνεπώς δεν είναι καθόλου πιθανό να ενεργοποιηθεί οποιοσδήποτε μηχανισμός κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας. Όπως δεν ίδρωσε το αυτί πολλών με το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης, τη NAVTEX για το Ορούτς Ρέις στο Καστελόριζο, τις ασκήσεις με πραγματικά πυρά, την μετατροπή της Αγιά Σοφιάς σε τζαμί.

Η πολιτική της συγκρότησης τριμερών και τετραμερών συμμαχιών με Ισραήλ, Αίγυπτο, Ιορδανία, Κύπρο φαίνεται ότι εξάντλησε τα όριά της, χωρίς να προσφέρει λύσεις, ούτε να αποκλιμακώνει τις εντάσεις στην περιοχή.

Οι αντιδράσεις της Τουρκίας σχετικά με τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου από την πρώτη στιγμή είναι ιδιαίτερα σκληρές, οι εξελίξεις συνεπώς αποκτούν έναν πολύ πιο σύνθετο χαρακτήρα, με την προοπτική της Χάγης να απομακρύνεται έστω και προσωρινά. Σε αυτήν τη συγκυρία η Ελλάδα πρέπει να εργασθεί και να αξιοποιήσει τη συμφωνία όχι με τη λογική της απομόνωσης της Τουρκίας, αλλά ως πιλότο μίας συνολικής διευθέτησης που αντικειμενικά οφείλει να περιλαμβάνει και την Τουρκία. Αυτή η πολιτική δεν είναι ούτε πολιτική κατευνασμού ούτε πολιτική άμυνας έναντι του ισχυρότερου, αντίθετα είναι μία σύγχρονη άσκηση εξωτερικής πολιτικής.

Δεν θα αποτελέσει έκπληξη εάν σε σύντομο χρονικό διάστημα υπάρξει μία πρωτοβουλία από τρίτο παράγοντα, πιθανόν την Ε.Ε., ώστε να υπάρξει μία συνολική διευθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο. Προφανώς, σε ένα αντίστοιχο περιβάλλον συνολικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού πλαισίου των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, το αίτημα της κυπριακής και ελληνικής κυβέρνησης για επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία, φαίνεται να μην γίνεται αποδεκτό.

Στην δική μας οπτική είναι απαραίτητο, αντί της αναβλητικότητας και της παράθεσης μαξιμαλιστικών απαιτήσεων, η ελληνική εξωτερική πολιτική, όπως και στη συμφωνία των Πρεσπών, να υιοθετήσει μία πολιτική κινητικότητας και ρεαλισμού που εξυπηρετεί την ειρηνική επίλυση όλων των εκκρεμών ζητημάτων στην ευρύτερη περιοχή. Κατά τη γνώμη μας η ελληνική αριστερά και ειδικότερα ο ΣΥΡΙΖΑ, ως «πρώτοι διδάξαντες», οφείλει να ενισχύσουν αυτή την πολιτική επιλογή .Υπενθυμίζουμε ότι, αμέσως μετά τις εκλογές του 2019, είχαμε δεσμευτεί ότι δεν θα ακολουθήσουμε τη συνταγή Μητσοτάκη την περίοδο επίλυσης του μακεδονικού ζητήματος, ακριβώς γιατί δεν είμαστε όλοι ίδιοι, ακριβώς γιατί η δική μας Αριστερά, υπηρετεί τα συμφέροντα των πολλών και τις πολιτικές της σταθερότητας, της συνανάπτυξης και της ειρήνης στην ευρύτερη περιοχή, ακριβώς γιατί πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο δρόμος να πείθουμε και να νικάμε.

Διευκρινίζουμε λοιπόν, ότι με ανησυχία βλέπουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ευτυχώς όχι πολλούς αλλά αρκετούς, αγαπητούς φίλους και φίλες να δανείζονται στο όνομα της αριστερής αντιπολίτευσης, χλαμύδες, ακόντια και περικεφαλαίες που περίσσεψαν από την περίοδο των συλλαλητηρίων για το μακεδονικό.

Ας σκεφθούνε ότι παρόμοιες αντιδράσεις τις υποκινεί το ακροδεξιό μπλοκ του Σαμαρά, του Βελόπουλου και των θυλάκων της Χρυσής Αυγής.

Γνωρίζουμε βέβαια ότι οι περισσότεροι είναι καλοπροαίρετοι, συχνά «ευήκοα ώτα» σε μία αριστερή ρητορική που για δεκαετίες συνδύαζε έναν «αμέτοχο» αντιιμπεριαλισμό με εθνικιστικές κορώνες. Η ανακοίνωση του ΚΚΕ για τη συμφωνία με την Αίγυπτο είναι ενδεικτική για το πώς υπηρετείται μια εύκολη πολιτική καταγγελίας που δεν μπαίνει στον κόπο να διαμορφώσει στρατηγική απέναντι στους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.

Δεν εκχωρούμε την αντιπολίτευση στην κυβέρνηση της ΝΔ στο ακροδεξιό μπλοκ, δεν μας πτοούν οι ακροδεξιές κορώνες, αντίθετα καταλογίζουμε στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη κινήσεις «ερασιτεχνισμού», καιροσκοπισμό , άρνηση να συνεργασθεί με τα κόμματα της αντιπολίτευσης και να συγκαλέσει συμβούλιο πολιτικών αρχηγών, προσπάθεια να καρπωθεί πολιτικά τις όποιες επιτυχίες, αποκρύπτοντας ότι τα όποια θετικά βήματα στις διεθνείς σχέσεις έγιναν στις ράγες της πολιτικής της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ερασιτεχνισμός και η ανυπαρξία πολιτικού σχεδίου της κυβέρνησης φάνηκε εξ άλλου και στην ποιότητα της συμφωνίας με την Αίγυπτο, παρ’ όλη την προεργασία που είχε γίνει επί ΣΥΡΙΖΑ.

Από την άλλη δεν είμαστε διατεθειμένοι να αντιγράψουμε τις επιθέσεις της ΝΔ και του αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου εναντίον της δικής μας κυβέρνησης, χωρίς κανέναν ενδοιασμό ακόμα και όταν το διακύβευμα ήταν τα μεγάλα ζητήματα διεθνών σχέσεων και της κρατικής επιβίωσης.

Σε αυτό το σημείο είμαστε υποχρεωμένοι να παρατηρήσουμε ότι η συμφωνία είναι μερική, αφορά την περιοχή ανάμεσα στον 26ο και 28ο μεσημβρινό και όχι την περιοχή που αφορά την επήρεια του Καστελόριζου, το οποίο είναι ανατολικότερα, και συνεπώς η διαπραγμάτευση είναι ανοικτή και για αυτό το ζήτημα.

Από τις πρώτες πληροφορίες, η συμφωνία φαίνεται να προβλέπει ισχυρή αλλά όχι πλήρη επήρεια της Κρήτης, γεγονός το οποίο μάλλον φαίνεται να αποτελεί σημείο σχετικής υποχώρησης της ελληνικής διπλωματίας, πιθανόν για χάρη της μεγάλης εικόνας και υπό την πίεση του μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης. Δεν θα είναι η πρώτη φορά που γίνεται κάτι αντίστοιχο στη διεθνή διπλωματία, ούτε είναι νομοτελειακά ανεπίστρεπτο.

Αντίθετα, στη δική μας λογική θα ήταν καταστροφική μία εμμονή στο μαξιμαλιστικό σχέδιο για κοινή ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου. Όσο προχωρά η σχετική συζήτηση, τόσο φαίνονται οι δυσκολίες υλοποίησης ενός σχετικού σχεδίου, ακριβώς γιατί η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και οι μέχρι τώρα νομικές διευθετήσεις προς άλλη κατεύθυνση δείχνουν. Ας είμαστε λογικοί, το σύμπλεγμα του Καστελόριζου με τα δέκα χιλιόμετρα ακτής προφανώς διαθέτει υφαλοκρηπίδα και επήρεια, αλλά όχι τόση ώστε να διαμορφώσει συνθήκες γειτνίασης μεταξύ της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ. Από αυτήν τη μαξιμαλιστική θέση φαίνεται σταδιακά να απομακρύνεται η ελληνική πλευρά και προφανώς φαίνεται ότι αυτό είναι το λογικό.

Ας είμαστε ειλικρινείς, η αναβλητικότητα και ο μαξιμαλισμός, ποτέ δεν μας ωφέλησαν, ούτε το 1974 με τη στρατιωτική χερσαία εισβολή στην Κύπρο, ούτε αυτή την περίοδο που βιώνουμε τη θαλάσσια εισβολή της Τουρκίας στη νόμιμη κυπριακή ΑΟΖ. Είναι γεγονός ότι οι εκάστοτε μαξιμαλισμοί λειτουργούσαν ως καταλύτες πολιτικής απομόνωσης της χώρας και πηγή ισχυρών δεινών για τα συμφέροντά της και ιδιαίτερα των λαϊκών στρωμάτων της.

Επαναλαμβάνουμε, στη δική μας συλλογιστική δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τη σκληρή διαπραγμάτευση, ειδικά με την Τουρκία, με στόχο τη βέλτιστη για τα συμφέροντα της χώρας ειρηνική διευθέτηση των υπαρκτών εκκρεμοτήτων στην περιοχή.

Βασικό κλειδί παραμένει η επίλυση του Κυπριακού, εδώ κι αν η αναβλητικότητα και ο απορριπτισμός δημιούργησαν τετελεσμένα, με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε ένα βήμα από μία καταστροφική, από όλες τις απόψεις, διχοτόμηση. Έστω και στο παρά ένα δεν υπάρχει άλλη βιώσιμη λύση από την υιοθέτηση των 6 σημείων της πρότασης του Γ.Γ. του Ο.Η.Ε. και την οριστική επίλυση του προβλήματος.

Η ελληνική και κυπριακή αριστερά, οι δυνάμεις που επιθυμούν λύση σε Ελλάδα και Κύπρο, οφείλουν να πιέσουν ώστε να καμφθεί η ατελέσφορη πολιτική του πρόεδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι πλευρές να επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Αρκεί στις προεδρικές εκλογές στα κατεχόμενα στη βόρεια Κύπρο να επικρατήσει ο συνεπής στην επίλυση του Κυπριακού Μουσταφά Ακιντζί και όχι οι εκλεκτοί της Άγκυρας που δουλεύουν μεθοδικά για τη διχοτόμηση του νησιού και οι οποίοι φαίνεται να τρέφονται από τον απορριπτισμό της Λευκωσίας.

Το άρθρο του Δημήτρη Χατζηνικόλα στην εφημερίδα Documento:

Είναι κοινό μυστικό στην Κουμουνδούρου αλλά και στην πλειονότητα των ψηφοφόρων του κόμματος ότι από την επόμενη ημέρα των εκλογών το περασμένο καλοκαίρι ο ΣΥΡΙΖΑ λειτουργεί σε χαμηλές ταχύτητες, κινδυνεύοντας να χάσει την επαφή του με την κοινωνία λόγω του άτυπου αλλά παρατεταμένου lockdown.

Είναι κάτι παραπάνω από φανερό ότι στον ΣΥΡΙΖΑ απουσιάζει ένα ενιαίο συντονιστικό κέντρο το οποίο θα «σκανάρει» την επικαιρότητα και τα δεδομένα έτσι όπως διαμορφώνονται καθημερινά στην ημεδαπή και στο εξωτερικό και θα ασκεί αντιπολίτευση παράγοντας ταυτόχρονα και πολιτική. Είναι χαρακτηριστικό πως, εξαιρώντας το «Μένουμε Ορθιοι», ο ΣΥΡΙΖΑ αδυνατεί αφενός να εκμεταλλευτεί και να κεφαλαιοποιήσει τα θετικά της δικής του διακυβέρνησης (π.χ. «μαξιλάρι ασφαλείας» ή συμφωνία των Πρεσπών), αφετέρου να καταθέσει τη δική του πρόταση απέναντι στις όποιες κυβερνητικές πρωτοβουλίες (π.χ. κλείσιμο συνόρων στον Εβρο, περιοριστικά μέτρα κ.ά.).

Χωρίς φρέσκες ιδέες και πρόσωπα

Επί της ουσίας ο ΣΥΡΙΖΑ λειτουργεί σαν να είναι πολλά κόμματα μέσα στο κόμμα. Πολλές προσωπικές φιλοδοξίες, πολλές φοβίες, πολλές ιδεολογίες, ακόμη και ιδεοληψίες. Και το χειρότερο είναι ότι όλα αυτά τα μέρη δεν συντονίζονται και δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.

Για παράδειγμα οι 53 λειτουργούν με τη λογική της περιχαράκωσης του χώρου τους για να μην αλλοιωθούν ιδεολογικά ενώ πολλοί από την ηγετική ομάδα πέριξ του Αλέξη Τσίπρα λειτουργούν επίσης με τη λογική της κλειστής ομάδας για προσωπικούς λόγους. Το αποτέλεσμα είναι ο χώρος να μην μπολιάζεται με φρέσκες ιδέες και πρόσωπα, συνεπώς να μην είναι ανοιχτός στην κοινωνία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν δημοσιογράφος του Documento ζήτησε από στέλεχος της Νομαρχιακής Επιτροπής Ηλείας να σχολιάσει την αποκάλυψη ότι μεγαλοεκδότης τοπικής εφημερίδας και υποψήφιος ευρωβουλευτής της ΝΔ εμπλέκεται στο σκάνδαλο με τα vouchers και τις πλατφόρμες έλαβε την απάντηση: «Δυστυχώς δεν βοηθάει η συγκυρία και επικοινωνία. Το θέμα είναι τεράστιο και αντιμετωπίζεται στον πυρήνα του ως πολιτική επικαιρότητα και κοινωνική δυναμική από τον πρόεδρο»! Φυσικά κάτι τέτοιο δεν ισχύει, αφού ο Τσίπρας δεν έχει αναλάβει ανάλογη ευθύνη, απλώς επιβεβαιώνεται ότι στο συγκεκριμένο κόμμα επικαλούνται το όνομα του προέδρου κυρίως εκείνοι που θέλουν να καλύψουν την απραξία τους.

Η παγίδα της θεσμολαγνείας

Ο ΣΥΡΙΖΑ σχεδόν αδυνατεί να ασκήσει αντιπολίτευση όταν πρέπει. Κεντρικά και προβεβλημένα στελέχη του επιβάλλουν με τον τρόπο τους μια θεσμολαγνεία ακόμη κι όταν η κυβέρνηση δεν σέβεται τους θεσμούς. Δεν είναι δυνατόν για παράδειγμα στην επιτροπή της Βουλής για τη διερεύνηση τυχόν «σκευωρίας» στο θέμα της Novartis η πλειοψηφία να αποκλείει δύο δικά σου στελέχη και πρώην υπουργούς με αστείες δικαιολογίες την ίδια ώρα που μέλη της ΝΔ στην επιτροπή ήταν σύμβουλοι στο υπουργείο Υγείας κι εσύ να σχολιάζεις την αντίδραση των αποκλεισμένων συναδέλφων σου!

Δεν είναι δυνατόν ορισμένοι να θεωρούν ότι μπορούν να γράφουν 30 άρθρα κάθε μήνα στα κομματικά έντυπα ασκώντας το αυτονόητο δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση και την ίδια ώρα να σηκώνουν με νόημα το φρύδι όταν για παράδειγμα ο Παύλος Πολάκης ή ο Θανάσης Καρτερός ασκούν κριτική στον κ. Τσιόδρα!

Δεν είναι δυνατόν τα μονοθεματικά ρεπορτάζ των καναλιών, η αγιοποίηση του πρωθυπουργού και η φίμωση της αντιπολίτευσης να αντιμετωπίζονται σαν ένα γεγονός έξω από εμάς, που δεν μας αφορά και όχι σαν μείζον ζήτημα για τη δημοκρατία. Υπάρχουν άνθρωποι στον ΣΥΡΙΖΑ που μπορεί να βγουν στα μπαλκόνια για τη φίμωση του Τύπου στην Αμπχαζία αλλά δεν έχουν πει λέξη για το γεγονός ότι πρόεδρος της ΕΡΤ διορίστηκε ο διευθυντής του γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού!

Μια ακόμη πικρή αλήθεια για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι στο εσωτερικό του εξελίσσεται εδώ και καιρό από κάποιους μια συστηματική προσπάθεια δολοφονίας χαρακτήρων η οποία μεταφέρει την πρακτική του Κυριάκου Μητσοτάκη να στοχοποιεί συγκεκριμένα πρόσωπα.

Τους «κακούς» που αναδεικνύει ο φιλικός προς τον Μητσοτάκη Τύπος τούς καθιστούν «ακατάλληλους» τα ίδια πάντα κομματικά στελέχη, αβαντάροντας επί της ουσίας τον πρωθυπουργό. Τόσο ο Π. Πολάκης όσο και ο Νίκος Παππάς έχουν πέσει θύματα αυτής της πρακτικής. Τα δύο αυτά στελέχη έχουν ταλαιπωρηθεί περισσότερο από τις επιθέσεις των συντρόφων τους και λιγότερο από τις επιθέσεις της ΝΔ και των ΜΜΕ που τη στηρίζουν. Θύμα τέτοιων πρακτικών φυσικά έχει πέσει και πέφτει καθημερινά και το Documento.

Υπάρχουν στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που αρνούνται να πουν ακόμη και το όνομα του Documento και που δεν έχουν πει λέξει για τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό της εφημερίδας (της όποιας εφημερίδας) από τη διαφημιστική δαπάνη, ενώ την ίδια ώρα εμφανίζουν ως στοιχεία της δικής τους αντιπολίτευσης τις αποκαλύψεις της εφημερίδας.

Την ίδια ώρα προβεβλημένοι πρώην υπουργοί έχουν αποσυρθεί στα σπίτια τους σαν να θεωρούν ότι κάνουν ένα μικρό διάλειμμα και θα επανέλθουν σύντομα στην εξουσία. Και όταν δίνουν το στίγμα τους το κάνουν με λάθος τρόπο. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση πρώην υπουργού που εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία σχεδόν ζητούσε συγγνώμη από την κυβέρνηση που επιβεβαιώθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ!

Σε όλα τα παραπάνω ο μόνος που μπορεί να δώσει άμεσες λύσεις είναι ο πρόεδρος του κόμματος. Το θετικό είναι πως δεν πρόκειται για δισεπίλυτα προβλήματα, το αρνητικό είναι ότι απαιτούνται βούληση και διάθεση να υπερβεί κανείς παγιωμένες καταστάσεις. Ειδικά τώρα που δεν υπάρχει η δικαιολογία ότι στο επερχόμενο τακτικό συνέδριο θα λυθούν όλα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ