Το έγγραφο, που παρουσιάστηκε την Πέμπτη (15.10.2025) στις Βρυξέλλες, καθορίζει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα: έως το 2030, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι στρατιωτικά έτοιμη να αποτρέψει τους αντιπάλους της και να απαντήσει σε κάθε επίθεση, ιδίως από τη Ρωσία.

Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο θα συζητηθεί από τους υπουργούς Άμυνας πριν διαβιβαστεί στους Ευρωπαίους ηγέτες την επόμενη εβδομάδα. Σηματοδοτεί μια στροφή: η ΕΕ, που για δεκαετίες βασιζόταν στο ΝΑΤΟ, επιδιώκει πλέον να οικοδομήσει μια πραγματική στρατηγική αυτονομία, εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, της ρωσικής απειλής και των αμφιβολιών γύρω από τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία.

Μια κατακερματισμένη ευρωπαϊκή άμυνα

Το έγγραφο επισημαίνει ότι, παρά την αύξηση των εθνικών αμυντικών προϋπολογισμών, οι δαπάνες παραμένουν υπερβολικά διασπασμένες, προκαλώντας σπατάλη πόρων και έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ των στρατών.

Για να το αντιμετωπίσει αυτό, η Κομισιόν θέλει το 40% των εξοπλιστικών αγορών να πραγματοποιείται από κοινού έως το 2027, έναντι λιγότερο του 20% σήμερα. Ο στόχος θα ανέλθει στο 55% έως το 2028 και στο 60% έως το 2030, δίνοντας προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές και ουκρανικές εταιρείες.

Η Επιτροπή ελπίζει να κινητοποιήσει έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ για τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής άμυνας, μέσω πολλών προγραμμάτων: του σχεδίου SAFE (δάνεια για εξοπλισμούς), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, που αναμένεται το 2027.

Εννέα στρατηγικές προτεραιότητες

Η «Defence Readiness Roadmap» εντοπίζει εννέα βασικούς τομείς στους οποίους πρέπει να ενισχυθούν οι ευρωπαϊκές δυνατότητες: αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, στρατιωτική κινητικότητα, πυροβολικό, πυρομαχικά, τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοάμυνα, drones, αντι-drone, χερσαίες και ναυτικές επιχειρήσεις, καθώς και εφοδιαστική υποστήριξη.

Τρία βασικά προγράμματα πρέπει να εγκριθούν πριν από το τέλος του έτους: το «Eastern Flank Watch», ένα σύστημα που συνδέει την επίγεια, αεροπορική και αντι-drone άμυνα, το «European Air Shield», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας και το «Defence Space Shield», για την προστασία των ευρωπαϊκών δορυφόρων.

Οι Βρυξέλλες θέλουν να ξεκινήσουν όλα τα προγράμματα προτεραιότητας μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026.

Μεταξύ φιλοδοξίας και εθνικής κυριαρχίας

Η Επιτροπή φροντίζει να τονίσει ότι τα κράτη-μέλη θα παραμείνουν κυρίαρχα ως προς την εθνική τους άμυνα. Ωστόσο, ορισμένες χώρες, όπως η Γερμανία και η Σουηδία, εμφανίζονται επιφυλακτικές: το Βερολίνο ζητά οι στόχοι να είναι συμβατοί με εκείνους του ΝΑΤΟ, ενώ η Στοκχόλμη απαιτεί μετρήσιμα αποτελέσματα αντί για γραφειοκρατικούς δείκτες.

Το κείμενο προσπαθεί επίσης να καθησυχάσει τις χώρες του Νότου, αναφέροντας τις «απειλές που προέρχονται από άλλες περιοχές του κόσμου», όπως τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Τέλος, το σχέδιο υπόσχεται στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ, ώστε να αποφευχθεί κάθε ανταγωνισμός και να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ των δύο οργανισμών.

Προς μια Ευρώπη με ενιαία αμυντική ταυτότητα

Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν πρόκειται πλέον για λόγια: σε έναν κόσμο όπου «τα αυταρχικά κράτη προσπαθούν να παρεμβαίνουν στις κοινωνίες και τις οικονομίες μας», η ΕΕ πρέπει να αποκτήσει τα μέσα να υπερασπιστεί το δημοκρατικό της μοντέλο.

«Η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη για τα πεδία μάχης του αύριο», καταλήγει το έγγραφο, σύμφωνα με το Politico.

Αν εγκριθεί, το σχέδιο αυτό θα σηματοδοτήσει μια μεγάλη μεταμόρφωση: τη μετάβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απέναντι στις ρωσικές απειλές και την αβεβαιότητα της αμερικανικής στήριξης, σε μια αυτόνομη στρατιωτική δύναμη με ενιαία στρατηγική κατεύθυνση.

Εκτός από την ανάγκη τίτλου και στόχου, τα αφηγήματα συνδυάζονται συχνά με ημερομηνίες- ορόσημα. Από την “ατζέντα 2000” του Γερμανού σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρντ Σρέντερ μέχρι τις στοχοθεσίες άλλων ευρωπαίων ηγετών για το 2020, είθισται τέτοια σχέδια να επενδύονται με χρονοδιαγράμματα- δίνουν ένα τόνο προσδοκίας και καλής προετοιμασίας.

Καθ’ ημάς, το 2030 που μπήκε στην προμετωπίδα των αφηγημάτων, ταυτόχρονα, του πρωθυπουργού και του πρώην πρωθυπουργού, έχει επιπλέον αποχρώσεις πλην της επικοινωνικής.

Με τις εθνικές εκλογές να διεξάγονται (ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δεσμευτεί επ΄ αυτού), τον Μάρτιο του 2027, και με σχεδόν βέβαιη την επανάληψή τους περίπου ένα μήνα αργότερα, λόγω, εκτός ακραίου απροόπτου, αδυναμίας σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης, το 2030 θα είναι είτε εκλογική χρονιά, είτε προεκλογική. Μπορεί να εκτιμήσει, με ισχυρή δόση βεβαιότητας, κανείς ότι, εφόσον η Ν.Δ κερδίσει τις εκλογές του ΄27 και σχηματίσει κυβέρνηση, είτε αυτοδύναμα, είτε σε συνεργασία με άλλο κόμμα, ή ομάδα βουλευτών, η επόμενη διακυβέρνηση θα είναι αρκετά πιό δύσκολη από την τρέχουσα, και αρκετά πιό ασταθής, ώστε να μην είναι, τελικά, πλήρης (4αετής).

Από την άλλη, όπως πρόσφατα επισήμανε ο υπουργός Οικονομικών, η χώρα θα αποπληρώσει πρόωρα, το 2031 αντί το 2041, σημαντικό μέρος του δημοσίου χρέους (31,6 δισ.), και παρότι έχει εξασφαλίσει και νέες ευνοϊκές εγγυήσεις στο πλαίσιο της ρύθμισης που είχε επιτύχει η κυβέρνηση Τσίπρα, από το 2032 και μετά οι υποχρεώσεις αποπληρωμής θα αυξηθούν και ίσως απαιτηθεί να είμαστε πολύ πιό φειδωλοί στα δημοσιονομικά μας.

Η ανάγνωση Μητσοτάκη και η ανάγνωση Τσίπρα για το 2030 είναι, βεβαίως, αρκετά διαφορετικές ως προς την πολιτική στόχευση που υποκρύπτουν.

Ο πρωθυπουργός επικαλείται το ορόσημο για να ξεδιπλώσει ακόμα ευκολότερα την ανάγκη μίας σταθερής διακυβέρνησης, χωρίς τις περιπέτειες που θα προκύψουν, κατά τον ίδιο, από έναν κυκεώνα απουσίας αυτοδυναμίας της Ν.Δ, ή και αναγκαστικής συνεργασίας με άλλο κόμμα. Το τελευταίο, μάλιστα, δεν φαίνεται να υπάρχει στον ορίζοντα: ο Νίκος Ανδρουλάκης το έχει καταστήσει δεσμευτικά σαφές, στα δεξιά της Ν.Δ, δε, δεν θα προκύψει εύκολα αξιόπιστος εταίρος με ικανό αριθμό βουλευτών.

Εν κατακλείδι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει πως στην εκλογική μάχη του 2027 θα είναι μόνος του, ή θα κερδίσει και μέσα από μία δεύτερη αναμέτρηση θα εξασφαλίσει έστω και οριακή αυτοδυναμία, ή μπορεί να βρεθεί στη δύσκολη θέση να είναι νικητής αλλά να αμφισβητηθεί εάν μπορεί να γίνει και πρωθυπουργός.

Εφόσον το κατορθώσει, όμως, το 2030 θα έχει το ρεκόρ της αδιάλλειπτης 11αετούς πρωθυπουργικής θητείας και 14αετούς προεδρίας στη γαλάζια παράταξη. Αναμφίβολα σπουδαίο για την υστεροφημία του.

Για τον πρώην πρωθυπουργό, το 2030 κρύβει και μία ρελιστική προσέγγιση για την δική του επιστροφή στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής. Εφόσον προχωρήσει τελικά στην ίδρυση νέου κόμματος το πρώτο εξάμηνο του 2026, στις εκλογές ένα χρόνο μετά φιλοδοξεί να αναδειχθεί στη δεύτερη θέση και να γίνει αξιωματική αντιπολίτευση σε μία, κατά την ανάγνωση αρκετών συνομιλητών του, κλυδωνιζόμενη εξ αρχής κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είτε οριακά αυτοδύναμης, είτε ως προϊόν συνεργασιών. Ο στόχος της δεύτερης θέσης δεν είναι εύκολος, είναι, ωστόσο, εφικτός, ιδιαίτερα αφού θα έχουν διαψευσθεί οι στόχοι του ΠΑΣΟΚ να νικήσει τη Ν.Δ, κάτι που θα εισάγει το κόμμα σε νέα φάση εσωστρέφειας και αναζήτησης νέας ηγεσίας.

Έτσι η τελική μάχη για να ξαναγίνει πρωθυπουργός θα δοθεί το 2030. Όμως, ακόμα κι αν οι πολιτικές (και δημοσκοπικές) συνθήκες κριθεί ότι δεν ευνοούν την ίδρυση νέου κόμματος -η σχετική πιθανότητα είναι μικρή-, ο στόχος θα μετακινηθεί για τις επόμενες εκλογές, ήτοι το 2030. Το 2027, άλλωστε, ο Αλέξης Τσίπρας θα είναι 53 ετών, και το 2030, μόλις 56.

Τα αγροτικά κτίρια και τα κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς θα μπορούν να εξαιρούνται από τους νέους κανόνες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με 370 ψήφους υπέρ, 199 κατά και 46 αποχές. Οι νέοι κανόνες για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας των κτιρίων και για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών, είχαν ήδη συμφωνηθεί μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, τον περασμένο Δεκέμβρη.

Τα κύρια σημεία των νέων κανόνων που εγκρίθηκαν από το ΕΚ είναι τα εξής:

Στόχοι μείωσης των εκπομπών

Από το 2030 όλα τα νέα κτίρια θα πρέπει να καταγράφουν μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ η αντίστοιχη προθεσμία για τα νέα κτίρια που στεγάζουν ή ανήκουν σε δημόσιες αρχές ορίζεται για το 2028. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη κατά πόσο ένα κτίριο συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη σε όλη τη διάρκεια ζωής του, συνυπολογίζοντας όλα τα δομικά προϊόντα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του, από την παραγωγή μέχρι και την απόρριψή τους.

Όσον αφορά τις κατοικίες, τα κράτη μέλη οφείλουν να θεσπίσουν μέτρα για να μειώσουν τη μέση κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας κατά τουλάχιστον 16% μέχρι το 2030 και κατά τουλάχιστον 20 22% μέχρι το 2035.

Σύμφωνα με τη νέα οδηγία, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσουν ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης και να εξασφαλίσουν ότι έως το 2030 θα ανακαινιστεί το 16% και έως το 2033 το 26% των μη οικιστικών κτιρίων με τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση.

Μέχρι το 2030 όλες οι καινούριες κατοικίες θα πρέπει να είναι εξοπλισμένες με τεχνολογίες συλλογής ηλιακής ενέργειας. Το ίδιο θα ισχύει και για τα δημόσια και μη οικιστικά κτίρια, αλλά μόνο εφόσον κάτι τέτοιο είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, ανάλογα και με το μέγεθος του κάθε κτιρίου.

Καταργούνται σταδιακά οι λέβητες ορυκτών καυσίμων

Τα κράτη μέλη πρέπει να εγκρίνουν μέτρα για να απαλλαγούν τα συστήματα θέρμανσης από τις εκπομπές άνθρακα και να εγκαταλειφθούν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα στη θέρμανση και την ψύξη, με τους λέβητες ορυκτών καυσίμων να καταργούνται πλήρως έως το 2040. Από το 2025 θα απαγορεύονται οι επιδοτήσεις για αυτόνομους λέβητες ορυκτών καυσίμων. Θα μπορούν, ωστόσο, να συνεχίσουν να δίνονται οικονομικά κίνητρα για υβριδικά συστήματα θέρμανσης με σημαντικό μερίδιο ανανεώσιμης ενέργειας, όπως αυτά που συνδυάζουν λέβητα με ηλιακή θερμική εγκατάσταση ή με αντλία θερμότητας.

Εξαιρέσεις

Από τους νέους κανόνες θα μπορούν να εξαιρούνται αγροτικά κτίρια και κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς. Κατά περίπτωση, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν επίσης να αποφασίζουν να εξαιρούνται κτίρια που προστατεύονται για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ή ιστορική τους αξία, κτίρια που χρησιμοποιούνται προσωρινά, καθώς και εκκλησίες και χώροι λατρείας.

Ο εισηγητής για την οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων Ciarán Cuffe (Πράσινοι, Ιρλανδία) δήλωσε: «Η οδηγία δείχνει σαφώς πώς η πολιτική για το κλίμα μπορεί να έχει πραγματικά και άμεσα οφέλη για τους λιγότερο ευημερούντες στην κοινωνία μας. Η νέα νομοθεσία θα συμβάλει στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας και στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της ενεργειακής φτώχειας, παρέχοντας παράλληλα χιλιάδες θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας σε τοπικό επίπεδο σε ολόκληρη την ΕΕ. Η αντιμετώπιση του 36% των εκπομπών CO2 της Ευρώπης, προσθέτει έναν απολύτως ουσιαστικό πυλώνα στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Το σημερινό αποτέλεσμα δείχνει ότι το Κοινοβούλιο εξακολουθεί να στηρίζει μια Πράσινη Συμφωνία που επιδιώκει ταυτόχρονα κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική φιλοδοξία, σε ισότιμη βάση.»

Η οδηγία που εγκρίθηκε από το ΕΚ θα πρέπει τώρα να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ, προκειμένου να γίνει νόμος.