Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, Δωδεκανήσων, Γιάννης Παππάς και Μανώλης Κόνσολας, Μαγνησίας, Χρήστος Τριαντόπουλος και Χρήστος Μπουκώρος, Ζακύνθου, Διονύσης Ακτύπης, και Ηρακλείου Κρήτης, Λευτέρης Αυγενάκης.

Επίσης, συμμετείχαν οι δήμαρχοι Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δημήτρης Λιανός, Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, Σκοπέλου, Σταμάτης Περίσσης, Αλονήσσου, Παναγιώτης Αναγνώστου, Ζακύνθου, Γιώργος Στασινόπουλος, Βιάννου, Παύλος Μπαριτάκης και Λέρου, Τιμόθεος Κωττάκης. Παρέμβαση μέσω τηλεδιάσκεψης πραγματοποίησαν οι δήμαρχοι Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης και Αστυπάλαιας, Νίκος Κομηνέας. Συμμετείχε και ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης.

Με το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτούνται 10 έργα σε 9 νησιωτικούς δήμους με συνολικό ποσό ύψους άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ. Με τα νέα αυτά έργα βελτιώνονται οι συνθήκες ύδρευσης στους ωφελούμενους δήμους, καθώς επιτυγχάνεται μείωση διαρροών νερού με την επισκευή και αναβάθμιση πεπαλαιωμένων δικτύων, αυξάνεται η υδροδότηση περιοχών με την κατασκευή νέων δικτύων και εξασφαλίζεται επαρκής υδροδότηση σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φαινόμενα λειψυδρίας με την εγκατάσταση νεών μονάδων αφαλάτωσης, καθώς και την κατασκευή των σχετικών υποστηρικτικών έργων.

Ειδικότερα:

Στις Κυκλάδες, βελτιώνονται υφιστάμενα δίκτυα ύδρευσης στη Νάξο και κατασκευάζεται δεξαμενή ύδρευσης στην Αμοργό.

Στα Δωδεκάνησα, εγκαθίστανται μονάδες αφαλάτωσης στην Αστυπάλαια, επισκευάζονται και κατασκευάζονται δίκτυα ύδρευσης στη Ρόδο και εγκαθίστανται μονάδες αφαλάτωσης με τα συνοδά τους έργα στη Λέρο.

Στις Σποράδες, αναβαθμίζονται δίκτυα στη Σκόπελο και πραγματοποιούνται υποστηρικτικά έργα αφαλατώσεων στην Αλόννησο.

Στα Επτάνησα, εγκαθίσταται μονάδα επεξεργασίας πόσιμου νερού στη Ζάκυνθο

Στην Κρήτη, αναβαθμίζονται δίκτυα στη Βιάννο.

Ο κ. Παπασταύρου, μετά την υπογραφή της απόφασης, δήλωσε: «Σήμερα, στο πλαίσιο του άξονα Παροχή Πόσιμου Νερού και διαχείριση υδάτων του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπογράψαμε τη χρηματοδότηση 10 έργων σε 9 νησιά της χώρας, που αφορούν τη βελτίωση των υποδομών και των υδροδοτικών δικτύων. Η σημερινή υπογραφή δεν είναι μια αποσπασματική παρέμβαση. Εντάσσεται σε μια συνολική πολιτική για την υπεύθυνη διαχείριση των υδάτινων πόρων, με σχέδιο, συνεργασία και έμφαση στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις. Έρχεται σε συνέχεια της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα που θέσαμε προχθές σε δημόσια διαβούλευση. Και πριν από το Νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού των παρόχων υπηρεσιών ύδατος, που επίκειται άμεσα. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει ότι στέκεται δίπλα στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά μας. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις. Με πόρους, με έργα και με παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα».

Επισημαίνεται ότι οι προθεσμίες που συνδέονται με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης Ανθεκτικότητας είναι απολύτως ανελαστικές.

Αναλυτικά:

Από τα Γραφεία Τύπου των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, στο πλαίσιο της στεγαστικής πολιτικής της Κυβέρνησης, ανακοινώνονται τα εξής:

Οι προθεσμίες που συνδέονται με τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι απολύτως ανελαστικές, βάσει του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου και των δεσμευτικών οροσήμων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ενόψει της αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», και στο πλαίσιο της πρότασης αναθεώρησης που κατέθεσε η Ελλάδα την Παρασκευή 8 Μάϊου 2026, κρίθηκε αναγκαίος ο καθορισμός συγκεκριμένου στόχου για το πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙ, καθώς η μη έγκαιρη επίτευξη των σχετικών οροσήμων επιφέρει δημοσιονομικές επιπτώσεις και απώλεια πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σε άμεση συνέχεια της υποβληθείσας πρότασης αναθεώρησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και προκειμένου να διασφαλιστούν η μέγιστη δυνατή συμμετοχή των δικαιούχων στο πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙ, καθώς και η απρόσκοπτη υλοποίησή του, τα εγκεκριμένα στεγαστικά δάνεια του προγράμματος, που δεν θα προλάβουν να συμβασιοποιηθούν έως 2 Ιουνίου 2026, δύναται να συμβασιοποιηθούν έως 31 Αυγούστου 2026, με πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης απέστειλε σχετική επιστολή προς τους επικεφαλής των τραπεζικών ιδρυμάτων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Σημειώνεται ότι μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙ καταγράφει ιδιαίτερα υψηλή ανταπόκριση από τους συμπολίτες μας με την απορρόφηση να φτάνει στο 88,7%, καθώς έχουν εγκριθεί 14.157 στεγαστικά δάνεια συνολικού ύψους 1.705.800.000 ευρώ.

Τα συναρμόδια Υπουργεία, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς, παρακολουθούν στενά την πορεία υλοποίησης του προγράμματος Σπίτι μου ΙΙ για την αποτελεσματική εφαρμογή του προς όφελος των δικαιούχων και της κοινωνίας συνολικά.

Από την ίδρυσή της από τα δύο αδέλφια υπό εναλλακτικό οικογενειακό όνομα, η Nobitex έχει επεξεργαστεί συναλλαγές δεκάδων έως εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονται με ομάδες υπό κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν και του ισχυρού Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

Τα δύο αδέλφια ανήκουν στην οικογένεια Χαραζί, μία από τις πιο επιδραστικές δυναστείες της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μάλιστα, τα εταιρικά αρχεία δείχνουν ότι κατά την έναρξη του ανταλλακτηρίου, οι αδελφοί καταχωρίστηκαν με ένα επώνυμο που σπάνια χρησιμοποιείται από τα μέλη της οικογένειας.

Η Nobitex και η οικονομία του Ιράν

Πάντως, η εταιρεία ενσωματώθηκε ταχύτατα στην ιρανική οικονομία. Η Nobitex ισχυρίζεται ότι διαθέτει 11 εκατ. χρήστες, δηλαδή πάνω από το 10% του πληθυσμού της χώρας. Αποκλεισμένοι από το διεθνές τραπεζικό σύστημα και αντιμέτωποι με ένα υποτιμημένο ριάλ και αχαλίνωτο πληθωρισμό, οι απλοί Ιρανοί χρησιμοποιούν το ανταλλακτήριο για να αγοράζουν και να διατηρούν κρυπτονομίσματα. Παρά τις ευρείες δυτικές οικονομικές κυρώσεις που πλήττουν το Ιράν, η εταιρεία έχει αποφύγει να χαρακτηριστεί ως στόχος από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Το Reuters δεν εντόπισε ενδείξεις ότι κάποιο μέλος της οικογένειας Χαραζί έχει υποστεί κυρώσεις από δυτικές κυβερνήσεις, ενώ δεν κατάφερε να διαπιστώσει γιατί η Nobitex έχει γλιτώσει από τις ποινές που έχουν επιβληθεί σε άλλους σημαντικούς ιρανικούς οικονομικούς παράγοντες.

Η αποκάλυψη των ελιτίστικων ριζών των ιδρυτών της Nobitex έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για το Ιράν και ειδικά για τους Φρουρούς της Επανάστασης. Οι IRGC έχουν εδραιώσει περαιτέρω τον έλεγχό τους στην οικονομία και στον μηχανισμό ασφαλείας της χώρας μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ, τον Φεβρουάριο, σε αεροπορικό πλήγμα κατά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Τα αδέλφια Χαραζί και η σύνδεση με την εξουσία

Σημειώνεται ότι τα αδέλφια εκπροσωπούν την τρίτη γενιά της οικογένειας Χαραζί στον πυρήνα του ιρανικού κατεστημένου. Μέλη της οικογένειας έχουν συμβουλεύσει ανώτατους ηγέτες και έχουν κατείχει νευραλγικές πολιτικές, διπλωματικές και θρησκευτικές θέσεις. Η οικογένεια συνδέεται με γάμους και με τους τρεις ανώτατους ηγέτες της Ισλαμικής Δημοκρατίας – τον επαναστάτη ιδρυτή, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, τον αείμνηστο Χαμενεΐ και τον γιο του, Μοτζτάμπα. Οι αδελφοί Αλί και Μοχάμαντ Χαραζί, χρησιμοποιώντας το οικογενειακό επώνυμο Αγαμίρ, μετέτρεψαν τη Nobitex σε κυρίαρχο πάροχο κρυπτονομισμάτων της χώρας. Η εταιρεία διαχειρίζεται περίπου το 70% των συναλλαγών κρυπτονομισμάτων στο Ιράν.

Δεν είναι ασυνήθιστο για κάποιους Ιρανούς να έχουν και να χρησιμοποιούν εναλλακτικά οικογενειακά ονόματα, ωστόσο τα αδέλφια φαίνεται να είναι τα μόνα στην άμεση οικογένειά τους που συστηματικά αποστασιοποιούνται από τη διάσημη γενιά τους. Η Nobitex λειτουργεί ως γέφυρα προς τις παγκόσμιες αγορές κρυπτονομισμάτων και ως κεντρικός κόμβος σε ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά κεφαλαίων εκτός της εμβέλειας των δυτικών κυρώσεων, σύμφωνα με την έρευνα. Χρησιμοποιείται από το ιρανικό κράτος για να διοχετεύει χρήματα σε συμμάχους εκτός του συμβατικού τραπεζικού συστήματος, βάσει ανάλυσης αρχείων blockchain από την εταιρεία ανάλυσης κρυπτονομισμάτων Crystal Intelligence και συνεντεύξεων με τέσσερις ιδιώτες οικονομικούς ερευνητές.

Το Reuters μίλησε, επίσης, με εννέα Ιρανούς που έχουν εργαστεί για ή με τη Nobitex, εκ των οποίων οι έξι δήλωσαν ότι γνώριζαν για κρατικά κεφάλαια υπό δυτικές κυρώσεις που περνούσαν από το ανταλλακτήριο.

Η απάντηση της Nobitex και η αμερικανική θέση

Σε δηλώσεις της προς το Reuters, η Nobitex αρνήθηκε ότι έχει άμεσες κυβερνητικές διασυνδέσεις ή ότι βοηθά το κράτος, υποστηρίζοντας πως οποιαδήποτε παράνομα κεφάλαια κινούνται μέσω του ανταλλακτηρίου το κάνουν χωρίς την έγκριση ή τη γνώση της διοίκησης. Η εταιρεία δήλωσε ότι τα αδέλφια δεν είχαν αλλάξει την ταυτότητά τους, ούτε είχαν χρησιμοποιήσει εναλλακτική ταυτότητα. Επιπλέον, ανέφερε ότι οι όποιες συναλλαγές με κρατικούς φορείς ήταν πολύ χαμηλότερες από τις εκτιμήσεις των ερευνητών.

«Η Nobitex είναι μια ιδιωτική και ανεξάρτητη επιχείρηση, dεν υπήρξε ποτέ βραχίονας της κυβέρνησης και δεν είχε ποτέ καμία σχέση, διευθέτηση, συμφωνία ή σύμβαση με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, τοyw IRGC ή οποιονδήποτε άλλο κυβερνητικό φορέα», τόνισε η Nobitex. Ακόμα, η ιρανική κυβέρνηση δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια.

«Υπό την ισχυρή ηγεσία του Προέδρου Τραμπ, οι ΗΠΑ κινούνται επιθετικά με οικονομική οργή, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για να διατηρήσουν τη μέγιστη πίεση στο Ιράν και να υποβαθμίσουν συστηματικά την ικανότητα της Τεχεράνης να παράγει, να μετακινεί και να επαναπατρίζει κεφάλαια», δήλωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters. Ο αξιωματούχος δεν έκανε καμία αναφορά στη Nobitex.

Λειτουργία εν μέσω του πολέμου Ιράν – ΗΠΑ

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Nobitex συνέχισε να επεξεργάζεται συναλλαγές, ακόμη και κατά τη διάρκεια κρατικά επιβεβλημένης πανεθνικής διακοπής διαδικτύου και εκτεταμένων διακοπών ρεύματος στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τρεις εταιρείες ανάλυσης blockchain.

Σε αυτό το διάστημα, η εταιρεία επεξεργάστηκε πάνω από 100 εκατ. δολάρια σε συναλλαγές, περίπου το 20% της συνηθισμένης δραστηριότητάς της, σύμφωνα με την Crystal Intelligence, η οποία ερευνά ροές ιρανικών κρυπτονομισμάτων εδώ και πάνω από τέσσερα χρόνια.

«Η ανησυχία με τη Nobitex είναι ότι, επειδή έχει τόση δραστηριότητα που ανήκει σε φυσιολογικούς Ιρανούς, είναι δύσκολο να διαχωριστεί το καθεστώς από τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν την πλατφόρμα», δήλωσε ο Νικ Σμαρτ, επικεφαλής διευθυντής πληροφοριών στην Crystal Intelligence.

Από την πλευρά της, η γερουσιαστής των Δημοκρατικών, Ελίζαμπεθ Γουόρεν, χαρακτήρισε τις αποκαλύψεις «ανησυχητικές», τονίζοντας: «Αυτή η νέα δημοσιογραφική έρευνα είναι ένα κόκκινο φως που αναβοσβήνει: Οι αντίπαλοι χρησιμοποιούν ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία ως εναλλακτική του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος υπό αμερικανική ηγεσία, μετακινώντας δισεκατομμύρια εύκολα, επειδή πάρα πολλές υπηρεσίες σε όλο το οικοσύστημα κρυπτονομισμάτων στερούνται βασικών ελέγχων για την πρόληψη ξεπλύματος χρήματος και παράκαμψης κυρώσεων».

Οι ιδρυτές και η απόκρυψη της ταυτότητας

Το αρχικό διοικητικό συμβούλιο της Nobitex αποτελούνταν από τα αδέλφια Αλί και Μοχάμαντ μαζί με τον Αμίρ Χοσέιν Ραντ. Και οι τρεις σπούδασαν στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας Σαρίφ, το ιρανικό αντίστοιχο του MIT. Ο Ραντ, ο οποίος δεν συγγενεύει με τα αδέλφια, και ο Αλί ήταν τα δημόσια πρόσωπα της εταιρείας, με τον Ραντ ως διευθύνοντα σύμβουλο. Ο Μοχάμαντ ήταν ο ειδικός σε θέματα blockchain. Σε συνέντευξη για διαφημιστικό φυλλάδιο της Nobitex, τα αδέλφια χρησιμοποίησαν το οικογενειακό όνομα Αγαμίρ. Εντός της εταιρείας, τα αδέλφια απέκρυπταν το όνομα Χαραζί ακόμη και από τους πιο κοντινούς τους, σύμφωνα με επτά πρώην υπαλλήλους και επαγγελματικούς γνωστούς που μίλησαν στο Reuters.

Ορισμένοι από αυτούς δήλωσαν ότι γνωρίζουν τα αδέλφια από τα φοιτητικά τους χρόνια, οπότε και τότε δεν χρησιμοποιούσαν το όνομα Χαραζί. «Ήμουν αρκετά ανοιχτός στην κριτική μου προς το καθεστώς, όπως και οι συνάδελφοί μου», δήλωσε πρώην υπάλληλος της Nobitex. Όταν έμαθε για το πραγματικό οικογενειακό όνομα των αδελφών, «φοβήθηκε», όπως είπε, συμπληρώνοντας: «Είχα αναπτύξει ρητορική μίσους ενάντια στο καθεστώς και τη θρησκεία».

Μάλιστα, ο παππούς τους ήταν θρησκευτικός λόγιος και αγιατολάχ που είχε διδάξει τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με ιρανικά δημοσιεύματα. Αργότερα υπηρέτησε στη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, το όργανο που είναι υπεύθυνο για την επιλογή του ανώτατου ηγέτη. Ο Μοτζτάμπα διαδέχθηκε τον πατέρα του μετά τη δολοφονία του τελευταίου. Ένας θείος του πατέρα τους υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών και ως σύμβουλος διαδοχικών ανώτατων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του Μοτζτάμπα.

Επίσης, ο πατέρας τους, Αγιατολάχ Μπαγκέρ Χαραζί, ήταν ιδρυτής της Χεζμπολάχ στο Ιράν, μιας πολιτικής και θρησκευτικής οργάνωσης που δεν συνδέεται με τον γνωστότερο ιρανικό βραχίονα στον Λίβανο. Ο Μπαγκέρ, ο οποίος είχε θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία το 2013, έγραψε στον ιστότοπό του ότι συμμετείχε επίσης στη στελέχωση των IRGC μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Η θεία των αδελφών – αδελφή του πατέρα τους – είναι παντρεμένη με τον αδελφό του νέου ανώτατου ηγέτη.

Συνδέσεις με οντότητες υπό καθεστώς κυρώσεων

Πάντως, στοιχεία για το πώς εντάσσεται η Nobitex στον μηχανισμό παράκαμψης κυρώσεων του Ιράν προέκυψαν από μια απρόσμενη πηγή: τον Μπαμπάκ Ζαντζανί, Ιρανό δισεκατομμυριούχο που καταδικάστηκε για απάτη. Ο Ζαντζανί είναι κεντρική φιγούρα στα δίκτυα παράκαμψης κυρώσεων του Ιράν εδώ και χρόνια. Καταδικάστηκε σε θάνατο από τις ιρανικές αρχές το 2016 για υπεξαίρεση, με την ποινή του να μετατρέπεται το 2024.

Σε επίθεση κατά της κεντρικής τράπεζας τον Δεκέμβριο, ο Ζαντζανί δημοσίευσε διευθύνσεις ψηφιακών πορτοφολιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επέτρεψαν σε εξωτερικούς αναλυτές κρυπτονομισμάτων να αποκαλύψουν ένα πολύπλοκο σχέδιο παράκαμψης κυρώσεων, με τη Nobitex στον πυρήνα του. Μέρος του σχεδίου περιλάμβανε τη μεταφορά τουλάχιστον 20 εκατ. δολαρίων σε κεφάλαια της – υπό καθεστώς κυρώσεων – κεντρικής τράπεζας σε διευθύνσεις ψηφιακών πορτοφολιών που ελέγχονται από τη Nobitex.

Οι συναλλαγές αυτές αποτελούσαν μικρό κλάσμα ενός ευρύτερου δικτύου ψηφιακών πορτοφολιών που ελέγχονται από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και αγόρασε κρυπτονομίσματα αξίας άνω των 500 εκατ. δολαρίων μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Ιουνίου 2025, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης blockchain Elliptic. Από αυτά, περίπου 347 εκατ. δολάρια στάλθηκαν από την κεντρική τράπεζα στη Nobitex κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2025, ανέφερε η Elliptic. Στη Nobitex έχουν εντοπιστεί, επίσης, συναλλαγές που αφορούν σε λογαριασμούς συνδεδεμένους με τους Χούθι της Υεμένης, ένα κίνημα που υποστηρίζεται από το Ιράν και βρίσκεται επίσης υπό δυτικές κυρώσεις.

Οι αμερικανικές και ισραηλινές κυβερνητικές κυρώσεις έχουν καταχωρίσει δεκάδες πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων που συνδέονται με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και τους IRGC. Στις 28 Απριλίου, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις στοχεύοντας αυτό που χαρακτήρισαν «αρχιτεκτονική σκιώδους τραπεζικού συστήματος» του Ιράν. Η Nobitex δεν συμπεριλήφθηκε σε αυτές. Ωστόσο, ο νευραλγικός ρόλος της Nobitex στο ιρανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα αποκαλύφθηκε ξεκάθαρα κατά τον φετινό πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Από τις 28 Φεβρουαρίου, οι περισσότεροι απλοί Ιρανοί δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο λόγω της κυβερνητικής συσκότισης που αποσκοπεί στην καταστολή της δυσαρέσκειας.

Παρ’ όλα αυτά, η Nobitex συνέχισε να λειτουργεί. Την 1η Απριλίου, η Nobitex δημοσίευσε μήνυμα με στόχο να καθησυχάσει τους πελάτες ότι «παρά την αστάθεια στις υποδομές και τα συστήματα υπηρεσιών», τα χρήματά τους ήταν ασφαλή και προσβάσιμα. Η ανακοίνωση δεν ανέφερε άμεσα τον πόλεμο, όμως η σύγκρουση χτύπησε κοντά στους αδελφούς Χαραζί την ίδια ημέρα, όταν αεροπορικό πλήγμα στόχευσε το διαμέρισμα του θείου του πατέρα τους, Καμάλ, του πρώην υπουργού Εξωτερικών που συμβούλευε τον νυν ανώτατο ηγέτη και τον δολοφονημένο πατέρα του. Η σύζυγός του σκοτώθηκε ακαριαία, ενώ ο Καμάλ υπέκυψε στα τραύματά του λίγες ημέρες αργότερα, σύμφωνα με τον κρατικό Τύπο.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το στοιχείο που χαρακτηρίζει περισσότερα απ’ όλα τη χρηματοδότηση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι το ακόλουθο: Η Ελλάδα δαπανά το 3,9% του ΑΕΠ γι’ αυτό το σκοπό. Ούτε καν το 4%.

Το ποσοστό είναι χαμηλότερο από το μέσο όρο και του ΟΑΣΑ (4,7%).

Για την Eurostat το εν λόγω ποσοστό είναι ακόμη χαμηλότερο αλλά η ακρίβεια ως προς τους αριθμούς δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία. Το γεγονός είναι ότι η υποχρηματοδότηση έχει αντίκτυπο και στις υποδομές αλλά και στις εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

Ακόμα στο ποσό που “επενδύεται” ανά μαθητή η Ελλάδα έχει πολύ δρόμο για να διανύσει. Η χώρα δαπανά λίγα παραπάνω από 6000 δολάρια αλλά ο μέσος όρος του ΟΑΣΑ είναι διπλάσιος.

Για τους μισθούς των εκπαιδευτικών το Libre έχει αναφερθεί πολλές φορές. Δεν θα κουράσουμε τον αναγνώστη, θα υπενθυμίσουμε απλώς ότι οι αποδοχές των δασκάλων και των καθηγητών στην πατρίδα μας είναι και με τη βούλα ιδιαίτερα χαμηλοί, από τους πιο χαμηλούς της ΕΕ.

Στις σχετικές έρευνες αποτυπώνεται επίσης το πόσο βαθιά βάζουν το χέρι στην τσέπη τους οι πολίτες της χώρας για την εκπαίδευση. Υπάρχει σημαντικός “χώρος” στην Ελλάδα για την πάσης φύσεως ιδιωτική εκπαίδευση (κυρίως για τα φροντιστήρια), “χώρος” που ισοδυναμεί με το 22% της πίτας! Είναι σημαντικά μειωμένη η δημόσια χρηματοδότηση (78%).

Παράλληλα, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, η μη ύπαρξη ισχυρού συστήματος παρακολούθησης της κατανομής των πόρων καθιστά δύσκολη την αξιολόγηση του πού ακριβώς πηγαίνουν τα χρήματα και αν αυτές οι επενδύσεις ανταποκρίνονται στις ανάγκες των σχολείων.

Είναι πολλές οι προκλήσεις και ακόμα περισσότερα τα ερωτηματικά.

Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα που προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat και του OAΣΑ δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών: η Ελλάδα επενδύει διαχρονικά λιγότερους πόρους στην εκπαίδευση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό και διεθνή μέσο όρο.

Η υποχρηματοδότηση δεν είναι ένας αφηρημένος δημοσιονομικός δείκτης. Αντιθέτως, μεταφράζεται σε άνισες ευκαιρίες, σε περιφερειακά χάσματα και σε αυξημένη επιβάρυνση των οικογενειών.

Τα χρήματα που ξοδεύει η ελληνική οικογένεια στην παραπαιδεία πλησιάζουν στο 1 δις το χρόνο με αυξητικές τάσεις. Και αντί το σχολικό σύστημα να ενισχύεται και να αποθαρρύνει τη σχετική “πρόσβαση” στα φροντιστήρια, την ενισχύει περαιτέρω αφού πλέον μαθητές αρχίζουν φροντιστήριο ακόμα και από την Τετάρτη δημοτικού για τις εξετάσεις για τα πρότυπα σχολεία.

Αυτό λέγεται φαύλος κύκλος ο οποίος εγκλωβίζει την οικογένεια σε έξοδα που τελικά γίνονται ανελαστικά. 

Παρουσία του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, κεντρικό θέμα της Συνόδου Κορυφής παραμένει η χρηματοδότηση της Ουκρανίας την επόμενη διετία. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων καλούνται να δώσουν συνέχεια στη δέσμευση που ανέλαβαν στο προηγούμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την κάλυψη των πιεστικών οικονομικών, στρατιωτικών και ανθρωπιστικών αναγκών του Κιέβου.

Κατά εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι συνολικές ανάγκες κατά την περίοδο 2026-2027 θα ανέλθουν σε 135,7 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει δύο βασικές επιλογές, που καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα του απαιτούμενου ποσού, δηλαδή 90 δισ. ευρώ. Η πρώτη αφορά κοινό δανεισμό της ΕΕ, με εγγύηση τον κοινοτικό προϋπολογισμό, λύση που απαιτεί ομοφωνία και συναντά ισχυρές αντιστάσεις από κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, ενώ η Ουγγαρία δηλώνει ανοιχτά αντίθετη.

Η δεύτερη επιλογή, που κερδίζει έδαφος μεταξύ των κρατών-μελών, είναι το λεγόμενο «δάνειο επανορθώσεων», με αξιοποίηση δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην ΕΕ. Πρόκειται για λύση που θα μπορούσε να εγκριθεί με ειδική πλειοψηφία και δεν επιβαρύνει άμεσα τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Σε αυτή την περίπτωση, η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει αποζημιώσεις, διαφορετικά, οι κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ και τα ρωσικά κεφάλαια παγωμένα. Υπενθυμίζεται ότι τα κράτη-μέλη αποφάσισαν πρόσφατα να παρατείνουν επ’ αόριστον το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, χωρίς την ανάγκη εξαμηνιαίας ανανέωσης.

Περίπου 210 δισ. ευρώ από τα αποθεματικά της ρωσικής κεντρικής τράπεζας βρίσκονται δεσμευμένα σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ΕΕ, εκ των οποίων περίπου 185 δισεκ. ευρώ τελούν υπό τη διαχείριση της Euroclear στο Βέλγιο. Η βελγική κυβέρνηση συνεχίζει να εκφράζει έντονες ανησυχίες για τους νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους και αξιώνει ισχυρές και άμεσες εγγυήσεις από τους ευρωπαίους εταίρους, πιο συγκεκριμένα ότι θα μοιραστούν το ενδεχόμενο κόστος.

Οι διαβουλεύσεις συνεχίστηκαν ως την τελευταία στιγμή χθες Τετάρτη το βράδυ σε επίπεδο πρέσβεων, με την πλειοψηφία των κρατών-μελών να εμφανίζεται καταρχήν υπέρ του δανείου επανορθώσεων, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης επαρκών εγγυήσεων και μηχανισμών αλληλεγγύης. «Πρέπει να βρεθεί συμφωνία – αλλιώς το μήνυμα για την ΕΕ θα είναι καταστροφικό», σημείωναν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα αποχωρήσουν από τη σύνοδο κορυφής αν δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.«Πρέπει να βρούμε μια λύση σήμερα», δήλωσε η επικεφαλής της Κομισιόν, προσθέτοντας ότι «υποστηρίζει πλήρως τα αιτήματα της Βελγίου [για] να μοιραστούμε όλοι τους κινδύνους που συνδέονται με το δάνειο επανόρθωσης.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε την Πέμπτη το πρωί ότι η απουσία απόφασης σχετικά με τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα ήταν «ένα μεγάλο πρόβλημα» για το Κίεβο, του οποίου τα χρήματα φτάνουν μόλις μέχρι τον Απρίλιο.

Η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι θα πρέπει να υπάρξει ομοφωνία για να εγκριθεί το σχέδιο, απορρίπτοντας την ιδέα να περάσει με ειδική πλειοψηφία.

«Δεν νομίζω ότι θα προχωρήσουμε χωρίς το Βέλγιο να αισθάνεται άνετα», είπε, καθώς πολλές χώρες μέλη της ΕΕ δήλωσαν ότι θα υπογράψουν το σχέδιο μόνο αν το κάνει και το Βέλγιο. Η ειδική πλειοψηφία, η οποία θα απέκλειε ουσιαστικά το Βέλγιο, θα σήμαινε ότι τουλάχιστον 15 από τις 27 χώρες θα έδιναν το πράσινο φως, αντιπροσωπεύοντας τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

«Συμφωνώ με τον Μερτς, είναι 50-50», πρόσθεσε η Κάλας, αναφερόμενη στις πιθανότητες που έδωσε ο Γερμανός καγκελάριος για την έγκριση του δανείου σήμερα.

Την ιδέα της ειδικής πλειοψηφίας απορρίπτει κατηγορηματικά και το Βέλγιο: Η σημερινή απόφαση απαιτεί ομόφωνη υποστήριξη, δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βεβέρ και προσέθεσε πως κάτι τέτοιο «είναι που νομικά ονομάζεται παραφθορά», προειδοποιώντας ότι μια ασταθής νομική βάση που ακυρώνεται από το ανώτατο δικαστήριο της Ευρώπης θα μπορούσε να οδηγήσει σε «ένα σύμπαν προβλημάτων».

Υπάρχουν γεωπολιτικά κίνητρα, υποστήριξε: «Όσο πιο κοντά ζεις στη Ρωσία και όσο περισσότερο θυμάσαι τι σημαίνει πραγματικά ο κομμουνισμός όταν πρέπει να τον υπομένεις, τόσο πιο κινητοποιημένος είσαι να το κάνεις αυτό… Αυτό είναι επίσης απολύτως κατανοητό, δεν είναι κριτική».

Παρ’ όλα αυτά, αυτές οι χώρες αποτελούν ένα «μεγάλο και ισχυρό μπλοκ, και η Επιτροπή τείνει προς αυτή την κατεύθυνση», είπε ο ντε Βεβέρ. «Έτσι, η πρόκληση αργότερα σήμερα θα είναι να δούμε: Τι θα πει η Ευρώπη;».

Σε πιο δραματικούς τόνους κινήθηκε πάντως ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος τόνισε ότι οι ηγέτες έχουν να κάνουν μια απλή επιλογή. «Είτε χρήματα σήμερα, είτε αίμα αύριο», προσθέτοντας ότι «δεν μιλάω μόνο για την Ουκρανία, μιλάω για την Ευρώπη».

Πιο αφοριστικός ήταν πάντως ο Ούγγρος πρωθυπουργός για το σχέδιο: «Νομίζω ότι είναι νεκρό. Είναι νεκρό. Τελείωσε. Δεν υπάρχει επαρκής υποστήριξη σε υψηλό επίπεδο», δήλωσε ο Βίκτορ Ορμπάν.

Μετά τον σάλο, ο ΕΚΚΟΜΕΔ, ανακάλεσε τη χρηματοδότηση προς τον ΣΚΑΪ και το ντοκιμαντέρ του κύριου Παπαχελά, κίνηση η οποία προκάλεσε με την μεριά της, την αντίδραση τόσο του δημοσιογράφου, όσο και του τηλεοπτικού σταθμού.

Το πρωί της Τετάρτης, μάλιστα, ο ιδιοκτήτης του ομίλου, Γιάννης Αλαφούζος, με επιστολή στον διευθύνοντα σύμβουλο του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδα Χριστόπουλο, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του καταγγέλλοντας «απόπειρα προληπτικής λογοκρισίας».

Το βράδυ της Τετάρτης 17 Δεκεμβρίου, η Σία Κοσιώνη φιλοξένησε τον Αλέξη Παπαχελά σε μια συζήτηση με έντονο συναισθηματικό και πολιτικό βάρος, λίγες ώρες μετά τη δημόσια παρέμβαση του Γιάννη Αλαφούζου, ο οποίος με επιστολή του έκανε λόγο για προληπτική λογοκρισία. Ο διευθυντής της «Καθημερινής» και παρουσιαστής του ΣΚΑΪ τοποθετήθηκε ανοιχτά για την απόφαση του ΕΚΚΟΜΕΔ, εξηγώντας τη δική του οπτική για το ζήτημα.

Ο κύριος Παπαχελάς ξεκαθάρισε εξαρχής ότι αντιλαμβάνεται πλήρως την ευαισθησία και τον πόνο των συγγενών των θυμάτων, τονίζοντας ότι έχει συναντήσει ανθρώπους με αξιοθαύμαστη δύναμη, όπως η μητέρα του Θάνου Αξαρλιάν.

Δεν έκρυψε, ωστόσο, την ενόχλησή του για την εξέλιξη της υπόθεσης, λέγοντας πως κάπου εδώ ένιωσε την ανάγκη να βάλει ένα προσωπικό όριο. Υπενθύμισε ότι πριν από πολλά χρόνια ήταν από τους πρώτους δημοσιογράφους που έφεραν στο φως τις μαρτυρίες των συγγενών των θυμάτων, πληρώνοντας τότε και το αντίστοιχο τίμημα, σπάζοντας μια μακρόχρονη σιωπή γύρω από τη δράση της οργάνωσης.

Όπως ανέφερε, εκείνη την περίοδο η δημόσια συζήτηση για τα θύματα αποτελούσε ταμπού, όμως θεώρησε καθήκον του να το αμφισβητήσει. Γι’ αυτό και, όπως είπε, του προκαλεί ιδιαίτερη πικρία το γεγονός ότι σήμερα ακούγονται κατηγορίες περί «ξεπλύματος» της τρομοκρατίας ή του Δημήτρη Κουφοντίνα. Υπενθύμισε μάλιστα ότι υπήρξε από τους πρώτους που βρέθηκαν στο κτίριο του ΣΚΑΪ τα ξημερώματα μετά την επίθεση, όταν δεν ήταν ακόμη σαφές αν υπήρχαν θύματα, τονίζοντας ότι η στάση του απέναντι στην τρομοκρατία είναι διαχρονικά ξεκάθαρη.

Στη συνέχεια στάθηκε στη φύση της δημοσιογραφικής δουλειάς, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα γεμάτο δύσκολα διλήμματα. Όπως εξήγησε, σε κάθε σοβαρό ιστορικό ντοκιμαντέρ διεθνώς, είτε προέρχεται από το BBC είτε από το CNN είτε από τον ΣΚΑΪ, η έρευνα προϋποθέτει να ακουστούν όλοι οι πρωταγωνιστές, ακόμη και οι πιο σκοτεινοί. «Εγκληματίες, δολοφόνοι, ναζί, δικτάτορες αποτελούν κομμάτι της ιστορικής καταγραφής και δεν μπορούν να αγνοηθούν».

Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, ο Αλέξης Παπαχελάς τόνισε ότι από την πρώτη στιγμή είχε καταστεί σαφές πως το ντοκιμαντέρ θα περιλάμβανε συνεντεύξεις και με τρομοκράτες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι κατέβαλε επανειλημμένες προσπάθειες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ώστε να συμμετάσχουν συγγενείς θυμάτων, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ξεκαθάρισε ότι όποιος αμφισβητεί την κατανόησή του για τον πόνο τους αγνοεί πλήρως την προσωπική του εμπειρία και τη διαχρονική του στάση, σημειώνοντας ότι το ζήτημα αυτό τον αφορά και τον αγγίζει σε προσωπικό επίπεδο.

Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η κρατική χρηματοδότηση θα επέτρεπε τη δημιουργία ενός εξάωρου ντοκιμαντέρ που θα παρουσίαζε συνολικά και σε βάθος την ιστορία της «17 Νοέμβρη». Τόνισε ότι προσπάθησε συνειδητά να συμπεριλάβει όλες τις απόψεις, επαναλαμβάνοντας ότι κατανοεί απολύτως την ευαισθησία και τον πόνο των συγγενών. Παρά ταύτα, υποστήριξε ότι η αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας συχνά συνοδεύεται από δύσκολες αποφάσεις και ανοιχτά διλήμματα.

Όπως είπε, όλοι θα κριθούν για τη δουλειά τους, και ο ίδιος και ο ΣΚΑΪ, όμως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό να προεξοφλείται το περιεχόμενο ενός έργου και να αναστέλλεται η χρηματοδότησή του, πριν αυτό ολοκληρωθεί, χαρακτηρίζοντας την απόφαση ανεξήγητη.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Αταίριαστοι» στον Σκάι ρωτήθηκε για το θέμα του ΕΚΚΟΜΕΔμε δήλωσή του ξεκαθαρίζει: «Δεν τίθεται θέμα λογοκρισίας. Πόσο μάλλον για έναν από τους πιο έγκριτους δημοσιογράφους. Μιλάμε για χρηματοδότηση όχι για λογοκρισία. Λογοκρισία είναι όταν απαγορεύεις.

Μιλάμε για το αν μπορεί το κράτος να χρηματοδοτήσει μια έρευνα. Τι άλλαξε; Από τη στιγμή της πρώτης απόφασης μέχρι τη δεύτερη, μεσολάβησε επιστολή θυμάτων της 17 Νοέμβρη που επισήμαναν ότι δεν δέχονται να είναι στην ίδια εκπομπή με το δολοφόνο των παιδιών τους»…

Η Κομισιόν παρουσίασε τα συνολικά ποσά στους διπλωμάτες την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση ενός δανείου αποζημίωσης ύψους 165 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, μέσω της χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων (assets).

Οι εγγυήσεις, τα λεγόμενα backstops, τα οποία θα κατανεμηθούν αναλογικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ, είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η έγκριση του δανείου από τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ. Ο Βέλγος ηγέτης έχει αντιταχθεί στη χρήση των ρωσικών assets, λόγω ανησυχιών ότι η χώρα του θα υποχρεωθεί τελικά να επιστρέψει τα χρήματα στη Μόσχα. Ρωσικά assets αξίας περίπου 185 δισ. ευρώ βρίσκονται υπό τη διαχείριση του χρηματοπιστωτικού αποθετηρίου Euroclear με έδρα τις Βρυξέλλες, ενώ άλλα 25 δισ.  ευρώ είναι διάσπαρτα σε ιδιωτικούς τραπεζικούς λογαριασμούς σε ολόκληρη την ΕΕ. 

Το Politico σημειώνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα συνεισφέρουν εγγυήσεις στο πακέτο των 210 δισ. ευρώ για την Ουκρανία ανάλογα με το μέγεθος της οικονομίας τους (υπό την προϋπόθεση ότι θα συμμετάσχουν όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ).

Έτσι, για το πακέτο των 210 δισ. στην Ουκρανία, βάσει του ΑΕΠ, στην Ελλάδα αντιστοιχεί μερίδιο της τάξης του 1,3%, που μεταφράζεται σε 2,8 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μερίδιο θα αναλάμβανε η Γερμανία, με ποσοστό 24,4%, δηλαδή 51,3 δισ. ευρώ.

Αναλυτικά η υπόλοιπη λίστα κρατών:

– Γαλλία: 34 δισ. ευρώ (16,2%)

– Ιταλία: 25,1 δισ. ευρώ (12%)

– Ισπανία: 18,9 δισ. ευρώ (9%)

– Ολλανδία: 13,4 δισ. ευρώ (6,4%)

– Πολωνία: 10,3 δισ. ευρώ (4,9%)

– Βέλγιο: 7,2 δισ. ευρώ (3,4%)

– Σουηδία: 7,2 δισ. ευρώ (3,4%)

– Αυστρία: 5,5 δισ. ευρώ (2,6%)

– Δανία: 4,9 δισ. δολάρια (2,3%)

– Ιρλανδία: 4,5 δισ. ευρώ (2,2%)

– Ουγγαρία: 4,4 δισ. ευρώ (1,2%)

– Ρουμανία: 4,4 δισ. ευρώ (2,1%)

– Τσεχία: 3,7 δισ. ευρώ (1,8%)

– Πορτογαλία: 3,3 δισ. ευρώ (1,6%)

– Φινλανδία: 3,2 δισ. ευρώ (1,5%)

– Σλοβακία: 1,5 δισ. ευρώ (0,7%)

– Βουλγαρία: 1,2 δισ. ευρώ (0,6%)

– Κροατία: 1,1 δισ. ευρώ (0,5%)

– Λιθουανία: 934 εκατ. ευρώ (0,4%)

– Σλοβενία: 796 εκατ. ευρώ (0,4%)

– Λετονία: 469 εκατ. ευρώ (0,2%)

– Εσθονία: 466 εκατ. ευρώ (0,2%)

– Κύπρος: 366 εκατ. ευρώ (0,2%)

Ωστόσο, σημειώνει το Politico, τα συνολικά ποσά ανά χώρα ενδέχεται να αυξηθούν, εάν χώρες φιλικές προς το Κρεμλίνο, όπως η Ουγγαρία, αρνηθούν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία, αν και οι χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ μπορούν να βοηθήσουν, εάν το επιθυμούν, καλύπτοντας μέρος της συνολικής εγγύησης. Η Νορβηγία είχε προταθεί ως πιθανός υποψήφιος, έως ότου ο υπουργός Οικονομικών της, Γενς Στόλτενμπεργκ, απομάκρυνε τη χώρα από την πιθανότητα συμμετοχής στο πακέτο.

Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με έλλειμμα προϋπολογισμού ύψους 71,7 δισ. ευρώ το επόμενο έτος και θα πρέπει να αρχίσει να μειώνει τις δαπάνες από τον Απρίλιο, εκτός εάν λάβει νέα χρηματοδότηση. Την Παρασκευή, η Ουγγαρία άσκησε βέτο στην έκδοση νέου χρέους της ΕΕ για την κάλυψη του δημοσιονομικού ελλείμματος του Κιέβου, αναθέτοντας στους Ευρωπαίους ηγέτες το καθήκον να πείσουν τον Μπαρτ Ντε Βέβερ να υποστηρίξει τη χρήση ρωσικών assets κατά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στις 18 Δεκεμβρίου, αντί να αντλήσουν πόρους από τα εθνικά ταμεία τους.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρέθηκε στις Βρυξέλλες την Παρασκευή το βράδυ για να διαβεβαιώσει τον Μπαρτ Ντε Βέβερ ότι η Γερμανία θα παρέχει το 25% του πακέτου, το μεγαλύτερο μερίδιο από οποιαδήποτε άλλη χώρα. «Είχαμε μια πολύ εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων σχετικά με αυτό το ζήτημα», δήλωσε ο Μερτς μετά το δείπνο με τον Βέλγο ηγέτη. «Η  ανησυχία του Βελγίου σχετικά με το ζήτημα της αξιοποίησης των δεσμευμένων ρωσικών assets είναι αναμφισβήτητη και πρέπει να αντιμετωπιστεί με οποιαδήποτε πιθανή λύση, έτσι ώστε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη να αναλάβουν τον ίδιο κίνδυνο».

Πώς θα αξιοποιήσει τα κεφάλαια η Ουκρανία

Το προτεινόμενο δάνειο αποζημίωσης προορίζει 115 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας σε διάστημα πέντε ετών, ενώ 50 δισ. ευρώ θα καλύψουν τις δημοσιονομικές ανάγκες του Κιέβου. Τα υπόλοιπα 45 δισ. ευρώ από το συνολικό πακέτο θα χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή ενός δανείου που χορήγησε η G7 στην Ουκρανία πέρυσι.

Τα κεφάλαια θα καταβληθούν σε έξι δόσεις κατά τη διάρκεια του έτους, σύμφωνα με τις έγγραφα της Κομισιόν, προσθέτει το Politico.

Σημειώνεται επίσης ότι θα θεσπιστούν ορισμένοι μηχανισμοί ελέγχου για να αποτραπεί η κατάχρηση των χρημάτων. Όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, για παράδειγμα, αυτό θα περιλαμβάνει τη διασφάλιση ότι οι συμβάσεις και τα σχέδια δαπανών θα είναι αποδεκτά από την Κομισιόν.

Η Κομισιόν θα αναλύσει επίσης τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας και θα περιγράψει πού λαμβάνει η κυβέρνηση στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, επιτρέποντας στις πρωτεύουσες της ΕΕ να παρακολουθούν τη ροή των χρημάτων προς το Κίεβο.

Συγκεκριμένα, οι ευρωπαϊκές χώρες καταρτίζουν ένα «plan Β» έκτακτης ανάγκης για να αποτρέψουν την οικονομική κατάρρευση της Ουκρανίας στις αρχές του επόμενου έτους, σε περίπτωση που δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στη δέσμευση των ρωσικών παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Στη σύνοδο κορυφής πριν από έναν μήνα, οι ηγέτες της ΕΕ ήλπιζαν να εγκρίνουν πρόταση για τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών αποθεμάτων ώστε να χορηγηθεί στην Ουκρανία «δάνειο αποζημιώσεων» 140 δισ. ευρώ. Όμως το σχέδιο συνάντησε σφοδρή αντίδραση του Βελγίου, στη χώρα του οποίου βρίσκονται τα περισσότερα από τα κεφάλαια.

Τώρα, με τις ειρηνευτικές συνομιλίες να εντείνονται και τα οικονομικά περιθώρια του Κιέβου να στενεύουν, το ζήτημα της αξιοποίησης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων αποκτά νέα επείγουσα διάσταση. «Αν δεν κινηθούμε, θα κινηθούν άλλοι πριν από εμάς», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η νέα «ειρηνευτική πρωτοβουλία» του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να ενισχύσει τη στήριξη στο σχέδιο αξιοποίησης των παγωμένων κεφαλαίων. Σύμφωνα με το σχέδιο, τα χρήματα θα καταστούν αποπληρωτέα προς τη Μόσχα μόνο αν η Ρωσία δεχτεί να καταβάλει στο μέλλον πολεμικές αποζημιώσεις.

Οι διπλωμάτες αναμένουν η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δώσει εντολή για νομικό προσχέδιο τις επόμενες ημέρες. «Το επόμενο βήμα είναι η ετοιμότητα της Επιτροπής να παρουσιάσει νομικό κείμενο», είπε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ωστόσο, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχίες για νομικές ευθύνες και για τον κίνδυνο ρωσικών αντιποίνων.

Έτσι, οι ειδικοί εξετάζουν τώρα εναλλακτικούς τρόπους στήριξης της Ουκρανίας, σε περίπτωση που το σχέδιο δεν είναι έτοιμο εγκαίρως για τη σύνοδο της 18ης Δεκεμβρίου.

Μια επιλογή που κερδίζει έδαφος είναι ένα «ενδιάμεσο» δάνειο-γέφυρα, χρηματοδοτούμενο μέσω δανεισμού της ΕΕ, ώστε να καλύψει τις ανάγκες της Ουκρανίας στις αρχές του 2026. Αυτό θα έδινε χρόνο να ρυθμιστεί η μεγάλη λύση.

Διπλωμάτες ανέφεραν ότι η Ουκρανία θα κληθεί να αποπληρώσει το δάνειο-γέφυρα, μόλις λάβει τους πόρους από το μακροπρόθεσμο δάνειο αποζημιώσεων. Μια ακόμη πιθανότητα είναι ένας συνδυασμός δανείου αποζημιώσεων και κοινού δανεισμού της ΕΕ.

«Δεν μπορώ να φανταστώ σενάριο στο οποίο οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι θα πληρώσουν μόνοι τους τον λογαριασμό», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν.

Κράτη όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Λιθουανία και το Λουξεμβούργο πίεσαν την Επιτροπή να επιταχύνει τις προτάσεις χρηματοδότησης της Ουκρανίας.

Το μοντέλο χρηματοδότησης-γέφυρα είχε τεθεί από τον Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος προειδοποίησε ότι «όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο δυσκολότερο θα γίνεται».

Η Επιτροπή αναγνωρίζει πως το Κίεβο θα βρεθεί αντιμέτωπο με εξάντληση πόρων στις αρχές του 2026.

Την Τρίτη, ο Εμανουέλ Μακρόν είπε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα οριστικοποιήσουν «τις επόμενες ημέρες» μια λύση που θα εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Σε βάθος χρόνου, το δάνειο αποζημιώσεων θεωρείται η μόνη ρεαλιστική λύση, καθώς δεν υπάρχει διάθεση για απευθείας επιχορηγήσεις από εθνικούς προϋπολογισμούς.

Η συναίνεση του Βελγίου παραμένει κρίσιμη: «Δεν βλέπουμε άλλη εφικτή επιλογή από το δάνειο αποζημιώσεων», είπε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Παραμένουν όμως ζητήματα σχετικά με ένα πιθανό δάνειο-γέφυρα μέσω κοινού δανεισμού της ΕΕ, που θα απαιτούσε ομοφωνία των 27 — κάτι που εμποδίζει η Ουγγαρία.

Ελπίζεται ότι η παρουσίαση του δανείου-γέφυρα ως εργαλείο ανοικοδόμησης και όχι χρηματοδότησης του πολέμου ίσως κάμψει αντιρρήσεις.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η νέα δυναμική γύρω από μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία μέσω της ομάδας Τραμπ, με σχέδια που προβλέπουν χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με διπλωμάτες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ελπίζουν ότι έχουν πείσει την ομάδα Τραμπ πως η ΕΕ πρέπει να έχει τον τελικό λόγο στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, στο χρονικό πλαίσιο άρσης κυρώσεων και στην ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.

Ένας άγνωστος αριθμός ανθρώπων φέρεται να έχει χάσει τη ζωή του από AIDS και περίπου 2,5 εκατομμύρια ασθενείς έχουν μείνει χωρίς πρόσβαση σε προληπτική θεραπεία HIV, λόγω των περικοπών στη διεθνή χρηματοδότηση μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με νέα έκθεση της UNAIDS.

Η έκθεση προειδοποιεί ότι «οι διαρκείς ελλείψεις χρηματοδότησης και οι σοβαροί κίνδυνοι για την παγκόσμια αντιμετώπιση του HIV έχουν βαθιές, μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία εκατομμυρίων ανθρώπων».

Κλειστά κέντρα θεραπείας και απώλεια ζωών

Σύμφωνα με την UNAIDS, κοινοτικές οργανώσεις έχουν αναφέρει θανάτους ασθενών που ζούσαν με HIV, μετά το κλείσιμο τοπικών κλινικών και τη διακοπή παροχής θεραπείας. Ο ακριβής αριθμός παραμένει άγνωστος, καθώς η συλλογή δεδομένων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η διεθνής στρατηγική κατά του AIDS εισήλθε σε «κατάσταση κρίσης» όταν οι ΗΠΑ —ο μεγαλύτερος δωρητής παγκοσμίως, υπεύθυνος για το 75% της διεθνούς χρηματοδότησης HIV— προχώρησαν νωρίτερα φέτος σε προσωρινή παύση όλων των σχετικών προγραμμάτων.

Ο Λευκός Οίκος, απαντώντας στο αίτημα για σχολιασμό, απέρριψε τις διαπιστώσεις της έκθεσης ως «εντελώς ψευδείς», υποστηρίζοντας ότι ο Πρόεδρος ενεργεί με «ανθρωπιστική ευαισθησία». Εκπρόσωπος της κυβέρνησης τόνισε ότι η διοίκηση «διασφαλίζει πως όλα τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τους Αμερικανούς φορολογούμενους ευθυγραμμίζονται με τα αμερικανικά συμφέροντα».

Ανακατανομή κονδυλίων διεθνώς και απότομη πτώση στην υποστήριξη

Οι περικοπές δεν περιορίστηκαν στις ΗΠΑ. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης μειώσει δραστικά τα προγράμματα διεθνούς βοήθειας, καθώς δέχθηκαν πίεση να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες.

Παρότι ορισμένα προγράμματα HIV επανεκκίνησαν μέσω του αμερικανικού προγράμματος PEPFAR, η συνολική χρηματοδότηση συνεχίζει να βαίνει μειούμενη, γεγονός που απειλεί ευθέως τον στόχο του 2030 για τον τερματισμό του AIDS ως απειλή για τη δημόσια υγεία.

Οι χώρες αναζητούν αυτάρκεια, αλλά το χάσμα παραμένει τεράστιο

Η Εκτελεστική Διευθύντρια της UNAIDS, Winnie Byanyima, δήλωσε από τη Γενεύη ότι ο οργανισμός συνεργάζεται με τουλάχιστον 30 χώρες για την ενίσχυση της εγχώριας χρηματοδότησης, με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης από διεθνείς δωρητές. Παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι το χρηματοδοτικό κενό δεν μπορεί να καλυφθεί βραχυπρόθεσμα και ότι οι προκλήσεις παραμένουν ιδιαίτερα σοβαρές.

Σύμφωνα με την έκθεση, 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με HIV, ενώ το 2024 καταγράφηκαν 1,3 εκατομμύρια νέες λοιμώξεις.

Η πρόοδος 15 ετών κινδυνεύει να ανατραπεί

Από το 2010 έως το 2024, οι ετήσιοι θάνατοι από AIDS μειώθηκαν κατά 54%, φτάνοντας τις 630.000, ενώ οι νέες λοιμώξεις υποχώρησαν κατά 40%. Όμως, οι πρόσφατες περικοπές έχουν «καταστρέψει» κρίσιμες υπηρεσίες πρόληψης, δημιουργώντας κίνδυνο οπισθοδρόμησης.

Η έκθεση εκτιμά ότι έως τον Οκτώβριο του 2025, περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν την πρόσβαση στην προληπτική θεραπεία PrEP, εξαιτίας της μείωσης της χρηματοδότησης.
Η διανομή προληπτικών φαρμάκων μειώθηκε κατά:

• 31% στην Ουγκάντα
• 21% στο Βιετνάμ
• 64% στο Μπουρούντι

Στη Νιγηρία, η διανομή προφυλακτικών μειώθηκε κατά 55% μέσα σε μόλις τρεις μήνες.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια πλήττονται περισσότερο

Κοινή έρευνα της UNAIDS και του δικτύου για τα δικαιώματα των γυναικών ATHENA Network αποκάλυψε ότι σχεδόν οι μισές γυναίκες και έφηβες ανέφεραν διακοπές ή σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας HIV στις κοινότητές τους.

Πρόκειται για εύρημα που εντείνει τους φόβους για αύξηση νέων λοιμώξεων και ενίσχυση των κοινωνικών ανισοτήτων, ιδιαίτερα στις πιο ευάλωτες ομάδες.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος απείλησε εμμέσως ότι θα κάνει περικοπές στη χρηματοδότηση της Νέας Υόρκης.

«Θα μου είναι δύσκολο, ως πρόεδρος, να δώσω πολλά χρήματα στη Νέα Υόρκη, γιατί αν έχεις έναν κομμουνιστή να διοικεί την πόλη, στην ουσία απλώς σπαταλάς τα χρήματα που στέλνεις εκεί», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι ο Μαμντάνι θα έκανε τον πρώην δήμαρχο της Νέας Υόρκης, τον Μπιλ ντε Μπλάζιο, να φαίνεται «πολύ καλός».

«Θυμάμαι τον Ντε Μπλάζιο, πόσο κακός δήμαρχος ήταν… Αυτός ο άνθρωπος θα κάνει πολύ χειρότερη δουλειά από τον Ντε Μπλάζιο χωρίς αμφιβολία».

Ο Τραμπ έδωσε τη στήριξη του στον Κουόμο, λέγοντας πως «αν πρέπει να διαλέξω ανάμεσα σε έναν κακό Δημοκρατικό και έναν κομμουνιστή, θα επιλέγω πάντα τον κακό Δημοκρατικό, για να είμαι ειλικρινής».