Τα στοιχεία προέρχονται από μετεωρολογικούς σταθμούς με πολυετή λειτουργία στην Αττική και τη Νότια Κρήτη, όπου εξετάστηκαν οι καταγραφές των τριών θερινών μηνών, περίοδος κατά την οποία εμφανίζονται συχνότερα τα μελτέμια.

Ρεκόρ και ιστορικές καταγραφές σε Αττική και Κρήτη

Οι μετρήσεις καταγράφουν ιδιαίτερα υψηλές ριπές ανέμου, αρκετές από τις οποίες αποτελούν τις μεγαλύτερες που έχουν σημειωθεί από την έναρξη λειτουργίας των σταθμών.

Στον Φουρφουρά Αμαρίου Ρεθύμνου, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε στις 29 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 111 χλμ./ώρα, η υψηλότερη θερινή τιμή που έχει σημειωθεί ποτέ.

Αντίστοιχα, στον Πλακιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, με λειτουργία από το 2012, σημειώθηκε στις 30 Ιουλίου ριπή 114 χλμ./ώρα, επίσης η μεγαλύτερη καλοκαιρινή καταγραφή του σταθμού.

Στην Πεντέλη, στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου, η μέγιστη ριπή έφθασε τα 108 χλμ./ώρα στις 31 Ιουλίου, αποτελώντας τη δεύτερη υψηλότερη θερινή τιμή από το 2013, όταν ξεκίνησε η λειτουργία του σταθμού. Υψηλότερη είχε καταγραφεί μόνο στις 20 Ιουλίου 2022, με 113 χλμ./ώρα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε δεύτερο σταθμό στην κορυφή της Πεντέλης, όπου στις 31 Ιουλίου καταγράφηκε ριπή 150 χλμ./ώρα. Ωστόσο, επειδή ο συγκεκριμένος σταθμός λειτουργεί μόλις έναν χρόνο, δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά στοιχεία για σύγκριση.

Στην Πάρνηθα, όπου οι μετρήσεις ξεκινούν από το 2010, σημειώθηκε μέγιστη ριπή 109 χλμ./ώρα, η δεύτερη μεγαλύτερη θερινή τιμή του σταθμού, μετά τα 111 χλμ./ώρα που είχαν καταγραφεί τον Αύγουστο του 2025 και τον Ιούλιο του 2024.

Εξαιρετικά εντυπωσιακή ήταν και η καταγραφή στον σταθμό της Παξιμάδας Καρύστου, όπου η μέγιστη ριπή έφθασε τα 150 χλμ./ώρα, αποτελώντας τη μεγαλύτερη θερινή τιμή από την έναρξη λειτουργίας του σταθμού το 2013.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η ομάδα του Κώστα Λαγουβάρδου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται το πρόσφατο επεισόδιο ήταν ένα από τα ισχυρότερα μελτέμια των τελευταίων 15 ετών.

Πώς η κλιματική κρίση αλλάζει τα χαρακτηριστικά των μελτεμιών

Σύμφωνα με την επιστημονική ανάλυση της ομάδας του ΜΕΤΕΟ, η κλιματική αλλαγή φαίνεται να επηρεάζει σταδιακά την ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και, κατ’ επέκταση, τα χαρακτηριστικά των μελτεμιών.

Όπως επισημαίνεται, παρατηρείται τάση ενίσχυσης της βαροβαθμίδας μεταξύ των βόρειων και βορειοδυτικών Βαλκανίων και του νοτιοανατολικού Αιγαίου – Δωδεκανήσων, γεγονός που ευνοεί συχνότερη εμφάνιση ισχυρών βόρειων και βορειοανατολικών ανέμων.

Η ζώνη που επηρεάζεται εκτείνεται από την Αλεξανδρούπολη, διασχίζει την κεντρική και νότια Εύβοια, την Αττικοβοιωτία και φθάνει έως τη νότια και νοτιοδυτική Πελοπόννησο.

Οι άνεμοι αυτοί παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που δυσχεραίνουν σημαντικά την εξέλιξη των πυρκαγιών, καθώς έχουν μεγάλη διάρκεια, δεν εξασθενούν αισθητά κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ είναι συνήθως θερμότεροι από το κλασικό μελτέμι. Παράλληλα, στις υπήνεμες περιοχές ενισχύονται ακόμη περισσότερο λόγω του ανάγλυφου, αποκτώντας ιδιαίτερα ριπαίο χαρακτήρα, γεγονός που μπορεί να επιταχύνει την εξάπλωση των πύρινων μετώπων.

Η άνοδος της θερμοκρασίας αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς

Στην ανάλυση επισημαίνεται ακόμη ότι η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει την εξάτμιση της εδαφικής υγρασίας, με αποτέλεσμα η καύσιμη ύλη να γίνεται ταχύτερα ξηρή και ιδιαίτερα εύφλεκτη.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι στην Ελλάδα η μέση θερμοκρασία της ξηράς αυξήθηκε κατά περίπου 1,5 βαθμό Κελσίου την περίοδο 1991-2020, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η θερμοκρασία της ξηράς είναι σήμερα περίπου 1,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σύγκριση με το 1965.

Σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση ο συνδυασμός ισχυρών και παρατεταμένων ανέμων, υψηλών θερμοκρασιών και ξηρότερων εδαφικών συνθηκών δημιουργεί ολοένα δυσμενέστερο περιβάλλον για την αντιμετώπιση των μεγάλων δασικών πυρκαγιών, αυξάνοντας την ταχύτητα εξάπλωσής τους και δυσχεραίνοντας το έργο των πυροσβεστικών δυνάμεων.

Αυτό προβλέπεται με τον πρόσφατο νόμο 4921/2022, μέσω του οποίου δίδεται η δυνατότητα σε όσους δεν έχουν εξασφαλίσει τη «θεμελιωτική» 15ετία (4.500 ημέρες ασφάλισης – ΗΑ) για να τύχουν σύνταξης να μπορούν να εξαγοράσουν μέχρι 6 μήνες (150 ένσημα) ή να υπαχθούν στην προαιρετική ασφάλιση έως 36 μήνες (3 χρόνια). Σύμφωνα με έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, τα τελευταία χρόνια χιλιάδες ασφαλισμένοι αδυνατούσαν να συνταξιοδοτηθούν επειδή τους έλειπαν τα ένσημα ορισμένων μηνών ή ακόμα και ημερών. Επισημαίνεται ότι για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος από όσους δεν έχουν συμπληρώσει 15ετία o νέος νόμος προσφέρει τις εξής δύο δυνατότητες-διευκολύνσεις:

Α) Συμπλήρωση χρόνου ασφάλισης μέχρι 6 μήνες (150 ΗΑ) με καταβολή εισφορών.

Στην πρώτη αυτή κατηγορία υπάγονται όσοι ασφαλισμένοι έχουν 14 χρόνια και 6 μήνες ασφαλιστικού βίου (4.350 ΗΑ). Σε αυτούς παρέχεται η δυνατότητα να εξαγοράσουν έως 6 μήνες (150 ΗΑ) για να φτάσουν στον θεμελιωτικό χρόνο συνταξιοδότησης των 15 ετών ή 4.500 ενσήμων. Η εξαγορά των 150 ενσήμων κοστίζει 20% του νέου κατώτατου μισθού (713 ευρώ μεικτά), ήτοι 142,6 ευρώ για κάθε μήνα ή 855,60 ευρώ για 6 μήνες. Στην περίπτωση αυτή, η σύνταξη θα ανέρχεται σε 466,35 ευρώ. Τονίζεται ότι ο νόμος καλύπτει περιπτώσεις ασφαλισμένων σε φορείς κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκαν στον e-ΕΦΚΑ, πλην του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ), οι οποίοι:

συμπληρώνουν το 67ο έτος της ηλικίας τους μέχρι 31-12-2022,
έχουν διακόψει οριστικά την απασχόληση και την πραγματική ή προαιρετική τους ασφάλιση,
δεν έχουν υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης,
δεν έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί από καμία πηγή στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό,
δεν δικαιούνται σύνταξη από οποιαδήποτε άλλη αιτία σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις των φορέων που εντάχθηκαν στον e-ΕΦΚΑ ή με διατάξεις που εφαρμόζονται στο Δημόσιο ή την Τράπεζα της Ελλάδος ή από ασφαλιστικούς φορείς του εξωτερικού,
χρειάζονται 150 ή λιγότερες ημέρες ασφάλισης για να συμπληρώσουν τις ελάχιστες απαιτούμενες 4.500 ημέρες. Στους ασφαλισμένους που πληρούν σωρευτικά όλες τις παραπάνω προϋποθέσεις, παρέχεται η δυνατότητα εφάπαξ καταβολής των εισφορών ασφαλισμένου και εργοδότη που αντιστοιχούν στις αναγνωριζόμενες ημέρες ασφάλισης με βάση το ισχύον κατά την αναγνώριση ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το δικαίωμα αυτό αποκλείεται εάν οι ασφαλισμένοι έχουν αναγνωρίσει πάνω από 5 έτη πλασματικού χρόνου ασφάλισης. Διευκρινίζεται επίσης ότι η διάταξη αυτή δεν ισχύει για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης με τις διατάξεις του Ν. 612/1977 (όπως ισχύουν) ή άλλες ειδικές διατάξεις που προβλέπουν τη θεμελίωση με πραγματικό χρόνο ασφάλισης.

Β) Υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση για διάστημα μέχρι 3 έτη (9.000 ΗΑ).

Ο νόμος καλύπτει περιπτώσεις ασφαλισμένων σε όλους τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκαν στον e-ΕΦΚΑ, οι οποίοι έχουν ασφαλιστεί για τουλάχιστον 500 ΗΑ εντός της πενταετίας πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης και χρειάζονται μέχρι 3 έτη ασφάλισης προκειμένου να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης. Στους ασφαλισμένους που πληρούν σωρευτικά τις ανωτέρω προϋποθέσεις παρέχεται η δυνατότητα να υποβάλουν, μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης, αίτημα να υπαχθούν στην προαιρετική ασφάλιση ή να τη συνεχίσουν για χρονικό διάστημα μέχρι 3 έτη που είναι απαραίτητο ώστε να συμπληρώσουν τον ελάχιστο χρόνο που απαιτείται για να θεμελιώσουν δικαίωμα σύνταξης.

Επομένως, η επιλογή αυτή ενδείκνυται για ασφαλισμένους όλων των φορέων κοινωνικής ασφάλισης (συμπεριλαμβανομένου και του ΟΓΑ) που χρειάζονται περισσότερες από 150 ΗΑ ή δεν μπορούν να προχωρήσουν σε άμεση καταβολή των υπολειπομένων ασφαλιστικών εισφορών.

Αν συντρέχουν όλες οι ανωτέρω προϋποθέσεις για την απονομή σύνταξης, εκδίδεται προσωρινή πράξη απονομής σύνταξης, που περιλαμβάνει:

την αποδοχή της αίτησης για προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης,
τον χρόνο της προαιρετικής συνέχισης,
το καταβλητέο ποσό,
την ημερομηνία συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για τη λήψη σύνταξης γήρατος και
την ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδότησης (πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα από την ημερομηνία συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για τη λήψη σύνταξης γήρατος), χωρίς να απαιτείται εκ νέου υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Μέχρι την ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδότησης ο αιτών δεν είναι συνταξιούχος αλλά προαιρετικά ασφαλισμένος του e-ΕΦΚΑ.