Οι ευνοϊκοί όροι με τους οποίους εκτοκίζεται το μεγαλύτερο μέρος του Δημοσίου Χρέους, αλλά και η σημαντική αποκλιμάκωση του ως ποσοστού επί του ΑΕΠ, δεν έχουν καταφέρει ακόμη να περιορίσουν το βάρος των τόκων που καταβάλλει η Ελλάδα για την εξυπηρέτηση του, με αποτέλεσμα να είναι αναλογικά πολλοί περισσότεροι σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των Μνημονίων, στο πλαίσιο της πολιτικής που ήδη εφαρμόζεται.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2024 η Ελλάδα διέθεσε το 3,5% του ΑΕΠ της για την πληρωμή τόκων ενώ κατά μέσο όρο το ποσοστό αυτό στην ευρωζώνη ήταν μόλις 1,9%. Η σχετική δαπάνη στην Ελλάδα θα υποχωρήσει ελαφρώς στο 3,3%, το 2025 ενώ στην ευρωζώνη θα διαμορφωθεί στο 2%. Τη διετία 2026 -2027 οι πληρωμές για τόκους στην Ελλάδα θα κυμανθούν μεταξύ 3,1% -3,2%, έναντι 2,1% – 2,2% στην ευρωζώνη. Από την άλλη πλευρά, οι αμυντικές δαπάνες ανήλθαν στο 2,7% του ΑΕΠ το 2021, στο 2,6% του ΑΕΠ το 2022 και στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023.

Για τον λόγο αυτόν όπως επισημαίνεται στην τελευταία Έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου ότι «απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση λόγω του υψηλού επιπέδου χρέους της ελληνικής οικονομίας, το οποίο παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ, και υπερβαίνει κατά πολύ τον στόχο του κανόνα του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ που είναι της τάξης του 60% του ΑΕΠ.»

Η σημαντική αποκλιμάκωση του Χρέους της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να συνεχιστεί όλη τη δεκαετία, καθώς από το 154,2% του ΑΕΠ το 2024 αναμένεται να υποχωρήσει στο 145,9% το 2026 και στο 119% το 2029.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κύριοι παράγοντες που συμβάλουν σε αυτή την ταχεία αποκλιμάκωση είναι η διατήρηση ισχυρής πραγματικής ανάπτυξης (3,3 ποσοστιαίες μονάδες), η σημαντική αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος (2,9 ποσοστιαίες μονάδες) και η διαφορά μεταξύ του έμμεσου επιτοκίου δανεισμού και του ρυθμού μεταβολής του ονομαστικού ΑΕΠ (snowball effect) κατά 5,3 ποσοστιαίες μονάδες.

Ωστόσο, όπως προειδοποιεί το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η θετική διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων συμβάλλει μεν στην μείωση του χρέους, αυτό ωστόσο δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο, διότι τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά μόνο όσο η δημοσιονομική πολιτική παραμένει προσεκτική· διαφορετικά, οι αγορές αυξάνουν το κόστος δανεισμού και επηρεάζονται αρνητικά η εμπιστοσύνη και η ανάπτυξη. Καθώς περίπου το 70% του δημόσιου χρέους, που ανήκει σε ευρωπαϊκούς θεσμούς θα αποπληρώνεται έως το 2070, το τμήμα του χρέους που θα κατέχεται από ιδιώτες αναμένεται να αυξηθεί . Για να μην αυξηθεί υπερβολικά το νέο ιδιωτικά κατεχόμενο χρέος και για να διατηρηθεί η σταθερότητα, απαιτούνται πρωτογενή πλεονάσματα. Έτσι, η δημοσιονομική πολιτική χρειάζεται να παραμείνει προληπτική, ώστε η πορεία του χρέους να συνεχίσει να βελτιώνεται.

Πηγή: ΑΠΕ

Στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι το 2025 θα είναι έτος νέων αναβαθμίσεων, λόγω της συνέχισης των ισχυρών αναπτυξιακών επιδόσεων της οικονομίας, της απρόσκοπτης απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των μεταρρυθμίσεων που αυτή συνεπάγεται καθώς και των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων που καταγράφει ο προϋπολογισμός.

Economy & Finance Ministry: Moody’s analysis records significant progress in the Greek economyhttps://t.co/jS4AdjZIxm pic.twitter.com/JdB7ri7Zz1

— ANA-MPA news (@amna_newseng) March 19, 2024

Τον «χορό» των αξιολογήσεων θα ανοίξει στις 7 Μαρτίου, ο καναδικός οίκος DBRS, ο οποίος είχε αναβαθμίσει τις προοπτικές της οικονομίας από «σταθερές» σε «θετικές», τον περασμένο Σεπτέμβριο. Πρόσφατα ο οίκος σε ανάλυσή του τόνιζε ότι η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα παρά τα πολλαπλά σοκ(πανδημία, ενεργειακή κρίση) και παραμένει στο δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης.

Ο DBRS έδωσε στην Ελλάδα την επενδυτική βαθμίδα τον Σεπτέμβριο του 2023 (BBB με σταθερή τάση) και τον Σεπτέμβριο του 2024 αναβάθμισε την τάση σε θετική, δημιουργώντας έτσι προσδοκίες για μία νέα αναβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου φέτος. Αν αυτή δεν έρθει τον Μάρτιο, θα υπάρχει μία ακόμη δυνατότητα με τη νέα αξιολόγηση του οίκου στις 5 Σεπτεμβρίου.

Θα ακολουθήσει, μία εβδομάδα αργότερα, στις 14 Μαρτίου ο οίκος Moody’s που αναβάθμισε τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας από «σταθερές» σε «θετικές» τον Σεπτέμβριο.

Ο Moody’s είναι ο μόνος από τους πέντε αναγνωρισμένους από την ΕΚΤ οίκους, ο οποίος δεν έχει δώσει ακόμη την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα, αλλά φέτος μπορεί να είναι η χρονιά που θα συμβεί αυτό, δεδομένου ότι η αξιολόγησή του είναι ένα σκαλοπάτι παρακάτω (Ba1) και τον περασμένο Σεπτέμβριο αναθεώρησε τις προοπτικές σε θετικές. Η δεύτερη αξιολόγηση του Moody’s φέτος θα γίνει στις 19 Σεπτεμβρίου.

Ο οίκος αξιολόγησης Moody’s τον περασμένο Σεπτέμβριο αναθεώρησε σε θετική από σταθερή την προοπτική της πιστοληπτικής διαβάθμισης της χώρας (Βa1), επισημαίνοντας την καλύτερη των εκτιμήσεων εκτέλεση του προϋπολογισμού και τη βελτίωση του τραπεζικού τομέα.

Στις 18 Απριλίου θα είναι η σειρά της Standard & Poor’s να ανακοινώσει τη δική της αξιολόγηση.

Τα ελληνικά ομόλογα

Το 2024 ήταν σημείο καμπής για τα ελληνικά ομόλογα καθώς υπήρξε υψηλότερη ζήτηση από ξένους επενδυτές, και μάλιστα από επενδυτές που είχαν να αγοράσουν ελληνικούς τίτλους για περισσότερα από 10 έτη.

Σύμφωνα με τον Riccardo Abbona, Managing Director Head of DCM & Risk Solutions, Greece & Italy – Barclays η νέα σύνθεση της επενδυτικής βάσης επιβεβαιώθηκε και από την προσθήκη 26 νέων λογαριασμών στη λίστα των Top-50 επενδυτών για ελληνικά ομόλογα του 2024.

Το 2024, η Ελλάδα/ΟΔΔΗΧ, δεδομένης της επίτευξης επενδυτικής βαθμίδας του 2023, προχώρησε σε δύο πολύ επιτυχημένες νέες εκδόσεις αναφοράς ΟΕΔ με διάρκεια 10 και 30 ετών. Μέσω αυτών των δύο κοινοπρακτικών εκδόσεων ομολόγων, η Ελλάδα άντλησε 4 δισ. ευρώ και 3 δισ. ευρώ αντίστοιχα, ποσό ρεκόρ όσον αφορά τα εκδοθέντα ποσά και ταυτόχρονα διεύρυνε τη βάση των επενδυτών πραγματικού χρήματος κατά 30%, έχοντας επιτύχει νέα ρεκόρ όσον αφορά το μέγεθος των βιβλίων εντολών, την ποιότητα των επενδυτών και τη μείωση των περιθωρίων δανεισμού. Σύμφωνα με την Αlpha Bank ο δείκτης των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατέγραψε το 2024 τη δεύτερη μεγαλύτερη συνολική απόδοση (μετά την Ιταλία) ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης.

Περιβάλλον εγγυήσεων

Υπάρχουν αρκετοί καταλύτες που θα μπορούσαν να συντηρήσουν την θετική πορεία των Ελληνικών ομολόγων και το 2025. Κατ’ αρχήν, το υποστηρικτικό μακροοικονομικό περιβάλλον, με προεξάρχουσα την συνεχιζόμενη δημοσιονομική υπεραπόδοση, ενισχύει τα περιθώρια για περαιτέρω αναβαθμίσεις της αξιολόγησης του Ελληνικού χρέους την επόμενη διετία 2025-2026.

Η πολιτική πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους θα συνεχιστεί το 2025. Η κυβέρνηση εντός του επόμενου έτους θα προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους 5 δισ. ευρώ από δάνεια του Greek Loan Facility τα οποία θα ωρίμαζαν μεταξύ 2033 και 2042.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις το δημόσιο χρέος από 163,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2023 εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 154% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024, για να περιοριστεί περαιτέρω στο 147,5% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025. Το ΔΝΤ συνεκτιμώντας τη δημοσιονομική πρόοδο της χώρας και τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας έχει προβλέψει ότι η μείωση του χρέους θα ανέλθει σε 30 μονάδες του ΑΕΠ έως το 2029.

Μέσα στο 2025 αναμένεται ο οίκος Moody’s να αναβαθμίσει τη χώρα σε επενδυτική βαθμίδα, κάτι που θα συντηρήσει τη ζήτηση για ελληνικά ομόλογα, σύμφωνα με τους αναλυτές της Αlpha Bank.

Η Wood σε πρόσφατη ανάλυση θεωρεί ότι τα ελληνικά ομόλογα είναι «αδικημένα», με βάση το δυνατό story της ελληνικής οικονομίας.

«Ταύρος» για τα ελληνικά ομόλογα δηλώνει ο ελβετικός οίκος UBS και «βλέπει» αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα από την Moody΄s. Τονίζει ότι τα ελληνικά ομόλογα αποτελούν ευκαιρία αγοράς.

Εκείνο το οποίο δείχνει ουσιαστικά είναι ότι το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώνεται στο 163,9% έναντι αρχικής εκτίμησης για χρέος το 2023 στο 161,9%.

Όπως μεταδίδει η ΕΡΤ καθοριστικός παράγοντας είναι το γεγονός ότι το προηγούμενο έτος το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν αυξήθηκε με ταχύτερους ρυθμούς από τις αρχικές εκτιμήσεις.

Σε απόλυτους αριθμούς διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα 225 δισεκατομμύρια ευρώ, με θετική επίπτωση, παρά την ενσωμάτωση αυτή των αναβαλλόμενων τόκων.

Πηγή: ΕΡΤ

Υπενθυμίζεται ότι έχουν προηγηθεί οι αποπληρωμές δανείων ύψους 5.290 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2023 και 2.645 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2022.

Μετά και την αποπληρωμή αυτή το Χρέος της Γενικής Κυβέρνησης το 2024 αναμένεται να περιοριστεί οριακά στα 356,5 δισ. ευρώ από 356,7 δις. ευρώ που ήταν το 2023. Σε σύγκριση με το ΑΕΠ της χώρας η μείωση που καταγράφεται είναι μεγαλύτερη χάρη στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που εμφανίζει η ελληνική οικονομία. Έτσι το 2024 το Χρέος της Γενικής Κυβέρνησης θα υποχωρήσει στο 153,7% του ΑΕΠ από 161,9% το 2023.

Το 2025 το Χρέος της Γενικής Κυβέρνηση προβλέπεται να υποχωρήσει στο 149,1% ΑΕΠ με την ονομαστική του αξία να αυξάνεται σε σχέση με φέτος, στα 361,4 δισ. ευρώ.

Για την εξυπηρέτηση του Χρέους ο Προϋπολογισμός κατέβαλε τόκους 6,98 δισ. ευρώ το 2024 ποσό που αντιστοιχεί στο 3% του ΑΕΠ, ενώ το 2025 η σχετική δαπάνη προβλέπεται να μειωθεί οριακά στα 6,9 δισ. ευρώ, ήτοι 2,8% του ΑΕΠ.

Η δανειακή στρατηγική που θα ακολουθήσει την επόμενη χρονιά ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, μεταξύ άλλων προβλέπει περιορισμένο εύρος εκδόσεων, λόγω των χαμηλών χρηματοδοτικών αναγκών αλλά και της πρόωρης αποπληρωμής των δανείων που προαναφέρθηκε. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού, η στόχευση της δανειακής στρατηγικής θα είναι η διασφάλιση της συνεχούς εκδοτικής παρουσίας του Ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς αγορές κεφαλαίων, η περαιτέρω παροχή εκδόσεων υψηλής ρευστότητας με διατήρηση κατά το δυνατόν της ήδη εκτεταμένης φυσικής ωρίμανσής τους, η μείωση των περιθωρίων δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου καθώς και η περαιτέρω διασφάλιση της συνέπειας του Ελληνικού Δημοσίου ως κρατικού εκδότη με χαρακτηριστικά χώρας της Ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, θα αξιοποιηθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό οι υφιστάμενες θέσεις και τα χαρακτηριστικά του ελληνικού χαρτοφυλακίου δημόσιου χρέους, στο πλαίσιο των εν γένει ευκαιριών που παρέχονται στο βραχυχρόνιο τμήμα της ευρωπαϊκής καμπύλης.

Σύμφωνα με την ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους, η Ελλάδα θεωρείται ότι αντιμετωπίζει χαμηλούς κινδύνους βραχυπρόθεσμα, υψηλούς κινδύνους μεσοπρόθεσμα και χαμηλούς κινδύνους μακροπρόθεσμα. Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου για το 2024 και το 2025 είναι χαμηλές, λόγω των προβλεπόμενων πρωτογενών πλεονασμάτων και της μέτριας απόσβεσης του χρέους, η οποία οφείλεται επίσης στην προηγούμενη μερική προπληρωμή του ελληνικού δανείου. «Η Ελλάδα διατηρεί ένα σημαντικό απόθεμα μετρητών και έχει διατηρήσει συνεχή πρόσβαση στην αγορά, εν μέσω περιορισμένων περιθωρίων αποδόσεων, μετά από πρόσφατες αναβαθμίσεις σε επενδυτική βαθμίδα», τονίζει η Επιτροπή.

Η έκθεση της Επιτροπής επισημαίνει, ακόμα, τα εξής:

Η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα αναμένεται να επιταχυνθεί ελαφρά, με την ανάπτυξη να συνεχίζει να υπερβαίνει το μακροπρόθεσμο δυναμικό το 2024-2025. Η Ελλάδα κατέγραψε αύξηση 2% του πραγματικού ΑΕΠ το 2023, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ και της ζώνης του ευρώ, 0,4%, επισημαίνεται στην έκθεση. Η αύξηση της παραγωγής αναμένεται να ανακτήσει δυναμική, υποστηριζόμενη από την επιτάχυνση των επενδύσεων και τη σταθερή ανάπτυξη της ιδιωτικής κατανάλωσης, φθάνοντας στο 2,2% και 2,3% το 2024 και το 2025, αντίστοιχα.

Μετά από μια περίοδο σταθερών ρυθμών πληθωρισμού από τα μέσα του 2023, ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί με μέτριο ρυθμό φθάνοντας στο 2,8% το 2024 και στο 2,1% το 2025. Οι πιέσεις στις τιμές αναμένεται να υποχωρήσουν μόνο σταδιακά λόγω του συνεχούς υψηλού πληθωρισμού των τροφίμων και των σταθερών μισθών ανάπτυξη που τροφοδοτείται από τις αυστηρότερες συνθήκες της αγοράς εργασίας και την πρόσφατη αύξηση του κατώτατου μισθού.

Η ανεργία προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται, αν και οι βελτιώσεις στην αγορά εργασίας αναμένεται να επιβραδυνθούν από τον ισχυρό κατακερματισμό της αγοράς εργασίας.

Παρά τη σημαντική μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το 2023 στο 6,3% του ΑΕΠ, παραμένει υψηλό και αναμένεται να περιοριστεί μόνο μέτρια τα επόμενα χρόνια λόγω της αναμενόμενης αύξησης των εισαγωγών κεφαλαιουχικών αγαθών εν μέσω ισχυρότερης επενδυτικής δραστηριότητας.

Το ονομαστικό έλλειμμα του προϋπολογισμού βελτιώθηκε το 2023 και αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω στο 1,2% του ΑΕΠ το 2024 και στο 0,8% το 2025. Η βελτίωση το 2023 οφείλεται κυρίως στη σταδιακή κατάργηση των ενεργειακών μέτρων. Η βελτίωση και τα δύο έτη οφείλεται κυρίως στη συγκρατημένη αύξηση των τρεχουσών δαπανών. Οι αρχές έχουν λάβει ορισμένα δημοσιονομικά μέτρα το 2024, συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης της φορολογίας των αυτοαπασχολούμενων, τα οποία θα έχουν ελαφρώς θετικό αντίκτυπο στο συνολικό δημοσιονομικό ισοζύγιο.

Το συνολικό απόθεμα ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει αυξηθεί, σχεδόν εξ ολοκλήρου λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών στα νοσοκομεία.

Το απόθεμα των καθυστερούμενων συντάξεων μειώθηκε περαιτέρω.

Το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις τράπεζες μειώθηκε περαιτέρω το 2023, λόγω κυρίως των πωλήσεων μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Οι πολιτικές του χρηματοπιστωτικού τομέα για την αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων παλαιού τύπου εφαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό εντός του χρονοδιαγράμματος και πρόκειται να ολοκληρωθούν το 2024.

Η διαδικασία εκκαθάρισης των εκκρεμών υποθέσεων αφερεγγυότητας των νοικοκυριών έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, καθώς σχεδόν όλες οι υποθέσεις (99,5%) θα έχουν εκδικαστεί στο δικαστήρια έως τα μέσα του 2024.

Η διαδικασία για τη σύσταση του οργανισμού πώλησης και μίσθωσης αναμένεται να ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2024. Κατά την εκκαθάριση των εκκρεμών κρατικών εγγυήσεων, οι αρχές σχεδιάζουν να διεκπεραιώσουν όλες τις αξιώσεις έως το τέλος του 2024 και έχουν νομοθετήσει μια σειρά διατάξεων για την εξάλειψη των εναπομενόντων νομικών αβεβαιοτήτων. Ωστόσο, οι πραγματικές πληρωμές για πολλές εγγυήσεις που δίνονται σε εταιρείες θα καθυστερήσουν καθώς θα υπόκεινται σε δικαστικές αποφάσεις.

Η Ελληνική Εταιρεία Περιουσιακών Στοιχείων και Συμμετοχών (HCAP) σημείωσε τις καλύτερες οικονομικές της επιδόσεις από την ίδρυσή της.

Οι συναλλαγές ιδιωτικοποίησης που διαχειρίζεται το Ταμείο Ανάπτυξης Περιουσιακών Στοιχείων του Ελληνικού Δημοσίου βρίσκονται σε γενικές γραμμές σε καλό δρόμο. Η αρχική δημόσια προσφορά του 30% της συμμετοχής στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών υπερκαλύφθηκε, με τις παραγγελίες των επενδυτών να υπερβαίνουν τις 11 φορές τις μετοχές που προσφέρονται.

Η κωδικοποίηση της εργατικής νομοθεσίας βρίσκεται σε εξέλιξη και πρέπει ακόμη να ολοκληρωθεί. Η υιοθέτηση του σχετικού προεδρικού διατάγματος θα σηματοδοτήσει την εκπλήρωση της δέσμευσης πολιτικής του Eurogroup που απαιτούσε την υιοθέτηση του Κώδικα Εργατικού Δικαίου και του Κώδικα Εργατικών Ρυθμιστικών Διατάξεων για τη βελτίωση της ασφάλειας δικαίου και της πρόσβασης στο εργατικό δίκαιο.

Η τέταρτη αποστολή επιτήρησης στην Ελλάδα μετά το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε από τις 8 έως τις 15 Απριλίου 2024. Συμμετείχε προσωπικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε συνεργασία με το προσωπικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) συμμετέχει σε θέματα που σχετίζονται με το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης του, ενώ συμμετείχε και προσωπικό από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.