Η Ελλάδα είδε σημαντική άνοδο μετά την εισαγωγή του Digital Nomad Visa (2021) και την αύξηση προβολής μετά το 2023. Το 2022 οι αιτήσεις από τρίτες χώρες ήταν περίπου 595 για Digital Nomad Visa. Το 2021 ήταν μόλις 10. Οι αιτήσεις αυξάνονται κάθε χρόνο έκτοτε καθώς η Ελλάδα βελτίωσε το θεσμικό πλαίσιο και τις τοπικές πρωτοβουλίες για προσέλκυση nomads.

Επικεντρωμένοι κόμβοι: Αθήνα και Θεσσαλονίκη (υποδομές, διεθνής σύνδεση), Κρήτη (Ηράκλειο, Χανιά), Σύρος/Ερμούπολη, Καλαμάτα και μεμονωμένες νησιωτικές κοινότητες που προωθούν projects “work from” και πλατφόρμες τοπικής στέγασης/εργασίας (στοιχεία Global Citizen Solutions, https://www.syros.gr/, https://punta.app/digital-nomad-guides/kalamaτα)

Τα βασικά χαρακτηριστικά και προτιμήσεις των ψηφιακών νομάδων που επιλέγουν την Ελλάδα: Κατά κανόνα προέρχονται από τρίτες χώρες (εκτός ΕΕ/ΕΟΧ), αλλά υπάρχει ενδιαφέρον και από ευρωπαίους. Μέση ηλικία γύρω στα 30-40 (millennials κυριαρχούν), μεγάλο ποσοστό έχει πτυχίο, κάποιο σημαντικό ποσοστό μεταπτυχιακό. Οι τομείς υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται είναι IT, ψηφιακό μάρκετινγκ, design, freelancing και remote roles σε startups/scaleups. Προτιμούν να έχουν γρήγορη και σταθερή σύνδεση στο διαδίκτυο, συνεργατικούς χώρους εργασίας, ευέλικτες λύσεις στέγασης, αίσθηση κοινότητας και άμεση πρόσβαση σε φυσικό περιβάλλον, όπως η θάλασσα και η φύση. Η διάρκεια κυμαίνεται από μερικές εβδομάδες (τουριστικό/δοκιμαστικό) έως 6-12 και περισσότερους μήνες για εκείνους που ζουν με visa. Η Visa επιτρέπει παραμονή 12 μηνών για non-EU/EEA.( DataReportal – Global Digital Insights)

Βασικοί λόγοι που επιλέγουν την Ελλάδα ως προορισμό εργασίας: Στα βασικά κίνητρα συγκαταλέγονται η ποιότητα ζωής (κλίμα, θάλασσα, πολιτισμός), το ανταγωνιστικό κόστος ζωής σε σχέση με πολλές δυτικές πόλεις, οι βελτιωμένες ψηφιακές υποδομές στις πόλεις, η εύκολη πρόσβαση σε νησιά και εμπειρικές δραστηριότητες όπως υπάρχουσες κοινότητες ψηφιακών νομάδων, συνεργατικών χώρων εργασίας που φέρνουν ανθρώπους κοντά, γεγονότα, meetups. Η nomad visa επιτρέπει νόμιμη παραμονή, υπάρχει φορολογικό καθεστώς που είναι ελκυστικό. 

Υπηρεσίες ή υποδομές είναι πιο σημαντικές για τους ψηφιακούς νομάδες: Οι προτεραιότητες για τους ψηφιακούς νομάδες είναι το σταθερό fibre/5G internet με επιπλέον backup λύσεων, ποιοτικοί συνεργατικοί χώροι εργασίες (ήσυχες ζώνες, meeting rooms, events space), αξιόπιστη μακροχρόνια στέγη, υποστήριξη σε θεσμικά/φορολογικά θέματα, γρήγορη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και τοπικές κοινότητες. Οι συνεργατικοί χώροι εργασίας με πιστοποιήσεις ευεξίας/ESG ή με πρότυπα WELL αυξάνουν την ελκυστικότητα. Επίσης, σημαντικά είναι οι υποδομές μεταφορών / προσβασιμότητα (π.χ. προς αεροδρόμια, νησιά).

Διαφορές ανάμεσα στους nomads που έρχονται για λίγες εβδομάδες και σε εκείνους που μένουν μήνες ή χρόνια: Όσοι ψηφιακοί νομάδες μένουν μόνον μερικές εβδομάδες συχνά επιλέγουν πιο τουριστικά σημεία, με όμορφα τοπία, εγγύτητα σε δραστηριότητες. Όσοι μένουν μήνες ή πάνω από 6-12 μήνες, ζητούν καλύτερη σταθερότητα σε διαμονή, φορολογικές διευκολύνσεις, πιο άνετους συνεργατικούς χώρους εργασίας ίσως και χώρους co-living. Υπάρχει διαφορά στην κατανάλωση υπηρεσιών: οι μακροχρόνιοι ζουν πιο τοπικά, διαλέγουν τοπικά καταστήματα, δημόσιες μεταφορές, κοινωνική ενσωμάτωση, ενώ οι βραχυχρόνιοι είναι ουσιαστικά πιο πολύ τουρίστες.

Προκλήσεις που αντιμετωπίζουν-βελτιώσεις σε επίπεδο υποστήριξης ή πολιτικής: Κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ψηφιακοί νομάδες είναι η ασάφεια φορολογικής κατοικίας και δηλώσεων για όσους μένουν πάνω από 183 μέρες, η γραφειοκρατία και ασυνέπεια στην εφαρμογή visa/αδειών και η ανεπαρκής δικτύωση/backup internet σε απομακρυσμένα νησιά. Επίσης η πίεση σε τιμές στέγασης σε δημοφιλή σημεία, η έλλειψη αξιόπιστης αγγλόφωνης εξυπηρέτησης σε κάποιες υπηρεσίες (δημόσιες, υγείας, μετανάστευσης). Στις προτεινόμενες ενέργειες συγκαταλέγονται η απλοποίηση διαδικασιών (one-stop digital hub), σαφείς φορολογικοί κανόνες ή ειδικά καθεστώτα για ψηφιακούς νομάδες, επενδύσεις σε ψηφιακή υποδομή και στοχευμένα κίνητρα/προγράμματα συνεργασίας με δήμους και ιδιωτικό τομέα. Ειδικά στον τομέα της φορολογίας αν κάποιος γίνει φορολογικός κάτοικος Ελλάδας (παραμονή > 183 ημερών), πρέπει να δηλώνει παγκόσμιο εισόδημα γεγονός που θέτει προκλήσεις.

Παραδείγματα συνεργασιών που έχουν βοηθήσει την ανάπτυξη του οικοσυστήματος των digital nomads: Τοπικά σχέδια, όπως “Work From Syros/Καλαμάτα” που συγκεντρώνουν προσφορά καταλυμάτων και υπηρεσιών, συνεργασίες coworking με τουριστικούς φορείς για πακέτα φιλοξενίας και εκδηλώσεων, καθώς και πρωτοβουλίες δήμων για πιλοτικά πακέτα υποδομών. Η ενσωμάτωση προτύπων WELL/ESG σε συνεργατικούς χώρους εργασίας και η προώθηση της ευεξίας ενισχύουν την αξιοπιστία και τη ζήτηση. Σε επίπεδο αγοράς, τα δεδομένα διεθνώς δείχνουν ισχυρή ανάπτυξη του flex office, στοιχείο που ευνοεί τις τοπικές συνεργασίες. Για παράδειγμα, εκτός από τις συνήθεις αίθουσες συνεδριάσεων που είναι εξοπλισμένες για βιντεοκλήσεις, η ViOS, η οποία θα ανοίξει ένα συνεργατικό χώρο εργασίας στο Ψυχικό, προσφέρει παροχές όπως γυμναστήριο, ήσυχους χώρους, αίθουσα μασάζ, ακόμη και σάουνα – όλες αυτές οι παροχές είναι σε ζήτηση από τους Digital Nomads, οι οποίοι είναι όλο και πιο απαιτητικοί αναφορικά με τις προσφερόμενες υπηρεσίες που αναζητούν.

Συμπερασματικά, η Ελλάδα έχει πλέον κερδίσει ορατότητα στον παγκόσμιο χάρτη των ψηφιακών νομάδων, με σαφείς ενδείξεις αυξανόμενης ζήτησης. Η συνέχεια θα κριθεί από το πόσο σταθερά θα βελτιώνονται οι υποδομές, το θεσμικό πλαίσιο και οι τοπικές πρωτοβουλίες, ώστε η χώρα να παραμείνει ελκυστική επιλογή για όσους εργάζονται εξ αποστάσεως.

ΑΠΕ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Ρούλα Μαντή

Ο όρος “ψηφιακός νομάς” στην πραγματικότητα προέρχεται από ένα ομώνυμο βιβλίο των Tsugio Makimoto και David Manners, το οποίο, κατά τη δημοσίευσή του το 1997, προέβλεψε ένα μελλοντικό εργατικό δυναμικό ταξιδιωτών που ενώ ταξιδεύουν ανά τον πλανήτη παράλληλα θα μπορούν να εργάζονται από όπου βρίσκονται. Οι συγγραφείς ανέφεραν ότι η τεχνολογική πρόοδος και η ανάγκη της ανθρωπότητας για εξερεύνηση θα επέτρεπαν ένα πιο ευκίνητο εργατικό δυναμικό. Σε σχεδόν τρεις δεκαετίες από τότε και με την έλευση των εύκολα προσβάσιμων πόρων Wi-Fi και διαδικτυακών πόρων για τους ταξιδιώτες, η τάση έχει απογειωθεί.

Για πολλούς, ο ψηφιακός νομαδισμός είναι ο απόλυτος ονειρεμένος τρόπος ζωής, που επιτρέπει την ελευθερία κινήσεων και την ικανότητα να εξερευνούν τον κόσμο ενώ κερδίζουν τα προς το ζην. Εν τω μεταξύ, άλλοι λένε ότι συμβάλλει στο gentrification(εξευγενισμό-αναβάθμιση) και τον υπερτουρισμό, ότι ανεβάζει τις τιμές και καθιστά τις πόλεις σχεδόν μη βιώσιμες για τους ντόπιους. Από την άλλη, ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών εκφράζουν με διάφορους τρόπους την επιθυμία τους να προσελκύσουν αυτούς τους ανοδικά μετακινούμενους επισκέπτες και έχουν αρχίσει να προσφέρουν νέες βίζες για τους εργαζομένους, ενώ διάφοροι σχετικοί οργανισμοί ξεπηδούν για να καλύψουν τις ανάγκες τους.

Αν και υπήρχε η απαραίτητη τεχνολογία, το ψηφιακό κίνημα των νομάδων δεν απογειώθηκε πραγματικά μέχρι το 2010, κυρίως μεταξύ των νέων που αναζητούσαν μια απόδραση στην αρχή της καριέρας τους από τις δεκαετίες εργασίας γραφείου 9-5 που είδαν να διαφαίνονται μπροστά τους. “Όταν σκεφτόμαστε τους γονείς μας, στόχος θα ήταν να βρούμε μια δουλειά, να πάρουμε ένα καλό μηνιάτικο και να ανεβούμε στην εταιρική κλίμακα”, εξήγησε η Evita Robinson , βραβευμένη με Emmy δημιουργός του NOMADNESS Travel Tribe , μιας κοινωνικής κοινότητας για έγχρωμους ταξιδιώτες. «Πραγματικά ανατινάζουμε αυτή την ιδεολογία με πολλούς τρόπους γιατί δεν περιμένουμε να αποσυρθούμε για να ταξιδέψουμε και να δούμε τον κόσμο».

Αλλά σύμφωνα με τη συγγραφέα, ομιλήτρια και πολιτικό επιστήμονα Lauren Razavi στο βιβλίο της Global Natives: The New Frontiers of Work, Travel, and Innovation , πολλοί από τους αρχικούς ψηφιακούς νομάδες ήταν πλούσιοι λευκοί άνδρες που εργάζονταν είτε στη βιομηχανία της τεχνολογίας είτε ως ένα είδος που σήμερα θα τον ονομάζαμε ταξιδιωτικό influencer, επιδεικνύοντας τον λαμπερό τρόπο ζωής τους, ενώ κερδίζουν χρήματα πουλώντας “οδηγούς” σε όσους ενδιαφέρονται να κάνουν το ίδιο. Ωστόσο, καθώς εξαπλώθηκε η δυνατότητα της εξ αποστάσεως εργασίας, τόσο αυξανόταν η τάση της εργασίας από οπουδήποτε.

Κοίτα πού ξοδεύεις τα χρήματά σου και πάνω απ’ όλα, αν είσαι σε ένα μέρος για ένα μήνα και δεν κάνεις τουλάχιστον έναν φίλο εκεί που να είναι από εκεί, συγγνώμη, δεν το κάνεις σωστά – Marquita Harris

Η πανδημία Covid-19 έβαλε μόνο λάδι στη φωτιά, καθώς τα lockdown σε όλο τον κόσμο απέδειξαν ότι περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ μπορούσαν να κάνουν τη δουλειά τους από το διαδίκτυο. Αν και οι περιορισμοί άρθηκαν και οι άνθρωποι μπόρεσαν να επιστρέψουν στο γραφείο – πολλοί επέλεξαν να μην το κάνουν . Σύμφωνα με την ανάλυση της αγοράς εμπορικών ακινήτων Moody’s του παρόχου λύσεων εμπορικών ακινήτων, περισσότερο από το 20% των εταιρικών ακινήτων παραμένουν κενά, ενώ μια έκθεση του 2023 από την MBO Partners, μια εταιρεία επιχειρηματικών λύσεων που εξυπηρετεί εταιρείες με απομακρυσμένους εργαζόμενους, εκτιμά ότι περισσότεροι από τριάντα πέντε εκατομμύρια άνθρωποι θεωρούν τους εαυτούς τους ψηφιακούς νομάδες.

Με το αυξημένο ενδιαφέρον για ταξίδια μετά την πανδημία και την ευέλικτη φύση της απομακρυσμένης εργασίας, ίσως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η τάση έχει αυξηθεί τόσο γρήγορα. «Τώρα είναι η στιγμή στην ιστορία μας όπου είχαμε τα περισσότερα διαβατήρια και εκμεταλλευτήκαμε αυτή την πρόσβαση», λέει η Marquita Harris, δημοσιογράφος και συχνά ψηφιακή νομάς . «Για μένα, το ότι είμαι ψηφιακός νομάς μου έδωσε την ευκαιρία να ταξιδέψω πιο βαθιά, να καταλάβω πολύ περισσότερο από ποτέ ότι δεν είναι πολυτέλεια να κάνεις διακοπές για τέσσερις μέρες κάπου. Και νιώθω ότι έμαθα τόσα πολλά από αυτές τις εμπειρίες. “

Ωστόσο, δεν βλέπουν όλοι την αύξηση αυτής της τάσης, η οποία σύμφωνα με την έκθεση Digital Nomads του MBO Partner’s έχει αυξηθεί κατά 131% από την πανδημία, ως θετική. Η εισροή επισκεπτών σε μέρη όπως η Ισπανία και η Ελλάδα έχουν επίσης πυροδοτήσει έντονες διαμαρτυρίες κατά του υπερτουρισμού. Σε μέρη όπως η Δομινικανή Δημοκρατία, το Μπαλί και η Νότια Αφρική, πολλοί ντόπιοι πιστεύουν ότι οι ψηφιακοί νομάδες έχουν προκαλέσει πίεση στους ήδη σπάνιους πόρους και ανέβασαν τις τιμές των αγαθών και των κατοικιών πέρα ​​από αυτό που μπορούν να αντέξουν οικονομικά.

«Νομίζω ότι πολλά από τα ίδια ζητήματα που προκύπτουν όταν μιλάμε για τον τουρισμό γενικά, προκύπτουν και όταν μιλάμε για ψηφιακούς νομάδες», εξηγεί ο Mechi Annas Estvez Cruz, συγγραφέας και γέννημα θρέμμα της Δομινικανής Δημοκρατίας. “Τις περισσότερες φορές είναι συνηθισμένοι σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο άνεσης. Έτσι αυτά τα Airbnb που θα αναζητήσουν θα είναι ξένης [ιδιοκτησίας]. Έτσι, έρχεστε και λέτε ότι είναι πραγματικά φθηνό… φθηνό για ποιον; Με τον καιρό, καθώς εμφανίζεστε, και μετά λέτε στους φίλους σας να εμφανιστούν και αυτό το μέρος γίνεται ένα ασφαλές καταφύγιο για ψηφιακούς νομάδες, στην πραγματικότητα αυξάνετε το κόστος των πάντων ».

Δεν συμβαίνει μόνο στη Δομινικανή Δημοκρατία. Σε όλο τον κόσμο, οι ντόπιοι μπορούν δύσκολα να ανταπεξέλθουν στην καθημερινότητα τους καθώς το κόστος ζωής έχει φτάσει σε αντίστοιχα από δημοφιλείς πόλεις και κωμοπόλεις. Για παράδειγμα, οι τιμές στις Βαλεαρίδες Νήσους να αυξήθηκαν κατά περίπου 18% το τελευταίο έτος σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση της Idealista .  

Ο Ρόμπινσον βλέπει επίσης το διχασμό αυτής της κατάστασης: «Αυτό είναι στην πραγματικότητα μια ερώτηση σχετικά με το gentrification», είπε στο BBC. “Το βλέπω ξανά και ξανά στη δουλειά που κάνω. Είναι πραγματικά σπαρακτικό και είναι αντικρουόμενο, αλλά δυστυχώς υπαρκτό φαινόμενο οι επισκέπτες να εξαντλούν την κοινότητα.”

Υπάρχει λοιπόν τρόπος να είσαι ψηφιακός νομάς χωρίς να συμβάλλεις στην ανισότητα και τον υπερτουρισμό;

Ο Juan Barbed, Συνιδρυτής της ROORAL , τονίζει τη σημασία της σύνδεσης με τους ντόπιους και της συμμετοχής στην κοινότητα. Η ROORAL είναι ένας οργανισμός που δημιουργεί υποδομές για απομακρυσμένους εργαζόμενους που ενδιαφέρονται να περνούν το χρόνο τους σε αγροτικές πόλεις στην Ισπανία που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Για τον Barbed, το κλειδί για να διασφαλιστεί ότι αυτό το μοντέλο θα ήταν βοήθεια και όχι εμπόδιο για τις τοπικές κοινότητες ήταν η έγκαιρη συμμετοχή τους στη διαδικασία. «Δεν είμαστε μια ιδιωτική πρωτοβουλία που ανοίγεται σε ένα μέρος και μετά [μετακομίζουμε]», εξήγησε ο Barbed. “Μιλάμε με την ηγεσία αυτών των κοινοτήτων για να δούμε αν αυτό είναι κάτι που θέλουν να δοκιμάσουν. Εάν η απάντηση είναι όχι, είναι εντάξει, αντίο.”

Αυτή η προσέγγιση που βασίζεται περισσότερο στην κοινότητα είναι αντίθετη με πολλούς προηγούμενους οργανισμούς και εταιρείες που πρόσφεραν μακροχρόνιες εκπτώσεις και wi-fi υψηλής ταχύτητας, αλλά συχνά οδηγούσαν σε νησιωτικές και δαπανηρές κοινότητες μεταναστών. Ωστόσο, καθώς η τάση μεγαλώνει, τα άτομα που απαρτίζουν την κοινότητα των ψηφιακών νομάδων έχουν αλλάξει, αντί για τους νέους άνδρες εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας που ξεκίνησαν την τάση, ένας αυξανόμενος αριθμός οικογενειών υιοθετεί τον τρόπο ζωής και οργανισμοί όπως το NOMADNESS έχουν βελτιώσει σημαντικά τον τρόπο ζωής τους.

Αυτή η αλλαγή φαίνεται να αντανακλάται στις σκέψεις της Χάρις για την εποχή της ως ψηφιακός νομάς: “Βεβαιωθείτε ότι συμβάλλετε όχι μόνο στην οικονομία, αλλά και στην κουλτούρα ενός τόπου. Κοίτα πού ξοδεύεις τα χρήματά σου και πάνω απ’ όλα, αν είσαι σε ένα μέρος για ένα μήνα, και δεν κάνεις τουλάχιστον έναν φίλο από εκεί, συγγνώμη, δεν το κάνεις σωστά». 

Νομίζω ότι οι άνθρωποι πρέπει να προσεγγίσουν τα ταξίδια συνολικά, αλλά σίγουρα έναν ψηφιακό νομαδικό τρόπο ζωής, με αίσθηση συνείδησης και υπευθυνότητας – Evita Robinson

Με τις νέες βίζες σε χώρες όπως η Ιαπωνία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με στόχο την προσέλκυση μετακινούμενων διεθνών εργαζομένων σε άνοδο, είναι πιθανό η τάση να συνεχίσει να επεκτείνεται σε ακόμη περισσότερα δημογραφικά και τοποθεσίες. Αν και είναι πιθανό οι βίζες να βοηθήσουν στη ρύθμιση του αριθμού των ψηφιακών νομάδων, καθώς και να διασφαλίσουν ότι συνεισφέρουν κάτι περισσότερο στην τοπική οικονομία.

Για τον Robinson, η επέκταση και η συνέχιση αυτής της τάσης είναι θετική. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι ταξιδιώτες και οι χώρες πρέπει να είναι λίγο πιο προσεκτικοί προκειμένου να καταπολεμήσουν τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις του ψηφιακού τρόπου ζωής των νομάδων.

«Νομίζω ότι οι άνθρωποι πρέπει να προσεγγίσουν τα ταξίδια συνολικά, αλλά σίγουρα έναν ψηφιακό τρόπο ζωής νομάδων, με αίσθηση συνείδησης και υπευθυνότητας», είπε. «Υπάρχουν τρόποι να το κάνεις σωστά, αλλά νομίζω ότι οι άνθρωποι είναι τόσο… ρομαντικοί ίσως από τον τρόπο ζωής και το τι μπορούν να πάρουν από αυτόν, που ξεχνούν ότι μπαίνουν στην κοινότητα κάποιου άλλου και πρέπει επίσης να σκεφτούν για το πώς μπορούν να δώσουν πίσω».

Οι πρώτοι ψηφιακοί νομάδες στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, οι πρώτοι ψηφιακοί νομάδες εμφανίστηκαν πριν από περίπου τρία χρόνια, όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και σε αρκετά νησιά.

Ενεργές κοινότητες, αλλά με μικρό αριθμό μελών, υπάρχουν για παράδειγμα στη Ρόδο και στη Λέσβο.

Ο ακριβής αριθμός των ψηφιακών νομάδων στην Ελλάδα δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί καθώς μετακινούνται συνεχώς. Ωστόσο, η κοινότητά τους μεγαλώνει και σε αυτό συνέβαλε καθοριστικά η πανδημία του κορονοϊού.

Χαρακτηριστική είναι η ιστορία του Μπουράκ Τσακμάκ, επαγγελματία στον χώρο της μόδας. Τα τελευταία πέντε χρόνια εργαζόταν στη Νέα Υόρκη, ενώ πριν από αυτό, είχε περάσει οκτώ χρόνια στο Λονδίνο. Αυτή την περίοδο μετέχει σε δύο start up και ετοιμάζει μία τρίτη νεοφυή επιχείρηση που θα προωθεί προϊόντα ευεξίας, ξεκινώντας από αρώματα.

«Δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι θα γίνω “ψηφιακός νομάς”, για να είμαι ειλικρινής» είπε στην κάμερα του euronews. «Υπέθετα ότι θα μοιράζω πάντα τη ζωή μου μεταξύ Νέας Υόρκης και Λονδίνου. Και ξαφνικά, όταν ήρθαν όλα τα πάνω κάτω, συνειδητοποίησα ότι μπορώ να επιλέξω πού θέλω να βρίσκομαι. Η Αθήνα ήταν στις πρώτες επιλογές μου όταν έκανα τη σύγκριση με άλλες χώρες της Μεσογείου. Συνέκρινα ανθρώπους, τρόπο ζωής, φιλοξενία, φαγητό, κόστος ζωής. Το κόστος ζωής στην Αθήνα δεν απέχει πολύ από το αντίστοιχο άλλων μεσογειακών πόλεων, αλλά οι άνθρωποι, η φιλοξενία και το φαγητό της Αθήνας είναι πολύ καλύτερα. Στην Αθήνα επίσης έχεις την αίσθηση ότι ανήκεις σε μία τοπική κοινότητα, έχει πολλά ανεξερεύνητα μέρη, δεν είναι μόνο ένας τουριστικός προορισμός.»

Ο Μπ. Τσακμάκ πιστεύει ότι η Αθήνα έχει μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης κοινοτήτων ψηφιακών νομάδων.

_«Προσπαθώ να επηρεάσω και άλλους να έρθουν στην Αθήνα. Ξέρω ότι έτσι και αλλιώς υπάρχει αυτή η τάση. Εγώ, μέσα από το δημιουργικό μου δίκτυο, προωθώ την ιδέα ότι αυτό είναι το τέλειο μέρος για να έχει κάποιος τη βάση του. Όλοι θα δουλεύουμε ψηφιακά και όλοι θα ταξιδεύουμε, αλλά γιατί να μην έχουμε την Αθήνα ως κέντρο;» _

—

Προκλήσεις και λύσεις

Η ζωή του ψηφιακού νομά ακούγεται συναρπαστική, αλλά αντιμετωπίζει διάφορες προκλήσεις. Για παράδειγμα οι άδειες διαμονής (για όσους δεν κατάγονται από την Ε.Ε.), η υγειονομική περίθαλψη, οι φορολογικές δηλώσεις.

Επίσης, η Ελλάδα μπορεί να διακηρύσσει ότι έχει ανοίξει την αγκαλιά της για να υποδεχθεί τους ψηφιακούς νομάδες, αλλά η γραφειοκρατία για να αποκτήσει ένας ξένος ΑΦΜ και κυρίως ΑΜΚΑ είναι δαιδαλώδης και πολλές φορές αποκαρδιωτική.

Ο Τάιλερ Μπόρσεν έχει προσωπική εμπειρία. Με καταγωγή από τις ΗΠΑ, ήρθε στην Αθήνα για να αναλάβει εκπρόσωπος τύπου του “This is Athens”, γραφείο του δήμου Αθηνών για την προώθηση της ελληνικής πρωτεύουσας. Παρότι απέκτησε άμεσα ΑΦΜ, χρειάστηκαν τέσσερις μήνες για να μπορέσει να ασκήσει την επαγγελματική του ιδιότητα και να αποκτήσει ΑΜΚΑ.

Τώρα, συνεργάζεται με τις κοινότητες των ψηφιακών νομάδων για να δίνει πρακτικές λύσεις στα προβλήματά τους.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ψηφιακοί νομάδες αυτή την περιόδο είναι να έχουν επίσημη πληροφόρηση σχετικά με την πορεία της πανδημίας και τα περιοριστικά μέτρα. Κάνουμε ότι μπορούμε για να τους ενημερώνουμε εγκαίρως για τις αλλαγές στα μέτρα, για το άνοιγμα και τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων, αλλά και για να έχουν πρόσβαση σε απαραίτητες υπηρεσίες υγείας, όπως τα τεστ για τον COVID-19» σημειώνει ο Τ. Μπόρσεν.

Επίσης, όσοι έχουν σκοπό να μετακινηθούν σε άλλη χώρα για εργασία πρέπει να έχουν μεριμνήσει για ιατροφαρμακευτική κάλυψη και τακτοποίηση λογιστικών διαδικασιών:

«Οι ψηφιακοί νομάδες πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να έχουν δική τους ασφάλεια για να μπορέσουν να κάνουν χρήση του συστήματος υγείας στην Ελλάδα. Πρέπει να έχουν ένα λογιστή, μάλλον στην πατρίδα τους, γιατί δε μεταφέρουν όλη την καριέρα τους στην Αθήνα, αλλά έρχονται για μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο» συμβουλεύει ο Τ. Μπόρσεν

Με πληροφορίες από BBC & Euronews

Εντυπωσιακοί είναι οι αριθμοί και τον Οκτώβριο, με το αεροδρόμιο του Ακτίου – το οποίο εξυπηρετεί περιοχές που αποτελούν εναλλακτικούς προορισμούς – να καταγράφει αύξηση πάνω από 76% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2019, ενώ σήμερα, μέσα Νοεμβρίου, βλέπουμε τουρίστες να συνεχίζουν να επισκέπτονται τη χώρα.

“Καταλαβαίνουμε ότι πλέον συζητάτε για το χριστουγεννιάτικο καλάθι, αλλά εμείς έχουμε ακόμα τουρίστες στην Πλατεία Συντάγματος. Ο τουρισμός συνεχίζει να φέρνει έσοδα και να στηρίζει τη μέση ελληνική οικογένεια” δήλωσε ο κ. Κικίλιας, σημειώνοντας ότι η επέκταση της τουριστικής περιόδου έγινε πράξη.

Παράλληλα, το πρόγραμμα “Τουρισμός για Όλους”, που είναι σε ισχύ μέχρι τον Ιούνιο του 2023, εξακολουθεί να τονώνει τον εγχώριο τουρισμό και να στηρίζει τους ιδιοκτήτες καταλυμάτων σε χειμερινούς προορισμούς. Θα ακολουθήσει δε, άλλη μια κλήρωση για επιπλέον 100.000 κάρτες. Σε αυτό το πλαίσιο στήριξης, όπως τόνισε ο Β. Κικίλιας, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει 100 εκατομμύρια ευρώ μέσω του προγράμματος “Εξοικονομώ – Επιχειρώ” για την ενεργειακή αναβάθμιση ορεινών καταλυμάτων κάτω των 150 κλινών, και θα επεκτείνει το ΕΣΠΑ για ένα επιπλέον έτος. “Στόχος μας είναι να στηρίξουμε αυτό το κομμάτι του κλάδου που έχει ανάγκη, γιατί η ενεργειακή επιβάρυνση είναι εκεί, και είναι πραγματική” δήλωσε ο υπουργός Τουρισμού.

Επιπλέον, ανέφερε ότι οι προσπάθειες και τα ταξίδια που πραγματοποίησε στο εξωτερικό με στόχο την προσέλκυση Βορειοευρωπαίων συνταξιούχων και ψηφιακών νομάδων, έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς, γεγονός που επιβεβαίωσαν και επαγγελματίες στην Ιεράπετρα Κρήτης, οι οποίοι μίλησαν στην τηλεοπτική εκπομπή. “Αυτά είναι αδιαμεσολάβητα έσοδα για την πρωτογενή παραγωγή, τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τον εμπορικό κόσμο, τον ξενοδοχειακό κλάδο και την κατασκευή” είπε ο κ. Κικίλιας.

Τέλος, ερωτώμενος για το θέμα σχετικά με την “Κιβωτό του Κόσμου” ο υπουργός Τουρισμού δήλωσε ότι “έχει κινηθεί μια διαδικασία διά της Δικαιοσύνης και οφείλουμε να δούμε πού θα καταλήξει αυτή η διαδικασία”.

• Από πλευράς της αξιωματικής αντιπολίτευσης επισημαίνεται ότι χρειάζεται να υπάρξει μέριμνα αλλά η κυβέρνηση επιδιώκει ν’ ανοίξει αυτό το κομμάτι αυτή τη στιγμή, την ώρα, που υπάρχουν επανειλημμένα προβλήματα λειτουργίας του διαδικτύου, με κίνδυνο να καταστρέψει ένα project, προτού καν το φτιάξει.

Της Άννας Φραγκάκη

Το ζήτημα της προσέλκυσης Ψηφιακών Νομάδων, το ανακοίνωσε ο υπουργός Τουρισμού, Χάρης Θεοχάρης μιλώντας στο Φόρουμ των Δελφών, επισημαίνοντας ότι αποτελεί μία από τις προτεραιότητες του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.

• Πρόκειται για μία νέα παγκόσμια τάση της τελευταίας 20ετίας, η οποία βασίζεται στην τηλε-εργασία κι ήδη εδώ και χρόνια είχαν μπει σε αυτήν λ.χ. Έλληνες ομογενείς ή τοπικοί παράγοντες π.χ. που ασχολούνται συστηματικά με το χρηματιστήριο. Την περίοδο της πανδημίας η τηλε-εργασία είτε για πρακτικούς λόγους είτε γιατί το επέβαλαν τα ίδια τα κράτη γενικεύθηκε ως τάση.

Οι ψηφιακοί νομάδες διαμένουν και εργάζονται με έδρα σε κάποιο κράτος διαφορετικό από εκείνο του εργοδότη ή της πελατείας τους. Σύμφωνα με την έρευνα Buffer 2020, οι ψηφιακοί νομάδες αυτής της κατηγορίας έχουν ετήσια εισοδήματα άνω των 50.000 δολαρίων, σε ποσοστό, που υπερβαίνει το 70%.

Υπάρχουν ήδη ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες αναφέρονται σ΄ αυτό, όπως το Nomadlist.com, που έχει πάνω από 17.000 ακολούθους και δείχνει ποιες πόλεις κάνουν γι΄ αυτόν τον λόγο.

• Έχουν δηλαδή καλό σήμα, ωραίο φυσικό περιβάλλον, θάλασσα ή βουνό, υψηλές ταχύτητες στο διαδίκτυο και συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες αλλά και μέσο κόστος ζωής και πάνω από 1.500 προορισμούς, ώστε ο ψηφιακός νομάς, να ενημερωθεί καταλλήλως για το, που θέλει να ταξιδεύει και να δουλεύει μερικές μέρες, μερικούς μήνες ή κι ολόκληρο τον χρόνο.

Πρώτο μέλημα σταθερότητα κι υψηλές ταχύτητες στο διαδίκτυο

Κύριο χαρακτηριστικό βέβαια είναι η άνεση στη χρήση του διαδικτύου, κάτι, που στην χώρα μας δεν συμβαίνει όλο τον καιρό ούτε σε όλες τις περιοχές με αποκορύφωμα την κακοκαιρία στην Αττική, που άφησε χωρίς ρεύμα επί μέρες κατοίκους της πόλης. Τα προβλήματα, που έχουν επισημανθεί κατά καιρούς από μαθητές σχολείων ή εκπαιδευτικούς, δεν είναι άνευ νοήματος.

Ανάλογα προβλήματα, όπως λένε πηγές, υπάρχουν και στα Πανεπιστήμια, με τις γνωστές πλατφόρμες, που όταν δεν υπάρχει καλό σήμα στο σπίτι ανά πάσα στιγμή μπορούν να «πετάξουν» έξω, διδάσκοντες και διδασκόμενους. Βασικό ατού βέβαια της χώρας μας είναι ο καλός καιρός, το σχετικά μέτριο κόστος ζωής σε σχέση με άλλες πολύ ακριβές πόλεις, το καλό φαγητό κι η πολυνησία της.

Σύμφωνα με μελέτη του «MIT Enterprise Forum», εάν η Ελλάδα προσείλκυε 100.000 “ψηφιακούς νομάδες” κάθε χρόνο, με μία μέση παραμονή 6 μηνών, η χώρα μας θα μπορούσε να ωφεληθεί με πάνω από 1,6 δις ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στα έσοδα που αποφέρει μία εβδομάδα παραμονής 2,5 εκατ. τουριστών.

Προσπάθειες για εγκαταλειμμένους οικισμούς

Διατυπωμένες εκφράσεις για το ζήτημα των ψηφιακών νομάδων υπήρχαν και παλαιότερα ενόσω ήταν ο Γιάννης Μανιάτης επικεφαλής στο υπουργείο Περιβάλλοντος με στόχο την αναβάθμιση και βελτίωση εγκαταλειμμένων οικισμών.

Η τωρινή ηγεσία του υπουργείου Τουρισμού δεν εξετάζει αυτό το πλάνο, που θα μπορούσε να είναι μία λύση ούτε δείχνει να έχει ένα συγκεκριμένο σχέδιο, όχι μόνο με βάση το τι θέλουν οι ψηφιακοί νομάδες αλλά πως θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρα και δομές σε περιοχές της υπαίθρου, ειδικά ακριτικές, οι οποίες έχουν εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον αλλά πάσχουν από επισκέπτες ή ακόμη και ντόπιους κατοίκους, όπως είναι η Θεσπρωτία, το Κιλκίς, νησιά του Αιγαίου ή του Ιονίου κοντά στην Τουρκία ή κοντά στην Αλβανία.

• Θεωρεί πως η Ελλάδα για να γίνει ιδανικός προορισμός για ψηφιακούς νομάδες χρειάζεται βελτίωση των υποδομών ευρυζωνικότητας και ταχείας σύνδεσης στο διαδίκτυο. Και προσανατολίζεται στην ανταλλαγή απόψεων και τεχνογνωσίας για βέλτιστες πρακτικές, που ισχύουν στο εξωτερικό και συνεργασία με εκπροσώπους φορέων, που απευθύνονται σε «start up» εταιρείες οι οποίες απασχολούν ψηφιακούς νομάδες. Από την Βουλή των Ελλήνων έχει ήδη ψηφιστεί νόμος τον Γενάρη του 2021, ο οποίος παρέχει έκπτωση 50% στο φόρο εισοδήματος για τους ψηφιακούς νομάδες που θα εγκατασταθούν στη χώρα μας κατά τη διάρκεια του 2021.

Η φοροαπαλλαγή είναι διάρκειας 7 ετών, υπό την προϋπόθεση ότι ο εργαζόμενος δεν υπήρξε στο παρελθόν φορολογούμενος στην Ελλάδα και δεν κατέλαβε θέση εργασίας στη χώρα μας, γεγονός, που αποκλείει ομογενείς, που θα ήθελαν να έρθουν. Επίσης, το Υπουργείο Τουρισμού βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας για την έκδοση βίζας, ειδικά για ψηφιακούς νομάδες.

Ήδη ο δήμος Ρόδου συνεργάζεται με το Παρατηρητήριο Ψηφιακών Νομάδων, με στόχο την προσέλκυση της συγκεκριμένης κατηγορίας εργαζομένων, η οποία αφήνει μόνο θετικό οικονομικό αποτύπωμα μέσω της κατανάλωσης και της ενοικίασης κατοικιών στον εκάστοτε τόπο της επιλογής τους.

Μέχρι στιγμής φημολογείται πως οργανωμένες κοινότητες ψηφιακών νομάδων φαίνεται ότι υπάρχουν στη Λέσβο, στην Κρήτη, μεμονωμένα άτομα στην Κάρπαθο κ.α. Κατά την ηγεσία του υπουργείου Τουρισμού εδώ κι έξι μήνες γίνεται δημόσιος διάλογος για τους ψηφιακούς νομάδες σε διεθνές επίπεδο, στους τομείς όπου πρέπει να ενισχυθεί η πρόταση της Ελλάδας (κίνητρα, τηλεπικοινωνιακές υποδομές, εξυπηρέτηση από τις κρατικές αρχές, υπηρεσίες υγείας και οπωσδήποτε υποδομές φιλοξενίας και συνεργατικοί χώροι δουλειάς).

Προς αυτή την κατεύθυνση βέβαια υπάρχει και το θέμα της ψηφιακής βίζας, η οποία έχει εφαρμοστεί σε άλλα κράτη, όπως είναι η Φιλανδία κι η Εσθονία, που είναι από τις πλέον προχωρημένες στην ψηφιακή τεχνολογία αλλά θα έπρεπε να είναι στις προτεραιότητες σε ό, τι αφορά στις τρίτες χώρες.

Αλ. Αυλωνίτης: Ζητείται αξιοπιστία

«Οι «Ψηφιακοί Νομάδες» είναι η νέα παγκόσμια τάση στον χώρο των ταξιδιωτών, που συνδυάζουν εργασία και ταξίδι μαζί, η οποία δυνάμωσε τον καιρό της πανδημίας, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών και της βελτίωσης των δικτύων», μας αναφέρει στο “libre”, ο Αλέξανδρος Αυλωνίτης, αναπληρωτής τομεάρχης Τουρισμού του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και βουλευτής Κερκύρας.

• «Επομένως, για μία τουριστική χώρα, όπως είναι η Ελλάδα είναι μία τάση, που μας ενδιαφέρει, ώστε να μπορούν να μένουν μόνιμα ή περιστασιακά οι ταξιδιώτες, που αγαπούν τη χώρα μας. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη θεσμοθέτησε τα φορολογικά κίνητρα, που σαφώς είναι θετικά αλλά άφησε όλο το υπόλοιπο κομμάτι απέξω, σε μία λογική ανεδαφική και πρόχειρη. Δεν μπορείς να καλείς να έρθουν Ψηφιακοί Νομάδες, όταν αφήνεις ακόμη και τα Βόρεια Προάστια 6 μέρες, χωρίς ηλεκτροδότηση, γιατί κινδυνεύεις ως χώρα να δυσφημιστείς τόσο πολύ, που θα χάσεις όλη σου την αξιοπιστία. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο για τους Ψηφιακούς Νομάδες, που θα εξασφαλίζει απρόσκοπτη ιντερνετική λειτουργία, βελτίωση των δικτύων μας, συζήτηση με τις τοπικές κοινωνίες, βήματα στο σύστημα υγείας κι ασφάλισης, συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών για το θέμα της βίζας από τρίτες χώρες. Κυρίως, όμως χρειάζεται πιλοτική εφαρμογή, σε 5- 6 νησιά και πόλεις της Ελλάδας, αντί να κάνουμε πάλι πασαλείμματα και πειράματα σ΄ έναν τομέα, που είναι ιδιαίτερα δυναμικός και μπορούμε να καταφέρουμε πολλά, αν έχουμε ολοκληρωμένο σχέδιο».