Στην πρόσφατη συνέντευξή του (Alpha) και στη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε, ανάμεσα σε άλλα, να “διορθώσει” την …ορμή κάποιων στελεχών της νεοσύστατης ΕΛΑΣ. Μίλησε για δημοσιονομική υπεραπόδοση (δεν αποδόμησε αλλά περισσότερο καυτηρίασε το “μείγμα” της κυβερνητικής πολιτικής) και τόνισε πώς δεν υπάρχει ανάγκη για νέους φόρους, προσανατολίζοντας το νέο αφήγημα σε τρείς, κατά βάση, κατευθύνσεις: στον λεγόμενο “φόρο των πλουσίων” (αναφορά στον Πικετί), στην αναθεώρηση φοροαπαλλαγών υπέρ των ολίγων, και στην δικαιότερη και ορθολογική διαχείριση των δημοσίων οικονομικών. Αναγκαίο για να θωρακιστεί έναντι της κριτικής που δέχεται από την κυβέρνηση για τις εύκολες και ακοστολόγητες υποσχέσεις του παρελθόντος.

Η πρόταση για την οικονομική πολιτική της ΕΛΑΣ εκπονήθηκε από μία μεγάλη ομάδα επιστημόνων και τεχνοκρατών (θα ανακοινωθεί συνολικά τον Σεπτέμβριο), φέρει, όμως, την υπογραφή του πρώην αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και μέχρι πρότινος συμβούλου του Γ.Στουρνάρα στην ΤτΕ, Γ. Χουλιαράκη. Έχει ενδιαφέρον πώς την περιγράφει ο ίδιος (στην εκδήλωση του ΙΝΑΤ στην Κύπρο):

“…οι προοδευτικές δυνάμεις δεν πρέπει να υποτιμούν ούτε τη σημασία της δημιουργίας πλούτου ούτε την αξία της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής. Και τα δύο αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την προώθηση φιλόδοξων κοινωνικών στόχων- Εάν οι κοινωνίες επιθυμούν ταυτόχρονα να μειώσουν τις ανισότητες, να ενισχύσουν τις δημόσιες υπηρεσίες, να αντιμετωπίσουν τις δημογραφικές πιέσεις, να χρηματοδοτήσουν την πράσινη μετάβαση και να επενδύσουν στο ανθρώπινο κεφάλαιο, είναι δύσκολο να δει κανείς πώς οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν χωρίς μια ευρύτερη και πιο βιώσιμη βάση δημόσιων εσόδων– Τελικά, δεν υπάρχουν δωρεάν γεύματα. Η οικοδόμηση μιας πιο συνεκτικής, δίκαιης και ευημερούσας κοινωνίας προϋποθέτει πόρους, οι οποίοι πρέπει να εξασφαλίζονται με τρόπο βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο. Η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής και η ισχυρή ανάπτυξη μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην προσπάθεια αυτή, δεν μπορούν όμως να καταργήσουν τον θεμελιώδη περιορισμό του Προϋπολογισμού. Για τις προοδευτικές δυνάμεις, η κατεύθυνση της επιλογής είναι σαφής. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι αν η αναδιανομή πρέπει να χρηματοδοτηθεί, αλλά πώς μπορεί να χρηματοδοτηθεί με τρόπο οικονομικά βιώσιμο, κοινωνικά δίκαιο και πολιτικά ανθεκτικό.” Δεν περνά απαρατήρητη η προσγειωμένη προσέγγιση…

Η δημοσιονομική βιωσιμότητα ανάγεται, λοιπόν, σε βασικό πυλώνα της προσέγγισης της ΕΛΑΣ, κι αυτό είναι ένα στοιχείο εντελώς νέο που την διαφοροποιεί, τόσο από όσα υποστηρίζουν κόμματα της αριστεράς, όσο και από τις επιλογές που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλ. Τσίπρα πριν την ανάληψη της διακυβέρνησης και κατά το πρώτο εξάμηνο αυτής (2015). Κι αυτό, όπως φαίνεται, δεν αφορά την προσπάθεια για τον τερματισμό της σύγκρουσης για το 2015, αλλά επιδιώκει να στείλει σήματα σε πολλούς αποδέκτες.

Εξηγεί, δε, σε μεγάλο βαθμό και την ίδια την πολιτική- εκλογική στρατηγική του νέου κόμματος αλλά και την επιμονή του ίδιου του πρώην πρωθυπουργού να πορευτεί με νέο πολιτικό προσωπικό και να κρατά εκτός νέου αφηγήματος εκείνα τα πρόσωπα (ΣΥΡΙΖΑ) που συνδέονται με όχι και τόσο συμβατές με την πραγματικότητα επιλογές του παρελθόντος.

Ο Αλ. Τσίπρας δεν θέλει να τρομάξει κανέναν (π.χ τις αγορές), επιδιώκει να αναιρέσει επιχειρήματα του πολιτικού του αντιπάλου που παραπέμπουν στο παρελθόν, και, προς τούτο, επενδύει σε στελέχη που έχουν καθαρό “πολιτικό μητρώο”, δεν μετείχαν στην διακυβέρνηση 2015-19, και, ακόμα περισσότερο, προέρχονται κατά την πλειονότητά τους από τη σοσιαλδημοκρατία.

Εάν, για παράδειγμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει συμπεριλάβει σε περίοπτες θέσεις των κυβερνήσεών του, έως τώρα, ένα μεγάλο τμήμα του “σημιτικού ΠΑΣΟΚ” για να κυριαρχήσει στο χώρο του λεγόμενου πολιτικού κέντρου, ο Αλέξης Τσίπρας δείχνει να προτιμά το “ΠΑΣΟΚ της κοινωνίας” από τους πρώην συντρόφους του που, δικαίως ή αδίκως, συνδέθηκαν με την περίοδο που καθένας έλεγε ανέξοδα διάφορα και προκαλούσε αναταράξεις και εύκολες μομφές του αντιπάλου.

Θεωρητικά, το ίδιο το ΠΑΣΟΚ που λεηλατήθηκε και λεηλατείται και από τις δύο πλευρές ορθώς αντιδρά, ανθίσταται και επισημαίνει πώς δικά του στελέχη και ιδέες οικειοποιούνται από τα κεντροδεξιά και τα κεντροαριστερά.

Όμως, η πραγματικότητα είναι σκληρή, κι ακόμα πιό σκληρές οι τάσεις που αποτυπώνονται στις μετρήσεις. Διότι στις μυλόπετρες, ανάμεσα στον Μητσοτάκη που προβάλλεται με την επταετή διακυβέρνηση ως εγγυητής της σταθερότητας, και, από την άλλη πλευρά, τον αναμφίβολα χαρισματικό Τσίπρα που επανατοποθετείται δυναμικά με νέο μετριοπαθές προφίλ, αυτός που κινδυνεύει να συνθλιβεί είναι όποιος δεν μπορεί να πείσει ότι εκτός από προτάσεις έχει και την ηγετική ικανότητα και την ομάδα να τις εφαρμόσει.

Το σημερινό ΠΑΣΟΚ της εσωστρέφειας, των συγκρουόμενων τάσεων και προσώπων, και, συχνά, της αμφισημίας, δεν δείχνει να μπορεί, παρά το γεγονός ότι έχει καταθέσει πολλές προτάσεις, αρκετές, μάλιστα, ενδιαφέρουσες.

Δεν χωρεί αντίρρηση ότι σε μεγάλο βαθμό οι επόμενες εκλογές και η διαμόρφωση συσχετισμών μέχρι τότε θα κριθούν (και) στο πεδίο της οικονομίας. Όπως και είναι βέβαιο πώς ο πρωθυπουργός θα κρατά μέχρι τέλους το πεπόνι και το μαχαίρι και ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ θα αγωνιά μην και κάποια στελέχη του πατήσουν…πεπονόφλουδες- όπως τους επισήμανε.

Θα ήταν πιό υγιές αν η αντιπαράθεση εξελιχθεί επί της οικονομικής πολιτικής που χρειάζεται η χώρα, με το βλέμμα και στην δημοσιονομική σταθερότητα και στην αναγκαία αναδιανομή. Δεν θα είναι εύκολο.

Επ’ αυτού, μία μικρή ιστορία από το παρελθόν: Δύο βασικά πρόσωπα που συμμετέχουν στο “ρόστερ” της ομάδας που μοιράζεται με τον πρώην πρωθυπουργό το όραμα περί νέου κόμματος είναι οι Γιώργος Χουλιαράκης και Δημήτρης Λιάκος.

Μαθαίνω ότι αμφότεροι είχαν κοινό παρατσούκλι, τόσο επί διακυβέρνησης 2015-19, όσο και αργότερα, την περίοδο της περιπετειώδους και καθηλωτικής εσωστρέφειας, μετά το ’19, το οποίο τους είχαν αποδώσει αρκετοί εξ όσων σήμερα μέμφονται την παραίτηση Τσίπρα, αλλά και κάποιοι της Νέας Αριστεράς που τότε ανήκαν στην ομάδα των “53”.

Το παρατσούκλι ήταν “οι δεξιοί”. Έτσι τους αποκαλούσαν. Εξαιρετικοί τεχνοκράτες και οι δύο, γνώστες της οικονομίας και του τραπεζικού τομέα, ο μεν πρώτος, σύμβουλος του Γ. Στουρνάρα στην ΤτΕ τώρα, πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομίας στην κυβέρνηση Τσίπρα, ο δε δεύτερος, υφυπουργός Επικρατείας, τότε, και μεγαλοστέλεχος σσυτημικής τράπεζας τώρα. Χαίρουν μεγάλης και διακομματικής εκτίμησης, αν και οι ριζοσπάστες του παλιότερου ΣΥΡΙΖΑ τους θεωρούσαν “ανθρώπους των δανειστών”. O tempora o mores…

Οι “δεξιοί”, λοιπόν, είναι σήμερα εκ των πυλώνων του εγχειρήματος Τσίπρα, κι αυτό κάτι δείχνει για την κατεύθυνση. Αλλά και για το ότι στο νέο κόμμα δεν μπορούν να έχουν θέση κάποια πρόσωπα από το παρελθόν.

Παρά την κριτική της Ν.Δ που επικαλείται κατά τα ειωθότα το “πρόγραμμα Θεσσαλονίκης” -οκτώ χρόνια μετά- που δεν εφαρμόστηκε, αν και αυτό συνέβη σε πλαίσιο τρίτου μνημονίου, φαίνεται πως ο Αλέξης Τσίπρας αυτή την φορά έχει εξασφαλίσει μίνιμουμ συναίνεση από τους βασικούς “παίκτες” της αγοράς.

Εκτός από το ουσιαστικό σκέλος της πρότασης που φαίνεται εφικτό και αποδεκτό σε μεγάλο βαθμό και από τις τράπεζες, μέτρησε επικοινωνιακά (ως προς την αξιοπιστία της) το γεγονός ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πλαισιώθηκε από δύο πρόσωπα εμπιστοσύνης: την εμβληματική Λούκα Κατσέλη που με τον πρώτο νόμο της για την προστασία της πρώτης κατοικίας εξορθολόγισε την διαδικασία, κάτι που υλοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό και για αρκετά χρόνια (και εκσυγχρονίστηκε από τον νόμο Σταθάκη, αν και υπό την ασφυκτική πίεση της τρόϊκας), και την χαμηλών τόνων Έφη Αχτσιόγλου που εμφανίστηκε μετρημένη και με ικανοποιητική τεκμηρίωση.

Ένα από τα δυνατά σημεία της πρότασης είναι το γεγονός ότι την “εποπτεία” της είχε και ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης, ο οποίος είναι σύμβουλος του διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα. Το “πράσινο φως” Χουλιαράκη, σύμφωνα με πληροφορίες, προήλθε μετά από συνεννόηση με τον κ. Στουρνάρα, σχετικά με το πόσο εφαρμόσιμη είναι η πρόταση. Αν και δεν πρόκειται, ειδικά σε προεκλογική φάση, ο διοικητής της ΤτΕ να επικροτήσει δημόσια την πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ.

Η πρόταση αναλυτικά

Την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ για την αντιμετώπιση του υπέρογκου ιδιωτικού χρέους, των κόκκινων δανείων και των πλειστηριασμών, για νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ τόνισε ότι πρόταση βασίζεται στα εξής χαρακτηριστικά:

• Τη συλλογική ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών
• Την προστασία από ρευστοποίηση πρώτης κατοικίας, επαγγελματικής στέγης και αγροτικής γης
• Τη συμμετοχή του Δημοσίου, με την επιδότηση μέρους της ρυθμισμένης οφειλής μέσω του Ταμείου Αναδιαρθρώσεων
• Την εποπτεία και το συντονισμό της όλης διαδικασίας από την Δημόσια Εποπτική Αρχή.

Ποιους αφορά, για ποιες οφειλές και πώς θα δουλεύει όλη η διαδικασία

Ο Αλέξης Τσίπρας επισήμανε ότι «μιλάμε για όλες τις οφειλές προς «θεσμικούς» πιστωτές: Τράπεζες, Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων, Εταιρείες Απόκτησης και Διαχείρισης Απαιτήσεων, Δημόσιο και Ασφαλιστικά Ταμεία. Όπως είπα, ο στόχος εδώ είναι η συλλογική ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών. Ουσιαστική λύση και όχι ασπιρίνες, για να μην τα βρούμε ξανά μπροστά.

Αφορά κάθε φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς πτωχευτική ικανότητα που έχει περιέλθει σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων οφειλών. «Έτσι λοιπόν, κάθε πολίτης που έχει περιέλθει σε μια τέτοια δυσάρεστη συνθήκη, δικαιούται να ζητήσει τη ρύθμιση των οφειλών του και έτσι να προστατεύσει την πρώτη κατοικία του, την επαγγελματική του στέγη και την αγροτική του γη, από την αναγκαστική ρευστοποίηση.

Οι προϋποθέσεις είναι απλές και αυτονόητες, χωρίς παραθυράκια για αποκλεισμούς:

Μόνιμη και γενική αδυναμία ικανοποίησης ληξιπρόθεσμων οφειλών

• Απουσία καταδολιευτικής ή απατηλής συμπεριφοράς
• Υποχρέωση ειλικρίνειας, που εξασφαλίζεται με την άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου.

Οι επιμέρους προϋποθέσεις που εξειδικεύονται για την προστασία της πρώτης κατοικίας, της επαγγελματικής στέγης και της αγροτικής γης.

Για την πρώτη κατοικία, το ακίνητο να χρησιμεύει ως κύρια κατοικία ή εν δυνάμει κύρια κατοικία.

Για την επαγγελματική στέγη, το ακίνητο να χρησιμεύει ως φορολογική και πραγματική έδρα άσκησης κύριας επαγγελματικής δραστηριότητας,

Για την αγροτική γη, το ακίνητο να ανήκει σε κατά κύριο επάγγελμα αγρότη  

Το μηνιαίο διαθέσιμο εισόδημα του οφειλέτη να μην ξεπερνάει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσαυξημένες κατά 70%.

Και τέλος, η αντικειμενική αξία του ακινήτου για να ενταχθεί στη ρύθμιση να μην υπερβαίνει τις 300.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια.

«Όπως θα καταλάβατε, πρόκειται για ένα σχέδιο σαφέστατο όσον αφορά τις οφειλές και ευρύτατο όσον αφορά τους δικαιούχους. Η απλότητα και η ευρύτητα αποτελούν την αφετηρία για να μπούμε πια στα επόμενα εξίσου σαφή βήματα της διαδικασίας. Εδώ έχουμε δύο στάδια.

Το ένα είναι το εξωδικαστικό, με δύο εναλλακτικές επιλογές και το άλλο είναι η προσφυγή στη δικαστική οδό.

Στο πρώτο στάδιο της εξωδικαστικής ρύθμισης, κρίσιμο στοιχείο είναι η υποχρεωτικότητα της συμμετοχής του πιστωτή.

Για να το πω απλά, καμία τράπεζα και κανένα πιστωτικό ίδρυμα δεν θα μπορεί πια να κάνει bypass την υποχρέωση του να προτείνει μια βιώσιμη λύση στον οφειλέτη, αντί να προχωρά σε express αναγκαστικές εκτελέσεις και χιλιάδες πλειστηριασμούς» επισήμανε ο Αλέξης Τσίπρας.

Τα βήματα είναι τα εξής:

• Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτημα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της ΕΓΔΙΧ
• Η συμμετοχή των πιστωτών είναι υποχρεωτική όπως και το αποτέλεσμα της παραγόμενης ρύθμισης.
• Αν ο πιστωτής δεν συμμετάσχει, τότε ακυρώνεται κάθε πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης.
• Η όλη διαδικασία διενεργείται μέσα από ηλεκτρονική πλατφόρμα. Με αντικειμενικότητα, γρήγορη, εύκολη και αξιόπιστη συλλογή δεδομένων και πραγματοποίηση διασταυρώσεων, με ταχύτητα στην έκδοση ρύθμισης, χωρίς κόστος για τον δανειολήπτη.

Από αυτό το πρώτο εξωδικαστικό στάδιο, προκύπτουν δύο εναλλακτικές διαδρομές από τη στιγμή που μπαίνουμε στο πλαίσιο της ρύθμισης.

Πρώτη εναλλακτική, είναι η ρύθμιση της οφειλής με μεγάλη διαγραφή μέρους της, αλλά σύντομη διάρκεια αποπληρωμής. Αυτή η κατηγορία, αφορά ήδη μεταβιβασθέντα στεγαστικά δάνεια που τα διαχειρίζονται οι περιβόητες εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.  Και περιλαμβάνει:

• Διαγραφή οφειλής, της τρέχουσας ονομαστικής αξίας του δανείου, μεταξύ 40 – 60 %.
• πρόβλεψη για κρατική επιδότηση ως και 50% για την εξυπηρέτηση της εναπομείνασας οφειλής, με βάση εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια.
• σύντομη διάρκεια αποπληρωμής από 5 έως 10 έτη, με βάση την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης δε δύναται να ακολουθήσει τη βραχυχρόνια ρύθμιση, προχωράμε στην δεύτερη εναλλακτική. Τη ρύθμιση της οφειλής με μακρόχρονη διάρκεια αποπληρωμής και χαμηλές δόσεις. Σε αυτή την περίπτωση:

• Καταβάλλεται το εκατό τοις εκατό (100%) της αντικειμενικής αξίας του προστατευόμενου ακινήτου, σε μηνιαίες ισόποσες δόσεις. Η αξία προσδιορίζεται από την εκκαθαριστική δήλωση ΕΝΦΙΑ και όπου αυτή δεν υπάρχει, από την εκτίμηση συμβολαιογράφου. Σε περίπτωση που η αντικειμενική αξία είναι μεγαλύτερη από το οφειλόμενο ποσό, καταβάλλεται το οφειλόμενο ποσό σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις.
• Η διάρκεια της ρύθμισης κυμαίνεται από 10 έως 35 έτη, κάτι που εξαρτάται από την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
• Εξασφαλίζεται σταθερό χαμηλό επιτόκιο (ίσο με 2%).
• Και όσον αφορά τις δόσεις, μια σημαντική παράμετρος. Γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι υπάρχουν χιλιάδες περιπτώσεις που η ρύθμιση βγήκε, αλλά το μηνιαίο ποσό ήταν αδύνατο να καταβάλλεται με συνέπεια λόγω της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Για το λόγο αυτό, υπάρχει η δικλείδα ώστε η μηνιαία δόση υπολογισμένη με βάση το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού, να μην ξεπερνά τα 3/10 του εισοδήματος.

Για τις πιο ευάλωτες κατηγορίες οφειλετών, η χορήγηση ρύθμισης συνοδεύεται από πρόγραμμα επιδότησης της αποπληρωμής των δόσεων, για να μη χαθεί η ρύθμιση.

Τα όρια ευαλωτότητας που ισχύουν σύμφωνα με το σχετικό νόμο 4472 που ψηφίσαμε το 2017, διευρύνονται κατά 50% προκειμένου να αφορά ακόμα περισσότερους συμπολίτες μας, δεδομένης και της αύξησης του κόστους διαβίωσης. Αυτά αφορούν την εξωδικαστική διαδρομή.

Το άλλο στάδιο αφορά τη δικαστική προσφυγή. Είναι η καταφυγή που προβλέπεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

Για τον οφειλέτη, εάν παρά την υποχρεωτικότητα, τελικά οι δανειστές για οποιοδήποτε λόγο δεν συμμετάσχουν στο εξωδικαστικό στάδιο, ή εάν θεωρεί ότι εσφαλμένως απορρίφθηκε η αίτηση ρύθμισης στον εξωδικαστικό, ή εάν κρίνει αιτιολογημένα την ρύθμιση ως μη βιώσιμη ή εσφαλμένη και επιθυμεί εξατομικευμένη κρίση από δικαστή, υποβάλλοντας σχετική πρόταση.

Ενώ για τον πιστωτή, αν διαφωνεί με την απόφαση υπαγωγής του οφειλέτη στον εξωδικαστικό, θεωρώντας ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου.

Για όλες αυτές τις περιπτώσεις, θα υπάρχει ειδική σύντομη προθεσμία εκδίκασης των σχετικών υποθέσεων στο πλαίσιο της εκουσίας δικαιοδοσίας.