Το νομοθέτημα συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο 447 άρθρων σχεδόν το σύνολο της νομοθεσίας που μέχρι σήμερα ήταν διάσπαρτη, ορισμένα εκ των οποίων χρονολογούνται ακόμη και από το 1923.

«Ο Κώδικας ήταν έργο τιτάνιο. Θεωρούσαμε ότι θα έπαιρνε ενάμιση χρόνο, χρειάστηκαν έξι χρόνια», είπε στην ομιλία του ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, εξαίροντας την προσφορά του Νίκου Ταγαρά, τον οποίο, όπως αποκάλυψε, συνάντησε λίγες ημέρες πριν τον θάνατό του. «Το μυαλό του ήταν εδώ, στο έργο που είχε υπηρετήσει με τόσο πάθος. Ήθελε να έρθει μαζί μας, μου έλεγε ότι θα μιλήσει με καροτσάκι. Δεν τα κατάφερε. Με κάποιον τρόπο αισθανόμαστε ότι η παρουσία του είναι εδώ», είπε.

Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η κωδικοποίηση της νομοθεσίας δεν είναι, όπως πολλοί διατείνονται, μια τυπική διαδικασία, αλλά μια βαθιά πολιτική επιλογή: «Ο επενδυτής πρέπει να μπορεί να ξέρει ποιος κανόνας ισχύει, ποια διαδικασία, ποια προθεσμία. Ο μηχανικός δεν μπορεί να λειτουργεί μέσα σε έναν λαβύρινθο διατάξεων. Η πολυνομία δεν είναι μόνο νομικό πρόβλημα, αλλά αόρατος φόρος στην ιδιοκτησία».

Παράλληλα, ο κ. Παπασταύρου ευχαρίστησε ονομαστικά τα μέλη της επιτροπής που εκπόνησε τον νέο Κώδικα, με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο του ΣτΕ Κωνσταντίνο Μενουδάκο, λέγοντας ότι όλοι προσέφεραν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους για έξι χρόνια.

Με τον νέο Κώδικα, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οργανώνεται και επικαιροποιείται το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, ενώ δημιουργείται παράλληλα μια ενιαία ψηφιακή βάση, που θα ενημερώνεται διαρκώς με κάθε νέα νομοθετική μεταβολή.

Όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, για πρώτη φορά προχωρά ταυτόχρονα η θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων. Για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι ότι τα σχέδια αυτά δεν αλληλοσυγκρούονται, αλλά συνδέονται λειτουργικά και στρατηγικά. «Αυτός ο συντονισμένος χωρικός σχεδιασμός αποτελεί ένα ολιστικό μοντέλο ανάπτυξης που πρώτη φορά υιοθετείται στη χώρα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αποφύγουμε τις αντιθέσεις του παρελθόντος: τις συγκρούσεις χρήσεων γης, την απουσία σχεδίου, την αβεβαιότητα», αναφέρει το υπουργείο.

Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ και ειδικά για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

• Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000
• Σε δάση και δασικές εκτάσεις
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
• Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α
• Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης

Νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης

Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Επίσης προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή.

Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς.

Το προβλέπεται για τους αιολικούς σταθμούς

• Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:
• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης
• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών

• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986
• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)
• Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής
• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης.

Ειδικότερα, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000, επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

• Προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και
• Το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ). Επιτρέπονται μόνο στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ) – και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ. Στο νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα. Σημειώνεται ότι στο νέο Χωροταξικό πλαίσιο δεν υπάγονται: · τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία, · αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση, · οι Εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ (σταθμοί οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/’Αδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας), πλην των φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. Βιομάζα/βιοαέριο <1MW, γεωθερμικοί σταθμοί <1MW, μικρές Α/Γ <60kW, μπαταρίες <1MW), · οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί >15MW, · οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτηρίων.

Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως και τις 24 Ιουνίου 2026 στη διεύθυνση https://ypen.gov.gr/diavouleusi.

Όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, για πρώτη φορά προχωρά ταυτόχρονα η θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων: για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι ότι τα σχέδια αυτά δεν αλληλοσυγκρούονται, αλλά συνδέονται λειτουργικά και στρατηγικά. «Αυτός ο συντονισμένος χωρικός σχεδιασμός αποτελεί ένα ολιστικό μοντέλο ανάπτυξης που πρώτη φορά υιοθετείται στη χώρα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αποφύγουμε τις αντιθέσεις του παρελθόντος: τις συγκρούσεις χρήσεων γης, την απουσία σχεδίου, την αβεβαιότητα», αναφέρει το υπουργείο.

Τι προβλέπει

Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:

Α. Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

· Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000

· Σε δάση και δασικές εκτάσεις

· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

· Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση

· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους

· Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α

· Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες

· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

· Σε ακτές κολύμβησης

Τίθενται νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης, και ειδικότερα:

· Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.

· Προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή.

· Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς.

Β. Για τους αιολικούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

· Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης

· Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m

· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών

· Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986

· Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)

· Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

· Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής

· Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά

· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

· Σε ακτές κολύμβησης.

Ειδικότερα, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000, επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και

– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ).

Επιτρέπονται μόνο στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ) – και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ.

Στο νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.

Σημειώνεται ότι στο νέο Χωροταξικό πλαίσιο δεν υπάγονται:

· τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία,

· αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση,

· οι Εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ (σταθμοί οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/’Αδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας), πλην των φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. Βιομάζα/βιοαέριο <1MW, γεωθερμικοί σταθμοί <1MW, μικρές Α/Γ <60kW, μπαταρίες <1MW),

· οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί >15MW,

· οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.

Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως και τις 24 Ιουνίου 2026 στη διεύθυνση https://ypen.gov.gr/diavouleusi.

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας:

1) Τι περιλαμβάνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και γιατί αποτελεί σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς;

Για πρώτη φορά θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυστηρότερα κριτήρια αποκλεισμού, μεταξύ άλλων, για:

• περιοχές Natura 2000, με έμφαση στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας,

• λοιπές ειδικά προστατευόμενες περιοχές,

• δάση και δασικές εκτάσεις,

• περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 m.,

• μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες,

• νησιωτικές και τουριστικές περιοχές,

ενώ δημιουργείται ένα σταθερό και διαφανές πλαίσιο για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις.

Ειδικότερα, το νέο ΕΧΠ βάζει σαφείς κανόνες στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να προχωρήσει με σχέδιο, προστασία του περιβάλλοντος και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

2) Ποιες τεχνολογίες ΑΠΕ καλύπτει το νέο πλαίσιο και ποιες εξαιρούνται;

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο καλύπτει το σύνολο των βασικών τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αιολικά πάρκα, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου και βιορρευστών, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, καθώς και -για πρώτη φορά- τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως μπαταρίες.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου και να μην ανατρέπονται υφιστάμενες επενδύσεις και μικρές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν:

• έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης,

• μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ που εξαιρούνται από αδειοδοτικές διαδικασίες,

• μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και έργα αντλησιοταμίευσης,

• καθώς και φωτοβολταϊκά που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.

Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εστιάζει κυρίως στη χωροθέτηση των μεγάλων έργων που έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στο περιβάλλον, στο τοπίο και στις χρήσεις γης, διαμορφώνοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων σε εθνικό επίπεδο.

3) Πού απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών;

Για πρώτη φορά θεσπίζονται ενιαίοι και αυστηροί κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει ότι φωτοβολταϊκά δεν μπορούν να εγκαθίστανται σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής, φυσικής και πολιτιστικής αξίας, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να γίνεται με σεβασμό στο τοπίο, τη βιοποικιλότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Στις περιοχές όπου πλέον απαγορεύεται οριζόντια η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών περιλαμβάνονται:

• όλες οι περιοχές Natura 2000,

• δάση, καθώς και δασικές εκτάσεις,

• υγρότοποι Ραμσάρ και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,

• εθνικοί δρυμοί, αισθητικά δάση και προστατευόμενα τοπία,

• μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας,

• σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και σε πυρήνες εθνικών δρυμών,

• περιοχές με προστατευόμενες ή εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες,

• περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται από το ΥΠΕΝ,

• ακτές κολύμβησης.

Με τις νέες ρυθμίσεις μπαίνει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές και δημιουργείται, για πρώτη φορά, ένα σαφές εθνικό πλαίσιο προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

4) Πέραν των περιοχών αποκλεισμού των φωτοβολταϊκών, τι όρια μπαίνουν πλέον στην κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει για πρώτη φορά οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων.

Συγκεκριμένα, το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.

Ο περιορισμός αυτός αφορά έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και εισάγεται ώστε:

• να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές,

• να περιοριστεί η οπτική και περιβαλλοντική επιβάρυνση,

• να προστατευθεί η παραγωγική γη και η τοπική οικονομία,

• και να διασφαλιστεί πιο ισόρροπη και δίκαιη ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών αποκτά σαφή χωρικά όρια και προχωρά με κανόνες βιωσιμότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και σεβασμού στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

5) Πού δεν επιτρέπεται πλέον η εγκατάσταση αιολικών πάρκων;

Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά σαφείς, αυστηρούς και ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων, βάζοντας τέλος στην αβεβαιότητα και διασφαλίζοντας ουσιαστική προστασία για το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ξεκάθαρες ζώνες αποκλεισμού, ώστε η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να προχωρήσει με τάξη, ισορροπία και σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Αιολικά πάρκα εφεξής δεν επιτρέπονται, οριζόντια:

• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης

• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m.

• Εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000. Επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και

– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ)

• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών

• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986

• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ. χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)

• Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.

• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά

• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

• Σε ακτές κολύμβησης.

Με το νέο πλαίσιο, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ελλάδας, που δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο πλευρές της ίδιας εθνικής στρατηγικής.

6) Σε ποιες περιοχές θα μπορούν να αναπτύσσονται αιολικά πάρκα;

Για πρώτη φορά το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καθορίζει συγκεκριμένες «Περιοχές Καταλληλότητας» για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων, με βάση επιστημονικά και αντικειμενικά κριτήρια.

Αιολικά πάρκα θα μπορούν να αναπτύσσονται μόνο σε Δημοτικές Ενότητες με επαρκές αιολικό δυναμικό, όπως αυτό αποτυπώνεται στον επίσημο αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ, και πάντα υπό αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Επισημαίνεται ότι η χωροθέτηση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο σε αυτές τις περιοχές και υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα με τη φέρουσα ικανότητα, όπως ισχύει έως σήμερα.

Στόχος είναι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να γίνεται οργανωμένα, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

7) Πώς προστατεύονται τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ προχωρά με σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Στις περιπτώσεις όπου σχεδιάζονται φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, αρχαιολογικούς χώρους ή ζώνες προστασίας, προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης.

Η μελέτη αυτή αξιολογεί την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο, τη σχέση του με τον ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών τόπων.

Στόχος είναι η βιώσιμη μετάβαση να προχωρά με ισορροπία, συνδυάζοντας την ενεργειακή ανάπτυξη με την ουσιαστική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των τοπίων της χώρας.

8) Γιατί η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί εθνική προτεραιότητα;

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, οι ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος και συμβάλλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα του εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επενδύσεων και υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ έρχεται ακριβώς να στηρίξει αυτή τη μετάβαση, με σαφείς κανόνες, χωρική οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

9) Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ περιορίζει ή διευκολύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ;

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύουμε το πλαίσιο για την ισορροπημένη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, με πιο σαφείς και αυστηρούς κανόνες, με σεβασμό στο περιβάλλον και μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες.

Με ξεκάθαρες περιοχές καταλληλότητας, ενιαίους κανόνες χωροθέτησης και σαφή όρια προστασίας, μειώνονται οι αβεβαιότητες, οι συγκρούσεις χρήσεων γης και οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις ίδιες τις επενδύσεις.

Για πρώτη φορά, η ανάπτυξη των ΑΠΕ εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιοχής.

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά τους σαφείς κανόνες και τον στρατηγικό σχεδιασμό που απαιτούνται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ με σταθερό και βιώσιμο τρόπο.

10) Τι συμβαίνει με τα ήδη αδειοδοτημένα ή υπό διαδικασία αδειοδότησης έργα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των επενδύσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου.

Τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.

Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια, είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους, πριν από τη δημόσια διαβούλευση του νέου πλαισίου.

Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύεται η ασφάλεια των επενδύσεων, αποφεύπονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων, ενώ παράλληλα τίθενται οριζόντιοι και ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης για όλες τις νέες εγκαταστάσεις.

11) Τι προβλέπει το νέο ΕΧΠ για τον θαλάσσιο χώρο;

Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και για τον θαλάσσιο χώρο, συνδέοντας την ανάπτυξη των θαλάσσιων ΑΠΕ με τον συνολικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Ελλάδας.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ειδικούς κανόνες χωροθέτησης για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του θαλάσσιου χώρου για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Για πρώτη φορά προβλέπονται συγκεκριμένες περιοχές προστασίας και αποκλεισμού, ειδικά κριτήρια χωροθέτησης, καθώς και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα περνά για πρώτη φορά σε μια νέα εποχή συνεκτικού χερσαίου και θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με σαφείς κανόνες, στρατηγική κατεύθυνση και ισχυρές περιβαλλοντικές δικλίδες προστασίας.

12) Πώς προστατεύονται οι περιοχές με υψηλό τουριστικό ενδιαφέρον;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει για πρώτη φορά με σαφή τρόπο ότι ο τουρισμός, το τοπίο και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία πολλών περιοχών της χώρας αποτελούν εθνικό αναπτυξιακό κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται.

Γι’ αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

13) Τι αλλάζει για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει για πρώτη φορά ένα ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο προστασίας για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, δηλαδή τις περιοχές που προστατεύουν ειδικά την ορνιθοπανίδα της χώρας.

Στις περιοχές αυτές, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις.

Συγκεκριμένα, απαιτείται, σωρευτικά:

• να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής,

• και να τεκμηριώνεται υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Στόχος είναι η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με επιστημονικά κριτήρια, περιβαλλοντική ευθύνη και ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και την προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας.

14) Τι σημαίνει η συγχρονισμένη προσέγγιση με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία;

Για πρώτη φορά η χώρα προχωρά ταυτόχρονα στον σχεδιασμό τριών κρίσιμων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων – για τις ΑΠΕ, τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία – ώστε οι μεγάλες αναπτυξιακές πολιτικές να λειτουργούν συντονισμένα και όχι αποσπασματικά.

Αυτό σημαίνει ότι η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν εξετάζεται πλέον μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τις τουριστικές δραστηριότητες, τη βιομηχανική ανάπτυξη, τις χρήσεις γης και τις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα αποκτά έναν σύγχρονο και στρατηγικό χωροταξικό σχεδιασμό με ορίζοντα δεκαετιών.

15) Ποιες είναι οι βασικές οικονομικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δημιουργεί ένα σαφές, ενιαίο και προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με ξεκάθαρους όρους χωροθέτησης, ζώνες προστασίας και συγκεκριμένα όρια ανάπτυξης, μειώνεται σημαντικά η αβεβαιότητα για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις, ενώ ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου για πολίτες, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.

Η χώρα αποκτά πλέον ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με βιώσιμο τρόπο, χωρική ισορροπία και μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ορίζοντα.

16) Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ τίθεται σε δημόσια διαβούλευση για 35 ημέρες, ώστε πολίτες, τοπικές κοινωνίες, δήμοι, επιστημονικοί φορείς και επιχειρήσεις να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.

Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει διαφάνεια, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών σε έναν σχεδιασμό που αφορά το μέλλον της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης της χώρας.

17) Ποιο είναι το όραμα για τις ΑΠΕ έως το 2050;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποτελεί μέρος ενός συνολικού εθνικού σχεδιασμού με ορίζοντα το 2050, που στόχο έχει να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.

Το πλαίσιο ευθυγραμμίζεται με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και προβλέπει περαιτέρω αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας και των διασυνδέσεων, καλύτερη αξιοποίηση του χερσαίου και θαλάσσιου δυναμικού της χώρας και σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο καθαρό, ανθεκτικό και σύγχρονο ενεργειακό μοντέλο.

Στόχος είναι η Ελλάδα να παραμείνει ισχυρός ενεργειακός κόμβος στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συνδυάζοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, τη χωρική ισορροπία και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ προβλέπει ότι η βραχυχρόνια μίσθωση θα υπόκειται πλέον σε «χωρικά διαφοροποιημένους όρους και περιορισμούς», ανάλογα με την ένταση της τουριστικής πίεσης, τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής. Πρόκειται για μία βασική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο μοντέλο ανάπτυξης, καθώς για πρώτη φορά ανοίγει θεσμικά ο δρόμος για γεωγραφικές ζώνες περιορισμού, χρονικά όρια λειτουργίας ακινήτων αλλά και αναστολή έκδοσης νέων αριθμών μητρώου ακινήτων (ΑΜΑ) στις πλατφόρμες της ΑΑΔΕ.

Παράλληλα, το νέο χωροταξικό ενσωματώνει πλέον τις κλίνες της βραχυχρόνιας μίσθωσης στον υπολογισμό της συνολικής τουριστικής επιβάρυνσης κάθε προορισμού. Μέχρι σήμερα, ο σχεδιασμός βασιζόταν κυρίως στις ξενοδοχειακές υποδομές, με αποτέλεσμα σε αρκετές νησιωτικές και τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές η πραγματική πίεση να εμφανίζεται υποεκτιμημένη λόγω της εκρηκτικής ανάπτυξης των Airbnb.

Σημαντικές αλλαγές φέρνει το σχέδιο και για τις νέες τουριστικές επενδύσεις. Σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο, αυξάνεται αισθητά η ελάχιστη αρτιότητα για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Στις πλέον κορεσμένες περιοχές η αρτιότητα ανεβαίνει στα 16 στρέμματα, ενώ στις ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές ορίζεται στα 12 στρέμματα και στις αναπτυσσόμενες στα 8 στρέμματα. Ειδικά στα νησιά, τίθενται για πρώτη φορά και ανώτατα όρια δυναμικότητας νέων ξενοδοχειακών μονάδων.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό κατατάσσει τις 1.035 δημοτικές ενότητες της χώρας σε πέντε κατηγορίες με βασικό κριτήριο τη σχέση τουριστικών κλινών προς μόνιμο πληθυσμό. Στις «περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης» εντάσσονται μεταξύ άλλων η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Σκιάθος, όπου επιβάλλονται οι αυστηρότεροι περιορισμοί. Ακολουθούν οι «ανεπτυγμένες περιοχές», όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και δημοφιλείς νησιωτικοί προορισμοί, ενώ ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για τις αναπτυσσόμενες ή πρώιμης ανάπτυξης περιοχές.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφορά τη νησιωτική χώρα, η οποία διαχωρίζεται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με το μέγεθος των νησιών. Στα μεσαίου μεγέθους νησιά — μεταξύ αυτών Μύκονος, Πάρος, Σαντορίνη και Τήνος — δεν θα επιτρέπεται η δημιουργία νέων ξενοδοχείων κάτω των τριών αστέρων, ενώ η δυναμικότητα νέων μονάδων θα περιορίζεται στις 100 κλίνες.

Την ίδια στιγμή, το σχέδιο διατηρεί ευνοϊκό καθεστώς για μεγάλες οργανωμένες τουριστικές επενδύσεις, όπως τα ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ και τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα, αν και στα περισσότερα νησιά προβλέπεται μείωση κατά 50% του συντελεστή δόμησης για αυτές τις αναπτύξεις.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην προστασία του παράκτιου μετώπου, καθώς το νέο πλαίσιο προβλέπει πλήρη απαγόρευση δόμησης σε απόσταση μικρότερη των 25 μέτρων από τον αιγιαλό, ενισχύοντας τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς σε σχέση με όσα ίσχυαν έως σήμερα.

Η κυβέρνηση έχει δώσει περιθώριο 15 ημερών για δημόσια διαβούλευση, με στόχο η τελική Κοινή Υπουργική Απόφαση να έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη Ιουνίου. Τόσο η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη όσο και ο υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο βελτιώσεων στο τελικό κείμενο, επιχειρώντας να καθησυχάσουν τις αντιδράσεις της αγοράς και των επενδυτών.

   Το σχέδιο τίθεται σε διαβούλευση έως τις 25 Ιουνίου. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το σχέδιο θα εισαχθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας. Στόχος είναι έως τα τέλη Ιουνίου να έχει υπογραφεί η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ)

Δείτε την παρουσίαση

   Κεντρικός άξονας του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό αποτελεί η μετάβαση σε ένα τουριστικό μοντέλο χαμηλότερου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, με ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων και προστασία της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη σύγχρονων και βιώσιμων υποδομών, η ενίσχυση οργανωμένων μορφών χωροθέτησης με σαφείς περιβαλλοντικές προδιαγραφές, καθώς και η επιτάχυνση διαφανών και προβλέψιμων διαδικασιών αδειοδότησης.

   Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη χωρική εξισορρόπηση της τουριστικής δραστηριότητας, με στόχο τη μείωση των πιέσεων σε κορεσμένες περιοχές και την ανάδειξη νέων, εναλλακτικών και θεματικών προορισμών. Η διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος, σε συνδυασμό με την ποιότητα και τη βιωσιμότητα, αποτελεί βασική προτεραιότητα της νέας στρατηγικής.

   Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, που θα συνδυάζει την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή, θέτοντας σταθερές βάσεις για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο τουριστικό μέλλον.

   Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, κατευθύνει σύμφωνα με την υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη με ξεκάθαρους στόχους, μέσα από πολυετή και εμπεριστατωμένη επιστημονική μελέτη, το μέλλον της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας προς:

   1. Τη χρονική και χωρική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, με την υποστήριξη θεματικών μορφών τουρισμού παράλληλα με το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα»,

   2. Την περαιτέρω προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων και ειδικών τουριστικών υποδομών υψηλής ποιότητας,

   3. Τη μείωση των ανισοτήτων της τουριστικής ανάπτυξης εντός των περιφερειών, αλλά και σε σχέση με τις υπόλοιπες,

   4. την απλούστευση των διαδικασιών χωροθέτησης και τον συντονισμό όλων των βαθμίδων σχεδιασμού που επηρεάζουν τον τουρισμό,

   5. Την προώθηση γενικών υποδομών, αναγκαίων για την τουριστική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, των περιβαλλοντικών υποδομών και των ψηφιακών υποδομών.

   «Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να απαντήσει στις σύγχρονες προκλήσεις του ελληνικού τουρισμού» ανέφερε η κυρία Κεφαλογιάννη. «Να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα παραμείνει κορυφαίος παγκόσμιος προορισμός και στο μέλλον» σημείωσε

   Προσέθεσε επίσης ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θα ξεκλειδώσει πολιτικές για ένα πιο ανθεκτικό και ισορροπημένη μοντέλο, με σεβασμό στους τόπους, το περιβάλλον και πάνω απ’όλα στον άνθρωπο».

   Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορική και ολική», επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά προωθούνται ταυτόχρονα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια: για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία. Όπως τόνισε, η παράλληλη ολοκλήρωσή τους κρίνεται απαραίτητη, προκειμένου να αποφευχθούν χωρικές και θεσμικές συγκρούσεις μεταξύ των τριών τομέων.

   Την ίδια ώρα, προχωρά και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, που έως σήμερα παρέμενε ανεκπλήρωτος, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια και οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις περιοχές Natura. Στόχος του συνολικού σχεδιασμού είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου πλαισίου κανόνων για τη διαχείριση του χώρου, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα.

   Οι βασικές προβλέψεις του νέου Χωροταξικού για τον Τουρισμό

   1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);

   Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.

   To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

   Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.

   Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:

   * βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,

   * οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,

   * προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,

   * δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,

   * και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.

   2. Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα;

   Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του.

   Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.

   Σε αυτή την κατεύθυνση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.

   3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;

   Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.

   Παράλληλα, προωθεί τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιοχές της χώρας, τη στήριξη ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, καθώς και τη σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να ενισχύεται συνολικά η τοπική ανάπτυξη και η τουριστική εμπειρία.

   Το ΕΧΠ-Τ στοχεύει επίσης στην καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται αυξημένες πιέσεις, στη διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων χωροθέτησης τουριστικών δραστηριοτήτων και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των επιπέδων χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

   Επιπλέον, δίνει κατευθύνσεις για την ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, ενώ κεντρικό στοιχείο του αποτελεί η προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών δραστηριοτήτων, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη.

   4. Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση;

   Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.

   Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

   (Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,

   (Β) Αναπτυγμένες περιοχές,

   (Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,

   (Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και

   (Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

   Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα. Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.

   5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής;

   Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α-Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι-ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

   Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.

   Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.

   Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

   Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.

   Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

   Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

   Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

   6.⁠ ⁠Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία);

   Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα.

   Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.

   7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;

   Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου.

   Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.

   Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

   8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;

   Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

   Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.

   9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

   Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:

   α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,

   β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,

   γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,

   δ) Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.

   10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;

   Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

   Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.

   11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;

   Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά.

   Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.

   12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτηθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα;

   Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον έξωαστικό χώρο. Οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ένα σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα και παράλληλα ενισχύουν και ενθαρρύνουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη και ένα σύγχρονο τουριστικό μοντέλο αυξημένων περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Παράλληλα, η διαφοροποίηση έγκειται και στο γεγονός ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ της διαβούλευσης και της σημερινής παρουσίασης έχουν εκπονηθεί αρκετά Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με μελέτες Φέρουσας Ικανότητας που η αξιολόγηση των δεικτών τους οδήγησε στην λήψη αυστηρότερων μέτρων ως προς τη δόμηση.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του νέου Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, βασικός στόχος είναι η καλύτερη οργάνωση του χώρου και ο καθορισμός σαφών προϋποθέσεων για το πού, πώς και υπό ποιους όρους θα μπορεί να αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα στο μέλλον.

Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία των νησιών και των περιοχών που ήδη δέχονται έντονη τουριστική πίεση, ενώ παράλληλα επιδιώκει να κατευθύνει νέες επενδύσεις προς λιγότερο κορεσμένες περιοχές της χώρας.

Πέντε κατηγορίες περιοχών

Για πρώτη φορά, η επικράτεια χωρίζεται σε πέντε διακριτές κατηγορίες περιοχών, με βάση:

• την υφιστάμενη τουριστική δραστηριότητα,
• τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά,
• αλλά και τα ειδικά καθεστώτα προστασίας που ισχύουν σε κάθε περιοχή.

Το νέο μοντέλο προβλέπει αυστηρότερους κανόνες για περιοχές όπου η πίεση από τον τουρισμό θεωρείται ήδη υψηλή, ενώ σε περιοχές με περιθώρια ανάπτυξης οι επενδύσεις θα μπορούν να προχωρούν μόνο με όρους βιωσιμότητας και συγκεκριμένα κίνητρα.

«Ταβάνι» στις τουριστικές κλίνες στα νησιά

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η νέα ρύθμιση για τον μέγιστο αριθμό τουριστικών κλινών στα νησιά, ανάλογα με το μέγεθός τους, σε μια προσπάθεια να αποφευχθούν φαινόμενα υπερτουρισμού και υπερφόρτωσης των υποδομών.

Το μέτρο έρχεται σε μια περίοδο όπου αρκετοί δημοφιλείς προορισμοί αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις σε νερό, ενέργεια, μεταφορές και διαχείριση απορριμμάτων κατά τους θερινούς μήνες.

Αυστηρή προστασία στις ακτές

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο προβλέπει επίσης αυξημένη προστασία της παράκτιας ζώνης.

Συγκεκριμένα, στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή τίθεται καθεστώς πλήρους προστασίας, όπου θα επιτρέπονται αποκλειστικά έργα κοινής ωφέλειας, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα τουρισικής εκμετάλλευσης σε ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές.

Προστασία για παραδοσιακούς οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους

Ειδικές πρόνοιες περιλαμβάνονται ακόμη για:

• το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών,
• παραδοσιακούς και εγκαταλελειμμένους οικισμούς,
• αρχαιολογικούς χώρους,
• μνημεία και ιστορικούς τόπους.

Με το νέο πλαίσιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την τουριστική ανάπτυξη με την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, δίνοντας έμφαση σε ένα πιο ποιοτικό και ισορροπημένο μοντέλο τουρισμού για τα επόμενα χρόνια.

1.   Τι κάνει αυτό το νομοσχέδιο με λίγα λόγια;

Το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας αποτελεί μια μεταρρύθμιση για το περιβάλλον, για την ιδιοκτησία, για την ανάπτυξη.

Κάνουμε τα εξής:

• Απλοποιούμε το καθεστώς των χρήσεων γης για να το κάνουμε φιλικότερο στις επενδύσεις.
• Δίνουμε κίνητρα στην οργανωμένη επιχειρηματική δραστηριότητα για να προστατεύσουμε την ελληνική φύση από την ανεξέλεγκτη χωροθέτηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
• Ενεργοποιούμε τη Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης, θέτοντας όμως στέρεες βάσεις, καθώς στηριζόμαστε στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και με αυτό τον τρόπο απαντούμε σε ένα χρόνιο αίτημα, ιδίως των ιδιοκτητών διατηρητέων.
• Εκσυγχρονίζουμε το Νέο Οικοδομικό Κανονισμό και επιταχύνουμε την έκδοση οικοδομικών αδειών κάνοντας τις σχετικές διαδικασίες πιο φιλικές για τους μηχανικούς και τους πολίτες.
• Απαλλάσσουμε από την ομηρία των «αιώνιων» ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων πολλούς ιδιοκτήτες σε όλη την Ελλάδα.
• Δίνουμε μεγαλύτερο συντελεστή δόμησης στα φιλικά προς το περιβάλλον κτίρια, αλλά εκσυγχρονίζουμε παράλληλα όλες τις διατάξεις για την προσβασιμότητα των ανθρώπων με αναπηρία διότι θέλουμε να ακολουθήσουμε τις σύγχρονες ευρωπαϊκές τάσεις.
• Παράλληλα αντιμετωπίζουμε, λαμβάνοντας υπόψη και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης, το μεγάλο θέμα της εκτός σχεδίου δόμησης, που αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία. Προχωρούμε μετρημένα, χωρίς να αιφνιδιάζουμε τους ιδιοκτήτες, αλλά και αποφασιστικά, καθώς η Ελλάδα πρέπει να γίνει Ευρώπη και στο συγκεκριμένο ζήτημα.
• Βασικό μας εργαλείο είναι εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων για τα οποία θα οριστεί ειδικός συντονιστής. Σήμερα η Ελλάδα καλύπτεται από Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια μόνο στο 20% της επικράτειάς της. Με το δικό μας φιλόδοξο σχέδιο, που εντάσσεται στο Ταμείο Ανάκαμψης όλη η Ελλάδα θα έχει Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια μέχρι το 2028 και πάντως μέχρι το 2023 θα έχουν Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια όλες οι τουριστικές περιοχές της Ελλάδας.

2.   Ποια είναι η φιλοσοφία αυτού του νομοσχέδιου;

Το νομοσχέδιο αυτό στοχεύει:

• Να στηρίξει την εθνική προσπάθεια για ανάπτυξη και επενδύσεις, με μέτρα όπως ο εκσυγχρονισμός του καθεστώτος των χρήσεων γης και η  ενθάρρυνση ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας σε οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα.
• Να συνδυάσει τον προηγούμενο στόχο με την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς –μεταξύ άλλων- περιορίζει την εκτός σχεδίου δόμηση παράλληλα με την εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. 
• Να προστατεύσει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας με παρεμβάσεις όπως η μεταφορά του συντελεστή δόμησης,  η διευκρίνιση του καθεστώτος των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, αλλά και η επιτάχυνση των πολεοδομικών σχεδίων.

3.   Γιατί περιορίζετε την εκτός σχεδίου δόμηση;

H εκτός σχεδίου δόμηση είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη. Εμείς ερχόμαστε και βάζουμε μια τάξη, εφαρμόζοντας αυτά που ισχύουν σε όλη την Ευρώπη. Στόχος είναι οι ιδιοκτήτες να μπορούν να αξιοποιούν την περιουσία τους, αλλά με κανόνες που θα προστατεύουν το περιβάλλον. Και η προστασία του περιβάλλοντος αυξάνει τελικά την αξία της ιδιοκτησίας.

Με το νομοσχέδιο αυτό, λοιπόν, μειώνουμε κατά 10% τους συντελεστές δόμησης για τις εκτός σχεδίου περιοχές και καταργούμε τις παρεκκλίσεις αρτιότητας. Δηλαδή, τις παρεκκλίσεις που αφορούσαν σε οικόπεδα εκτός σχεδίου κάτω των 4 στρεμμάτων. Μιλάμε για παρεκκλίσεις που δεν υπήρχαν παλαιότερα στην Ελλάδα και εισήχθησαν για πρώτη φορά το 1962, θεωρητικά για ένα μεταβατικό διάστημα. Ωστόσο, δεν θέλουμε όμως να αιφνιδιάσουμε κανέναν. Όσοι ιδιοκτήτες θέλουν να χτίσουν με βάση το υπάρχον καθεστώς έχουν τουλάχιστον 6 χρόνια να το κάνουν. Ειδικότερα, εντός της προβλεπόμενης μεταβατικής περιόδου των δύο ετών (με έναρξη από την ψήφιση του νομοσχεδίου), οι ιδιοκτήτες οικοπέδων εκτός σχεδίου κάτω των 4 στρεμμάτων έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στην έκδοση οικοδομικής άδειας, χωρίς όμως να «μετράει» ο χρόνος που χρειάζεται για τις άδειες του δασαρχείου ή της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Η δε οικοδομική άδεια ισχύει για 4 επιπλέον χρόνια. Συμπερασματικά, οι ιδιοκτήτες που έχουν λόγους να βιάζονται για την αξιοποίηση της περιουσία τους έχουν στη διάθεσή τους τουλάχιστον  6 χρόνια για να το κάνουν. Από την άλλη, όσοι ιδιοκτήτες δεν βγάλουν οικοδομική άδεια κατά τη μεταβατική περίοδο θα μπορούν να χτίσουν βάσει των όσων θα ορίσουν τα τοπικά ή ειδικά πολεοδομικά σχέδια που θα εκπονηθούν, όπως άλλωστε συμβαίνει σήμερα στις περιοχές όπου υπάρχει πολεοδομικός σχεδιασμός. Δεν υπάρχει σήμερα πρόβλημα αξιοποίησης σε αυτές τις περιοχές που καλύπτουν το 20% της χώρας και συμπεριλαμβάνουν ήδη σήμερα αρκετά νησιά. Απλώς, στις περιοχές που υπάρχει πολεοδομικός σχεδιασμός, η οικιστική ανάπτυξη γίνεται με τάξη. Αυτή είναι η βασική διαφορά. Όσον αφορά, δε, στα τοπικά πολεοδομικά σχέδια, η εκπόνησή τους θα ξεκινήσει από τις νησιωτικές και τουριστικές περιοχές, από τις περιοχές δηλαδή που υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για οικοδομική δραστηριότητα. Και αυτό για να μην υπάρξει κανένα κενό στη μετάβαση. Τα πολεοδομικά σχέδια θα λαμβάνουν φυσικά υπόψη τις ιδιαιτερότητες και το μέγεθος των οικοπέδων κάθε περιοχής.

4.   Μιλάτε για τοπικά πολεοδομικά σχέδια, όμως ένας Θεός ξέρει πότε θα εκδοθούν αυτά!

Η ταχεία κατάρτιση των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και συνολικά για την κυβέρνηση. Για αυτόν τον λόγο μπαίνει σε άμεση εφαρμογή το μεγαλύτερο πρόγραμμα χωρικού σχεδιασμού που έχει γίνει ποτέ στη χώρα. Στόχος είναι να έχει καλυφθεί όλη η χώρα μέχρι το 2028. Το πιο σημαντικό είναι, όμως, ότι μέχρι το Β’ τρίμηνο του 2023 θα έχουν εγκριθεί τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια σε περίπου 350 δημοτικές ενότητες, δηλαδή περίπου στο 32% της χώρας. Στις περιοχές έντονου οικοδομικού ενδιαφέροντος (πχ νησιά και τουριστικές περιοχές) τα σχέδια θα έχουν ολοκληρωθεί ακόμη πιο νωρίς, μιας και έχουν απόλυτη προτεραιότητα. Για να το πετύχουμε αυτό:

• Εξασφαλίζουμε χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης (160 εκατ. Ευρώ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (40 εκατ. Ευρώ)
• Ορίζουμε Συντονιστή που θα προωθήσει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και φορέων, την επιτάχυνση όλων των αναγκαίων διαδικασιών, και την επίλυση κάθε προβλήματος που τυχόν θα ανακύπτει.
• Αξιοποιούμε πιστοποιημένους ιδιώτες μηχανικούς για να επιταχύνουμε την αξιολόγηση των πολεοδομικών μελετών.   

5.   Τι κάνετε για τις ιδιοκτησίες άνω των 4 στρεμμάτων;

Δεν αλλάζει τίποτα για την εκτός σχεδίου δόμηση στα 4 στρέμματα και άνω, μέχρι την υιοθέτηση των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. Εδώ παραμένει σε ισχύ η σημερινή νομοθεσία διότι το κράτος, όπως καταδείχθηκε στη διαβούλευση, δημιούργησε την πεποίθηση στους ιδιοκτήτες από το 2003 ότι μπορούν να χτίζουν υπό συγκεκριμένους όρους και τώρα δεν είναι σε θέση να προχωρήσει στις απαιτούμενες ενέργειες για τους δρόμους, χωρίς τη μεσολάβηση ενός χρονικού διαστήματος.

6.   Τι αλλάζει στη χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων;

Ο περιορισμός της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης, συνδυάζεται με σημαντική ενίσχυση του σχεδιασμού και της οργανωμένης χωροθέτησης. Έτσι περιορίζεται, για παράδειγμα, ο συντελεστής δόμησης για μεμονωμένες βιομηχανικές δραστηριότητες, και μάλιστα κατά 33%. Από την άλλη, τόσο στα επιχειρηματικά πάρκα για τη βιομηχανία όσο και στους οργανωμένους υποδοχείς που αφορούν άλλες δραστηριότητες (εφοδιαστική κλπ.) αυξάνονται αισθητά οι συντελεστές δόμησης. Πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόζεται σε όλο τον κόσμο και δημιουργεί σημαντικές συνέργειες και προστιθέμενη αξία για την οικονομία, αλλά και περιβαλλοντικά οφέλη. Επιδιώκουμε, δηλαδή, την οργανωμένη και φιλική στο περιβάλλον επιχειρηματική ανάπτυξη. Λαμβάνοντας υπόψη το αποτέλεσμα της διαβούλευσης αποσύρθηκε από το νομοσχέδιο η αρχική διάταξη για τις Περιοχές Οργανωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (ΠΟΤΑ). 

7.   Τι αλλάζει στα ζητήματα πολεοδομίας;

Οι μεταρρυθμίσεις στα πολεοδομικά ζητήματα διαμορφώθηκαν μετά από εκτεταμένη διαβούλευση, λαμβάνοντας υπόψη τα λάθη που έγιναν στο παρελθόν. Η βασική φιλοσοφία που τις διαπνέει είναι η εξής: Να κάνουν πιο εύκολη τη ζωή πολιτών και μηχανικών. Συγκεκριμένα:

• Επιταχύνεται η έκδοση των οικοδομικών αδειών και ενισχύεται η ηλεκτρονική διαδικασία έκδοσης. Πλέον το σύνολο των οικοδομικών αδειών εκδίδεται αυτόματα ύστερα από την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις αναγκαίες εγκρίσεις.

• Στην περίπτωση των οικοδομικών αδειών κατηγορίας 1 και 2 θεσμοθετείται ελαφριά διαδικασία υποχρεωτικής προέγκρισης. Κατά τη διαδικασία αυτή η υπηρεσία ελέγχει κάποια βασικά στοιχεία της άδειας και στη συνέχεια η άδεια εκδίδεται –με ευθύνη φυσικά του μηχανικού- με το πάτημα ενός κουμπιού. Πρόκειται για ψηφιακή τομή που εξοικονομεί στους πολίτες χρόνο και χρήματα. Επιπλέον, διασφαλίζεται περαιτέρω η διαφάνεια καθώς περιορίζεται σημαντικά η επαφή με τη δημόσια διοίκηση.
• Μείζον συμπληρωματικό στοιχείο της αναμόρφωσης των οικοδομικών διαδικασιών είναι η ενεργοποίηση, από την αρχή του 2021, της Ηλεκτρονικής  Ταυτότητας Κτιρίων/Ιδιοκτησιών. Με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα αποκτάται μια πλήρης εικόνα των χαρακτηριστικών κάθε κτίσματος στη χώρα, και γίνεται αποφασιστικό βήμα στην καταπολέμηση της αυθαίρετης δόμησης.
• Αντιμετωπίζεται μεγάλος αριθμός ελλείψεων ή ασαφειών του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Έτσι ενισχύεται και επιταχύνεται η νόμιμη οικοδομική δραστηριότητα, και παρέχεται ευελιξία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, χωρίς να αυξάνονται οι συνολικοί όγκοι των κτιρίων. Ενδεικτικά:

• Διευκολύνεται η τοποθέτηση του ακάλυπτου χώρου του οικοπέδου σε επαφή με ένα ή περισσότερα όρια του οικοπέδου.
• Στον υπολογισμό της επιτρεπόμενης κάλυψης του οικοπέδου δεν προσμετρώνται ηλιακά αίθρια, κατακόρυφα φρεάτια στην περίπτωση που ξεκινούν κάτω ή από την στάθμη του οριστικά διαμορφωμένου εδάφους.
• Στον υπολογισμό της επιτρεπόμενης κατ’ όγκον εκμετάλλευσης δεν προσμετρώνται χώροι του υπογείου κάτω από την οριστική στάθμη του εδάφους και άνω, ο όγκος των ασκεπών κατασκευών για την υποδοχή στοιχείων νερού.
• Στα ειδικά κτίρια και κτίρια μικτής χρήσης, πέραν του 50% των υπογείων χώρων που σήμερα μπορεί να προορίζονται για κύρια χρήση χωρίς προσμέτρηση στον σ.δ, το υπόλοιπο 50% δύναται να αποτελεί χώρο κύριας χρήσης με προσμέτρηση στον σ.δ., ενώ όταν χρησιμοποιείται για βοηθητικές χρήσεις αυτές δύνανται τοποθετούνται και σε επεκτάσεις υπογείων (το ίδιο για το λεβητοστάσιο). 

8.   Τι είναι η μεταφορά συντελεστή δόμησης και ποιοι κερδίζουν από αυτή;

Σήμερα έχουμε από τη μια μεριά ιδιοκτήτες διατηρητέων κτιρίων που δεν μπορούν να χτίσουν αξιοποιώντας τον συντελεστή δόμησης τον οποίο θα δικαιούνταν υπό άλλες συνθήκες. Και από την άλλη, έχουμε περιοχές στις οποίες με βάση περιβαλλοντικά κριτήρια γίνεται να κτίσει κάποιος αξιοποιώντας μεγαλύτερο συντελεστή από αυτόν που διαθέτει σήμερα. Ουσιαστικά, λοιπόν, μεταφέρουμε το «περίσσευμα» συντελεστή δόμησης από περιοχές και κτίρια στις οποίες δεν μπορεί να αξιοποιηθεί -πχ διατηρητέα- σε περιοχές όπου υπάρχει «έλλειμμα». Δημιουργούμε έτσι, όφελος και για τις δύο μεριές ιδιοκτητών και λύνουμε ένα πρόβλημα που «σέρνεται» από το 1978, λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία του ΣτΕ. Πώς το πετυχαίνουμε αυτό;

• Δημιουργούμε έναν μηχανισμό, την Ψηφιακή Τράπεζα Γης, που θα επιτρέπει την αποδοχή και προσφορά συντελεστή δόμησης ψηφιακά, γρήγορα και απρόσωπα, χωρίς αυτός να γίνεται αντικείμενο συναλλαγής.
• Προσδιορίζουμε τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ). Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν θα γίνεται άναρχα, αλλά μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές και με ξεκάθαρους κανόνες. Έτσι εξασφαλίζεται ότι δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας ολόκληρων περιοχών. Παράλληλα, αποκλείεται η νομιμοποίηση αυθαιρέτων μέσω της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.
• Υλοποιούμε επιτέλους τη δυνατότητα αποζημίωσης των ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων μέσω της μεταφοράς συντελεστή δόμησης. Μέχρι σήμερα, οι ιδιοκτήτες αυτοί επωμίζονται μονομερώς το αυξημένο κόστος συντήρησης αυτών των κτιρίων και ταυτόχρονα δεν μπορούν να επωφεληθούν από τους συντελεστές δόμησης που ισχύουν στις όμορες περιοχές. Με την προβλεπόμενη ρύθμιση, προστατεύονται και η πολιτιστική κληρονομικά και η ιδιοκτησία, καθώς μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης οι ιδιοκτήτες διατηρητέων αποζημιώνονται για τους περιορισμούς στην αξιοποίηση της περιουσίας τους.

Επιπλέον, ορίζουμε ότι όποιος αγοράζει συντελεστή θα οφείλει να καταβάλει στον δήμο ένα επιπλέον 5% που θα προορίζεται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.

9.   Τι πολεοδομικές καινοτομίες έχει αυτό το νομοσχέδιο;

• Θεσπίζονται η «απόσυρση» κτιρίων και απαλλοτρίωση ορόφων: Εισάγονται καινοτόμα πολεοδομικά εργαλεία στο πλαίσιο του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Συγκεκριμένα, παρέχονται στους ιδιοκτήτες κίνητρα για «απόσυρση» κτιρίων προκειμένου να ανανεωθεί το κτιριακό δυναμικό, ενώ το κράτος αποκτά τη δυνατότητα απαλλοτρίωσης ορόφων. Για την «απόσυρση» κτιρίων, που θα γίνεται με πρωτοβουλία των ιδιοκτητών θεσπίζονται σχετικά κίνητρα. Για την απαλλοτρίωση ορίζεται να υπάρχει εύλογη αποζημίωση των ιδιοκτητών και θα γίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. πρόσφατη περίπτωση ξενοδοχείου στην Ακρόπολη).
• Δίνεται μεγαλύτερος συντελεστής δόμησης σε ενεργειακά κτίρια: Κτίρια που κατασκευάζονται με υψηλές προδιαγραφές ενεργειακής απόδοσης θα δικαιούνται επιπλέον συντελεστή δόμησης. Η παρέμβαση αυτή συνδυάζεται με άλλες πρωτοβουλίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που προωθούν την πρόληψη της κλιματικής αλλαγής και την ενεργειακή εξοικονόμηση.
• Παρέχονται κίνητρα για την ενίσχυση της προσβασιμότητας των κτιρίων για τους συνανθρώπους μας με αναπηρίες. Σε αυτό το πλαίσιο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται:

• Η δυνατότητα εγκατάστασης κατασκευών, όπως ειδικές ράμπες εκτός της ρυμοτομικής γραμμής.
• Η προσθήκη ανελκυστήρων σε κτίρια, όπου δεν υπήρχε σχετική πρόβλεψη στην αρχική οικοδομική άδεια.
• Κατασκευές που εξυπηρετούν άτομα με ειδικές ανάγκες (πλατύσκαλα, ανελκυστήρες) δεν προσμετρώνται στον συντελεστή δόμησης.

Αυτές οι ρυθμίσεις εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να καλύψει η χώρα μας το χαμένο έδαφος στον τομέα της προσβασιμότητας εξασφαλίζοντας ότι κανένας συμπολίτης μας δεν θα νιώθει αποκλεισμένος στην καθημερινότητά του.

10. Τι κάνετε  τους πολίτες που έχει απαλλοτριωθεί το ακίνητό τους από τους δήμους, αλλά δεν αξιοποιείται ποτέ;

• Εξορθολογίζεται το σύστημα ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, με στόχο την προστασία της περιουσίας των πολιτών που παραμένει σήμερα όμηρος της γραφειοκρατίας. Συγκεκριμένα:

• Προβλέπεται η αυτοδίκαιη άρση των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων εάν παρέλθει μεγάλο διάστημα από την υποβολή τους.
• Ορίζεται επίσης ότι μια ρυμοτομική απαλλοτρίωση μπορεί να επανεπιβληθεί μόνο μία φορά.

Έτσι απελευθερώνονται οι ιδιοκτήτες που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια ατέρμονη διαδικασία επανεπιβολής ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων της περιουσίας τους.

11. Τι αλλάζει στις χρήσεις γης και τι νοιάζει τους πολίτες;

Μπαίνουν οι βάσεις για την απλοποίηση των χρήσεων γης, με στόχο την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανάπτυξης. Στόχος μας, με απλά λόγια, είναι να ξέρουν πολίτες και επενδυτές πού μπορούν να χτίσουν τι και να έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν τη γη τους χωρίς απαρχαιωμένους περιορισμούς που αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα.

• Μειώνονται οι γενικές χρήσεις – με Προεδρικό Διάταγμα που θα προωθηθεί αμέσως μετά την ψήφιση του νέου νόμου – ώστε το σύστημα να είναι πιο ευέλικτο, και να διευκολύνει τις μικτές χρήσεις γης, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη. Στόχος είναι το νομοθετικό πλαίσιο για τις χρήσεις να γίνει πιο λειτουργικό και να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας.
• Καθιερώνεται η Εθνική Ονοματολογία Χρήσεων Γης που θα εφαρμόζεται σε όλα τα είδη σχεδίων χρήσεων γης με ενιαίο τρόπο.
• Αντιστοιχίζονται οι χρήσεις γης με τους σχετικούς ΚΑΔ (Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας) και με τις κατηγορίες της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Στόχος είναι να υπάρχει μια «κοινή γλώσσα» μεταξύ χωροταξίας, περιβαλλοντικής πολιτικής και οικονομίας, ώστε πολίτες και επενδυτές να ξέρουν πού μπορούν να χτίσουν τι, χωρίς να χάνονται στο λαβύρινθο των διαφορετικών όρων και συστημάτων αδειοδότησης.

Όλη αυτή η παρέμβαση είναι ένα βαθιά αναπτυξιακό μέτρο.

12.  Ποιες είναι οι παρεμβάσεις του νομοσχεδίου για το κτηματολόγιο, πράγμα που νοιάζει τόσο πολύ τους πολίτες;

To Kτηματολόγιο που είναι σημαντικό εργαλείο για τις κτηματικές συναλλαγές το περιβάλλον και την ανάπτυξη, έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, πάντοτε υπάρχουν εκκρεμότητες οι οποίες πρέπει να αντιμετωπισθούν. Για αυτό τον λόγο:

• Ενεργοποιείται το πρόστιμο για την εκπρόθεσμη δήλωση ακινήτου στο Κτηματολόγιο: Ενεργοποιείται, με υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί εντός 6 μηνών για να δοθεί επαρκής χρόνος συμμόρφωσης στους ιδιοκτήτες, το πρόστιμο εκπρόθεσμης δήλωσης ακινήτου. Πλέον ορίζεται ότι το πρόστιμο αυτό θα εξαρτάται όχι μόνο από την αξία του ακινήτου, αλλά και από το χρόνο της καθυστέρησης. Το ύψος του εν λόγω προστίμου θα κυμαίνεται από τα 300 στα 2000 ευρώ ανάλογα με την αξία του ακινήτου και θα προσαυξάνεται ανάλογα με τη χρονική καθυστέρηση της δήλωσης. Είναι ένα μέτρο για να ολοκληρωθεί επιτέλους η κτηματογράφηση στη χώρα μας. Όσοι για διαφόρους λόγους δεν έχουν κάνει δήλωση θα έχουν επαρκή χρόνο να το κάνουν, αλλά από την άλλη πλευρά δεν μπορούν να κρατούν ομήρους όσους συνεπείς είναι εντάξει με τις υποχρεώσεις τους απέναντι στην πολιτεία.
• Δίνεται παράταση για ένα έτος στις οριστικές εγγραφές στο Κτηματολόγιο για τις 297 περιοχές της χώρας στις οποίες η κτηματογράφηση ξεκίνησε πριν το 2006. Δίνεται έτσι η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες ως τις 31/12/2021, και λαμβάνοντας υπόψιν τις συνέπειες και τις δυσκολίες που έχει προκαλέσει η πανδημία, να γλιτώσουν τον χαρακτηρισμό της περιουσίας τους ως αγνώστου ιδιοκτήτη.

13. Τι ρυθμίσεις φέρνει αυτό το νομοσχέδιο για τα αυθαίρετα;

Ρυθμίζονται επιμέρους θέματα αυθαιρέτων. Όπως είχε ανακοινωθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ρυθμίζονται επιμέρους θέματα αυθαιρέτων που προέκυψαν από τη διαδικασία υπαγωγής τους σε τακτοποίηση.  Ειδικότερα :

• Εντάσσονται στην κατηγορία 4 και εξαιρούνται οριστικά της κατεδάφισης οι εξής περιπτώσεις:

• αυθαίρετοι ανοικτοί εξώστες ή τμήματά τους που υπέρκεινται του κοινόχρηστου χώρου της πόλης (ρυμοτομική γραμμή), υπό την προϋπόθεση ότι η προβολή τους δεν ξεπερνά το κρασπεδόρειθρο.
• αυθαίρετες κατασκευές σε ακίνητα που διαθέτουν οικοδομική άδεια, ανεξαρτήτως του ποσοστού υπέρβασης της κάλυψης ή της δόμησης, όταν αυτές δεν ξεπερνούν τα 50 τ.μ. σε συνολική δόμηση.
• κατασκευές που έγιναν βάσει νόμιμης οικοδομικής άδειας, όταν έγιναν επί ακινήτου που κατόπιν κατατμήθηκε, και υπερβαίνουν την προβλεπόμενη δόμηση και κάλυψη, όπως αυτή υπολογίζεται επί του ακινήτου που διαμορφώθηκε μετά την κατάτμηση. (Δεν συμπεριλαμβάνονται στην παρούσα περίπτωση και δεν εξαιρούνται οριστικά της κατεδάφισης αυθαίρετες κατασκευές εφόσον βρίσκονται εντός προκηπίου κατά περισσότερο από 20 εκ.)
• Αναστέλλονται οι κυρώσεις για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσεις της Κατηγορίας 5 για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές, οι οποίες κηρύχθηκαν εντός του έτους 2020 σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, ακίνητα που αποκτώνται μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού, ακίνητα που αποκτώνται κατόπιν κληρονομικής διαδοχής, ακίνητα που εκμισθώνονται με σύμβαση leasing και επανέρχονται στη χρήση του κυρίου ή επικαρπωτή τους μετά τη λύση ή λήξη της σύμβασης, ακίνητα που μεταβιβάζονται στην ΕΤΑΔ ΑΕ σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 196 του ν. 4389/2016 (Α’ 94).
  
   14. Πείτε μας, δηλαδή, για όσους ενδιαφέρονται για το περιβάλλον, τι προσθέτει αυτό το νομοσχέδιο;

Το νομοσχέδιο αυτό:

• Βάζει τάξη στην εκτός σχεδίου δόμηση.
• Προάγει την οργανωμένη επιχειρηματική ανάπτυξη.
• Δίνει κίνητρα για κτίρια φιλικά στο περιβάλλον.
• Παρέχει τη δυνατότητα για «απόσυρση» κτιρίων και απαλλοτρίωση ορόφων.
• Και, κυρίως, θέτει τις βάσεις για γρήγορη και μαζική εκπόνηση τοπικών και πολεοδομικών σχεδίων, πράγμα που είναι μια μεγάλη περιβαλλοντική και χωροταξική τομή που θα αλλάξει ριζικά την ίδια τη χωροταξική πολιτική της χώρας

15. Και στα εκατομμύρια των ιδιοκτητών ακινήτων τι έχετε να πείτε;

Το νομοσχέδιο αυτό προστατεύει και αναβαθμίζει την ακίνητη περιουσία των πολιτών με μια σειρά από παρεμβάσεις:

• Ενεργοποιεί τη διαδικασία μεταφοράς συντελεστή (κέρδος για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων και όχι μόνο).
• Εξορθολογίζει το σύστημα ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, τερματίζοντας την ομηρία πολλών ιδιοκτητών.
• Εκσυγχρονίζει τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό -πχ μέσω της επιτάχυνσης έκδοσης οικοδομικών αδειών- με προφανές όφελος για πολίτες και μηχανικούς.
• Και απλοποιεί τις χρήσεις γης, πράγμα εξαιρετικά θετικό για επενδυτές και τους ιδιοκτήτες συνολικά.

Συνολικά το νομοσχέδιο είναι μια μεταρρύθμιση για την ανάπτυξη με πράσινο χρώμα. Ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκό νομοσχέδιο.

Ενδεικτικά στο συγκεκριμένο σχέδιο νόμου προβλέπονται: η θέσπιση κινήτρων για την εντός σχεδίου δόμηση, τους υποδοχείς οργανωμένης εγκατάστασης επιχειρήσεων και τα σχέδια με θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η απλούστευση και μείωση των γενικών χρήσεων γης, η μεταφορά συντελεστή δόμησης, η βελτίωση στη λειτουργία του κτηματολογίου, η απλοποίηση και ο εξορθολογισμός του Οικοδομικού Κανονισμού, η επίλυση προβλημάτων σε ειδικά χωροταξικά σχέδια (υδατοκαλλιέργειες, ΑΠΕ, βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα).

Ταυτόχρονα το Υπουργείο προωθεί άμεσα προς διαβούλευση και εφαρμογή υπουργικές αποφάσεις που βελτιώνουν τη ζωή και την κίνηση στα αστικά κέντρα μέσα από τη θέσπιση κανόνων για την προσαρμογή υφιστάμενων κτιρίων στις ανάγκες ατόμων με αναπηρία, την εφαρμογή μακροπροθεσμης εθνικής στρατηγικής για τη χρήση του ποδηλάτου, τον σχεδιασμό αστικών οδών και υπαίθριων δημοσίων χωρων. 

Στη σύσκεψη έλαβαν μέρος, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Δημήτρης Οικονόμου, ο Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό, αρμόδιος για το Συντονισμό του Κυβερνητικού Έργου Άκης Σκέρτσος, ο Γενικός Γραμματέας Πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης, ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Ευθύμιος Μπακογιάννης και η Γενική Γραμματέας Συντονισμού Οικονομικών και Αναπτυξιακών Θεμάτων, Βίκυ Λοΐζου.