Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρέτεινε την εκεχειρία μέχρι το τέλος της επόμενης εβδομάδας, αλλά το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ συνέχισαν να ανταλλάσσουν πυρά σε καθημερινή βάση.

Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει πολλαπλά κύματα καθημερινών επιθέσεων εναντίον αυτών που θεωρεί στόχους της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο, ενώ η Χεζμπολάχ συνέχισε να εξαπολύει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ρουκέτες εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων στο νότιο Λίβανο και στο βόρειο Ισραήλ.

Σχεδόν 400 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο από τότε που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, δήλωσε το υπουργείο Υγείας της χώρας.

Σύμφωνα με την πηγή, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ενημέρωσε τον Τραμπ ότι το Ισραήλ «ενδιαφέρεται να επαναλάβει τις μάχες υψηλής έντασης κατά της Χεζμπολάχ».

Μια ισραηλινή πηγή ασφαλείας δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός πιέζει για την άρση των περιορισμών που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ, ώστε να μπορέσει να επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ βόρεια του ποταμού Λιτάνι, που χωρίζει τον νότιο Λίβανο από την υπόλοιπη χώρα.

Λίγο μετά την έναρξη ισχύος της εκεχειρίας Ισραήλ-Λιβάνου στα μέσα Απριλίου, ο Τραμπ απαγόρευσε στο Ισραήλ να βομβαρδίζει τη Βηρυτό και άλλες περιοχές του Λιβάνου. Στις 17 Απριλίου, ο Τραμπ δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Το Ισραήλ δεν θα βομβαρδίζει πλέον τον Λίβανο. Τους ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ να το κάνουν αυτό από τις ΗΠΑ».

Σπύρος Σιδέρης

Έτσι, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Χεζμπολάχ μπορεί να επιστρέψει σε εκείνες τις πρακτικές, αλλά και αν η σχετική ρητορική υπηρετεί περισσότερο έναν ψυχολογικό, πολιτικό και αποτρεπτικό σκοπό, παρά ένα άμεσα εφαρμόσιμο στρατιωτικό σχέδιο.

Οι πληροφορίες που μεταδόθηκαν από αραβικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι στρατιωτικές πηγές της Χεζμπολάχ εξετάζουν την επιστροφή σε μη συμβατικές μορφές δράσης, μεταξύ των οποίων και η ενεργοποίηση ομάδων που περιγράφονται ως «ιστισιχαντίν», δηλαδή μαχητές έτοιμοι να πολεμήσουν μέχρι θανάτου. Η χρήση του όρου δεν είναι νέα. Ο πρώην γενικός γραμματέας της οργάνωσης, Χασάν Νασράλα, είχε χρησιμοποιήσει ανάλογη ορολογία κατά τη διάρκεια του πολέμου υποστήριξης το 2024, περιγράφοντας τους μαχητές στον νότο ως ανθρώπους που επιχειρούν σε συνθήκες σχεδόν βέβαιης απώλειας.

Η επαναφορά αυτής της γλώσσας, όμως, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Στο Ισραήλ ξυπνά μνήμες από μια περίοδο κατά την οποία η Χεζμπολάχ και άλλες οργανώσεις στον Λίβανο χρησιμοποίησαν επιχειρήσεις αυτοκτονίας ως μέσο στρατιωτικής και πολιτικής πίεσης. Στον Λίβανο, από την άλλη, λειτουργεί ως μήνυμα προς το εσωτερικό ακροατήριο: ότι η οργάνωση παραμένει έτοιμη να κλιμακώσει, ακόμη κι αν οι συνθήκες στο πεδίο έχουν αλλάξει δραματικά.

• Ο απόστρατος ταξίαρχος Γιάρεμπ Σάχρ εκτιμά ότι η σημερινή πραγματικότητα στον νότιο Λίβανο καθιστά την επιστροφή τέτοιων επιχειρήσεων περισσότερο θεωρητική παρά πρακτική επιλογή. Όπως επισημαίνει, μεγάλες περιοχές του νότου έχουν αδειάσει από τον άμαχο πληθυσμό λόγω εκτοπισμού και καταστροφών. Αυτό στερεί από τέτοιου τύπου επιχειρήσεις ένα κρίσιμο στοιχείο: τη δυνατότητα απόκρυψης μέσα σε πυκνό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Παράλληλα, η τεχνολογική εξέλιξη έχει αλλάξει ριζικά τους όρους του πολέμου. Τα ισραηλινά μέσα παρακολούθησης, αναγνώρισης, στοχοποίησης και συλλογής πληροφοριών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την κίνηση μαχητών προς ευαίσθητους στόχους. Η ύπαρξη εκτεταμένης βάσης δεδομένων στόχων από την ισραηλινή πλευρά, σε συνδυασμό με την επιτήρηση από αέρα και έδαφος, περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια αιφνιδιασμού.

Με αυτή την έννοια, η απειλή επιστροφής στις τακτικές της δεκαετίας του ’80 μπορεί να λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο προπαγάνδας. Το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στο Ισραήλ, αλλά και στο εσωτερικό του Λιβάνου. Η Χεζμπολάχ επιχειρεί να δείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει επιλογές κλιμάκωσης και, ταυτόχρονα, να πιέσει την πολιτική ηγεσία της χώρας σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και διαπραγμάτευσης.

• Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίθετη ανάγνωση. Ο απόστρατος ταξίαρχος Φάντι Νταούντ θεωρεί ότι η επίκληση των παλαιών μεθόδων δεν είναι απλώς επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά αντανακλά υπαρκτές δυνατότητες στο οπλοστάσιο της οργάνωσης. Κατά την εκτίμησή του, το ανθρώπινο στοιχείο υπήρξε πάντα βασικός παράγοντας ισχύος για τη Χεζμπολάχ. Ακόμη και σε ένα περιβάλλον υψηλής τεχνολογίας, ένας αποφασισμένος μαχητής μπορεί να δημιουργήσει απρόβλεπτες καταστάσεις, ιδίως όταν ο στόχος δεν προστατεύεται επαρκώς.

Η αποτελεσματικότητα τέτοιων επιχειρήσεων, πάντως, εξαρτάται από πολλές μεταβλητές: τη φύση του στόχου, το επίπεδο ασφαλείας, την απόσταση, τη δυνατότητα διείσδυσης και τις επιχειρησιακές συνθήκες στο έδαφος. Μια επίθεση εντός ισραηλινού εδάφους θα απαιτούσε άμεση πρόσβαση στον στόχο και επιβίωση μέσα σε ένα εξαιρετικά ελεγχόμενο περιβάλλον. Γι’ αυτό και οι πιθανότητες επιτυχίας θεωρούνται άνισες και αβέβαιες.

Το ίδιο το λεξιλόγιο της Χεζμπολάχ αφήνει περιθώρια πολλών ερμηνειών. Πηγές που παρακολουθούν τις επιχειρήσεις της οργάνωσης υποστηρίζουν ότι ο όρος «μαχητές αυτοθυσίας» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη επιστροφή στις κλασικές επιθέσεις αυτοκτονίας. Μπορεί να περιγράφει περισσότερο την ψυχολογία των μαχητών που βρίσκονται σε αποκλεισμένες ή εξαιρετικά επικίνδυνες περιοχές του νότιου Λιβάνου, όπου η μάχη μέχρι τέλους θεωρείται μέρος της ίδιας της σύγκρουσης.

• Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Άλλο η επιχειρησιακή επιλογή μιας οργανωμένης επίθεσης αυτοκτονίας και άλλο η ετοιμότητα για μετωπική σύγκρουση υπό συνθήκες όπου η υποχώρηση είναι αδύνατη ή ανεπιθύμητη. Η Χεζμπολάχ φαίνεται να χρησιμοποιεί σκόπιμα μια αμφίσημη γλώσσα, ικανή να παράγει φόβο στο Ισραήλ, συσπείρωση στη βάση της και πίεση στο λιβανικό πολιτικό σύστημα.

Το συμπέρασμα είναι ότι η πλήρης επιστροφή στις πρακτικές της δεκαετίας του ’80 μοιάζει δύσκολη, αν όχι ανέφικτη, υπό τις σημερινές συνθήκες. Το πεδίο έχει αλλάξει, οι τεχνολογικές δυνατότητες του Ισραήλ είναι πολύ μεγαλύτερες και ο νότιος Λίβανος δεν προσφέρει πλέον τα ίδια περιθώρια κάλυψης. Ωστόσο, η απειλή αυτής της επιστροφής έχει από μόνη της αξία για τη Χεζμπολάχ.

Σε έναν πόλεμο όπου η στρατιωτική δράση συνυπάρχει με την ψυχολογική πίεση, την πολιτική διαπραγμάτευση και τον ανταγωνισμό αφηγημάτων, η αναφορά στις τακτικές του παρελθόντος δεν πρέπει να υποτιμάται. Ίσως να μην προαναγγέλλει μια ακριβή επανάληψη της δεκαετίας του ’80. Σίγουρα, όμως, δείχνει ότι η Χεζμπολάχ θέλει να υπενθυμίσει στο Ισραήλ πως διαθέτει ακόμη μη συμβατικές επιλογές — ή τουλάχιστον ότι θέλει οι αντίπαλοί της να το πιστεύουν.

«Παραμένουν δύο κύριες απειλές που προέρχονται από τη Χεζμπολάχ: οι ρουκέτες τύπου 122 και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αυτό απαιτεί έναν συνδυασμό επιχειρησιακών και τεχνολογικών ενεργειών». δήλωσε ο Νετανιάχου.

«Ο Ναΐμ Κάσεμ παίζει με τη φωτιά και αυτή η φωτιά θα κάψει τη Χεζμπολάχ και ολόκληρο τον Λίβανο… Αν η λιβανέζικη κυβέρνηση συνεχίσει να δίνει προστασία στην τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ, θα ξεσπάσει φωτιά και θα κάψει τους κέδρους του Λιβάνου», δήλωσε ο Κατς στην ειδική συντονίστρια των Ηνωμένων Εθνών για τον Λίβανο, Τζανίν Χένις-Πλάσχερτ, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε το γραφείο του Ισραηλινού υπουργού.

Ο Κάσεμ επανέλαβε νωρίτερα σήμερα ότι η σιιτική οργάνωση απορρίπτει απευθείας διαπραγματεύσεις ανάμεσα στη Bηρυτό και το Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς τες «επικίνδυνη απόκλιση» που κινδυνεύει να οδηγήσει τον Λίβανο σε έναν «κύκλο αστάθειας».

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε επίσης ότι ξεκίνησε σήμερα να βομβαρδίζει θέσεις της Χεζμπολάχ στην κοιλάδα Μπεκάα του Λιβάνου.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δήλωσε ότι ο στόχος των απευθείας διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ είναι ο τερματισμός του πολέμου, και απευθυνόμενος έμμεσα στη Χεζμπολάχ είπε ότι πραγματική «προδοσία» είναι να σέρνεται ο Λίβανος σε πόλεμο.

Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και της Χεζμπολάχ έχει τεθεί σε ισχύ από τις 17 Απριλίου. Ωστόσο, το Ισραήλ εξαπολύει καθημερινά σχεδόν επιθέσεις κατά θέσεων της οργάνωσης στην επικράτεια του Λιβάνου.

Η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε χθες ότι θα συνεχίσει να απαντά στις «παραβιάσεις» της εκεχειρίας από το Ισραήλ, απορρίπτοντας τις κατηγορίες του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, σύμφωνα με τις οποίες η σιιτική οργάνωση θέτει σε κίνδυνο την κατάπαυση του πυρός.

Η Χεζμπολάχ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν υποστήριζει την ειρυνεητική προσπάθεια του Λιβάνου, ενώ τονίζει ότι δεν θα εφαρμόσει καμία εκεχειρία και ότι δεν θα αφοπλιστεί όσο το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς εναντίον της.

«Στόχος μου είναι να επιτύχω τον τερματισμό της εμπόλεμης κατάστασης με το Ισραήλ, όπως με τη συμφωνία ανακωχής» μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ το 1949, τόνισε ο Αούν, προσθέτοντας: «Σας διαβεβαιώνω ότι δεν θα δεχτώ μια ταπεινωτική συμφωνία».

Σε έμμεση απάντηση στη φιλοϊρανική οργάνωση, που αρνείται απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, ο πρόεδρος του Λιβάνου δήλωσε ότι «εκείνοι που μας έσυραν στον πόλεμο στον Λίβανο τώρα απαιτούν από μας να λογοδοτήσουμε επειδή αποφασίσαμε να διαπραγματευτούμε… Αυτό που κάνουμε δεν είναι προδοσία, προδοσία διαπράττεται από εκείνους που σέρνουν τη χώρα σε πόλεμο προς όφελος ξένων συμφερόντων».

Νωρίτερα, ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, επανέλαβε ότι η σιιτική οργάνωση απορρίπτει απευθείας διαπραγματεύσεις ανάμεσα στη Bηρυτό και το Ισραήλ, τις οποίες χαρακτήρισε «επικίνδυνη απόκλιση» που κινδυνεύει να οδηγήσει τον Λίβανο σε έναν «κύκλο αστάθειας».

Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο Νετανιάχου ανέφερε ότι «είχα υποσχεθεί πως θα αλλάξουμε το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής και αυτό ακριβώς κάνουμε».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο, κατά την οποία συζητήθηκαν οι εξελίξεις τόσο στην εκεχειρία με το Ιράν όσο και σε εκείνη με τον Λίβανο.

«Είχα μια εξαιρετική συνομιλία με τον Πρόεδρο Τραμπ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν ισχυρή πίεση στην Τεχεράνη, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, ενώ τόνισε ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε πλήρη συντονισμό.

Αναφερόμενος στην κατάσταση στον Λίβανο, ο Νετανιάχου σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία με στόχο την επίτευξη «ιστορικής ειρήνης» μεταξύ των δύο χωρών, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η Χεζμπολάχ επιχειρεί να την αποτρέψει.

«Διατηρούμε πλήρη ελευθερία δράσης απέναντι σε κάθε απειλή, συμπεριλαμβανομένων και νέων κινδύνων. Πλήξαμε στόχους χθες και πλήξαμε και σήμερα. Είμαστε αποφασισμένοι να αποκαταστήσουμε την ασφάλεια των κατοίκων στον βορρά», δήλωσε.

«Αυτή την κίτρινη γραμμή, θα την παραβιάσουμε με την αντίσταση, επικαλούμενοι το νόμιμο δικαίωμά μας να υπερασπιστούμε τη ζωή μας και τη χώρα μας», δήλωσε ο Χασάν Φαρντάλα σε συνέντευξη στο Γαλλικό Πρακτορείο προσθέτοντας: «Κανείς στον Λίβανο ή στο εξωτερικό» δεν θα μπορέσει να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ.

Παράλληλα, ο Φαρντάλα σε συνέντευξη στο Γαλλικό Πρακτορείο δήλωσε ότι ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν θα πρέπει να εγκαταλείψει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, προσθέτοντας ότι το φιλοϊρανικό κίνημα θέλει να συνεχιστεί η κατάπαυση του πυρός.

«Είναι προς το συμφέρον του Λιβάνου, του προέδρου και της κυβέρνησης να εγκαταλείψουν την οδό των απευθείας διαπραγματεύσεων και να επανέλθουν σε μια εθνική συναίνεση για να αποφασιστεί η καλύτερη επιλογή», δήλωσε.

«Είτε μας αναγνωρίζουν τα δικαιώματά μας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είτε μπαίνουμε στο πεδίο της μάχης», δήλωσε ο Αρέφ.

Χεζμπολάχ κατά κυβέρνησης Λιβάνου: Ικανοποιήσατε «έναν δολοφόνο»

Την ίδια ώρα ο Μαχμούντ Καμάτι, αναπληρωτής πρόεδρος του πολιτικού συμβουλίου της Χεζμπολάχ, επέκρινε τον πρόεδρο του Λιβάνου επειδή ικανοποίησε το Ισραήλ, ενώ αντίθετα δεν αναγνώρισε τον ρόλο του Ιράν στην εξασφάλιση της κατάπαυσης του πυρός.

«Ευχαριστούμε το Ιράν που μπόρεσε να επιβάλει κατάπαυση του πυρός μέσω των μοχλών της διεθνούς πίεσης», δήλωσε ο Καμάτι. «Αντί να διατηρήσει τα χαρτιά της, η κυβέρνηση κινείται βήμα προς βήμα προς την ταπείνωση και την καταστροφή».

«Ο πρόεδρος ικανοποίησε τον δολοφόνο και τον εγκληματία, αλλά δεν ευχαρίστησε το Ιράν που μας έσωσε. Το χέρι της λιβανέζικης αντίστασης θα παραμείνει στη σκανδάλη. Το ποτήρι της υπομονής ξεχείλισε» πρόσθεσε.

«Με την παράκληση του φίλου μου, του προέδρου Τραμπ, με τον οποίο αλλάξαμε τη Μέση Ανατολή και φέραμε τεράστιες επιτυχίες, συμφωνήσαμε σε εκεχειρία προσωρινής διάρκειας στον Λίβανο. Με την παράκλησή του, δίνεται η ευκαιρία να προωθηθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική και στρατιωτική λύση με την κυβέρνηση του Λιβάνου» τόνισε αρχικά ο Νετανιάχου.

Σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα ασφαλείας, επισημαίνοντας ότι η χώρα του σχεδιάζει περαιτέρω κινήσεις για την αντιμετώπιση της απειλής από ρουκέτες και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Όπως τόνισε, βασικός στόχος παραμένει η πλήρης «διάλυση της Χεζμπολάχ».

Χιλιάδες άνθρωποι έσπευσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους, παρά το γεγονός ότι πολλοί δεν γνωρίζουν αν τα σπίτια τους έχουν επιβιώσει μετά από εβδομάδες έντονων ισραηλινών πληγμάτων.

Ο 40χρονος Αμπάς Σάμι, εγκλωβισμένος στην κίνηση στον παραλιακό δρόμο, δήλωσε ότι επιθυμεί να επιστρέψει στον τόπο του ακόμη και αν η κατοικία του έχει καταστραφεί: «απλά θέλω να γυρίσω πίσω».

Όπως εξήγησε στους New York Times, είχε τοποθετήσει τρία στρώματα στην οροφή του αυτοκινήτου του, προκειμένου να κοιμηθεί σε εξωτερικό χώρο, εφόσον διαπιστώσει ότι το σπίτι του στο χωριό Ghandouriyeh δεν είναι πλέον κατοικήσιμο.

Σύμφωνα με τις Aρχές του Λιβάνου, οι πρόσφατες συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, έχουν προκαλέσει τον θάνατο περισσότερων από 2.100 ανθρώπων και τον εκτοπισμό άνω του ενός εκατομμυρίου πολιτών, κυρίως από τον νότο της χώρας.

Η καταστροφή είναι ήδη εμφανής πριν ακόμη οι εκτοπισμένοι φτάσουν στις περιοχές τους. Ισραηλινές επιθέσεις κατέστρεψαν όλες τις βασικές γέφυρες που συνδέουν τον βόρειο με τον νότιο Λίβανο πάνω από τον ποταμό Λιτάνι, με αποτέλεσμα οι οδηγοί να αναγκάζονται να περνούν ένας-ένας από πρόχειρες χωμάτινες διαβάσεις.

Ο 41χρονος Άλι Ρουμιέ δήλωσε ότι, εάν χρειαστεί, θα συνεχίσει με τα πόδια για να επιστρέψει στο σπίτι του, ενώ γύρω του γυναίκες και παιδιά κινούνταν ανάμεσα στα σταματημένα αυτοκίνητα.

Παρά την ανακούφιση που προκάλεσε η παύση των εχθροπραξιών, η αβεβαιότητα παραμένει έντονη, καθώς η εκεχειρία έχει ανακοινωθεί ότι θα διαρκέσει μόνο δέκα ημέρες. Σε αντίθεση με την προηγούμενη συμφωνία του 2024, η οποία είχε αόριστη διάρκεια, πολλοί κάτοικοι εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο επανέναρξης των συγκρούσεων.