Η δικαστική αυτή εξέλιξη αφορά συγκεκριμένα τους κατόχους των λογαριασμών τύπου «Απλό Ταμιευτήριο» και «Απλός Τρεχούμενος», οι οποίοι έβλεπαν τα υπόλοιπά τους να μειώνονται λόγω της επίμαχης προμήθειας. Η απόφαση εκδόθηκε κατόπιν αντιπροσωπευτικής αγωγής που κατέθεσε η καταναλωτική οργάνωση ΕΚΠΟΙΖΩ, δικαιώνοντας τους πολίτες που διαμαρτύρονταν για τη μονομερή επιβολή του κόστους διαχείρισης των χρημάτων τους.

Το Πρωτοδικείο χαρακτήρισε την απόφαση προσωρινά εκτελεστή, γεγονός που υποχρεώνει την Εθνική Τράπεζα να προχωρήσει στην άμεση διακοπή της χρέωσης. Πλέον, η τράπεζα καλείται να ευθυγραμμιστεί με την ετυμηγορία και να σταματήσει την παρακράτηση της μηνιαίας συνδρομής, ανακουφίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες λογαριασμούς καταθέσεων που επιβαρύνονταν συστηματικά μέχρι σήμερα.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΚΠΟΙΖΩ:

«Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ’ αριθμό 128/2026 απόφασή του, απαγορεύει στην Εθνική Τράπεζα να επιβάλλει τη μηνιαία χρέωση ύψους 0,80 ευρώ στους πελάτες της που διατηρούν σε αυτή τους λογαριασμούς “Απλό Ταμιευτήριο” ή “Απλός Τρεχούμενος”. Η απόφαση εκδόθηκε επί αντιπροσωπευτικής αγωγής της ΕΚΠΟΙΖΩ και το Πολυμελές Πρωτοδικείο την κηρύσσει προσωρινά εκτελεστή. Συνεπώς, η Εθνική Τράπεζα υποχρεούται να σταματήσει άμεσα τη χρέωση εκατοντάδων χιλιάδων λογαριασμών καταθέσεων στους οποίους έχει επιβάλει τη μηνιαία συνδρομή των 0,80 ευρώ.

Ειδικότερα, η Εθνική Τράπεζα, με επιστολές που απέστειλε τον προηγούμενο χρόνο στους καταναλωτές που διατηρούσαν τους παραπάνω λογαριασμούς καταθέσεων, γνωστοποιούσε ότι θα τους μετατρέψει σε λογαριασμούς «προνομίων», ότι θα μπορούν δηλαδή να διενεργούν μία σειρά από συναλλαγές δωρεάν. Για το λόγο αυτό, οι λογαριασμοί τους θα επιβαρύνονταν με 0,80 ευρώ το μήνα, ανεξάρτητα αν οι καταναλωτές θα έκαναν χρήση των υποτιθέμενων προνομίων. Συγχρόνως, τους έθετε μία δίμηνη προθεσμία να εναντιωθούν στην επιστολή της, ώστε να μην ισχύσει η χρέωση και το πακέτο «προνομίων». Αν, μάλιστα, ο καταναλωτής διατηρούσε περισσότερους λογαριασμούς, η χρέωση επιβαλλόταν σε όλους.

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι η πληροφόρηση που παρείχε η τράπεζα στους καταναλωτές με την επιστολή της ήταν παραπλανητική. Και αυτό γιατί μία σειρά από συναλλαγές που περιλαμβάνονταν στο πακέτο και που η τράπεζα υποστήριζε ότι μπορούσαν πλέον να τις διενεργούν δωρεάν, προσφέρονταν ήδη χωρίς καμία επιβάρυνση. Έτσι λ.χ. η τράπεζα εμφάνιζε ως παροχές του λογαριασμού προνομίων τις πάγιες εντολές ή μεταφορές για πληρωμή λογαριασμών προς διάφορους οργανισμούς, τη μεταφορά χρημάτων έως 500 ευρώ ημερησίως μέσω IRIS Payments, τη φόρτιση προπληρωμένης κάρτας ανεξαρτήτως ποσού, την έκδοση αντιγράφου λογαριασμού κ.ά. Το γεγονός μάλιστα ότι η εν λόγω χρέωση επιβαλλόταν αυτομάτως επέτεινε ακόμη περαιτέρω τον παραπλανητικό χαρακτήρα της παρεχόμενης πληροφόρησης.

Παραβίασε τις υποχρεώσεις διαφάνειας και ενημέρωσης

Το Δικαστήριο έκρινε ότι, η Τράπεζα παραβίασε τις υποχρεώσεις διαφάνειας και σαφούς ενημέρωσης που είχε με βάση το ν. 4537/18 και την Οδηγία 2015/2366 για τις υπηρεσίες πληρωμών. Υποχρεώνει συνεπώς την τράπεζα να παύσει να χρεώνει τους καταναλωτές με την παραπάνω μηνιαία επιβάρυνση. Είναι η πρώτη φορά, μάλιστα, που πρωτόδικη απόφαση επί αντιπροσωπευτικής αγωγής κηρύσσεται ήδη προσωρινά εκτελεστή. Επιπλέον, το Δικαστήριο επιβάλλει σε βάρος της τράπεζας χρηματική ποινή 50.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, εφόσον η επιβολή της χρέωσης αυτής κρίθηκε παράνομη, η Εθνική τράπεζα οφείλει να αντιλογίσει τις χρεώσεις που επιβλήθηκαν στους καταναλωτές εξαιτίας της παραπάνω παράνομης μεθόδευσης.

Η ΕΚΠΟΙΖΩ επισημαίνει ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι τράπεζες, συστηματικά τον τελευταίο χρόνο, αντιμετωπίζουν τους λογαριασμούς καταθέσεων των καταναλωτών ως λογαριασμούς πληρωμών, επιδιώκοντας, με παραπλανητικές και αδιαφανείς μεθόδους, να επιβάλλουν «πακέτα υπηρεσιών» για τα οποία οι καταναλωτές δεν έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, με σκοπό να πλήξουν σε τελική ανάλυση τους λογαριασμούς καταθέσεων των καταναλωτών.

Η ΕΚΠΟΙΖΩ έχει καταθέσει, άλλωστε, αντιπροσωπευτική αγωγή και κατά άλλης τράπεζας, για την οποία εκκρεμεί η έκδοση απόφασης, ενώ ήδη εξετάζει καταγγελίες για τρίτη συστημική τράπεζα που προχώρησε στην ίδια πρακτική χρέωσης, χωρίς να υπάρξει μάλιστα οποιαδήποτε πληροφόρηση των πελατών της.

Η ΕΚΠΟΙΖΩ θα συνεχίσει με αφοσίωση και συνέπεια τον δικαστικό της αγώνα για την απαγόρευση, όχι μόνο των παραπάνω, αλλά και πολλών άλλων καταχρηστικών χρεώσεων, οι οποίες δυστυχώς επανεμφανίζονται ή εξαπλώνονται στις σύγχρονες τραπεζικές πρακτικές. Καλεί δε τις αρμόδιες αρχές, και ιδίως την Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, να ασκήσουν επιτέλους τις ελεγκτικές και κυρωτικές τους αρμοδιότητες και να μην συμπεριφέρονται ως παρατηρητές.

Ενημερώνουμε τους καταναλωτές οι οποίοι έχουν επιβαρυνθεί με τη χρέωση των 0,80 λεπτών, να ελέγξουν τους λογαριασμούς τους για τον αντιλογισμό της παράνομης χρέωσης και να μας απευθυνθούν για περισσότερες πληροφορίες και ενημέρωση».

Η ρύθμιση, η οποία ψηφίστηκε στις 25 Ιουλίου, συνοδεύτηκε από την ελάχιστη δυνατή περίοδο προσαρμογής, ώστε να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν και να αποδώσει άμεσα οφέλη στους πολίτες. Έτσι, από αύριο, όλοι οι Έλληνες πολίτες θα μπορούν να πραγματοποιούν αναλήψεις χωρίς καμία απολύτως προμήθεια από το δίκτυο των τραπεζών.

Η ρύθμιση προβλέπει:

• Μηδενισμό προμηθειών για αναλήψεις μετρητών μεταξύ όλων των τραπεζών που συμμετέχουν στο διατραπεζικό σύστημα ΔΙΑΣ.
• Κατάργηση χρεώσεων από τρίτους παρόχους όταν υπάρχει άμεση ή έμμεση μετοχική σύνδεση με την τράπεζα του πελάτη.
• Μηδενικές χρεώσεις και από τρίτους παρόχους σε δημοτικές κοινότητες όπου λειτουργεί μόνο ένα ΑΤΜ.
• Πλαφόν 1,50 ευρώ για αναλήψεις από ΑΤΜ τρίτων παρόχων υπηρεσιών πληρωμών σε όλη τη χώρα.
• Δωρεάν ερώτηση υπολοίπου για όλους τους κατόχους καρτών, ανεξαρτήτως τράπεζας ή παρόχου ΑΤΜ.
• Ενιαία χρέωση 0,50 ευρώ για αποστολή εμβασμάτων μέσω ψηφιακών καναλιών (web, mobile, internet banking) από τρίτους παρόχους, σε ισοτιμία με τις χρεώσεις των τραπεζών.
• Νομοθετική κατοχύρωση ότι καμία τράπεζα δεν μπορεί να χρεώνει τους πελάτες της για αναλήψεις μετρητών.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η νέα πολιτική έρχεται να απαντήσει σε ένα χρόνιο αίτημα των πολιτών για δίκαιες και διαφανείς χρεώσεις στις τραπεζικές υπηρεσίες.

Η κυβερνητική παρέμβαση ουσιαστικά μηδενίζει όλες τις τραπεζικές προμήθειες και κυρίως εκείνες που επιβάλλονται στις αναλήψεις των ΑΤΜ.

Η τροπολογία του Υπουργείου Οικονομικών θα ενταχθεί στο νομοσχέδιο για τον τελωνειακό κώδικα και η ενεργοποίησή της αναμένεται 15 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ, πριν το τέλος του Αυγούστου κατά πάσα πιθανότητα.

Οι βασικές αλλαγές στις τραπεζικές χρεώσεις:

• Κατάργηση προμηθειών για αναλήψεις από ΑΤΜ άλλων τραπεζών-μελών της ΔΙΑΣ
• Οι καταθέτες απαλλάσσονται πλέον από την προμήθεια 1,50–2,00 ευρώ όταν πραγματοποιούν αναλήψεις από ΑΤΜ άλλης τράπεζας που συμμετέχει στο διατραπεζικό σύστημα ΔΙΑΣ.
• Μηδενικές χρεώσεις σε ΑΤΜ παρόχων με μετοχική σύνδεση
• Όταν η τράπεζα του πελάτη έχει μετοχική σχέση με πάροχο ΑΤΜ, οι αναλήψεις στα ΑΤΜ του παρόχου θα γίνονται χωρίς καμία επιβάρυνση.
• Πλαφόν 1,50 ευρώ για λοιπές χρεώσεις
• Θεσπίζεται ανώτατο όριο προμήθειας 1,50 ευρώ για αναλήψεις από ΑΤΜ ξένων τραπεζών που δεν συμμετέχουν στη ΔΙΑΣ ή από τρίτους παρόχους, όταν σήμερα οι χρεώσεις μπορούν να ξεπεράσουν τα 5 ευρώ.

• Σε δημοτικές κοινότητες όπου λειτουργεί μόνο ένα ΑΤΜ, είτε τραπεζικό είτε παρόχου, οι αναλήψεις θα πραγματοποιούνται χωρίς καμία προμήθεια, ανεξαρτήτως ιδιοκτησίας.
• Δωρεάν ερωτήσεις υπολοίπου και εναρμόνιση χρεώσεων για εμβάσματα
• Oι ερωτήσεις υπολοίπου θα παρέχονται χωρίς χρέωση, ενώ οι χρεώσεις για εμβάσματα από τρίτους παρόχους εναρμονίζονται με αυτές των τραπεζών.

Τι ισχύει σήμερα

Σήμερα η ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ τρίτου παρόχου, επιφέρει για τον καταναλωτή τις ακόλουθες 2 επιβαρύνσεις:

Πρώτον, το Τέλος Απευθείας Χρέωσης (Direct Access Fee, DAF), το οποίο έχει επιβληθεί από το 2018.

Μετά τη μείωσή του από τις αρχές του 2024, σε συνέχεια συμβιβασμού μεταξύ τραπεζών και Επιτροπής Ανταγωνισμού, αυτό κυμαίνεται από 1,5 έως 2 ευρώ ανά συναλλαγή, ανάλογα με την τράπεζα που λειτουργεί το ΑΤΜ:

• Alpha Bank: 1,80 ευρώ
• Eurobank: 1,80 ευρώ
• Εθνική Τράπεζα: 1,90 ευρώ
• Τράπεζα Πειραιώς: 2 ευρώ
• Attica Bank: 1,50 ευρώ

Δεύτερον, την προμήθεια της τράπεζας, η οποία έχει εκδώσει την κάρτα που χρησιμοποιείται και κυμαίνεται από 0,50 έως 0,75 ευρώ:

• 0,75 ευρώ για τους πελάτες των Alpha Bank, Eurobank και Εθνικής Τράπεζας
• 0,5 ευρώ για τους πελάτες των Πειραιώς και των Attica Bank

Με αυτά τα δεδομένα, το συνολικό κόστος για ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ διαφορετικής τράπεζας κυμαίνεται σήμερα από 2 έως και 2,75 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση.

Τα «ανεπαρκή μέτρα» που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, αναφέρει ο Αλέξης Χαρίτσης, «δεν προέρχονται από την καλή τους την καρδιά, αλλά είναι ακριβώς αποτέλεσμα αυτής της πίεσης». Για αυτό, διαμηνύει, «η μάχη δεν σταματά εδώ», αντίθετα πρέπει να μπει ένα τέλος στην αισχροκέρδεια στις τράπεζες, το ρεύμα, το σούπερ μάρκετ.

«Αυτή είναι η τροπολογία την οποία καταθέσαμε σήμερα το πρωί για την κατάργηση όλων των χρεώσεων και των προμηθειών στις συναλλαγές σε τραπεζικά ΑΤΜ.

Όπως ακριβώς είχαμε δεσμευθεί.

Γιατί τις προηγούμενες ημέρες η Νέα Αριστερά έκανε μια μεγάλη προσπάθεια για να αναδείξει αυτό το πολύ σημαντικό ζήτημα.

Και βεβαίως, τα μέτρα — τα ανεπαρκή μέτρα — που ανακοίνωσε σήμερα η κυβέρνηση, δεν προέρχονται από την καλή τους την καρδιά, αλλά είναι ακριβώς αποτέλεσμα αυτής της πίεσης.

Η μάχη, όμως, δεν σταματάει εδώ.

Γιατί πρέπει να βάλουμε τέλος στην αισχροκέρδεια:

στις τράπεζες, στο ρεύμα, στο σούπερ μάρκετ.

Κύριε Μητσοτάκη, όλα εδώ πληρώνονται τελικά.

Και ο λογαριασμός θα γυρίσει σε εσάς».

Σημειώνεται πως η Νέα Αριστερά σήμερα το πρωί είχε καταθέσει τροπολογία στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την κατάργηση όλων των χρεώσεων που επιβάλλονται σε βασικές συναλλαγές (ανάληψη μετρητών, ερώτηση υπολοίπου, αλλαγή PIN), με στόχο την προστασία των πολιτών από τις αυθαίρετες χρεώσεις και προμήθειες στις τραπεζικές συναλλαγές μέσω ΑΤΜ.

Η τροπολογία προέβλεπε τα εξής:

• Κατάργηση όλων των χρεώσεων σε αναλήψεις, ερωτήσεις υπολοίπου, αλλαγή PIN, ακόμη και όταν το ΑΤΜ ανήκει σε άλλο πιστωτικό ίδρυμα ή θυγατρική ή τρίτη εταιρεία.
• Επιβολή αυστηρών προστίμων (έως 500.000 ευρώ ανά ΑΤΜ) και δυνατότητα αναστολής ή ακόμα και ανάκλησης άδειας λειτουργίας σε περιπτώσεις παραβάσεων.

Στο σκεπτικό της η Νέα Αριστερά μεταξύ άλλων ανέφερε:

«Σε μια εποχή όπου οι τράπεζες καταγράφουν υψηλή κερδοφορία, ενώ έχουν κλείσει  καταστήματα από απομακρυσμένες και ευάλωτες περιοχές, η επιβολή νέων χρεώσεων μετατρέπει τα ΑΤΜ σε μηχανές άντλησης εσόδων σε βάρος των πολιτών και ειδικά των ευάλωτων ομάδων. Η Νέα Αριστερά δηλώνει ξεκάθαρα: Οι βασικές τραπεζικές υπηρεσίες δεν είναι εμπόρευμα. Είναι δικαίωμα.

Η Νέα Αριστερά αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την υπεράσπιση της κοινωνικής πλειοψηφίας και τη ρύθμιση της αυθαιρεσίας των τραπεζών. Η χρηματοπιστωτική εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με μεσάζοντες και τέλη, αλλά με διαφάνεια, ισότητα πρόσβασης και δημόσιο έλεγχο.

Η κοινωνία δεν αντέχει άλλη λεηλασία».

Σύμφωνα με την εφημερίδα Καθημερινή, αν και οι μειώσεις δεν θα είναι οριζόντιες, εκτιμάται ότι θα επιφέρουν μια ελάφρυνση στις εν λόγω χρεώσεις της τάξης του 25%-30%. Τούτο πρακτικά σημαίνει ότι η συνολική επιβάρυνση που έχει ένας καταναλωτής όταν κάνει ανάληψη χρημάτων από ΑΤΜ τράπεζας διαφορετικής από αυτήν στην οποία έχει τον λογαριασμό του, και η οποία σήμερα κυμαίνεται από 2,60 έως 3,75 ευρώ ανάλογα με το ποια είναι η τράπεζα-εκδότρια της κάρτας και η τράπεζα στην οποία ανήκει το ΑΤΜ που χρησιμοποίησε, θα υποχωρήσει κάτω από τα 3 ευρώ.

Η απόφαση αναμένεται να ανακοινωθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού σήμερα, αποτελώντας κατά κάποιον τρόπο το «κύκνειο άσμα» του Ιωάννη Λιανού, η θητεία του οποίου λήγει στις 3 Ιανουαρίου 2024. Σε ανακοινώσεις για τις νέες χρεώσεις αναμένεται να προβούν και οι ίδιες οι τράπεζες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προμήθειες για την ανάληψη μετρητών συγκαταλέγονταν σε αυτές που είχαν βρεθεί στο στόχαστρο και της Τράπεζας της Ελλάδος, με τον διοικητή της να ζητεί στις αρχές του καλοκαιριού τη δημοσιοποίηση των σχετικών τιμολογίων από τις τράπεζες.