Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, η επιλογή στόχου δεν είναι απλώς στρατιωτική – είναι βαθιά γεωπολιτική, με συνέπειες που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Το νησί Χαργκ θεωρείται η «καρδιά» των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου. Η κατάληψή του θα μπορούσε να προσφέρει στις ΗΠΑ ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, επιτρέποντάς τους να ασκήσουν πίεση στην Τεχεράνη για την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και ενδεχομένως για ευρύτερες παραχωρήσεις στον ενεργειακό τομέα. Ωστόσο, η στρατηγική αξία του Χαργκ συνοδεύεται από εξαιρετικά υψηλό επιχειρησιακό κόστος.

Το νησί βρίσκεται σε απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων από τις πλησιέστερες φιλικές ακτές, όπως αυτές της Σαουδικής Αραβίας ή του Κουβέιτ, γεγονός που καθιστά την απόβαση ιδιαίτερα σύνθετη. Επιπλέον, η ιρανική αντιαεροπορική άμυνα και οι πυραυλικές δυνατότητες στην περιοχή παραμένουν ισχυρές, αυξάνοντας τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Από την άλλη πλευρά, το νησί Κεσμ, που βρίσκεται εντός των Στενών του Ορμούζ και σε μικρή απόσταση από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εμφανίζεται ως πιο «προσβάσιμος» στόχος από επιχειρησιακής άποψης. Η εγγύτητά του σε πιθανές βάσεις εκκίνησης θα μπορούσε να διευκολύνει μια ταχεία στρατιωτική επιχείρηση κατάληψης.

Ωστόσο, εδώ ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα της στρατηγικής χρησιμότητας. Η κατοχή του Κεσμ δεν θα εξασφάλιζε τον έλεγχο των Στενών, καθώς το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να τα απειλεί από τις ηπειρωτικές του ακτές, χρησιμοποιώντας πυραύλους και drones. Με άλλα λόγια, η επιχείρηση θα είχε περιορισμένο πρακτικό αποτέλεσμα, ενώ θα εξέθετε τις αμερικανικές δυνάμεις σε συνεχή ασύμμετρη απειλή.

• Η επιλογή μεταξύ των δύο στόχων αντανακλά ένα βαθύτερο δίλημμα: τακτική ευκολία έναντι στρατηγικού οφέλους. Το Κεσμ είναι πιο εύκολο να καταληφθεί, αλλά δεν αλλάζει ουσιαστικά το ισοζύγιο ισχύος. Το Χαργκ, αντίθετα, θα μπορούσε να πλήξει καίρια την ιρανική οικονομία, αλλά η επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη. Σε κάθε περίπτωση, και τα δύο σενάρια συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους κλιμάκωσης.

Η Τεχεράνη έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θα αντιδράσει δυναμικά σε οποιαδήποτε απόβαση. Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει μαζικά πλήγματα κατά της ενεργειακής υποδομής των χωρών του Κόλπου, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου – ακόμη και πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, η εμπλοκή συμμάχων του Ιράν, όπως οι Χούθι, θα μπορούσε να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στο στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, επεκτείνοντας τη σύγκρουση σε πολλαπλά μέτωπα.

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Μια επιχείρηση με υψηλές απώλειες θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην αμερικανική κοινή γνώμη, μετατρέποντας μια στρατιωτική αποτυχία σε πολιτική κρίση για τον εκάστοτε πρόεδρο. Το φάσμα μιας παρατεταμένης σύγκρουσης χωρίς σαφές αποτέλεσμα λειτουργεί αποτρεπτικά για την Ουάσιγκτον, η οποία γνωρίζει ότι η κατάληψη ενός νησιού δεν ισοδυναμεί με στρατηγική νίκη.

• Παρά τα ρίσκα, η αδράνεια ενδέχεται να είναι εξίσου επικίνδυνη για τις ΗΠΑ. Η διατήρηση ενός de facto ελέγχου του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ευρύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη, με τις χώρες του Κόλπου να αναζητούν νέες ισορροπίες και να προσεγγίζουν δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η επιρροή της Ουάσιγκτον στην περιοχή θα μειωνόταν σημαντικά, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αρχιτεκτονική.

Συνολικά, η πιθανή επιλογή στόχου – είτε το Χαργκ είτε το Κεσμ – δεν αποτελεί απλώς στρατιωτική απόφαση, αλλά έναν σύνθετο υπολογισμό κινδύνου, κόστους και γεωπολιτικού οφέλους. Το βέβαιο είναι ότι οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα σηματοδοτήσει μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση στην αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν, με επιπτώσεις που θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα όρια του Περσικού Κόλπου.

Μεταξύ των επιλογών αυτών περιλαμβάνεται η διασφάλιση ασφαλούς διέλευσης πετρελαιοφόρων μέσω των Στενών του Ορμούζ, αποστολή που θα υλοποιούνταν κυρίως μέσω αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων, σύμφωνα με τις πηγές. Ωστόσο, η διασφάλιση των Στενών θα μπορούσε επίσης να συνεπάγεται την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στις ακτές του Ιράν, ανέφεραν τέσσερις πηγές, μεταξύ των οποίων δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Το Reuters παραχώρησε ανωνυμία στις πηγές προκειμένου να μιλήσουν για στρατιωτικό σχεδιασμό.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επίσης εξετάσει επιλογές αποστολής χερσαίων δυνάμεων στο νησί Kharg του Ιράν, τον κόμβο μέσω του οποίου διέρχεται το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας, σύμφωνα με τρεις πηγές και τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους. Ένας εξ αυτών δήλωσε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς το Ιράν διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει το νησί με πυραύλους και drones.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν πλήγματα κατά στρατιωτικών στόχων στο νησί στις 13 Μαρτίου, ενώ ο Τραμπ έχει απειλήσει να πλήξει και κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές. Ωστόσο, λόγω της ζωτικής σημασίας του για την ιρανική οικονομία, ο έλεγχος του νησιού εκτιμάται από στρατιωτικούς αναλυτές ως προτιμότερη επιλογή από την καταστροφή του.

Οποιαδήποτε χρήση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων — ακόμη και για περιορισμένη αποστολή — ενέχει σημαντικούς πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ, δεδομένης της χαμηλής υποστήριξης της κοινής γνώμης στις ΗΠΑ για την εκστρατεία κατά του Ιράν και των προεκλογικών δεσμεύσεών του να αποφύγει νέες εμπλοκές στη Μέση Ανατολή.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης έχουν επίσης εξετάσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης δυνάμεων για τη διασφάλιση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, σύμφωνα με μία από τις πηγές.

Οι πηγές δεν θεωρούν ότι επίκειται άμεσα ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος, ενώ απέφυγαν να δώσουν λεπτομέρειες για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εξασφάλιση των αποθεμάτων ουρανίου θα αποτελούσε ιδιαίτερα σύνθετη και επικίνδυνη αποστολή, ακόμη και για τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσε: «Δεν έχει ληφθεί απόφαση για αποστολή χερσαίων δυνάμεων προς το παρόν, αλλά ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί σοφά όλες τις επιλογές στη διάθεσή του.

»Ο πρόεδρος επικεντρώνεται στην επίτευξη όλων των καθορισμένων στόχων της Επιχείρησης Epic Fury: την καταστροφή της ικανότητας βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, την εξουδετέρωση του ναυτικού του, τη διασφάλιση ότι οι τρομοκρατικοί του σύμμαχοι δεν μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και την εγγύηση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».

Το Πεντάγωνο αρνήθηκε να σχολιάσει.

Οι συζητήσεις αυτές πραγματοποιούνται ενώ ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει να πλήττει το ιρανικό ναυτικό, τα αποθέματα πυραύλων και drones, καθώς και τη βιομηχανία άμυνας της χώρας.

Οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει περισσότερα από 7.800 πλήγματα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου και έχουν προκαλέσει ζημιές ή καταστρέψει περισσότερα από 120 ιρανικά πλοία, σύμφωνα με ενημερωτικό δελτίο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), η οποία επιβλέπει περίπου 50.000 Αμερικανούς στρατιώτες στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι στόχοι του υπερβαίνουν την αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και περιλαμβάνουν τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.

Οι χερσαίες δυνάμεις θα μπορούσαν να διευρύνουν τις επιλογές για την επίτευξη αυτών των στόχων, αλλά ενέχουν σημαντικούς κινδύνους. Ακόμη και χωρίς άμεση εμπλοκή στο ιρανικό έδαφος, 13 Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής στον πόλεμο και περίπου 200 έχουν τραυματιστεί, αν και η πλειονότητα των τραυματισμών είναι ελαφριά, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό.

• Για χρόνια, ο Τραμπ ασκούσε έντονη κριτική στους προκατόχους του για εμπλοκή σε συγκρούσεις και είχε δεσμευθεί να κρατήσει τις ΗΠΑ εκτός πολέμων στο εξωτερικό. Ωστόσο, πιο πρόσφατα έχει αποφύγει να αποκλείσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης «στρατευμάτων επί του εδάφους» στο Ιράν.

Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο Reuters ότι ο Τραμπ διαθέτει διάφορες επιλογές για την απόκτηση του ιρανικού πυρηνικού υλικού, χωρίς όμως να έχει λάβει ακόμη απόφαση. «Υπάρχουν σίγουρα τρόποι με τους οποίους αυτό θα μπορούσε να αποκτηθεί», ανέφερε, προσθέτοντας: «Δεν έχει αποφασίσει ακόμη».

Σε γραπτή κατάθεσή της την Τετάρτη, η Διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ δήλωσε ότι το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν έχει «εξουδετερωθεί» από τα πλήγματα του Ιουνίου και ότι οι είσοδοι των υπόγειων εγκαταστάσεων έχουν «καλυφθεί και σφραγιστεί με τσιμέντο».

Οι πηγές ανέφεραν ότι οι συζητήσεις για ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων υπερβαίνουν την άφιξη την επόμενη εβδομάδα ομάδας με περιλαμβάνει περισσότερους από 2.000 πεζοναύτες.

Ωστόσο, μία από τις πηγές σημείωσε ότι ο αμερικανικός στρατός χάνει σημαντικές δυνάμεις λόγω της απόφασης να μεταφερθεί το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford στην Ελλάδα για συντήρηση μετά από πυρκαγιά επί του σκάφους.

Ο Τραμπ έχει επίσης μεταβάλει στάση ως προς το αν οι ΗΠΑ θα πρέπει να διασφαλίσουν τα Στενά του Ορμούζ. Αφού αρχικά δήλωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό θα μπορούσε να συνοδεύει εμπορικά πλοία, κάλεσε άλλες χώρες να συμβάλουν στο άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού. Με περιορισμένο ενδιαφέρον από συμμάχους, ο Τραμπ εξέφρασε την Τετάρτη ακόμη και την ιδέα αποχώρησης.

«Αναρωτιέμαι τι θα συνέβαινε αν “τελειώναμε” ό,τι έχει απομείνει από το ιρανικό τρομοκρατικό κράτος και αφήναμε τις χώρες που χρησιμοποιούν τα Στενά — όχι εμείς — να αναλάβουν την ευθύνη για το λεγόμενο “Στενό”;», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.

Τα ισραηλινά στρατεύματα στα σύνορα με τον Λίβανο δήλωναν, πριν από ένα 24ωρο, έτοιμα για χερσαία εισβολή, με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου να τονίζει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι η χώρα του «θα πολεμήσει μέχρι να πετύχει τη νίκη».

📍Hosh, Tyre, Lebanon pic.twitter.com/b5eygiA08V

— Fady (@Fady2k2) September 29, 2024

Οι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας συνέχισαν να συγκεντρώνουν στρατεύματα κατά μήκος των συνόρων της χώρας με τον Λίβανο, προετοιμάζοντας μια πιθανή εισβολή, καθώς προετοιμάζονται για την απάντηση της Χεζμπολάχ.

Υπενθυμίζεται ότι το Ισραήλ δεν ανέλαβε την ευθύνη για τις εκρήξεις των μηχανισμών, αλλά εξαπέλυσε την επόμενη ημέρα αεροπορική επιδρομή εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο και στο προπύργιο της τρομοκρατικής οργάνωσης στη νότια Βηρυτό. Σε μια μαζική επίθεση στην πρωτεύουσα του Λιβάνου την Παρασκευή σκοτώθηκε ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα μαζί με άλλους κορυφαίους διοικητές της τρομοκρατικής οργάνωσης και έναν Ιρανό στρατηγό.

Χτύπημα στην Υεμένη

«Κατά τη διάρκεια μιας ευρείας αεροπορικής επιχείρησης σήμερα Κυριακή, δεκάδες μαχητικά επιτέθηκαν σε στόχους στρατιωτικής χρήσης του τρομοκρατικού καθεστώτος των Χούθι στις περιοχές Ρας Ίσα και Χοντάιντα, στην Υεμένη» ανέφερε ο εκπρόσωπος του στρατού, λοχαγός Νταβίντ Άβραχαμ.

Στους στόχους περιλαμβάνονταν μια μονάδα παραγωγής ενέργειας και το λιμάνι απ’ όπου εισάγεται πετρέλαιο στην Υεμένη.

Σύμφωνα με το τηλεοπτικό κανάλι Al Massirah της Υεμένης, μπήκαν στο στόχαστρο το λιμάνι της Χοντάιντα και εκείνο του Ρας Ίσα, στην ομώνυμη επαρχία, καθώς και δύο εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι Χούθι, σύμμαχοι του Ιράν και της Χεζμπολάχ, είχαν ανοίξει μέτωπο εναντίον του Ισραήλ, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους της Γάζας. Το Σάββατο ανέλαβαν την ευθύνη για την εκτόξευση ενός πυραύλου με στόχο το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν του Τελ Αβίβ.

Ο Άβραχαμ είπε ότι οι μονάδες παραγωγής ενέργειας και «ένα λιμάνι» που χτυπήθηκαν χρησιμοποιούνταν από τους Χούθι «για τη μεταφορά ιρανικών όπλων στην περιοχή». Διευκρίνισε ότι το πλήγμα έγινε «σε απάντηση για τις πρόσφατες επιθέσεις του καθεστώτος των Χούθι στο ανατολικό Ισραήλ».

Κάτοικοι της Χοντάιντα είπαν ότι από τα πλήγματα προκλήθηκε μπλακάουτ σε πολλές περιοχές της πόλης.

 Οι Χούθι διαμήνυσαν ότι η δολοφονία του ηγέτη της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα «θα ενισχύσει την αποφασιστικότητά τους» για τις επιθέσεις τους εναντίον του Ισραήλ.

Από την έναρξη του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, οι Χούθι έχουν εξαπολύσει πολλές επιθέσεις στο Ισραήλ και τον Ιούλιο, σε μια επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο Τελ Αβίβ σκοτώθηκε ένας άμαχος. Συχνά βάζουν στο στόχαστρο εμπορικά πλοία, που λένε ότι συνδέονται με το Ισραήλ, τις ΗΠΑ ή τη Βρετανία, στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν. Οι ΗΠΑ έχουν εξαπολύσει επιδρομές εναντίον στόχων των Χούθι στην Υεμένη, μερικές φορές με τη βοήθεια του βρετανικού στρατού.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ δήλωσε απόψε ότι «κανένας τόπος δεν είναι πολύ απομακρυσμένος» για το Ισραήλ, μετά τα πλήγματα των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων στην Υεμένη, σε απάντηση για τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι στο ισραηλινό έδαφος.

«Το μήνυμά μας είναι σαφές: για εμάς, κανένα μέρος δεν είναι πολύ απομακρυσμένο» ανέφερε στην ανακοίνωση που εξέδωσε το γραφείο του. Ο Γκάλαντ παρακολούθησε την εξέλιξη της επιχείρησης στην Υεμένη από την αίθουσα διοίκησης και ελέγχου της πολεμικής αεροπορίας.

Το δίκτυο CNN ανέφερε, επικαλούμενο υψηλόβαθμο κυβερνητικό αξιωματούχο στην Ουάσινγκτον, ότι η κυβέρνηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν αναμένει να μειωθούν οι αεροπορικές επιθέσεις και να ενισχυθεί η «στρατηγική εστίαση στη χερσαία εκστρατεία».

Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι ο στόχος πιθανόν θα είναι να “καθαρίσει” το τεράστιο δίκτυο των υπόγειων στοών το οποίο χρησιμοποιεί η Χαμάς. Καθώς η ανθρωπιστική βοήθεια συνεχίζει να φθάνει στη Λωρίδα της Γάζας, η αμερικανική κυβέρνηση αναμένει «μείωση σε ό,τι έχουμε δει αναφορικά με μαζικά ισραηλινά αεροπορικά χτυπήματα».

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας (IDF) ανακατέλαβαν τοποθεσίες, εκτός από 8 σημεία που κατείχε η παλαιστινιακή μαχητική οργάνωση Χαμάς και κάνουν επιχειρήσεις από σπίτι σε σπίτι για τυχόν ενόπλους.

Η προσοχή έχει στραφεί και στο βόρειο μέτωπο του Ισραήλ όπου βρίσκονται μαχητές της Χεζμπολάχ. Νωρίς το πρωί εκτοξεύτηκαν ρουκέτες στο Ισραήλ από το νότιο Λίβανο.

Το Ισραήλ εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, με δεκάδες ανθρώπους να αγνοούνται και να πιστεύεται ότι είναι όμηροι μέσα στην αποκλεισμένη Λωρίδα της Γάζας. Ένα κέντρο αγνοουμένων έχει δημιουργηθεί κοντά στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν.

Στη Γάζα, το ηλεκτρικό ρεύμα και το διαδίκτυο έχουν διακοπεί. Ο Hazem Balousha, ανταποκριτής του Guardian εκεί, δήλωσε ότι κανείς στη Λωρίδα δεν κοιμήθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς οι αεροπορικές επιδρομές σφυροκοπούσαν τον θύλακα.