Το ζήτημα της χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων, προκειμένου να διευκολυνθούν αυξημένες αμυντικές δαπάνες, αποτέλεσε επίσης αντικείμενο εκτεταμένης συζήτησης κατά την προσυνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την ενεργοποίηση της «ρήτρας εθνικής διαφυγής».

Το πρωί της Πέμπτης, αξιωματούχοι της ΕΕ ολοκλήρωσαν το προσχέδιο της δήλωσης της Συνόδου, για να την εγκρίνουν οι ηγέτες. Σε αυτή τη δήλωση, επιμένουν ότι δεν μπορούν να γίνουν διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να εμπλακούν σε όποιες συνομιλίες περιλαμβάνουν την ασφάλειά τους, σύμφωνα με το Associated Press.

Το σχέδιο – το οποίο θα μπορούσε να απελευθερώσει έως 800 δισ. ευρώ – περιλαμβάνει:

• «Πράσινο φως» στις χώρες να αυξάνουν τα εθνικά τους ελλείμματα, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για περισσότερες αμυντικές δαπάνες.
• Δάνεια ύψους 150 δισ. ευρώ για αμυντικές επενδύσεις προς όφελος συνολικά της ευρωπαϊκής άμυνας – για παράδειγμα, αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, συστήματα κατά μη επανδρωμένων αεροσκαφών κλπ. Αυτό θα βοηθήσει στη συγκέντρωση της ζήτησης με σκοπό κοινές προμήθειες, οι οποίες θα μειώσουν το κόστος.
• «Πράσινο φως» στις χώρες να ανακατευθύνουν κονδύλια που προορίζονται για προγράμματα πολιτικής συνοχής [δηλαδή πολιτικές που αποσκοπούν στην εξισορρόπηση των διαφορών μεταξύ περισσότερο και λιγότερο ευνοημένων περιφερειών] σε αμυντικές δαπάνες.
• Στο προσχέδιο που διαπραγματεύονται οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες, στις Βρυξέλλες, τονίζεται ότι η όποια συμφωνία ειρήνευσης, θα πρέπει να συνοδεύεται από «ισχυρές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία». Κάτι το οποίο κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ.
• Στη δήλωση υπογραμμίζεται επίσης ότι μια κατάπαυση πυρός μπορεί να υπάρξει μόνο στο πλαίσιο μιας διαδικασίας που θα οδηγήσει σε πλήρη ειρηνευτική συμφωνία.

Πάντως είναι σίγουρο ότι το εν λόγω κείμενο θα μπορούσε να τροποποιηθεί κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής.

Η Ουγγαρία έχει απειλήσει να ασκήσει βέτο σε κομμάτια της δήλωσης που σχετίζονται με την Ουκρανία. Ο Βίκτορ Όρμπαν μπήκε στο κτίριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες από άλλη είσοδο, αποφεύγοντας τους δημοσιογράφους που περίμεναν. Εξίσου σκληρή στάση φαίνεται ότι τηρεί και η Σλοβακία, ενώ η Ιρλανδία τονίζει ότι η ουδετερότητα της είναι ιδιαιτέρως σημαντική.

Όπως αναφέρεται, σε περίπτωση προκλητικών ή μονομερών ενεργειών επιβεβαιώνεται η αποφασιστικότητα της ΕΕ “να χρησιμοποιήσει τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της, καθώς και για τη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας”.

Έτσι, δεν προβλέπεται μηχανισμός επιβολής συγκεκριμένων και κλιμακούμενων κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας αλλά αντιθέτως οι όποιες αποφάσεις παραπέμπονται στις καλένδες και συγκεκριμένα πάνε τον Ιούνιο. Παρόλα αυτά η κυβέρνηση δηλώνει ικανοποιημένη, ισχυριζόμενη ότι η ΕΕ δεν δίνει «λευκή επιταγή» στην Τουρκία.

Οι 27, σύμφωνα με το ΚΥΠΕ, υπενθυμίζουν τα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και δηλώνουν ακόμα ότι παραμένουν “πλήρως δεσμευμένοι για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του ΣΑΗΕ (ιδίως 550, 789, 1251)” και προσβλέπουν “στην επανάληψη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμμετάσχει ως παρατηρητής και θα διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων διορίζοντας έναν εκπρόσωπο στην αποστολή καλών υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών”.

“Με την προϋπόθεση ότι διατηρείται η τρέχουσα αποκλιμάκωση και ότι η Τουρκία εμπλέκεται εποικοδομητικά και υπόκειται στις καθιερωμένες προϋποθέσεις που ορίζονται στα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόσφατα πιο θετική δυναμική, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Τουρκία με έναν σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος και τη λήψη περαιτέρω αποφάσεων κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου” αναφέρεται στα συμπεράσματα.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλωσορίζουν την Κοινή Δήλωση για την κατάσταση στις πολιτικές, οικονομικές και εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας την οποία προετοίμασε ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ και η Κομισιόν, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το Δεκέμβριο του 2020, τονίζεται στα συμπεράσματα της τηλεδιάσκεψης των ηγετών, υπογραμμίζει το ΑΠΕ.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι είναι στρατηγικό συμφέρον για την ΕΕ ένα ασφαλές και σταθερό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο, η ανάπτυξη μιας συνεργασίας και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία.

Ειδικότερα, η Κοινή Ανακοίνωση αναφέρει:

“Πραγματοποιήσαμε μια συζήτηση για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία και χαιρετίσαμε την Κοινή Ανακοίνωση σχετικά με την “Κατάσταση των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας” που εκπόνησε ο Ύπατος Εκπρόσωπος και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2020

• Υπενθυμίζουμε το στρατηγικό συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και για την ανάπτυξη μιας συνεργατικής και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Χαιρετίζουμε την πρόσφατη αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της διακοπής των παράνομων δραστηριοτήτων γεώτρησης, της επανάληψης των διμερών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και των επικείμενων συνομιλιών για το Κυπριακό υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
• Με την προϋπόθεση ότι διατηρείται η τρέχουσα αποκλιμάκωση και ότι η Τουρκία εμπλέκεται εποικοδομητικά και υπόκειται στις προϋποθέσεις που αποφασίστηκαν στα συμπεράσματα του προηγούμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόσφατα θετική δυναμική, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Τουρκία με έναν σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος και τη λήψη περαιτέρω αποφάσεων κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου.
• Σχετικά με την οικονομική συνεργασία, καλούμε την Επιτροπή να εντείνει τις συνομιλίες με την Τουρκία για να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες δυσκολίες στην εφαρμογή της Τελωνειακής Ένωσης, διασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλα τα κράτη μέλη, και καλούμε παράλληλα το Συμβούλιο να εργαστεί για την εντολή εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης. Μια τέτοια εντολή μπορεί να εκδοθεί από το Συμβούλιο υπό την επιφύλαξη πρόσθετων οδηγιών από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Είμαστε διατεθειμένοι να ξεκινήσουμε διάλογο υψηλού επιπέδου με την Τουρκία για να συζητήσουμε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η δημόσια υγεία, το κλίμα και η αντιτρομοκρατία, καθώς και περιφερειακά θέματα.
• Καλούμε την Επιτροπή να διερευνήσει πώς να ενισχύσει τη συνεργασία με την Τουρκία σχετικά με τις επαφές μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και την κινητικότητα.
• Καλούμε την Τουρκία να απέχει από νέες προκλήσεις ή μονομερείς ενέργειες κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Λαμβάνοντας υπόψη την κοινή ανακοίνωση, επιβεβαιώνουμε την αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε περίπτωση τέτοιων ενεργειών, να χρησιμοποιήσει τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της, καθώς και για τη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.
• Εκτιμούμε τη φιλοξενία από την Τουρκία περίπου 4 εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων και συμφωνούμε ότι η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους πρόσφυγες και τις κοινότητες υποδοχής θα συνεχιστεί. Καλούμε την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο για τη συνέχιση της χρηματοδότησης των Σύρων προσφύγων στην Τουρκία, καθώς και στην Ιορδανία, στον Λίβανο και σε άλλες χώρες της περιοχής.
• Όσον αφορά τη διαχείριση του μεταναστευτικού, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ που περιλαμβάνει όλες τις μεταναστευτικές οδούς, θα πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με την Τουρκία, ιδίως σε τομείς όπως η προστασία των συνόρων, η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και η επιστροφή των παράτυπων μεταναστών και των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στην Τουρκία, σύμφωνα με τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, που εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις.
• Υπενθυμίζουμε τα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και παραμένουμε πλήρως δεσμευμένοι για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του ΣΑ του ΟΗΕ (ιδίως τις αποφάσεις 550, 789, 1251). Προσβλέπουμε στην επανάληψη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμμετάσχει ως παρατηρητής και θα διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων διορίζοντας έναν εκπρόσωπο στην αποστολή Καλών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών
• Το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα παραμένουν βασικό μέλημα. Η στόχευση πολιτικών κομμάτων και μέσων μαζικής ενημέρωσης και άλλες πρόσφατες αποφάσεις αντιπροσωπεύουν μεγάλη οπισθοδρόμηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και έρχονται σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις της Τουρκίας για σεβασμό της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων των γυναικών. Ο διάλογος για τέτοια θέματα παραμένει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης ΕΕ-Τουρκίας.
• Σύμφωνα με το κοινό συμφέρον της ΕΕ και της Τουρκίας για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή τους, αναμένουμε από την Τουρκία και όλους τους πρωταγωνιστές να συμβάλουν θετικά στην επίλυση περιφερειακών κρίσεων όπως στη Λιβύη, στην Συρία, στο Νότιο Καύκασο και θα παραμείνουμε σε εγρήγορση σε αυτό το θέμα.
• Καλούμε τον Ύπατο Εκπρόσωπο να προχωρήσει στις εργασίες της Πολυμερούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο.
• Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και θα αναζητήσουμε μια συντονισμένη προσέγγιση με τους εταίρους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανέλθει στο θέμα αυτό κατά τη σύνοδό του τον Ιούνιο”.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, news247.gr