Οι χώρες που υπογράφουν το κείμενο (εκτός των τριών προαναφερόμενων είναι η Σουηδία, η Ολλανδία, η Φινλανδία, η Ισπανία, η Νορβηγία, η Ιρλανδία, η Πολωνία και τη Νέα Ζηλανδία), χαιρετίζουν στην κοινή ανακοίνωσή τους την κατάπαυση του πυρός «που είναι κρίσιμης σημασίας για την προστασία του άμαχου πληθυσμού και την ασφάλεια της περιοχής».

Ζητούν παράλληλα να υπάρξει «μια γρήγορη και βιώσιμη λύση», μέσω διαπραγματεύσεων, σημειώνοντας ότι «η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, η διεύρυνση της σύγκρουσης ή η συνεχιζόμενη αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελούσαν σοβαρούς πρόσθετους κινδύνους για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την οικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα».

Οι υπουργοί εκτιμούν εξάλλου ότι «ακόμη και με μια βιώσιμη επίλυση της σύγκρουσης, οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό και στις αγορές θα επιμείνουν».

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα από τη βρετανική κυβέρνηση, οι 11 χώρες «δεσμεύονται να αποφύγουν και καλούν και όλες τις υπόλοιπες χώρες να αποφύγουν τακτικές προστατευτισμού», όπως είναι οι αδικαιολόγητοι έλεγχοι στις εξαγωγές, η συσσώρευση αποθεμάτων και η εφαρμογή εμπορικών φραγμών στους υδρογονάνθρακες και σε άλλες εφοδιαστικές αλυσίδες που επηρεάζονται από την κρίση.

Όπως ανέφερε, οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ενημερώσει την Ουάσινγκτον ότι δεν επιθυμούν να εμπλακούν στρατιωτικά, παρότι συμφωνούν πως το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι αυτό δεν τον εκπλήσσει, υποστηρίζοντας πως το ΝΑΤΟ λειτουργεί «μονόπλευρα», με τις ΗΠΑ να προσφέρουν προστασία χωρίς αντίστοιχη συμβολή από τους συμμάχους.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται τη βοήθεια του ΝΑΤΟ, ούτε χωρών όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία ή η Νότια Κορέα, υπογραμμίζοντας πως, ως «η πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο», μπορούν να ενεργήσουν αυτόνομα.

Η στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν εξελίσσεται σε ευρύτερη γεωπολιτική κρίση, με ολοένα και περισσότερα κράτη να εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στις εξελίξεις.

Από τις πρώτες επιθέσεις που σημειώθηκαν το Σάββατο μέχρι σήμερα, το μέτωπο της σύγκρουσης έχει επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, ενώ η ένταση αγγίζει πλέον και ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Οι επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και στρατηγικές βάσεις έχουν δημιουργήσει μια αλυσίδα αντιδράσεων που συμπαρασύρει κυβερνήσεις, περιφερειακές δυνάμεις αλλά και διεθνείς συμμάχους. Μέσα σε λίγες ημέρες, ο αριθμός των χωρών που επηρεάζονται ή συμμετέχουν στις επιχειρήσεις αυξάνεται διαρκώς.

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, οι χώρες που έχουν εμπλακεί στον πόλεμο από την έναρξη των επιχειρήσεων μέχρι σήμερα είναι οι εξής:

Χώρες της Μέσης Ανατολής που έχουν εμπλακεί

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δεχθεί εκατοντάδες ιρανικά πλήγματα από την έναρξη του πολέμου, με drones να προκαλούν ζημιές σε κρίσιμες υποδομές στο Ντουμπάι και στο λιμάνι Jebel Ali.

Κατάρ

Το Κατάρ επηρεάστηκε σημαντικά μετά από επιθέσεις drones σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, γεγονός που οδήγησε στη μείωση της παραγωγής φυσικού αερίου. Παράλληλα, η πολεμική αεροπορία της χώρας κατέρριψε δύο ιρανικά μαχητικά αεροσκάφη.

Κουβέιτ

Το Κουβέιτ αποτέλεσε έναν από τους πρώτους στόχους ιρανικών επιθέσεων. Στο περιστατικό σημειώθηκαν και οι πρώτοι θάνατοι Αμερικανών στρατιωτών, ενώ καταγράφηκε και περιστατικό κατάρριψης αμερικανικών μαχητικών από φίλια πυρά.

Μπαχρέιν

Στο Μπαχρέιν στοχοποιήθηκαν αμερικανικές βάσεις, μεταξύ των οποίων εγκαταστάσεις που σχετίζονται με τον 5ο Στόλο του αμερικανικού ναυτικού, ενώ ιρανικά drones έπληξαν και κατοικημένες περιοχές.

Ομάν

Το Ομάν βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο επιθέσεων κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων, παρότι μέχρι πρότινος διαδραμάτιζε ρόλο διαμεσολαβητή στις έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία δέχθηκε επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις και σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως το μεγάλο διυλιστήριο Ras Tanura. Το ενδεχόμενο άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής της χώρας παραμένει ανοιχτό.

Ιορδανία

Στην Ιορδανία πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Λίβανος

Ο Λίβανος μπήκε ενεργά στη σύγκρουση όταν η οργάνωση Χεζμπολάχ εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ. Το Ισραήλ απάντησε με εκτεταμένους βομβαρδισμούς και στρατιωτική εισβολή στο νότιο τμήμα της χώρας.

Ιράκ

Στο Ιράκ σημειώθηκαν επιθέσεις τόσο από το Ιράν όσο και από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές εναντίον αμερικανικών βάσεων, ενώ υπήρξαν και προσπάθειες εισβολής στο συγκρότημα της αμερικανικής πρεσβείας στη Βαγδάτη.

Εμπλοκή ευρωπαϊκών χωρών

Κύπρος

Η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης μετά από επίθεση drone στη βρετανική αεροπορική βάση στο Ακρωτήρι, γεγονός που αύξησε τον κίνδυνο ευρωπαϊκής εμπλοκής.

Ηνωμένο Βασίλειο

Το Ηνωμένο Βασίλειο απάντησε επιτρέποντας τη χρήση βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ και στέλνοντας ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στην περιοχή. Την απόφαση ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.

Γαλλία και Γερμανία

Η Γαλλία και η Γερμανία αρχικά ζήτησαν την επανέναρξη των διπλωματικών συνομιλιών, ωστόσο άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντίδρασης μετά από επιθέσεις που έπληξαν προσωπικό τους στην περιοχή. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συζήτησε τις εξελίξεις με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Ο κάθετος άξονας θα ενώνει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία και από εκείνον τον άξονα θα συνδέονται ανατολικά η Μολδαβία και η Ουκρανία και δυτικά η υπόλοιπη Ευρώπη. Η Ελλάδα αποκτά έναν πολύ σημαντικό γεωστρατηγικό και εμπορικό ρόλο, αφού τα λιμάνια της θα είναι πύλες εισόδου για όλη την Ευρώπη.

Το LNG, βγαίνοντας από την Ελλάδα, στη διαδρομή θα τροφοδοτεί τις χώρες διέλευσης, οι οποίες θα συγκρατούν τις αναγκαίες ποσότητες. Οι βαλκανικές ηγεσίες, πέραν του ενεργειακού, είδαν τη διάσκεψη των Αθηνών ως μια καλή ευκαιρία να συναντήσουν και να συνομιλήσουν με υψηλόβαθμους Αμερικανούς αξιωματούχους που δύσκολα θα έβρισκαν – εξ ου και έστειλαν αντιπροσωπείες στο υψηλότερο επίπεδο.

Ειδικά η σημερινή ηγεσία της Ρουμανίας, της σημαντικότερης χώρας του διαδρόμου, επιδιώκει διακαώς να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το τραμπικό στρατόπεδο, καθώς αυτές είχαν διαρραγεί στις τελευταίες εκλογές, στις οποίες δεν εξελέγη ο «ευνοούμενος» του Αμερικανού προέδρου.

«Ενισχύσαμε τη θέση της Ρουμανίας ως στρατηγικού παράγοντα στην περιοχή, δίνοντας έμφαση στη διατλαντική συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και στις αμερικανικές επενδύσεις στη χώρα μας. Επιβεβαιώσαμε επίσης τη δέσμευση της Ρουμανίας έναντι του κάθετου ενεργειακού διαδρόμου, ενός έργου ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και για τη σύνδεση της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας με τα ευρωατλαντικά δίκτυα», δήλωσε, επιστρέφοντας στο Βουκουρέστι, ο Ρουμάνος υπουργός Οικονομικών, Αλεξάντρου Ναζάρε.

Υπό τον τίτλο «Η Βουλγαρία προσφέρει συγκεντρωτικές προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου των ΗΠΑ στην περιοχή», το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Βουλγαρίας (ΒΤΑ) δημοσιεύει δήλωση του υπουργού Ενέργειας Ζέκχο Στάνκοφ, στην οποία μεταξύ άλλων τονίζει πως «για τη Βουλγαρία, η συνδεσιμότητα, η διαφοροποίηση και η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού αποτελούν βασικές προτεραιότητες», και εμφανίζει τη χώρα του ως «έναν αξιόπιστο και ενεργό εταίρο στην οικοδόμηση ενός ισχυρού, σύγχρονου και βιώσιμου ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος».

Ο τρίτος βασικός μέτοχος του διαδρόμου, η μικρή Μολδαβία, όπως δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Ντορίν Γιουνγκέτου, που επίσης βρέθηκε στην Αθήνα, έπαψε πλέον να εξαρτάται από το φυσικό αέριο, καθώς προμηθεύεται από τις διεθνείς αγορές «και από ευάλωτος καταναλωτής που ήταν στο παρελθόν συμμετέχει πλέον ενεργά στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».

Οσο κι αν ακούγεται παράδοξο, η Ουκρανία, που προβάλλει ως ο μεγάλος πελάτης του αμερικανικού LNG μέσω του κάθετου διαδρόμου, παρά τον πόλεμο δεν φλέγεται επί του παρόντος για φυσικό αέριο. Μπορεί και προμηθεύεται ποσότητες μέσω Σλοβακίας, αλλά και από τον σταθμό επαναεριοποίησης στη Λιθουανία, τις οποίες συγκεντρώνει σε τεράστιες υπόγειες αποθήκες.

Παρά ταύτα δεν θα μπορεί να τα χρησιμοποιήσει, καθώς οι Ρώσοι βομβαρδίζουν και καταστρέφουν τα συστήματα και τον εξοπλισμό που μετατρέπουν τα καύσιμα σε ενέργεια.

Δεδομένου ότι αποτελεί προτεραιότητα για τους Ουκρανούς η αντικατάσταση του κατεστραμμένου μηχανολογικού εξοπλισμού στα ενεργειακά τους δίκτυα, η ουκρανική αντιπροσωπεία συζήτησε με την ελληνική πλευρά το θέμα στο περιθώριο της διάσκεψης των Αθηνών και συμφωνήθηκε να σταλούν γεννήτριες και άλλα παλιά μηχανολογικά εξαρτήματα από μονάδες παραγωγής με λιγνίτη στην Πτολεμαΐδα, την Καρδιά, τη Μεγαλόπολη τα οποία θερμοηλεκτρικά εργοστάσια αλλάζουν στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν το επανέφερε στη ζωή το 2025, διορίζοντας τον αναπληρωτή πρωθυπουργό Ντμίτρι Τσερνισένκο ως πρόεδρο της οργανωτικής επιτροπής. 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετέχουν στη ρωσική έκδοση του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision, μαζί με έναν σημαντικό αριθμό δικτατοριών.

Οι ΗΠΑ στέλνουν τον Μπράντον Χάουαρντ, γνωστό με το καλλιτεχνικό όνομα B. Howard, στον Διακρατικό Διαγωνισμό Τηλεόρασης, που θα πραγματοποιηθεί στη Μόσχα τον Σεπτέμβριο.

Ο B. Howard έχει αποτελέσει αντικείμενο εικασιών ότι είναι γιος του Μάικλ Τζάκσον, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς αυτούς. Ο πατέρας του Τζάκσον, Τζο, ήταν μάνατζερ της μητέρας του Χάουαρντ, της τραγουδίστριας Μίκι Χάουαρντ, κατά τη διάρκεια της καριέρας της.

Η μουσική του Χάουαρντ «ξεπερνά τα σύνορα και ενώνει τους πολιτισμούς», ανέφεραν οι διοργανωτές του Intervision σε μια ανάρτηση στο Telegram, ανακοινώνοντας τη συμμετοχή του.

Μεταξύ άλλων, στην Intervision συμμετέχουν οι εξής χώρες: Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, Αίγυπτος, Κατάρ, ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις επιστολές, προτείνεται η επιβολή δασμών 30% στην Αλγερία, 25% στο Μπρουνέι, 30% στο Ιράκ, 30% στη Λιβύη, 25% στη Μολδαβία και 20% στις Φιλιππίνες.

Υπενθυμίζεται ότι ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών προειδοποίησε την περασμένη Δευτέρα ότι σε ορισμένες χώρες ενδέχεται να επιβληθούν υψηλότεροι δασμοί στις 9 Ιουλίου, ακόμη και αν διαπραγματεύονται καλή τη πίστει, προσθέτοντας ότι εξαρτάται από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αν θα δοθούν παρατάσεις για συνέχιση των διαπραγματεύσεων πέραν της προθεσμίας αυτής.

Ο ίδιος είχε δηλώσει στο Bloomberg ότι αναμένει να υπάρξει ένας «καταιγισμός» εμπορικών συμφωνιών μέχρι την προθεσμία της 9ης Ιουλίου, μετά την οποία οι δασμολογικοί συντελεστές 10% των ΗΠΑ σε εισαγόμενα προϊόντα από πολλές χώρες πρόκειται να επανέλθουν στο 11%-50% που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ στις 2 Απριλίου.

Ο υπουργός Οικονομικών επεσήμανε, επίσης, ότι οι ανάγκες χρηματοδότησης των ΗΠΑ πιθανόν να αυξηθούν μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου των Ρεπουμπλικανών, το οποίο προβλέπει σαρωτικές μειώσεις φόρων και αυξημένες δαπάνες.

Το Υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να αναπληρώσει τα ταμεία του, μετά την άρση των περιορισμών στο ανώτατο όριο του χρέους, μέσω αυξημένης αρχικής έκδοσης βραχυπρόθεσμου χρέους.

«Η νομοθεσία αυτή μας απαλλάσσει από το δυσχερές δίλημμα του ανώτατου ορίου χρέους, που προηγουμένως μας ανάγκαζε να περιορίσουμε την έκδοση χρέους», δήλωσε ο Μπέσεντ στην τηλεόραση του Bloomberg.

«Ως εκ τούτου, είναι πιθανό αρχικά να χρησιμοποιήσουμε βραχυπρόθεσμα έντοκα γραμμάτια για να αναπληρώσουμε τον γενικό λογαριασμό του Υπουργείου Οικονομικών», συμπλήρωσε.

Αν κρίνει κανείς από τις ανακοινώσεις των τελευταίως ημερών, οι ανατροπές φαίνεται ότι θα κυριαρχήσουν τις τελευταίες ημέρες πριν το deadline, προκαλώντας ενδεχομένως αστάθεια στις αγορές που περιμένουν διακαώς να ξεκαθαρίσει η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ.

Η απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέο επίπεδο δασμών στην Ιαπωνία, λόγω του… ρυζιού και η απόφαση του Καναδά να αποσύρει τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών που στόχευε τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, αφού ο Τραμπ δήλωσε ότι «τερματίζει τις διαπραγματεύσεις» είναι μόνο μερικά από τα πραδείγματα.

Συμφωνίες ή παρατάσεις

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ σημείωσε πριν λίγες μέρες ότι δεν είναι ρεαλιστικό να πιστεύει κανείς πως οι 200 χώρες που επιδιώκουν να συνάψουν εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ θα τις έχουν ολοκληρώσει μέχρι τις 9 Ιουλίου.

Τις τελευταίες ημέρες, η Ινδία παρέτεινε την παραμονή των εμπορικών διαπραγματευτών της στην Ουάσινγκτον με την ελπίδα να επιτευχθεί συμφωνία για τους δασμούς, ενώ ο επικεφαλής του εμπορικού τμήματος της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, ηγείται αντιπροσωπείας στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα για να προχωρήσουν οι συνομιλίες.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει πρόβλημα να ασκεί πολιτικές που σοκάρουν την αγορά με δασμολογικές απαιτήσεις, τις οποίες αργότερα τροποποιεί.

«Μπορεί να επιλέξει να το κάνει και πάλι σε μια προσπάθεια να προσελκύσει ταχύτερες συμφωνίες» – UBS House View

«Πιστεύουμε ότι η προθεσμία είναι πιθανό να περάσει χωρίς σημαντική κλιμάκωση, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να υποδεικνύει πιθανή παράταση της παύσης των δασμών για τις χώρες που συμμετέχουν σε ‘καλόπιστες διαπραγματεύσεις’» σημειώνουν οι αναλυτές της UBS σε έκθεση για την επίδραση των δασμών στις αγορές.

Τι ισχύει σήμερα

Υπενθυμίζεται πως οι δασμοί που ισχύουν σήμερα περιλαμβάνουν 50% στον χάλυβα και το αλουμίνιο, 25% στα αυτοκίνητα και τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, και έναν ελάχιστο δασμό 10% για τα προϊόντα σχεδόν κάθε χώρας.

Ενώ τα μεξικανικά και τα καναδικά προϊόντα εξαιρούνται από ορισμένους δασμούς εάν συμμορφώνονται με τους όρους της συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά, ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι θα επιβάλει νέους δασμούς στα καναδικά προϊόντα λόγω της άρνησης της χώρας να αποτινάξει έναν νέο φόρο που θα τεθεί σε ισχύ τη Δευτέρα.

«Το αν η προθεσμία της 9ης Ιουλίου σημαίνει πρόβλημα για την οικονομία εξαρτάται από το πώς η κυβέρνηση Τραμπ χειρίζεται την εμπορική πολιτική», δήλωσε στο CNNi ο Matthew Luzzetti, επικεφαλής οικονομολόγος της Deutsche Bank στις ΗΠΑ.

Στο μέτωπο των αγορών, αξίζει να σημειωθεί πως οι παγκόσμιες μετοχές έχουν φθάσει σε ιστορικά υψηλά καθώς οι εμπορικές διαπραγματεύσεις επιταχύνονται ενόψει της λήξης της «αμοιβαίας» δασμολογικής παύσης των ΗΠΑ την επόμενη εβδομάδα.

Ο τεχνολογικά βαρύς Nasdaq και ο S&P 500 αυξήθηκαν αμφότεροι κατά 0,5% τη Δευτέρα, σημειώνοντας νέα υψηλά ρεκόρ, ενώ ο δείκτης MSCI All Country World σημείωσε άνοδο 3,3% την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του UBS House View.

Του Σπύρου Σιδέρη

Η επιστολή, την οποία είδε το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), εστάλη στις 15 Ιουλίου 2024, ενόψει του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Δευτέρας και την υπογράφουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Κροατία, η Ιταλία, η Σλοβενία και η Σλοβακία.

• Οι οκτώ χώρες αναφέρουν στην επιστολή ότι η σύρραξη στην Συρία συνεχίζεται εδώ και 13 χρόνια, «προκαλώντας πρωτοφανή ανθρώπινη δυστυχία» και οδηγώντας στη «μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού στον κόσμο», με αποτέλεσμα να καταγράφεται ρεκόρ συριακών προσφύγων στις γειτονικές χώρες και στην Ευρώπη.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η τρέχουσα στρατηγική της ΕΕ χρονολογείται από το 2017 και ότι έκτοτε «η κατάσταση επί τόπου στη Συρία και γύρω από αυτήν έχει αλλάξει σημαντικά», καθώς το καθεστώς έχει ανακτήσει τον έλεγχο περίπου του 70% της χώρας και οι περιοχές εκτός του ελέγχου του έχουν επίσης εδραιωθεί. Καθώς οι ροές προσφύγων-μεταναστών συνεχίζονται από την Συρία, είτε από Σύριους είτε από άλλες εθνικότητες που χρησιμοποιούν τη χώρα ως βάση, έχει προκαλέσει σοβαρά ζητήματα στην ενσωμάτωση και την διευθέτηση των προσφυγικών ροών.

Στο ίδιο πλαίσιο όμως βρίσκεται και η Τουρκία, που αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στο εσωτερικό της χώρας από τους περισσότερους από 3,5 εκατομμύρια Σύριους που έχουν βρει καταφύγιο στη χώρα. Εν τω μεταξύ το αντιμεταναστευτικό κύμα έχει προκαλέσει ακόμα και συγκρούσεις σε περιοχές με που ζουν Σύριοι, ενώ ήταν κι ένα από τα κεντρικά ζητήματα στις τελευταίες εκλογές.

Για το λόγο αυτό, ο Τούρκος Πρόεδρος, εστιάζει το τελευταίο διάστημα σε μια συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του Μπασάρ Αλ-Άσαντ, ώστε να επιλυθούν οι διμερείς διαφορές, που προέκυψαν με την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Συρία και την παρέμβαση της Τουρκίας υπέρ των αντικαθεστωτικών.

• Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, που επικαλούνται τουρκικά μέσα ενημέρωσης, επίκειται συνάντηση μεταξύ του Άσαντ και του Ερντογάν τον Αύγουστο στη Μόσχα, καθώς ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει αναλάβει το ρόλο του διαμεσολαβητή, μεταξύ των δυο χωρών.

Σε ότι αφορά την πολιτική της ΕΕ απέναντι στη συριακή κρίση, μια σειρά κυρώσεων ενάντια στο καθεστώς Άσαντ, είναι ο μεγαλύτερος αρνητικός παράγοντας για την επιστροφή των προσφύγων στις εστίες τους και όλα δείχνουν ότι η ΕΕ δεν έχει διάθεση να αλλάξει την πολιτική της. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την συνέχιση της παραμονής των προσφύγων στην Τουρκία, αλλά και την ενίσχυση των μεταναστευτικών ροών από την σπαρασσόμενη με εμφύλιο για 13 χρόνια Συρία.

Ανεξάρτητα, όμως, από το τι κάνουμε εμείς, η κλιματική κρίση συνεχίζει τη δουλειά της, προχωρώντας ακάθεκτη προς το σημείο μη αντιστροφής, μετά το οποίο, ότι κι αν κάνουν οι άνθρωποι, πιθανώς δεν θα μπορέσουν να σώσουν το ελάχιστα «σοφό» (homo sapiens) είδος που ισχυρίζονται ότι είναι και τις άλλες ανώτερες μορφές ζωής στον πλανήτη.

Ώσπου να φτάσουμε εκεί, συσσωρεύονται όλο και περισσότερο ερείπια, ιδίως στις χώρες του Νότου της ανθρωπότητας, που αντιμετωπίζουν και σειρά άλλων προβλημάτων, δεν έχουν κατάλληλες υποδομές για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων και που δεν φέρουν καμία ευθύνη στη δημιουργία της κλιματικής κρίσης.

Αλλά, βεβαίως, αυτό είναι μικρή «παρηγοριά» για τον Βορρά που, ακόμα κι όταν δεν πλήττεται ο ίδιος άμεσα από την κλιματική κρίση, πλήττεται έμμεσα όταν πλήττεται ο Νότος, για παράδειγμα με την αύξηση των προσφυγικών ροών.

Το παράδειγμα της Σομαλίας

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Σομαλίας, που είναι η πιο άμεσα και έντονα απειλούμενη χώρα του κόσμου από την κλιματική αλλαγή.

Μία μελέτη που πραγματοποίησε η σομαλική κυβέρνηση, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και τη UNICEF, με τη βοήθεια επιστημόνων από το London School of Hygiene and Tropical Medicine και το Imperial College, και με χρηματοδότηση της βρετανικής κυβέρνησης, εκτίμησε ότι στη Σομαλία πέθαναν πέρυσι 43.000 περισσότεροι άνθρωποι. Αιτία, η αφύσικη ένταση και διάρκεια της ξηρασίας που προκάλεσε η κλιματική αλλαγή (https://www.unicef.org/esa/documents/insight-action-examining-mortality-somalia). Μισοί από τους θανάτους αφορούν παιδιά κάτω των πέντε ετών. Προβλέπεται ότι το πρώτο εξάμηνο εφέτος οι νεκροί θα φτάσουν τις 34.000.

Σημειώνεται, ότι μία άλλη μελέτη της UNICEF υπολογίζει σε πέντε εκατομμύρια τα παιδιά που απειλούνται από την ξηρασία συνολικά στο Κέρας της Αφρικής. (https://www.unicef.org/esa/press-releases/more-twenty-million-children-suffering-horn-africa-drought-intensifies-unicef).

Πάντως, η Σομαλία κατάφερε μέχρι στιγμής να αποφύγει το ενδεχόμενο μίας μαζικής πείνας, για την οποία είχαν εκφρασθεί φόβοι. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα καταφέρει να μη γνωρίσει μείζονα ανθρωπιστική καταστροφή και πείνα το ερχόμενο καλοκαίρι, καθώς εκφράζεται φόβος ότι ο μισός πληθυσμός της θα αντιμετωπίσει «έντονη τροφική ανασφάλεια».

Η Αφρική, όμως, δεν απειλείται μόνο από τις ξηρασίες. Η κλιματική αλλαγή προκαλεί και εξαιρετικής βιαιότητας τυφώνες, όπως ο πρόσφατος Freddy που έπληξε το νοτιοανατολικό τμήμα της ηπείρου, προκαλώντας επανεμφάνιση της χολέρας.

Δέκα χώρες σε άμεσο κίνδυνο

Εκτός της Σομαλίας άλλα εννέα κράτη θεωρείται ότι απειλούνται τώρα πιο άμεσα από την κλιματική κρίση:

1. Η Συρία, όπου μία δεκαετία πολέμου έχει διαβρώσει την ικανότητα του κράτους να αντιμετωπίζει κρίσεις και έχει σπρώξει το 90% του πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας.

2. Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αντιμετωπίζει διαρκείς συγκρούσεις, οικονομικά προβλήματα και σοβαρές επιδημίες ασθενειών όπως ιλαράς, ελονοσίας και έμπολα, ενώ πάνω από 100 ένοπλες δυνάμεις αντιμάχονται για τον έλεγχο του ανατολικού Κονγκό. Κάτω από παρόμοιες συνθήκες είναι πολύ δύσκολο η χώρα να προστατευθεί από κλιματικές καταστροφές, διακοπτόμενες ροές ανθρωπιστικής βοήθειας, πλημμύρες και εντεινόμενη τροφική ανασφάλεια.

3. Το Αφγανιστάν αντιμετωπίζει μία διακοπή των ροών βοήθειας μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν και μία οικονομική κατάρρευση που αυξάνει τη φτώχεια. Το Αφγανιστάν γνωρίζει τώρα την τρίτη χρονιά ξηρασίας, ενώ οι έντονες πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές της χώρας μείωσαν την παραγωγή τροφίμων και προκάλεσαν μετακινήσεις κατοίκων.

4. Η Υεμένη γνώρισε χρόνια άγριας εμφύλιας σύρραξης και ξένων επεμβάσεων που προκάλεσαν με τη σειρά τους οικονομική κρίση και κατέστησαν τη χώρα εξαιρετικά τρωτή. Στα τέλη της περασμένης χρονιάς υπολογιζόταν ότι 17 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν ανάγκη βοήθειας σε τρόφιμα, ενώ 1,3 εκατομμύρια έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες και 2,2 εκατομμύρια παιδιά χρειάζονταν θεραπεία για κακή διατροφή. Η κλιματική αλλαγή προκάλεσε ερημοποίηση και ξηρασία στη χώρα.

5. Το Τσαντ έχει χαρακτηρισθεί ως η πλέον τρωτή στην κλιματική αλλαγή χώρα από τον Notre Dame-Global Adaptation Initiative Index. ΟΙ πλημμύρες στα τέλη του 2022 επηρέασαν περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους, τη στιγμή που η οικονομική κρίση έχει προκαλέσει εκτεταμένη τροφική ανασφάλεια. Το Τσαντ, όπως και όλη η περιοχή του Σαχέλ, αντιμετωπίζει διαρκείς συγκρούσεις πάνω από μία δεκαετία, δηλαδή από τότε που ανετράπη το καθεστώς Καντάφι στη Λιβύη.

6. Το Νότιο Σουδάν, μία χώρα πολύ τρωτή και με χαμηλή ετοιμότητα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Παρ’ όλο που ο εμφύλιος έληξε επίσημα το 2018, συνεχίζονται διάφορες συγκρούσεις στην επικράτεια και απαιτείται λήψη σοβαρών μέτρων για να προστατευθούν οι πολίτες από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι σοβαρές πλημμύρες που έπληξαν πάνω από 900.000 ανθρώπους στα τέλη του 2022.

7. Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία έχει αποσταθεροποιηθεί από τους ανταγωνισμούς για τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας και των φυσικών πόρων. Έντονες πλημμύρες απειλούν την ασφάλεια και την υγεία των κατοίκων της, ιδίως όσων ζουν σε προσφυγικά στρατόπεδα και συμβάλουν στη διάδοση των ασθενειών που ευνοούνται από το υγρό περιβάλλον, όπως η χολέρα, που, μαζί με την ελονοσία, τη μηνιγγίτιδα και ευλογιά των πιθήκων (monkeypox) πιέζουν ένα ήδη υπό πίεση υγειονομικό σύστημα.

8. Οι πλημμύρες στη Νιγηρία επηρέασαν τη ζωή 2,5 εκατομμυρίων ανθρώπων και προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στην αγροτική γη της χώρας. Υπολογίζεται ότι στα μέσα του 2023 περί τα 25 εκατομμύρια Νιγηριανών θα αντιμετωπίσουν υψηλά επίπεδα τροφικής ανασφάλειας. Οι πολιτικές εντάσεις και οι συγκρούσεις συμβάλλουν στο να καθιστούν τρωτή τη χώρα και δυσκολεύουν τις απαντήσεις της στις κλιματικές καταστροφές.

9. Στην Αιθιοπία, η ξηρασία απειλεί περισσότερους από 24 εκατομμύρια κατοίκους, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί καθώς η χώρα ετοιμάζεται να γνωρίσει την έκτη περίοδο βροχών… χωρίς βροχές. Όπως και στα υπόλοιπα κράτη, στις θεομηνίες προστίθενται οι συγκρούσεις και η πολιτική αστάθεια.

Αν νομίζετε ότι αυτά είναι η εξαίρεση και δεν μας αφορούν κάνετε λάθος. Πρόκεται για το μέλλον μας, αν δεν ληφθούν επειγόντως σοβαρά μέτρα.