Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σήμερα, ενεργειακές αναβαθμίσεις  έχουν ολοκληρωθεί σε 42 δημόσια νοσοκομεία της χώρας. Αν και πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα, ο αριθμός αυτός αποκτά πραγματική διάσταση όταν συγκριθεί με το σύνολο των περίπου 125 δημόσιων νοσοκομείων που λειτουργούν στο ΕΣΥ.

Με άλλα λόγια, μόλις το ένα τρίτο των νοσοκομείων έχει μέχρι σήμερα ενεργειακά αναβαθμιστεί, (πηγή: ΕΛΣΤΑΤ 2024), ενώ τα δύο τρίτα εξακολουθούν να λειτουργούν με παλαιές, ενεργοβόρες υποδομές. Το συνολικό ποσό που έχει δοθεί μέχρι σήμερα είναι κοντά στα 162 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα στα ενεργοβόρα νοσοκομεία, πέραν της απουσίας θερμομονωτικής θωράκισης του κελύφους τους (θερμοπρόσοψη,  ενεργειακά κουφώματα ) είναι ο χαμηλός βαθμός απόδοσης των συστημάτων ψύξης θέρμανσης, λόγω πεπαλαιωμένων συστημάτων και μηχανημάτων (δεκαετίας 80 και 90) και κυρίως της ανυπαρξίας έξυπνων συστημάτων διαχείρισης της ενέργειας με σκοπό την εξοικονόμηση ενέργειας (BMES).

Η κατάσταση αυτή συνδέεται άμεσα με την ηλικία των κτηρίων. Πολλά νοσοκομεία κατασκευάστηκαν πριν την εφαρμογή σύγχρονων ενεργειακών κανονισμών, χωρίς επαρκή θερμομόνωση και με παρωχημένα συστήματα θέρμανσης και ψύξης. Ως αποτέλεσμα, η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας μπορεί να ξεπερνά τα 300 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως, κατατάσσοντάς τα συχνά στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες όπως στην Ε, Ζ και Η.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα εμφανίζεται πιο ώριμη. Τα τελευταία χρόνια, μέσω οργανωμένων στρατηγικών ανακαινίσεων, αρκετά κράτη-μέλη έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες ενεργειακές παρεμβάσεις στα νοσοκομεία τους, επιτυγχάνοντας μειώσεις κατανάλωσης που φτάνουν ακόμη και το 40%. Νεότερες ή ανακαινισμένες εγκαταστάσεις σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης αξιοποιούν πλέον αυτοματισμούς, σύγχρονα συστήματα διαχείρισης ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα να κατατάσσονται σε σαφώς καλύτερες ενεργειακές κατηγορίες. 

Η Ελλάδα έχει αρχίσει να καλύπτει το έδαφος μέσω ευρωπαϊκών πόρων και εθνικών προγραμμάτων, με παρεμβάσεις όπως θερμομονώσεις, αντικατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παρά ταύτα, η ενεργειακή μετάβαση του νοσοκομειακού τομέα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η αναβάθμιση των νοσοκομείων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στόχων για το κλίμα. Είναι ταυτόχρονα μια στρατηγική επένδυση στη βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, στη μείωση των λειτουργικών δαπανών και στη δημιουργία σύγχρονων υποδομών που μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις της δημόσιας υγείας στο μέλλον.

Λόγω της υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης σε συνδυασμό με την χαμηλή αποδοτικότητα επιβαρύνεται δυσανάλογα ο κρατικός προϋπολογισμός των νοσοκομείων, χρήματα που χάνονται από την αγορά νέων ιατρικών μηχανημάτων και θεραπευτικού εξοπλισμού. 

Πάντως αν και στον τομέα της ενεργειακής θωράκισης των νοσοκομείων του ΕΣΥ υπάρχει αρκετός δρόμος, ωστόσο έχουν γίνει σημαντικά βήματα μετά την έξοδο της χώρας από τα πέτρινα χρόνια των μνημονίων.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας ο Πρωθυπουργός ενημέρωσε τον κ. Χριστοδουλίδη για την επικείμενη επίσκεψή του στην Άγκυρα και τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Recep Tayyip Erdoğan.

Συζητήθηκαν ακόμη οι τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλονται για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων εντός του πλαισίου που καθορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και επιβεβαιώθηκε ο διαρκής συντονισμός Αθήνας και Λευκωσίας.

Aυτή τη στιγμή οι δύο ηγέτες κάνουν δηλώσεις στον Τύπο.

Κληθείς να σχολιάσει τις αντιδράσεις της Τουρκίας, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι συζητώντας με αξιωματούχους της ΕΕ και με την Πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά και σήμερα με την Επίτροπο για τη Μεσόγειο Ντουμπράβκα Σουίτσα η οποία βρίσκεται στην Κύπρο, αυτό που μπορεί να πει είναι πως «είναι έντονη η δυσαρέσκεια της ΕΕ με τέτοιου είδους δηλώσεις που αφορούν ένα έργο ευρωπαϊκής κοινής ωφελείας που χρηματοδοτείται από την ίδια την ΕΕ. Άρα, τέτοιου είδους προσεγγίσεις ή θέσεις παρακολουθούνται και από πλευράς ΕΕ και σίγουρα είναι αρνητικές», πρόσθεσε.

Σε ερώτηση αν υπάρχει περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης, όπως με ένα θερμό επεισόδιο, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είπε ότι «σίγουρα δεν θα γίνουν από δικής μας πλευράς οποιεσδήποτε ενέργειες για να οδηγήσουν σε μια κλιμάκωση της κατάστασης».

Την ίδια στιγμή όμως, τόνισε, τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν μπορούν να αμφισβητηθούν από κανένα και μέσα στο πλαίσιο των εργαλείων που έχουμε στη διάθεση μας, «θα τα αξιοποιήσουμε για να προστατεύσουμε αυτά τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως βλέπουμε να γίνεται μέσα στην ΑΟΖ μας».

Ερωτηθείς τέλος εάν θα υπάρξει αντίδραση από πλευράς ΕΕ για τη στάση της Τουρκίας, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σε επαφή στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο με την Τουρκία σε σχέση και με το συγκεκριμένο θέμα.

Σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στη συγκρότηση κοινής στρατηγικής ενόψει της διεθνούς διάσκεψης, καθώς και σε περιφερειακά ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο.

Μετά τη συνάντηση, ο Πρόεδρος της Κύπρου θα επιστρέψει στη Λευκωσία, ολοκληρώνοντας την επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα.

Σπύρος Σιδέρης

Μια εξόχως σημαντική συνάντηση, που επισφράγισε την διεύρυνση των αμερικανο-κυπριακών σχέσεων και την ένταξη της Λευκωσίας στον «αμυντικό σχεδιασμό» της Ουάσινγκτον, ανοίγοντας έτσι διάπλατα την ενίσχυση της ασφάλειας της Μεγαλονήσου στις όποιες επιβουλές από την Τουρκία ή τις φιλοϊρανικές ένοπλες ομάδες της περιοχής της Μέσης Ανατολής.

• Καθώς η προσέγγιση της Λευκωσίας με την Ουάσινγκτον φέρει την σφραγίδα του απερχόμενου Προέδρου Μπάιντεν, η εκλογή Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ έφερε ανατροπές στους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όμως την πρώτη έκπληξη για την εκλογή Τραμπ, διαδέχτηκε η συγκροτημένη διπλωματία  και οι παρασκηνιακές επαφές για την προσέγγιση με τον εκλεγμένο Πρόεδρο, στο πλαίσιο της συνέχισης της αμερικανο-κυπριακής συνεργασίας.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης σε γραπτή του δήλωση ανέφερε ότι κατά τη συνομιλία τους, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης συνεχάρη τον κ. Τραμπ για την εκλογή του στην Προεδρία των ΗΠΑ και υπογράμμισε την πρόθεση όπως συνεργαστούν στενά για την περαιτέρω σύσφιγξη των δεσμών των δυο χωρών.

Έγινε, επίσης, ιδιαίτερη αναφορά στην ευρεία συνεργασία των δύο χωρών και στο υψηλό επίπεδο που αυτές έχουν φτάσει το τελευταίο διάστημα σε τομείς όπως η άμυνα και η ασφάλεια, οι επενδύσεις, η οικονομία, καθώς και ως προς την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και αντιμετώπιση κρίσεων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

• Εκφράστηκε εξάλλου η κοινή πρόθεση όπως στο πλαίσιο της στρατηγικής σχέσης και του Στρατηγικού Διαλόγου μεταξύ Κύπρου και ΗΠΑ, διευρυνθεί και ενισχυθεί η διμερής συνεργασία σε αριθμό τομέων, τόσο προς το όφελος των δυο χωρών όσο και της περιοχής, γενικότερα.

Συζητήθηκαν, επίσης, οι ανησυχητικές εξελίξεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να τονίζει πως η Κύπρος παραμένει ένας στενός και αξιόπιστος εταίρος των ΗΠΑ στις προσπάθειες για προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ανάπτυξης στην περιοχή.

• Σύμφωνα με τον Φιλελεύθερο της Κύπρου, οι προσπάθειες για επικοινωνία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας με τον εκλεγμένο Πρόεδρο των ΗΠΑ είχαν ξεκινήσει λίγες ημέρες μετά τις αμερικανικές εκλογές, με την κυπριακή πλευρά να βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή με άτομα τα οποία έχουν πρόσβαση στο Μαρ-α-Λάγκο και τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, παρέστη στο δείπνο που παρέθεσε το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο Κύπρου (AmCham), στη Λευκωσία, με την ευκαιρία της Γιορτής των Ευχαριστιών.

Στην ομιλία του, είπε μεταξύ άλλων, ότι οι σχέσεις μεταξύ Κύπρου και ΗΠΑ βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ, σημειώνοντας ότι αυτό είναι αποτέλεσμα μιας ξεκάθαρης, στοχευμένης εξωτερικής πολιτικής που θέτει, τους τελευταίους 19 μήνες, σαφείς στόχους και ένα οδικό χάρτη που καθοδηγεί τη στρατηγική σχέση των δύο χωρών.

• Αναφέρθηκε, επίσης, στον Στρατηγικό Διάλογο Κύπρου – ΗΠΑ που συστάθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, τον πρώτο ανάμεσα στις δύο χώρες, και που εδραιώνει τη στρατηγική σχέση αλλά και το κοινό όραμα για προώθηση τις ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη συνάντηση του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ  Τζο Μπάιντεν, στον Λευκό Οίκο, στις 30 Οκτωβρίου, χαρακτηρίζοντας την ιστορική.

Πρόσθεσε ότι «είμαστε προσηλωμένοι και ενθουσιασμένοι για να οικοδομήσουμε περαιτέρω σε αυτές τις σχέσεις με τη επερχόμενη διοίκηση Τραμπ και έτσι να συνεχίσει αυτή η σχέση και να φτάσει νέα επίπεδα. Και αυτό ήταν το ξεκάθαρο μήνυμα μου κατά τη σημερινή τηλεφωνική επικοινωνία που είχα με τον εκλελεγμένο Πρόεδρο των ΗΠΑ».

Η Κύπρος, είπε, αποτελεί ένα σταθερό, αξιόπιστο και προβλέψιμο εταίρο για τις ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, προσθέτοντας ότι η επίσκεψη του στον Λευκό Οίκο κατέδειξε τις ανεξάντλητες προοπτικές της διμερούς αυτής σχέσης.

• Όπως είναι γνωστό εδώ και καιρό η Τουρκία δεν βλέπει με καλό μάτι την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον Λευκωσίας και προσπαθεί με ανακοινώσεις και διαβήματα να βάλει φρένο στις όποιες συνεργασίες προέκυψαν από τις πρωτοβουλίες των δυο χωρών.

Το κερασάκι όμως στην τούρτα που μάλλον κάθισε βαριά στην Άγκυρα, φαίνεται να είναι η ασπίδα αεράμυνας που χτίζεται στο νησί σε συνεργασία με το Ισραήλ, τον μεγαλύτερο εχθρό αυτή τη στιγμή της Τουρκίας.

Το σύνολο του τουρκικού τύπου, είτε φιλοκυβερνητικού είτε αντιπολιτευόμενου, δημοσιεύουν εκτενή άρθρα και αναλύσεις για το αντιαεροπορικό σύστημα αεράμυνας, δείχνοντας πρωτοφανή αναστάτωση για ένα οπλικό σύστημα που είναι αμυντικό κι όχι επιθετικό.

Τα όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας δεν είναι ικανά να περιγράψουν με σαφήνεια τι είναι αυτό το αντιαεροπορικό σύστημα. Από την άλλη κρατούν κλειστό το στόμα τους όσοι εμπλέκονται στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του αντιαεροπορικού συστήματος για την Κύπρο.

• Πάντως το μήνυμα που έστειλε ο Νίκος Χριστοδουλίδης ήταν σαφές: «θα κάνουμε και κάνουμε ό,τι είναι αναγκαίο για να ενισχύσουμε την αποτρεπτική ισχύ της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Μετά από πολύ καιρό η Κυπριακή Δημοκρατία αντιλαμβάνεται έναν διαφορετικό ρόλο για την ίδια στην Ανατολική Μεσόγειο και κάνει τις πρέπουσες κινήσεις που θα της διασφαλίσουν σταθερότητα και ασφάλεια, σ’ ένα πολύ ασταθές περιβάλλον. Το ερώτημα όμως παραμένει αν η Αθήνα είναι έτοιμη και θέλει να ακολουθήσει το δρόμο αυτό.  

Έγινε, επίσης, ιδιαίτερη αναφορά στην ευρεία συνεργασία των δύο χωρών και στο υψηλό επίπεδο που αυτές έχουν φτάσει το τελευταίο διάστημα σε τομείς όπως η άμυνα και η ασφάλεια, οι επενδύσεις, η οικονομία, καθώς και ως προς την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και αντιμετώπιση κρίσεων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Εκφράστηκε εξάλλου η κοινή πρόθεση όπως στο πλαίσιο της στρατηγικής σχέσης και του Στρατηγικού Διαλόγου μεταξύ Κύπρου και ΗΠΑ, διευρυνθεί και ενισχυθεί η διμερής συνεργασία σε αριθμό τομέων, τόσο προς το όφελος των δυο χωρών όσο και της περιοχής, γενικότερα.

Συζητήθηκαν, επίσης, οι ανησυχητικές εξελίξεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με τον Χριστοδουλίδη να τονίζει πως η Κύπρος παραμένει ένας στενός και αξιόπιστος εταίρος των ΗΠΑ στις προσπάθειες για προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ανάπτυξης στην περιοχή.

   Σε νέες δηλώσεις του στο τουρκικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu, επανέλαβε μεταξύ άλλων ότι: «Οι όροι μας για τις διαπραγματεύσεις με τους Ελληνοκυπρίους είναι σαφείς. Όταν ικανοποιηθεί η κυριαρχία (σ.σ. το αίτημά μας για κυριαρχία), τότε θα μπορέσει να ξεκινήσει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Η κυριαρχική ισότητα μας πρέπει να καταγραφεί».

   Ο Ερσίν Τατάρ ανέφερε ότι στο δείπνο θα εξηγήσει στους συνομιλητές του ότι πρέπει να ξεκινήσουν οι απευθείας πτήσεις και το εμπόριο προς την αυτοαποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου» και ότι πρέπει να αρθούν, όπως είπε, τα «ξεπερασμένα εμπάργκο, οι απομονώσεις και τα εμπόδια που έχουν επιβληθεί άδικα στο εμπόριο, τον αθλητισμό, τη μουσική και τις διακρατικές διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η κυριαρχία μας».

   Ο Ερσίν Τατάρ, είπε ακόμη ότι δεν πρόκειται να ξεκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις μέχρι να γίνουν αποδεκτά τα κεκτημένα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και να εκπληρωθούν οι σαφείς και ξεκάθαρες προϋποθέσεις. Δήλωσε ότι δεν θα κάνει βήμα πίσω από την πολιτική των δύο κρατών με κυριαρχική ισότητα και ισότιμο διεθνές καθεστώς. «Αυτό το δείπνο είναι μια ευκαιρία να εξηγήσουμε τις θέσεις μας» κατέληξε ο Ερσίν Τατάρ.