Παρακάτω, η Dr. Hafeez μοιράζεται τρεις απλές τεχνικές που θα σε βοηθήσουν να σταματήσεις να εξιδανικεύεις τις ζωές των άλλων και να νιώσεις περισσότερη ευγνωμοσύνη για όσα ήδη έχεις.

Σκέψου τι συναισθήματα σου προκαλεί η σύγκριση

Πριν μπορέσεις να αλλάξεις το πώς σε επηρεάζει η σύγκριση, είναι σημαντικό να κατανοήσεις τι πραγματικά νιώθεις. Η Dr. Hafeez προτείνει να εξοικειωθείς με τα συναισθήματα και τις σκέψεις που προκύπτουν όταν συγκρίνεις την επιτυχία σου με εκείνη των άλλων. Η απάντηση μπορεί να φαίνεται προφανής -«είμαι απλά ζηλιάρης!»- αλλά αν ψάξεις λίγο βαθύτερα, μπορεί να ανακαλύψεις ότι αισθάνεσαι απογοήτευση, ντροπή ή κατωτερότητα.

Το να αναγνωρίσεις αυτά τα συναισθήματα -και να τα αποδεχτείς χωρίς να τα κρίνεις- είναι συχνά το πρώτο βήμα για να τα επεξεργαστείς με έναν πιο υγιή τρόπο. Μάλιστα, έρευνες δείχνουν ότι το να ονοματίζεις τα συναισθήματά σου (μια τεχνική που ονομάζεται affect labeling) μπορεί να μειώσει την έντασή τους και να τα κάνει πιο διαχειρίσιμα.

Αφού εντοπίσεις τι νιώθεις, η Dr. Hafeez προτείνει να ρωτήσεις τον εαυτό σου «γιατί;». Ίσως νομίζεις ότι ζηλεύεις την επιτυχία ενός φίλου, αλλά το πραγματικό ζήτημα να είναι η ανασφάλεια για τη δική σου πορεία ή η πίεση από τις προσδοκίες της οικογένειάς σου. Μπορεί να μεγάλωσες ακούγοντας ένα μεγαλύτερο αδερφό να αυτοκατηγορείται επειδή δεν προχωρούσε αρκετά γρήγορα, και αυτή η νοοτροπία να πέρασε και σε εσένα. Ή ίσως νιώθεις εξουθενωμένος, ανικανοποίητος ή φοβάσαι ότι δεν βρίσκεσαι στον «σωστό» δρόμο.

Σύμφωνα με τη Dr. Hafeez, η σύγκριση συνήθως δεν αφορά πραγματικά τους άλλους -αφορά το πόσο ικανοποιημένος (ή ανικανοποίητος) είσαι με τη δική σου ζωή. «Οι άλλοι απλώς κρατούν έναν καθρέφτη», λέει.

Φυσικά, δεν είναι κάθε σύγκριση ένα βαθύ συναισθηματικό τραύμα. Μερικές φορές, απλά ξέρεις τι θέλεις και νιώθεις ανυπόμονος βλέποντας τους άλλους να το πετυχαίνουν πρώτοι. Αν συμβαίνει αυτό, μπορεί να μην χρειαστείς πολύ χρόνο για αυτό το βήμα -απλώς έναν σύντομο έλεγχο πριν προχωρήσεις στην επόμενη συμβουλή.

Αναγνώρισε τις δικές σου επιτυχίες

Η δεύτερη συμβουλή της Dr. Hafeez: Σκέψου όλα τα καλά που μπορεί να παραβλέπεις όταν αξιολογείς τις επιτυχίες των άλλων. «Ίσως να μην έχεις όσα έχουν οι άλλοι, αλλά έχεις άλλα πράγματα», λέει.

Για να το πετύχεις αυτό, ίσως χρειαστεί να επαναπροσδιορίσεις ή να διευρύνεις το τι σημαίνει επιτυχία για εσένα. Αν χρησιμοποιείς διαρκώς τα κριτήρια κάποιου άλλου για να μετρήσεις τη δική σου πορεία, είναι πολύ πιθανό να εφαρμόζεις έναν ορισμό της επιτυχίας που δεν ταιριάζει στη δική σου ζωή.

Είναι απολύτως κρίσιμο να δεις τις νίκες στη δική σου ζωή -και να συνειδητοποιήσεις ότι η επιτυχία έρχεται σε πολλές διαφορετικές μορφές. Είναι τόσο εύκολο να εστιάζεις στις θετικές πτυχές της ζωής των άλλων, να αγνοείς τις δικές σου και να καταλήγεις να πιστεύεις ότι η ζωή σου είναι ένα χάος.

Χάραξε τους στόχους σου και προσπάθησε να τους πετύχεις

Σύμφωνα με την Dr. Hafeez, «το καλύτερο που μπορεί να προκύψει από την αυτοανάλυση είναι η επίλυση του προβλήματος». Έρευνες δείχνουν ότι η εύρεση λύσεων και η εφαρμογή τους μπορεί να μειώσει το άγχος και να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση. Και το καλύτερο; Αυτή η διαδικασία αποσπά την προσοχή σου από τους άλλους και την επιστρέφει εκεί που ανήκει: σε εσένα.

Ρώτα, λοιπόν, τον εαυτό σου: «Τι είναι αυτό που με νοιάζει πραγματικά; Τι θέλω στη ζωή μου που δεν έχω αυτή τη στιγμή;» Στη συνέχεια, γράψε συγκεκριμένα βήματα που πρέπει να κάνεις για να πλησιάσεις αυτούς τους στόχους.

Για εσένα, μπορεί να είναι η παρακολούθηση ενός μαθήματος σε ένα νέο αντικείμενο ή η έναρξη μιας επιχείρησης για τη φροντίδα σκύλων. Ή ίσως, το να επιτρέψεις επιτέλους στον εαυτό σου να ξεκουραστεί, μετά από χρόνια αδιάκοπης πίεσης, πριν αποφασίσεις το επόμενο βήμα σου.

Είναι εντάξει -μάλιστα, είναι υπέροχο- αν η πορεία σου και οι επιτυχίες σου δείχνουν διαφορετικές από εκείνες των άλλων ή αν θέλεις να πας ακόμα πιο μακριά. Η επιτυχία, ή τουλάχιστον η έννοια της, έρχεται σε πολλές διαφορετικές μορφές. Είναι εύκολο να πιστεύεις ότι το γρασίδι είναι πάντα πιο πράσινο στην άλλη πλευρά, αλλά μην ξεχνάς να κοιτάξεις και να φροντίσεις τον μικρό κήπο που μεγαλώνει στη δική σου γωνιά.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

«Το μεγαλύτερο λάθος μας ως Εκκλησίας θα ήταν να δεχθούμε ότι ἡ ομοφυλοφιλική πράξη, εκτός από ψυχική διαταραχή, δεν είναι και αμαρτία. Τα πρόσωπα αυτά, εκτός από την ελπίδα της ψυχιατρικής θεραπείας, θα είχαν χάσει οριστικά και τη σωτήρια διάθεση μετανοίας και την αναζήτηση της παρηγορίας του θείου ελέους για τις δικές τους εκτροπές. Ἡ ομοφυλοφιλία είναι μία ασθένεια που την γέννησε ἡ διάχυτη κοινωνική αμαρτία και μπορεί ασφαλώς να τη θεραπεύσει ἡ Εκκλησία. Μαζί με όλες τίς μεγάλες δικές μας αμαρτίες μπορεί να αγκαλιάσει θεραπευτικά και αυτήν».

Συνέδεσε δηλαδή την ομοφυλοφιλία με τις ψυχικές διαταραχές, την χαρακτήρισε ασθένεια για την οποία έχει… θεραπεία η Εκκλησία, γεγονός που έχει προκαλέσει σάλο και θύελλα αντιδράσεων.  

Στα άρθρα που ακολουθούν τρεις επιστήμονες γράφουν για το θέμα, εξηγώντας ότι έχουν περάσει ήδη πολλά χρόνια για την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και φυσικά της συμβίωσης ανθρώπων του ιδίου φύλου.

Γράφουν οι Γιώργος Νικολαΐδης, Μανουσία Κυπραίου και Ευστράτιος Παπάνης.

“Οι εκκλησιαστικές αρχές έθεσαν στο στόχαστρό τους τους ομοφυλόφιλους“

Η διεθνής ψυχιατρική κοινότητα έχει εδώ και δεκαετίες αναθεωρήσει τις ταξινομίες των ψυχικών διαταραχών αφαιρώντας από αυτές την ομοφυλοφιλία και τις λοιπές συνθήκες που συναπαρτίζουν τους διάφορους σεξουαλικούς προσανατολισμούς και τις ταυτότητες φύλου των ΛΟΑΤΚΙ+. Αυτό έγινε μετά την αναθεώρηση του σχετικού ταξινομητικού πίνακα της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και τις συνακόλουθες αναθεωρήσεις της διεθνούς ταξινομίας των ψυχιατρικών διαταραχών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Δεδομένων τούτων εδώ και δεκαετίες θεωρείται επιστημονικά απαράδεκτο οποιοδήποτε καθεστώς διάκρισης για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και οποιαδήποτε προσέγγιση συγχέει την ταυτότητα του φύλου τους ή τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό με ψυχική νόσο ή διαταραχή.

Αυτό φυσικά δεν ήταν πάντα έτσι: πλείστα ευρωπαϊκά κράτη όχι μόνο αντιμετώπιζαν την ομοφυλοφιλία ως ψυχική διαταραχή (υποβάλλοντας τους «πάσχοντες» σε απάνθρωπες θεραπείες) αλλά και ως ποινικό αδίκημα. Σε μια από τις γνωστότερες περιστάσεις εφαρμογής αυτής της «παραδοσιακής» προσέγγισης, ο Άλαν Τούρινγκ, θεμελιωτής της υπολογιστικής επιστήμης, ο άνθρωπος που αποκρυπτογράφησε το σύστημα Enigma των Ναζί (κάνοντας έτσι δυνατό το θρίαμβο των συμμάχων στη θάλασσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο), όχι μόνο φυλακίστηκε εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του από τα βρετανικά δικαστήρια, όχι μόνο υποβλήθηκε αναγκαστικά σε εξοντωτικές ορμονικές θεραπείες που τον αποδιοργάνωναν σωματικά και ψυχικά, αλλά εντέλει οδηγήθηκε στην αυτοκτονία με δηλητηριασμένο μήλο. Συζητιέται ακόμα το κατά πόσον οι ιδρυτές της Apple επέλεξαν για σήμερα το μισοφαγωμένο μήλο ως απόδοση τιμής στον άνθρωπο χάρη στον οποίο έγινε δυνατό να υπάρξουν ηλεκτρονικοί υπολογιστές.

Όλη όμως αυτή η προσέγγιση της ομοφυλοφιλίας που την περιθωριοποιούσε τιμωρητικά υπήρξε ένα εγχείρημα που αφενός την απέκλειε και τη στηλίτευε, αφετέρου τη συγκροτούσε ταυτοχρόνως σε ενιαία κατηγορία. Είναι γνωστό από τις έρευνες κοινωνικών επιστημόνων, ιστορικών και ανθρωπολόγων ανά τον πλανήτη πως, παρότι ομοερωτικές πρακτικές καταγράφονται λίγο πολύ σε όλες τις ιστορικές κοινωνίες, η ανάδυση αυτής της «σύγχρονης» ταυτότητας του ομοφυλόφιλου γίνεται πολύ πιο πρόσφατα: στα τέλη του Μεσαίωνα και στους πρώτους αιώνες του σύγχρονου κόσμου, μαζί με το κυνήγι των μαγισσών και τη γένεση του ασύλου για τρελούς, επαίτες και αναπήρους, οι εκκλησιαστικές και κοσμικές αρχές έθεσαν στο στόχαστρό τους και άτομα τα οποία επιδίδονταν σε σειρά σεξουαλικές πρακτικές όπως η σοδομία, ο αυνανισμός, η διακοπτόμενη συνουσία και εν γένει κάθε πρακτική αποσύνδεσης του σεξ από την τεκνοποίηση με αποτροπή της τελευταίας.

Για να «συνέλθουν» από αυτή την παρέκκλιση οι κοινωνίες μας χρειάστηκαν αιώνες. Ίσως το πρώτο παγκοσμίως εγχείρημα αποποινικοποίησης και απενοχοποίησης κάθε είδους σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου έλαβε χώρα στα πρώτα χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης. Υπό την καθοδήγηση φωτισμένων ηγετών όπως η Αλεξάνδρα Κολοντάι οι αρχές της νεοσύστατης τότε ΕΣΣΔ υιοθέτησαν μια πολιτική πλήρους θεσμικού εξισωτισμού και μη διακρίσεων σε κάθε έκφανση του κοινωνικού και πολιτικού βίου για όλες ανεξαιρέτως τις ταυτότητες φύλου και τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς, επιμένοντας ότι εκείνο που διαχωρίζει και ενώνει τους ανθρώπους είναι η ταξική θέση και η πολιτική τους ιδιότητα και μόνο. Το κοινωνικό αυτό άνοιγμα όμως διήρκεσε πολύ λίγο: ήδη από τον τελευταίο χρόνο της ζωής του ο ίδιος ο Λένιν επιτέθηκε με σφοδρότητα στις «ελευθεριότητες» της σοβιετικής νεολαίας, ενώ μετά το θάνατό του ο Στάλιν που τον διαδέχθηκε πήρε πίσω όλες τις ελευθερίες των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων ξαναγυρνώντας τη χώρα στην πολιτική της ποινικοποίησης και ψυχιατρικοποίησης της ομοφυλοφιλίας (μεταξύ άλλων…). Χρειάστηκε να περάσει σχεδόν ένας αιώνας ώστε οι φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης να επιχειρήσουν αντίστοιχο μεταρρυθμιστικό βήμα, με την αποποινικοποίηση αρχικώς της ομοφυλοφιλίας, την αναγνώριση διάφορων μορφών ομόφυλης συμβίωσης ή γάμου και εντέλει την αναγνώριση του δικαιώματος των ομόφυλων ζευγαριών στην τεκνοθεσία.

“Είναι η ομοφυλοφιλία ψυχική ασθένεια όπως λέει η Eκκλησία;“

Για να απαντήσει κάποιος αν κάτι είναι ασθένεια ή όχι αποκλειστικά αρμόδια είναι η ιατρική κοινότητα. Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία ήδη τοποθετήθηκε ρητά και κατηγορηματικά, ότι η ομοφυλοφιλία δεν αποτελεί ψυχική νόσο. Το γεγονός, ότι φορείς της επίσημης Eκκλησίας αποδίδουν στην ομοφυλοφιλία χαρακτηριστικά ψυχικής ασθένειας, εμπεριέχει τον σοβαρό κίνδυνο το κοινωνικό στίγμα απέναντι σε ομόφυλα ζευγάρια να συνεχίζει να υπάρχει, αναπαράγοντας κοινωνικά στερεότυπα, και σταθεροποιώντας ομοφοβικές προκλήσεις. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ακόμα και σήμερα τα ομόφυλα άτομα, υφίστανται απομόνωση και εκφοβισμό από συγγενικά τους πρόσωπα, χλευασμό στον επαγγελματικό χώρο ή αποκρύπτουν την σεξουαλική τους ταυτότητα φοβούμενοι το κοινωνικό ρατσισμό. Ακόμα και για λόγους ερμηνευτικούς, όταν γίνεται η ταύτιση ενός ομoφυλόφυλου ζευγαριού με μια ψυχική ασθένεια είναι σημαντικό να αναλογιστούμε ότι αφενός αναπαράγει τον στιγματισμό σε συλλογικό, διυποκειμενικό και ενδοψυχικό επίπεδο, δίνοντας αρνητικά́ χαρακτηριστικά́ απέναντι στην κοινωνική́ ταυτότητα του ατόμου και αφετέρου μήπως γινόμαστε γενεσιουργοί προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως η συναισθηματική δυσφορία, οι αγχώδεις διαταραχές, η καταθλιπτική διάθεσή, ο κοινωνικός αποκλεισμός.  Ταυτόχρονα, η άποψη της Εκκλησίας ότι ο πολιτικός γάμος ομοφυλόφιλων ζευγαριών “καταδικάζει τα μελλοντικά παιδιά να μεγαλώνουν χωρίς πατέρα ή μητέρα σε ένα περιβάλλον σύγχυσης των γονεϊκών ρόλων”, δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και δεν υπάρχουν ασφαλή συμπεράσματα καθώς σε μελέτες περιπτώσεων με ομόφυλες οικογένειες, δεν έχει αποδειχθεί ότι οι σεξουαλικές επιλογές των ενηλίκων επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική υγεία των παιδιών. Επίσης, θα πρόσθετα ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός των μελών μιας οικογένειας δεν φαίνεται να προκαλεί ρήγμα σε ένα ισχυρό δεσμό οικογενειακών σχέσεων, ούτε συνδέεται με αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις και δύσκολες ψυχικές συνθήκες των παιδιών. Αυτό ίσως που πολλοί θα πρέπει να αντιληφθούν και ίσως δεν έχουν κατανοήσει είναι ότι τα παιδιά δεν προβληματίζονται ούτε ανησυχούν τόσο αν οι γονείς τους είναι με άνδρα ή με γυναίκα, το μόνο που έχουν ανάγκη είναι να νιώθουν αγάπη, φροντίδα, αποδοχή, κράτημα, εμπεριεκτική και ενσυναισθητική σχέση με τους γονείς, με απλά λόγια να νιώθουν ότι είναι στο πλευρό τους.

Σχετικά με την συζήτηση για την προστασία των ομόφυλων οικογενειών, η έννοια της οικογένειας δεν αποτελεί πάντα ένα βιολογικό γεγονός αλλά και μια κοινωνική κατασκευή. Ένα κοινωνικό σχήμα δεν περιλαμβάνει μόνο τις κάθετες σχέσεις γονείς – παιδιά αλλά και τις οριζόντιες όπως αδελφικές σχέσεις, σχέσεις με θείους, παππούδες που επίσης συμμετέχουν στην ανατροφή των παιδιών. Η θεραπευτική λειτουργία των σχέσεων των παιδιών με άτομα στην ευρύτερη οικογένεια τους είναι αδιαμφισβήτητη καθώς το παιδί μαθαίνει να συνυπάρχει και να συμβιώνει με τους άλλους, βρίσκει τη θέση και το ρόλο τους μέσα στην ομάδα, μαθαίνει να αποδέχεται τη διαφορετικότητα, την αλληλεγγύη. Συνεπώς, ακραίες προσχηματισμένες  πεποιθήσεις ή απόψεις για τις ομόφυλες οικογένειες ενέχει κινδύνους να επηρεάσουν τις συγγενικές σχέσεις και να στερηθούν τέτοιου είδους σχέσεων τα παιδιά.

“Γάμος ομόφυλων και ανατροφή παιδιών“

Αν θα μπορούσαμε να δώσουμε έναν ορισμό του φυσιολογικού, που θα ξέφευγε από τους όρους και τις αξίες της εκάστοτε ιστορικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συγκυρίας και θα υπερέβαινε την καταδυνάστευση του μέσου όρου ή της κοινής λογικής, τότε θα συναινούσαμε ότι:

«Φυσιολογικό είναι οτιδήποτε συντελεί στην βιολογική, ψυχολογική, πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη του ατόμου, συνδράμει στην εξέλιξη του και δεν βλάπτει τους άλλους ανθρώπους. Εν ολίγοις αποδεκτή είναι κάθε κατάσταση, που συντελεί στην ομαλή προσαρμογή, λαμβάνοντας υπόψη τις προγενέστερες εμπειρίες κάποιου».

Κατά συνέπεια παθολογικό είναι εκείνο, που ανακόπτει αυτή την πορεία και αποδεδειγμένα βλάπτει το ίδιο το πρόσωπο, την κοινωνία ή όποιους έρχονται σε αλληλεπίδραση με αυτό.

Υπό το πρίσμα αυτό κάθε ελεύθερη επιλογή με γνώση και αντιμετώπιση των συνεπειών της είναι  σεβαστή και δεν μπορεί να θεωρηθεί διαταραχή.

Όσον αφορά την τεκμηρίωση της Ψυχολογίας, αυτή έχει αποτυπωθεί στις ταξινομήσεις του DSM (Αμερικανικό Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών) από το 1952 μέχρι σήμερα: Στην πρώτη του έκδοση η ομοφυλοφιλία θεωρείτο διαταραχή, αλλά λαμβάνοντας υπόψη την επιρροή ριζοσπαστικών κινημάτων το 1973 αφαίρεσε την κατάταξη αυτή και το 1974 έκανε μνεία για άτομα, που υπέφεραν από άγχος εξαιτίας των ομοφυλοφιλικών προτιμήσεων τους και της αντίθεσης τους προς συντηρητικότερες κοινωνικές αξίες, που καλούνταν να αντιμετωπίσουν. Αυτή η προοπτική ήταν κυρίαρχη μέχρι το 2013. Έκτοτε η ομοφυλοφιλία ή οποιαδήποτε επίπτωση της έχει σταματήσει να αναφέρεται στο DSM.

Αναφορικά με την ανατροφή παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια οι εμπειρικές έρευνες και οι μετά-αναλύσεις τους προέρχονται κυρίως από τις ΗΠΑ και επομένως δεν έχουν αναγκαστικά διαπολιτισμική αξιοπιστία. Παράλληλα, οι δειγματοληψίες τους σε κάποιες από αυτές δεν είναι πάντοτε οι ιδανικές, εξαιτίας της δυσχερούς προσβασιμότητας στον πληθυσμό, που επιχειρούν να μελετήσουν.

Οι έρευνες αυτές αποφαίνονται πως δεν παρατηρούνται στατιστικώς σημαντικές διαφορές στην ακαδημαϊκή επίδοση, στην κοινωνική ανάπτυξη, στον σεξουαλικό προσανατολισμό, στην ψυχολογική ισορροπία και στην συμπεριφορά ανάμεσα στα παιδιά, που μεγαλώνουν σε ομόφυλα ή ετερόφυλα ζευγάρια. Υπάρχει όμως και ένας αριθμός ερευνών, που αναδεικνύει διαφορές στους παραπάνω τομείς.

Ακόμα και σήμερα, όμως, οι ερευνητές του σεξουαλικού αυτού προσανατολισμού δεν μπορούν να αποφύγουν τις απλοϊκές γενικεύσεις και τον πειρασμό τυπολογιών  σχετικά με τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά της ομοφυλοφιλίας ή δίνουν υπερβολική σημασία στις βιολογικές -περιβαλλοντικές αιτιολογήσεις της.

Σίγουρα, θα χρειαστεί να γίνουν πολλές μακροχρόνιες έρευνες και στην Ελλάδα, για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Φυσικά αυτό αφορά ευρύτερα όλες τις πιθανές μορφές οικογένειας και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών σε αυτές.

Το μόνο σίγουρο είναι πως η αγάπη και οι ορθές παιδαγωγικές αρχές αποτελούν τη μόνη συνταγή και το αντίβαρο σε κάθε σύγκρουση ή αμφισβήτηση.

Η κοινωνιολογία βλέπει την ομοφυλοφιλία ως ακόμα ένα πεδίο σύγκρουσης και δυναμικής της εξουσίας, όπου οι κυρίαρχες ομάδες και ιδεολογίες, προσπαθούν να επιβληθούν, για να διατηρήσουν τα πολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα, ενώ οι ακτιβιστές αμφισβητούν τα προνόμια αυτά και επιχειρούν να αποκτήσουν νομή στη δύναμη και παρουσία στο πολιτικό σύστημα. Οι συντηρητικοί πρεσβεύουν πως η πυρηνική, κλασική οικογένεια είναι το θεμέλιο και το πρότυπο της κοινωνίας, επομένως καταδικάζει κάθε ριζοσπαστική θεώρηση ως ανατρεπτική του status quo, ενώ η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα θεωρεί ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν σχετίζεται με την πεμπτουσία της οικογένειας ούτε την διακυβεύει. Η αναγνώριση του γάμου θα δώσει πρόσβαση σε οικονομικούς, ασφαλιστικούς, κληρονομικούς πόρους σε χιλιάδες άτομα, που μέχρι στιγμής βρίσκονταν στο περιθώριο, γεγονός που θα ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.

Όμως ο κίνδυνος να συνδεθεί η ομοφυλοφιλία αποκλειστικά με τη σεξουαλικότητα, αγνοώντας την ιδιοσυγκρασία, τον συναισθηματικό κόσμο, την κουλτούρα, το αξιακό σύστημα και την αισθητική μπορεί να οδηγήσει σε παρανοήσεις και αστήρικτα στερεότυπα, που αποτρέπουν την κατανόηση των ανθρώπων αυτών.

Η Δρ. Κάντις Μιλς, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, ηγήθηκε μιας μελέτης στην οποία συμμετείχαν 48 παιδιά ηλικίας μεταξύ έξι και 15 ετών. Τα παιδιά έπρεπε να πουν πώς ανακάλυψαν ότι ο Άγιος Βασίλης δεν είναι πραγματικός και πώς ένιωσαν όταν το έμαθαν. Οι γονείς που συμμετείχαν στη μελέτη είπαν στους ερευνητές πώς αποκάλυψαν την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη στα παιδιά τους. Στο δεύτερο μέρος της μελέτης συμμετείχαν 383 ενήλικες οι οποίοι επίσης έπρεπε να πουν πότε ανακάλυψαν ότι ο Άγιος Βασίλης δεν είναι αληθινός.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά σταματούν να πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη στα 8 τους.

«Αν οι γονείς δεν θέλουν το παιδί τους να βιώσει αρνητικά συναισθήματα όταν ανακαλύψει την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη, ίσως είναι χρήσιμο να γνωρίζουν ότι η μέση ηλικία που ένα παιδί σταματά να πιστεύει στην ύπαρξή του είναι τα 7-8 έτη», δήλωσαν οι ψυχολόγοι.

«Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα παιδιά που ανακαλύπτουν την αλήθεια σε μεγαλύτερη ηλικία τείνουν να έχουν περισσότερες πιθανότητες να βιώσουν μόνο αρνητικά συναισθήματα», ανέφεραν οι ερευνητές.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι το έμαθαν από κάποιον άλλον, ενώ ορισμένοι ανέφεραν ότι το κατάλαβαν μόνοι τους. Οι γονείς μπορεί να αναρωτιούνται ποια μέθοδος είναι η καλύτερη: να το αποκαλύψουν εκείνοι στα παιδιά τους ή να τα αφήσουν να το ανακαλύψουν μόνα τους; Η μελέτη υποδηλώνει ότι η εύρεση μιας μέσης οδού μπορεί να είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφευχθεί η αναστάτωση.

Περίπου το 1/3 των παιδιών και οι μισοί ενήλικες ανέφεραν ότι ένιωσαν κάποια αρνητικά συναισθήματα όταν ανακάλυψαν την αλήθεια, ειδικά όταν οι γονείς τους είχαν επιμείνει ότι ο Άγιος Βασίλης είναι πραγματικός. Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι είναι καλό οι γονείς να αφήνουν τα παιδιά να ανακαλύπτουν μόνα τους την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη γιατί αυτό θα τα βοηθήσει να αναπτύξουν το μυαλό τους, καθώς μαθαίνουν να κάνουν ερωτήσεις και να συλλέγουν αποδεικτικά στοιχεία.

Πάντως, το καλό νέο είναι ότι η πλειοψηφία των παιδιών που ανακαλύπτουν την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη δεν επηρεάζονται μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με τους ψυχολόγους.

Η μητέρα μιας δεκατριάχρονης από τη δυτική Θεσσαλονίκη καταγγέλλει ότι δωδεκάχρονη έσβησε τσιγάρο στο στήθος της κόρης της, ύστερα από μεταξύ τους παρεξήγηση, που καταλήγει σε προστριβή. Οι γονείς των κοριτσιών καλούνται στο αστυνομικό τμήμα, όπου παρίστανται και οι δύο μαθήτριες γυμνασίου, παρουσιάζοντας τη δική τους οπτική για το καταγγελλόμενο συμβάν.

Τέσσερις δεκαεπτάχρονοι συλλαμβάνονται μετά από καταγγελία συνομηλίκου τους ότι υπέστη σωματική βία και απειλές με πιστόλι για να εξοφλήσει χρέος από προγενέστερη μεταξύ τους συναλλαγή ναρκωτικών. Το συμβάν διαδραματίζεται στους Ταγαράδες Θεσσαλονίκης, την ώρα που ο καταγγέλλων επιστρέφει από το σχολείο και καταγράφεται από κάμερες ασφαλείας παρακείμενου καταστήματος. Οι ανήλικοι κατηγορούμενοι παραμένουν πέντε μέρες στα κρατητήρια, πριν οδηγηθούν να απολογηθούν -παρουσία των γονιών τους- στην ανακρίτρια Θεσσαλονίκης. Αφήνονται ελεύθεροι υπό τον περιοριστικό όρο να παρακολουθούν δύο φορές τον μήνα ψυχολογικό πρόγραμμα.

Τα παραπάνω είναι τρία μόνο περιστατικά που καταγράφηκαν το τελευταίο διάστημα στη Θεσσαλονίκη και απασχόλησαν την τοπική -και όχι μόνο- επικαιρότητα. Ανάλογα επεισόδια αναδεικνύονται σχεδόν καθημερινά από τα δελτία συμβάντων της ΕΛ.ΑΣ., ενισχύοντας την αίσθηση της έξαρσης της νεανικής βίας και εγκληματικότητας.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Αστυνομίας, μόνο τον περασμένο Σεπτέμβριο συνελήφθησαν συνολικά 1.353 ανήλικοι για διάφορα αδικήματα και σχηματίστηκαν 1.201 δικογραφίες για ισάριθμες υποθέσεις (η πλειονότητα των υποθέσεων αφορά στην Αττική).

Στην κορυφή των αδικημάτων οι κλοπές και οι ληστείες

Τη μερίδα του «λέοντος» κατέχουν τα αδικήματα που συνδέονται με κλοπές και ληστείες, τα λεγόμενα εγκλήματα κατά ιδιοκτησίας (292 συλλήψεις) και έπονται παραβάσεις του ΚΟΚ και της οδικής ασφάλειας (242). Στην τρίτη θέση των αδικημάτων βρίσκονται οι σωματικές βλάβες (86), ακολουθούμενες από παραβάσεις περί ναρκωτικών (75) και όπλων (28), ενώ κατά τον ίδιο μήνα έγιναν 17 συλλήψεις που αφορούσαν αδικήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας (βιασμοί, πορνογραφία ανηλίκων, προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας κ.ά.). Αξιοσημείωτο -σύμφωνα με την ανάγνωση των στοιχείων- είναι το γεγονός ότι το ίδιο διάστημα υπήρχαν επτά συλλήψεις για συγκρότηση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση.

Τα στοιχεία από τα Δικαστήρια Ανηλίκων

Αστυνομικές πηγές με γνώση της νεανικής και εφηβικής εγκληματικότητας αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «υπάρχει μία αύξηση στη μεσαία και χαμηλή παραβατικότητα», κάτι που αποτυπώνεται και ποσοτικά στις υποθέσεις που εισάγονται στα αρμόδια Δικαστήρια Ανηλίκων. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά το σύνολο του 2022, το Μονομελές Δικαστήριο Ανηλίκων Θεσσαλονίκης (με αντικείμενο τη χαμηλή και μεσαία εγκληματικότητα, σε αντίθεση με το Τριμελές Δικαστήριο (που δικάζει υποθέσεις για τις οποίες αν τελούνταν από ενήλικα απειλούνται με ισόβια κάθειρξη), ασχολήθηκε με 1474 υποθέσεις, όταν ο αντίστοιχος αριθμός το 2019, δηλαδή προ πανδημίας, ήταν 661. Οι αντίστοιχοι αριθμοί για το 2023 φαίνεται ότι θα ξεπεράσουν αυτούς του προηγούμενου έτους, αφού μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο της τρέχουσας χρονιάς, εισήχθησαν 826 υποθέσεις προς εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο.

Ποινικολόγοι που ασχολούνται με τέτοιες υποθέσεις παρατηρούν, εξάλλου, ορισμένες σημαντικές ποιοτικές διαφοροποιήσεις σε επιμέρους αδικήματα, συγκριτικά με το παρελθόν. Για παράδειγμα, αναφέρουν τα αδικήματα βίας, όπου, όπως επισημαίνουν, υπάρχει μεγαλύτερη αγριότητα στην τέλεση των πράξεων αλλά και μείωση του μέσου όρου ηλικίας όσων εμπλέκονται σε τέτοια περιστατικά.

Αδικήματα βίας στη Θεσσαλονίκη

Σε ό,τι αφορά τα αδικήματα βίας, όπως περιγράφονται στα άρθρα 308 και 309 του ΠΚ (απλές και επικίνδυνες σωματικές βλάβες) στη Θεσσαλονίκη δεν φαίνονται σημαντικές ποσοτικές διαφοροποιήσεις τα δυο τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, το 2022 εξιχνιάστηκαν 44 υποθέσεις σωματικών βλαβών και κατέστησαν κατηγορούμενοι 85 ανήλικοι (οι 8 εξ αυτών για επικίνδυνες βλάβες), ενώ στο πρώτο 9μηνο του 2023 οι αντίστοιχες υποθέσεις ήταν 19 με συνολικά 35 δράστες (οι 10 για επικίνδυνες κακώσεις). Το 2021, κατά το οποίο ίσχυαν οι περιορισμοί λόγω της πανδημίας, εξιχνιάστηκαν συνολικά 10 υποθέσεις σωματικών βλαβών, συνεπεία κρουσμάτων βίας με 16 δράστες (6 για βαριές βλάβες).

Η ψυχολογία της ομάδας και η κουλτούρα του ανταγωνισμού πίσω από τη βία μεταξύ ανηλίκων

Η ψυχολογία της ομάδας και η τρέχουσα κοινωνική κουλτούρα που ενισχύει τον ανταγωνισμό φαίνεται να επηρεάζουν και να εντείνουν το φαινόμενο της βίας μεταξύ ανηλίκων, σύμφωνα με τον Δρ. Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) Απόστολο Καλιαμπό.

Ο ίδιος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επισημαίνει ότι «σε μια ομάδα επικρατεί ο παρορμητισμός ενώ μειώνεται η ορθολογική σκέψη, η αίσθηση της λογοδοσίας και της υπευθυνότητας. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα τείνουν να συμμορφώνονται με μη λογικά κριτήρια στον τρόπο λειτουργίας της ενώ οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται ατομικά. Επιπλέον υπάρχει πόλωση, θολώνει η κρίση και το φαινόμενο μεγεθύνεται όταν η ομάδα έρχεται σε αντιπαράθεση με μια άλλη ομάδα».

Την ίδια στιγμή, όπως αναφέρει, αφενός τα παιδιά έχουν ανάγκη να αισθάνονται ότι ανήκουν σε μια ομάδα, γεγονός που ενθαρρύνει τη συμμετοχή τους σε κάθε είδους ομάδας, αφετέρου η βία ενισχύεται ως συμπεριφορά από τη ρητορική μίσους που εμφανίζεται στα μέσα μαζικής επικοινωνίας και το διαδίκτυο, την κουλτούρα του ανταγωνισμού, ακόμη και τα είδη της μουσικής που ακούει η νέα γενιά και εξυμνούν την αποθέωση των υλικών αγαθών, προβάλλουν ως ιδανική κατάσταση τη σωματική δύναμη, την απόκτηση χρημάτων και την επιβολή στο γυναικείο φύλο.

Απέναντι στην κατάσταση αυτή, ο κ. Καλιαμπός θεωρεί ότι πιο επιρρεπείς είναι οι νέοι και οι νέες που δεν έχουν υποστήριξη, ζεστασιά, σχέση κατανόησης με τους γονείς και συναισθηματική κάλυψη από το οικογενειακό τους περιβάλλον, ή εκτίθενται αφενός σε συμπεριφορές βίας και τιμωρίας, αφετέρου σε αδιαφορία ή ανύπαρκτη επίβλεψη από τους γονείς.

Σε ό,τι αφορά το ίδιο το άτομο, παράγοντες που μπορεί να βρίσκονται πίσω από τη βία μεταξύ ανηλίκων είναι οι χαμηλές επικοινωνιακές δεξιότητες, η υπερβολική έκθεση στη βία, η τάση για επίδειξη σκληρής συμπεριφοράς, ένας προσανατολισμός στη σωματική δύναμη, η αδυναμία ενσυναίσθησης και η χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη.

Πώς θα ήταν ένα σχολείο που θα δίδασκε τη συνεργασία και τη διαχείριση του θυμού;

Ο Δρ. Ψυχολογίας του ΑΠΘ πιστεύει πολύ στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το σχολείο καθώς, όπως λέει, αντί να μεταδίδει απλώς γνώσεις, έχει πολλά περιθώρια να δώσει έμφαση στις συναισθηματικές και τις ψυχολογικές ανάγκες των νέων.

«Θα πρέπει να δώσουμε έμφαση σε προγράμματα μέσω των οποίων θα παιδιά θα μαθαίνουν το σεβασμό, τη συνεργασία, τη συμμετοχή, τη λήψη πρωτοβουλιών για πράγματα που τους ενδιαφέρουν, τη διαχείριση του θυμού, την επίλυση συγκρούσεων, τη βελτίωση της επικοινωνίας, τη διαχείριση του άγχους και πολλά ακόμη» τονίζει χαρακτηριστικά και επισημαίνει ότι μια τέτοια αλλαγή μπορεί να συμβάλλει ώστε να τεθεί ένα ανάχωμα στη βία.

Οι γονείς να μην επαναπαύονται ποτέ

Όσο για τον ρόλο των γονέων και της οικογένειας, τους καλεί να μην επαναπαύονται ποτέ, να έχουν στο νου ότι θα πρέπει να βελτιώνονται διαρκώς και να αναζητούν πηγές πληροφόρησης, συνεργασία με ψυχολόγους και εκπαιδευτικούς καθώς και πηγές στήριξης με γνώμονα το καλό του παιδιού. «Ένας γονιός μπορεί να δουλεύει όλη μέρα, να μην περνάει καλά και όταν πηγαίνει στο σπίτι να ξεσπάει στα παιδιά. Από την άλλη όμως πλευρά, τα παιδιά έχουν ανάγκες και οι γονείς οφείλουν να τις αντιληφθούν» προσθέτει.

Μιλώντας συγκεκριμένα για την ανάγκη των παιδιών να ανήκουν σε μια ομάδα και να λαμβάνουν αποδοχή από αυτήν, προτείνει στους γονείς να κατευθύνουν τα παιδιά τους αλλά να συμμετέχουν και οι ίδιοι σε δημιουργικές δραστηριότητες, σε διαδικασίες αναζήτησης των προσωπικών κλίσεων και ταλέντων του καθενός και σε ενέργειες από τις οποίες αντλούν χαρά, ικανοποίηση και το αίσθημα ότι η ζωή έχει νόημα.

Η κορυφή του παγόβουνου

Σε κάθε περίπτωση υπογραμμίζει ότι η βία μεταξύ ανηλίκων είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, στο οποίο εκτός από όλα τα παραπάνω, διαδραματίζουν ρόλο και η πανδημία, η τεχνολογία και οι αλλαγές στην κοινωνία. «Τίποτε δεν γεννιέται από μόνο του ενώ πολλές βλέπουμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου, τα συμπτώματα μιας κατάστασης και αγνοούμε τι προηγήθηκε» σχολιάζει.

Η ποινική μεταχείριση – αναμορφωτικά μέτρα

Σημειώνεται ότι ποινικά υπεύθυνοι, στους οποίους επιβάλλονται αναμορφωτικά – θεραπευτικά μέτρα, είναι ανήλικοι άνω των 15 ετών. Μεταξύ των κυριότερων επιβαλλόμενων στην πράξη αναμορφωτικών μέτρων, που προβλέπονται για ανήλικους παραβάτες είναι η επίπληξη, η ανάθεση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου στους γονείς του, η ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου στην υπηρεσία επιμελητών ανηλίκων, η παροχή κοινωφελούς εργασίας από τον ανήλικο, η παρακολούθηση από τον ανήλικο κοινωνικών και ψυχολογικών προγραμμάτων σε κρατικούς, δημοτικούς, κοινοτικούς ή ιδιωτικούς φορείς, η αποζημίωση του θύματος, η συνδιαλλαγή δράστη και θύματος, η τοποθέτηση του ανηλίκου σε ίδρυμα αγωγής και η ανάθεση της εντατικής επιμέλειας και επιτήρησης του ανηλίκου στην υπηρεσία των επιμελητών ανηλίκων.

Με βάση στατιστικά στοιχεία που τηρούνται στην Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων, το αναμορφωτικό μέτρο που επιβάλλεται συχνότερα από το Μονομελές Δικαστήριο Ανηλίκων είναι η επίπληξη και ακολουθούν με μικρές διαφοροποιήσεις η ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου στην υπηρεσία επιμελητών ανηλίκων, η παρακολούθηση από τον ανήλικο κοινωνικών και ψυχολογικών προγραμμάτων, η αποζημίωση του θύματος και η ανάθεση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου στους γονείς του.

Ανά τακτά διαστήματα, συγκέντρωναν πληροφορίες για τους συμμετέχοντες που ξεκινούσε από την οικονομική τους κατάσταση και την επαγγελματική τους ανέλιξη για να φτάσει έως την υγεία τους. Ήταν άνθρωποι που παντρεύονταν και χώριζαν, γνώριζαν επιτυχίες και αποτυχίες, γίνονταν γονείς ή έμεναν άκληροι, αποκτούσαν πλούτο ή ζούσαν σε συνθήκες οικονομικής στενότητας.

Στη μακροβιότερη μελέτη στην ιστορία, το συμπέρασμα στο τέλος ήταν ένα: Το «κλειδί» της ανθρώπινης ευτυχίας είναι οι καλές διαπροσωπικές σχέσεις. Πώς όμως καλλιεργούνται οι καλές σχέσεις;

Στο ερώτημα επιχειρούν να απαντήσουν οι σημερινοί επικεφαλής της μελέτης του Χάρβαρντ ξεκινώντας από μια παραδοχή: όπως σημειώνουν στην επιθεώρηση The Atlantic οι Ρόμπερτ Ουόλντιντζερ και Μαρκ Σουλτς, οι προσωπικές μας σχέσεις δεν είναι πάντοτε η πρώτη μας προτεραιότητα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, ο μέσος Αμερικανός αφιέρωσε το 2018 συνολικά 11 ώρες την ημέρα σε μοναχικές δραστηριότητες. Σε ένα διάστημα 29 ετών, οι 58 ημέρες που πέρασε κανείς με έναν φίλο του είναι χωρίς αμφιβολία μια ασήμαντη υποδιαίρεση σε σχέση με τις 4.851 ημέρες που αφιέρωσε στην τηλεόραση ή το διαδίκτυο.

Οι ίδιοι σημειώνουν πως δεν είναι απαραίτητη η συνδρομή της επιστήμης ή ανάλυση κάποιων ευρημάτων για να αναγνωρίσει κανείς πώς επιδρούν οι σχέσεις στην ψυχολογία μας. Αρκεί να ανακαλέσει στη μνήμη του το συναίσθημα της αναζωογόνησης που τον καταλαμβάνει έπειτα από μια καλή συζήτηση ή την ένταση που νιώθει έπειτα από έναν καβγά.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι υγιείς και ολοκληρωμένες σχέσεις προσφέρουν ένα είδος ευεξίας – ή κοινωνικού fitness. Και όπως συμβαίνει και με τη φυσική ευεξία, τη γνωστή «φόρμα», έτσι και στην περίπτωση της κοινωνικής χρειάζεται άσκηση για να διατηρηθεί σε καλά επίπεδα.

Τι είδους άσκηση μπορεί να είναι αυτή όμως; Οι ειδικοί λένε πως τα ερωτηματολόγια που καλούνται να συμπληρώσουν οι συμμετέχοντες στην έρευνα δίνουν μια απάντηση. Εκεί, τα 1.300 άτομα του δείγματος καλούνται να σκεφτούν γύρω από τον εαυτό τους και τους ανθρώπους που αγαπούν. Και για κάποιους από αυτούς, όπως διαπιστώνεται, αυτός ο αναστοχασμός λειτουργεί ευεργετικά.

Είναι μια πρακτική που μπορεί να βοηθήσει τον καθένα. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως είναι απλή και εύκολη. Οι δύο ερευνητές παραδέχονται πως κάποιοι συμμετέχοντες εμφανίζονται επιφυλακτικοί, άλλοι διατηρούν ζωηρές αμφιβολίες, αφήνοντας ολόκληρες σελίδες του ερωτηματολογίου κενές, κάποιος έγραψε στο περιθώριο «μα τι ερωτήσεις είναι αυτές!».

Ο στοχασμός γύρω από την πορεία και τις δυσκολίες της ζωής δεν είναι μια απλή υπόθεση. Η σημασία του κοινωνικού fitness όμως είναι τεράστια εάν αναλογιστεί κανείς πως η μοναξιά, μια συνθήκη με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, τείνει να λάβει επιδημικές διαστάσεις.

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα σε δείγμα 55.000 ατόμων από όλο τον κόσμο μέσω διαδικτύου, ένα στα τρία άτομα όλων των ηλικιών δήλωσαν πως αισθάνονται μόνα. Ανάμεσά τους, η ηλικιακή ομάδα που βίωνε πιο έντονα αυτό το συναίσθημα ήταν αυτή των 16-24 ετών, ενώ από αυτούς το 40% ανέφερε πως αισθανόταν μόνο «συχνά» και «πολύ συχνά».

Έρευνα το 2020 έδειξε ακόμη πως το 32% των ενήλικων στην Ιαπωνία ανέμενε να βιώσει μοναξιά στη διάρκεια του έτους, ενώ σε έρευνα στις ΗΠΑ το 2019 τρεις στους τέσσερις είπαν πως είχαν βιώσει από ήπια έως και υψηλά επίπεδα μοναξιάς.

Καθώς διαπιστώθηκαν ανάλογα ευρήματα στη Βρετανία, η κυβέρνηση της χώρας αποφάσισε να θεσπίσει ένα υπουργείο για τη Μοναξιά. Για τους ειδικούς, ωστόσο, η αντιμετώπιση της επιδημίας δεν είναι εύκολη υπόθεση, αφού η μοναξιά είναι μια υποκειμενική εμπειρία: άνθρωποι αισθάνονται μόνοι αν και έχουν οικογένεια ή φίλους, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν ελάχιστες επαφές, αλλά να μη βιώνουν αρνητικά συναισθήματα.

Αυτό σημαίνει πως οι αντικειμενικές συνθήκες της ζωής ενός ατόμου δεν είναι αρκετές για να εξηγήσουν γιατί κάποιος αισθάνεται μόνος. Φαίνεται τελικά πως το συναίσθημα καθορίζεται από τη διαφορά ανάμεσα στο είδος των κοινωνικών επαφών που διατηρεί κάποιος και αυτό που επιθυμεί στην πραγματικότητα να έχει.

Όπως σημειώνουν οι Ουόλντιντζερ και Σουλτς και στο νέο τους βιβλίο «The Good Life: Lessons From the World’s Longest Scientific Study of Happiness», η συνθήκη αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της ποιότητας των διαπροσωπικών σχέσεων. Η παραμέλησή τους, επισημαίνουν, συνιστά κίνδυνο για εμάς τους ίδιους.

Όχι μόνο πρέπει αλλά και μπορεί να επενδύει κανείς στην κοινωνική ευεξία κάθε μέρα, κάθε εβδομάδα της ζωής του. Θέτοντας ασφαλώς τις διαπροσωπικές του σχέσεις σε πρώτη προτεραιότητα.

Συνολικά 250 μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας υποστηρίζονται από τους δύο ψυχολόγους της δομής του ΑΠΘ, η οποία παρέχει δωρεάν υπηρεσίες συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης σε θέματα όπως το άγχος, οι δυσκολίες προσαρμογής σε νέο περιβάλλον και στις σπουδές, οι οικογενειακές και προσωπικές δυσκολίες, σεξουαλικά θέματα και ψυχοσωματικά προβλήματα.

«Στο ΚΕΣΥΨΥ είναι πενταπλάσιος ο αριθμός των φοιτητών που υποστηρίζονται τώρα σε σχέση με την περίοδο προ κορονοϊού και αυτό είναι ενδεικτικό των επιπτώσεων της πανδημίας στην ψυχική υγεία του φοιτητικού πληθυσμού. Πολλά παιδιά αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω άγχους, εξαιτίας της περιόδου και του γεγονός ότι ήταν απομονωμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα», υποστηρίζει ο αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Φοιτητικής Μέριμνας, καθηγητής Δημήτρης Κωβαίος

«Η γραμμή SOS του ΑΠΘ»

Στον τηλεφωνικό αριθμό 2310 999888, που λειτουργεί καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας κάθε φοιτητής μπορεί να προγραμματίσει συνεδρία με ψυχολόγο του ΚΕΣΥΨΥ, αλλά και να αναζητήσει βοήθεια, όποιο και αν είναι το πρόβλημα που τον απασχολεί, καθώς στην ίδια γραμμή απαντά ο Συνήγορος του Φοιτητή, ο νέος θεσμός που ίδρυσε το ΑΠΘ, καθώς και όλες οι υπηρεσίες που παρέχονται από το Γραφείο Υποστήριξης Φοιτητών Ευαίσθητων Κοινωνικών Ομάδων (υπηρεσία μεταφοράς φοιτητών με αναπηρία, υποστήριξη εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, υποστήριξη μελέτης με προσβάσιμα συγγράμματα, κοινωνική στήριξη μέσω της δομής «Φοιτητών Κήποι», ενίσχυση εισοδήματος με ανταποδοτικές υποτροφίες).

«Οι πρώτες υποθέσεις στον Συνήγορο του Φοιτητή»

Μία καταγγελία για σεξουαλική παρενόχληση από φοιτητή σε φοιτήτρια και ένα αίτημα διαμεσολάβησης σε ζήτημα ακαδημαϊκής δεοντολογίας, ήταν οι πρώτες υποθέσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η πρώτη Συνήγορος του Φοιτητή στο ΑΠΘ, Ομότιμη Καθηγήτρια της Νομικής Σχολής Θεοφανώ Παπαζήση. Η επικοινωνία των φοιτητών και καθηγητών με τη Συνήγορο του Φοιτητή γίνεται είτε τηλεφωνικά στο 2310999888, είτε με αποστολή μηνύματος στην ηλεκτρονική διεύθυνση synigorosfoititi@auth.gr.

“Αυτός ο αντίκτυπος μπορεί να μετριαστεί εάν ληφθούν κατάλληλα μέτρα και προστατευτικές ενέργειες από τους βασικούς ενδιαφερόμενους” ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εκτός από τους προφανείς λόγους ο ΠΟΥ εξηγούσε αναλυτικά γιατί έπρεπε να συμβεί αυτό.

Έγραφε:

“Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν πάντα να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, στις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης και στη δημόσια υγεία που χρειάζονται, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της επιδημίας του COVID-19.

Τα άτομα με αναπηρία ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από COVID-19, λόγω:

– Των εμποδίων στην εφαρμογή βασικών μέτρων υγιεινής, όπως το πλύσιμο των χεριών (π.χ. οι νιπτήρες, νεροχύτες ή υδραντλίες μπορεί να είναι σωματικά απροσπέλαστα ή ένα άτομο μπορεί να έχει σωματική δυσκολία στο καλό τρίψιμο των χεριών του).
– Δυσκολίας στην εφαρμογή κοινωνικής απόστασης λόγω πρόσθετων αναγκών υποστήριξης ή επειδή έχουν ιδρυματοποιηθεί.
– Ανάγκης να αγγίξουν πράγματα για να λάβουν πληροφορίες από το περιβάλλον ή για φυσική υποστήριξη.
– Εμποδίων στην πρόσβαση σε πληροφορίες για τη δημόσια υγεία.

Τα άτομα με αναπηρία ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής νόσου εάν μολυνθούν, λόγω:

– Της προϋπάρχουσας κατάστασης υγείας που διέπει την αναπηρία, και
– Εμποδίων πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη.

Τα άτομα με αναπηρία μπορεί επίσης να επηρεαστούν δυσανάλογα από την επιδημία λόγω σοβαρών επιπλοκών στις υπηρεσίες στις οποίες βασίζονται.

Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία μπορούν να μειωθούν εάν οι βασικοί ενδιαφερόμενοι αναλάβουν κατάλληλη δράση.”

Και τη συνέχεια παρέθετε μια σειρά από οδηγίες προς την οικογένεια, την κυβέρνηση, την κοινότητα, τους υγειονομικούς φορείς, που μπορείτε να δείτε αναλυτικά ΕΔΩ.

Άλλα από αυτά έχουν εφαρμοστεί άλλα όχι, με διάφορες εξοργιστικές συμπεριφορές να έρχονται στο φως, όπως αυτή όταν υποχρέωσαν να κατέβει από το πλοίο μια μητέρα με το παιδί της με αναπηρία….

Μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων που χρειάζονται μεγάλη φροντίδα και προσοχή ειδικά εν μέσω υγειονομικής κρίσης είναι όσοι πάσχουν από άνοια, Πάρκινσον και Alzheimer.

Το libre επισκέφθηκε την ψυχογηριατρική δομή Νέστωρ που είναι δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και μιλήσαμε με την νόμιμη εκπρόσωπο την κυρία Μαρία Μούγια σχετικά με την διαχείριση αυτής της ειδικής ομάδας ανθρώπων εν μεσώ πανδημίας.

Από όταν εμφανίστηκε στην ζωή μας ο κοροναϊος είδατε αλλαγές στην συμπεριφορά των ασθενών σας;

• Ο φόβος είναι ένα κοινό συναίσθημα πόσο μάλλον στην τρίτη ηλικία που είναι ευπαθής ομάδα πληθυσμού. Οι ομάδες σταμάτησαν να γίνονται οπότε προσπαθήσαμε μέσω του διαδικτύου σε όσους ηλικιωμένους είχανε την δυνατότητα αυτή και μέσα από τηλεφωνικές συνδιαλέξεις με δικούς μας επαγγελματίες υγείας για να στηρίξουμε την τρίτη ηλικία με κυριότερο γνώρισμα τον φόβο, δηλαδή όλοι είχανε τον φόβο σε διόγκωση κάναμε οτι καλύτερο μπορούσαμε για την στήριξή τους.

Ποια βήματα ακολουθήσατε ώστε να υπάρχει επικοινωνία με τους ασθενείς της δομής:

• Από την δική μας πλευρά ήταν οι εξατομικευμένες συνδιαλέξεις ,με ωφελούμενους και άφορα τον τομέα της εργασιοθεραπείας και της ομάδας νοητικής ενδυνάμωσης. Και μέσα από την γραμμή 10306 η οποία στήθηκε ως ομπρέλα κατά την περίοδο του Covid και δικοί μας επαγγελματίες υγείας που είναι εντελώς δωρεάν έκανε κάθε προσπάθεια σε εικοσιτετράωρη βάση, γιατί η φωνή έχει δύναμη και μπορεί τον άλλον να τον κάνει να νιώσει ότι είναι τόσο κοντά σου όσο ποτέ.

Πόσο έχει βοηθήσει το ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος από το άνοιγμα της δομής έως τώρα που ακόμα είμαστε εν μέσω πανδημίας;

• Βοηθάει πάρα πολύ την τρίτη ηλικία είναι πάρα πολύ ευαισθητοποιημένο όσον αφορά εμάς μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ έχοντας βάλει ταμπέλα τιμητική στην είσοδο της δομής. Έχει κτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του κέντρου και του ιδρύματος Εν μέσω πανδημίας έκανε πράγματα όπως το 10306 μέσω του συστήματος Αργός που την στήριξε και το υπουργείο υγείας και υπήρξε και στήριξή από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Συμφωνά με το δελτίου τύπου της δομής ο Σεπτέμβριος θεωρείται παγκόσμιος μηνάς της νόσου Alzheimer με σκοπό την υπενθύμιση, επαγρύπνηση, ευαισθητοποίηση και ενημέρωση για τα πολλαπλά θέματα που προκαλεί η εν λόγω νόσος.

Η Ψυχογηριατρικη Εταιρία “ο Νέστωρ” ιδρύθηκε το 2001 και αποτελεί ένα από τους πρωτοπόρους φορείς στον τομέα της άνοιας.

“Ο βασικότερος τομέας δραστηριοποίησης του φορέα είναι η μνήμη και οι διαταραχές της και παρέχει με συνεπεία και υπευθυνότητα εξειδικευμένες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας σε περισσοτέρους από 10000 ηλικιωμένους ετησίως εντελώς ΔΩΡΕΆΝ.”

Κλείνουμε με μια φράση από τα λόγια της κυρίας Μούγια: “Η φωνή είναι δύναμη και μπορεί να κάνει τον άλλον να νιώσει ότι είναι ποιο κοντά σου από πότε έστω και από χιλιόμετρα μακριά. τώρα που είμαστε εν μέσω πανδημίας”.

Αναλίνα Λάμπρου

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα σε δύο 24ωρα (20-22 Μαρτίου), έγιναν περισσότερες από 2157 βιντεοκλήσεις και μάλιστα 4 στους 10 πολίτες που απευθύνθηκαν ήταν νεαρά άτομα ηλικίας 18 έως 35 ετών.

Το 72,3% ήταν από γυναίκες ενώ το 27,7% από ήταν από άντρες. Οι περισσότεροι ανήκαν στην ηλικιακή ομάδα 35 έως 44 ετών (27,49% ) και ακολουθούν οι ηλικιακές ομάδες 25-35 (24,56%), 45-53 (19,88%), 18-24 (14,62 %), 55-64 (9,94%), και άνω των 65 (3,51%).

Επίσης 9.677 άτομα αναζήτησαν πληροφορίες στην πλατφόρμα ενώ 862 ξεκίνησαν συνεδρίες. Το 60% ήταν από το Νομό Αττικής, το 15% από το Νομό Θεσσαλονίκης και 10% από τον Πειραιά.

Τα θέματα που ανέφεραν οι πολίτες αφορούσαν κυρίως νοσοφοβία, κρίσεις πανικού, κλειστοφοβία, προβλήματα σχέσεων αλλά και απορίες για πρακτικά ζητήματα συνταγογράφησης.

Σχολιάζοντας το θέμα, ο Πρόεδρος του ΙΣΑ Γ.Πατούλης, τόνισε τα εξής:

«Η κρίσιμη κατάσταση που περνάει η χώρα και οι πρωτοφανείς συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί αφήνουν ισχυρό ψυχολογικό αποτύπωμα και πολύς κόσμος έχει την ανάγκη υποστήριξης από ειδικό. Ωστόσο οι πολίτες δεν είναι μόνοι τους. Είμαστε δίπλα τους και όλοι μαζί θα δώσουμε τη μάχη για να αναχαιτίσουμε την επιδημία, διατηρώντας τη σωματική και τη ψυχική μας υγεία.»

Το πρόγραμμα που πραγματοποιείται με τη συνεργασία της Melapus,- η οποία είναι η μεγαλύτερη OnLine πλατφόρμα τηλε-ψυχιατρικής στην Ευρώπη- παρέχει τη δυνατότητα δωρεάν επικοινωνίας και προγραμματισμού συνεδριών με Ψυχιάτρους και πιστοποιημένους Ψυχολόγους τηλεϊατρικά.

Oι ενδιαφερόμενοι μπορούν να μπουν στο παρακάτω link: https://sessions.melapus.com/en