Οι υπουργοί Εξωτερικών από τις τρεις περιφερειακές δυνάμεις προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο του Ισλαμαμπάντ για τις συνομιλίες, καθώς το Ιράν προειδοποίησε τις ΗΠΑ να μην εξαπολύσουν χερσαία επίθεση και οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν εν μέσω συνεχιζόμενων συγκρούσεων μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ.

Οι χώρες που συναντώνται στο Πακιστάν έχουν υποβάλει προτάσεις στην Ουάσινγκτον σχετικά με τη θαλάσσια κυκλοφορία και το άνοιγμα του Στενά του Ορμούζ, δήλωσαν στο Reuters πέντε πηγές που γνωρίζουν το θέμα, στο πλαίσιο ευρύτερων προσπαθειών για τη σταθεροποίηση των ροών πλοίων.

Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διερχόταν καθημερινά από το Στενά του Ορμούζ, αλλά το Ιράν ουσιαστικά απέκλεισε τις ροές των πλοίων από εκεί ως απάντηση στις αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιθέσεις που ξεκίνησαν πριν από ένα μήνα.

Προτάσεις για το άνοιγμα των Στενών

Το Πακιστάν, το οποίο όπως και η Τουρκία συνορεύει με το Ιράν, έχει αξιοποιήσει τους στενούς δεσμούς του τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσινγκτον για να αναδειχθεί βασικός διπλωματικός δίαυλος στη σύγκρουση, ενώ η Άγκυρα και το Κάιρο έχουν επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

Πηγή από το Πακιστάν δήλωσε ότι προτάσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από την Αίγυπτο, είχαν διαβιβαστεί στον Λευκό Οίκο από το Πακιστάν πριν από τη σημερινή συνάντηση και περιελάμβαναν τέλη τύπου Διώρυγας του Σουέζ. Δύο άλλες πακιστανικές πηγές ανέφεραν ότι η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία θα μπορούσαν να σχηματίσουν μια κοινοπραξία για τη διαχείριση των ροών πετρελαίου μέσω της πλωτής οδού και ζήτησαν από το Πακιστάν να συμμετάσχει.

Η πρόταση για μια κοινοπραξία διαχείρισης έχει συζητηθεί με τις ΗΠΑ και το Ιράν, ανέφεραν οι πηγές. Η πρώτη πακιστανική πηγή ανέφερε ότι ο αρχηγός του στρατού της χώρας, Ασίμ Μουνίρ, βρίσκεται σε τακτική επαφή με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.

Τα υπουργεία Εξωτερικών της Αιγύπτου και του Πακιστάν δεν απάντησαν σε αίτημα για σχολιασμό. Το γραφείο Τύπου της σαουδαραβικής κυβέρνησης και ο Λευκός Οίκος δεν απάντησαν αμέσως σε αίτημα σχολιασμού.

Μια τουρκική διπλωματική πηγή ανέφερε ότι προτεραιότητα της Άγκυρας είναι η διασφάλιση εκεχειρίας.

«Η διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως σημαντικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης σε αυτό το θέμα», δήλωσε το πρόσωπο αυτό, ζητώντας να μην κατονομαστεί.

Νωρίτερα σήμερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ είχε ξεχωριστές κατ’ ιδίαν συναντήσεις με τους Τούρκους και Αιγύπτιους ομολόγους του, τονίζοντάς τους τον διάλογο και τη διαρκή διπλωματική εμπλοκή, ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών.

Ξεχωριστά, ο Νταρ ανέφερε σε μια ανάρτηση στο X ότι το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει σε 20 ακόμη πλοία με πακιστανική σημαία να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.

Σε ανακοίνωση του υπουργείου αναφέρεται ότι μεταξύ των νεκρών βρίσκονται 31 παραϊατρικοί, αυξάνοντας τον προηγούμενο απολογισμό, αφού βρέθηκαν τα πτώματα επιπλέον εργαζομένων στον τομέα της υγείας μετά από νυχτερινή αεροπορική επιδρομή που, σύμφωνα με τις Αρχές, έπληξε ένα κέντρο υγείας στο νότιο τμήμα της χώρας.

Η Τουρκία εξέφρασε τη βαθιά ανησυχία της για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου, φοβούμενη ότι θα διαπράξει «μια νέα γενοκτονία» με το πρόσχημα της καταπολέμησης της Χεζμπολάχ.

«Ειλικρινά ανησυχούμε ότι ο (Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν) Νετανιάχου οδεύει προς μια νέα γενοκτονία με το πρόσχημα της καταπολέμησης της Χεζμπολάχ», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να «αναλάβει άμεση δράση».

Ο Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πρέπει να επιστρέψουν στις διαπραγματεύσεις για να αποτραπεί η περαιτέρω κλιμάκωση του περιφερειακού πολέμου.

«Ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί το συντομότερο δυνατό. Μας ανησυχεί η εξάπλωση του πολέμου», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Φιντάν ανέφερε ότι η τουρκική αεράμυνα αναχαίτισε έναν πύραυλο που εκτοξεύθηκε προς τη χώρα του και επιβεβαίωσε ότι η Άγκυρα παραμένει σε επαφή με ιρανικούς αξιωματούχους.

«Το Ισραήλ παρασύρει την περιοχή σε νέα αστάθεια. Όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις στην περιοχή, η κατάσταση θα μετατραπεί σε μια αδιέξοδη σπείρα. Η Τουρκία θα αντισταθεί σε κάθε είδους προκλήσεις», είπε χαρακτηριστικά και προειδοποίησε ότι η συνεχιζόμενη απαγόρευση της πρόσβασης των πιστών στο τζαμί Αλ-Ακσά από το Ισραήλ αποτελεί «επικίνδυνο βήμα που θα πυροδοτήσει νέες αναταραχές στην περιοχή μας».

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών, οι διπλωμάτες αναφέρθηκαν κυρίως στις διμερείς σχέσεις ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία και στις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή.

FM George Gerapetritis had a conversation w/ Türkiye FM @HakanFidan.
Discussion on bilateral relations, regional & int. dvpts. pic.twitter.com/QYsBMCST5p

— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) January 12, 2026

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, πίσω από το κλίμα προσδοκιών, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα: τι θα σημάνει μια ενδεχόμενη άρση των κυρώσεων για τον φάκελο των μαχητικών F-35 και F-16, πώς θα αντιδράσουν οι υπόλοιποι σύμμαχοι – και ειδικά η Ελλάδα και το Ισραήλ – και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η κυβέρνηση Τραμπ για να αποκαταστήσει πλήρως τη στρατηγική σχέση με την Άγκυρα.

Οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2020, προς το τέλος της πρώτης θητείας Τραμπ, μετά την απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει στην αγορά και παραλαβή της ρωσικής αντιαεροπορικής συστοιχίας S-400 το καλοκαίρι του 2019. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε από την Ουάσιγκτον ως σοβαρό ρήγμα στη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ και ως κίνδυνος διαρροής κρίσιμων τεχνολογικών δεδομένων, ιδίως σε σχέση με τα μαχητικά F-35. Οι κυρώσεις στόχευσαν κορυφαία στελέχη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, έθεσαν πλαφόν 10 εκατ. δολαρίων στα δάνεια με αμυντικό σκοπό και οδήγησαν στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35.

Όπως υπενθύμισε ο Χακάν Φιντάν, η προσέγγιση της νέας αμερικανικής διοίκησης διαφέρει «ουσιωδώς» από εκείνη του πρώην προέδρου Τζο Μπάιντεν, επί του οποίου ο φάκελος των κυρώσεων παρέμενε παγωμένος, ενώ δεν σημειώθηκε καμία ουσιαστική πρόοδος στο αίτημα της Άγκυρας για απόκτηση ή αναβάθμιση μαχητικών F-16. Τώρα, ο Φιντάν υποστηρίζει ότι η διοίκηση Τραμπ είναι «δεσμευμένη» να κλείσει την εκκρεμότητα «στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι σχετικές οδηγίες έχουν ήδη δοθεί σε αρμόδιους αξιωματούχους.

• Το υπόβαθρο αυτής της διένεξης βρίσκεται στην αποτυχημένη προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει το αμερικανικό σύστημα Patriot – είτε απευθείας από τις ΗΠΑ, είτε σε συνεργασία με άλλους συμμάχους στο ΝΑΤΟ. Μετά από χρόνια άκαρπων διαπραγματεύσεων, η κυβέρνηση Ερντογάν κατέληξε το 2017 σε συμφωνία ύψους 2 δισ. δολαρίων με τη Ρωσία για τους S-400. Οι πρώτες παρτίδες παραδόθηκαν το 2019, αλλά το σύστημα δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ επιχειρησιακά, παραμένοντας στις αποθήκες – μια επιλογή που η τουρκική αντιπολίτευση κατήγγειλε ως «σπατάλη πόρων» και ένδειξη στρατηγικής αμηχανίας.

Παράλληλα, η Τουρκία θεωρεί ότι η απομάκρυνσή της από το πρόγραμμα F-35 ήταν άδικη και οικονομικά επιζήμια. Η Άγκυρα είχε παραγγείλει 100 μαχητικά, καταβάλλοντας προκαταβολή 1,4 δισ. δολαρίων. Σήμερα ζητά είτε την παράδοση των αεροσκαφών είτε την επιστροφή των χρημάτων ή ισοδύναμη αποζημίωση. Το μέλλον του φακέλου F-35 έχει μετατραπεί σε σύμβολο του βαθμού εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν και οι δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ, ο οποίος τον Ιούλιο έκανε λόγο για «παρεξηγήσεις και από τις δύο πλευρές» όσον αφορά την υπόθεση των S-400 και των F-35.

Ο Μπαράκ εμφανίστηκε βέβαιος ότι «θα βρεθεί λύση», επισημαίνοντας ότι σχεδόν δέκα χρόνια μετά την έναρξη της κρίσης «οι συνθήκες είναι διαφορετικές» και ότι Ουάσιγκτον και Άγκυρα «σπεύδουν να διαχειριστούν» τα εκκρεμή ζητήματα, ανάμεσά τους τα F-35, τα F-16 και το ρωσικό σύστημα S-400. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι ο διμερής εμπορικός όγκος πλησιάζει τα 100 δισ. δολάρια, στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη για μια πιο σταθερή και προβλέψιμη πολιτική σχέση.

• Η τουρκική πλευρά αναδεικνύει σταθερά και τη διάσταση του ΝΑΤΟ. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπογραμμίζει ότι η Άγκυρα «δεν έχει εγκαταλείψει» το αίτημα για επιστροφή στο πρόγραμμα F-35, παρουσιάζοντας την απόκτηση προηγμένων αεροσκαφών ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς τεχνικής αναβάθμισης. «Θέλουμε τα αεροπλάνα για την ασφάλειά μας, πρώτα και κύρια», έχει δηλώσει, επιμένοντας ότι η ενίσχυση της τουρκικής αεροπορίας δεν συνιστά απειλή για «κανέναν φίλο ή σύμμαχο» και ότι δεν υπάρχει λόγος η Ελλάδα να ανησυχεί για τα βήματα της Τουρκίας στον τομέα της άμυνας.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η Ελλάδα, που έχει ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35, αλλά και το Ισραήλ, το οποίο παρακολουθεί με προσοχή τον ρόλο της Άγκυρας στη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο, διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις για έναν πλήρη εξοπλιστικό «επαναπατρισμό» της Τουρκίας στο αμερικανικό στρατόπεδο. Η πιθανή παράδοση F-35 στην Άγκυρα θα άλλαζε εκ νέου τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή, επηρεάζοντας όχι μόνο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

• Για την Άγκυρα, η άρση των κυρώσεων CAATSA θα λειτουργούσε ως πολλαπλασιαστής ισχύος: θα απελευθέρωνε τη συνεργασία με την αμερικανική και δυτική αμυντική βιομηχανία, θα έστελνε μήνυμα οικονομικής σταθερότητας προς τις αγορές και θα επιβεβαίωνε ότι η Τουρκία παραμένει κρίσιμος – και όχι περιφερειακός – σύμμαχος στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Την ίδια στιγμή, για την Ουάσιγκτον, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συμβολίζει την επαναθεμελίωση μιας σχέσης που είχε φτάσει στα όριά της.

Η αισιοδοξία των τουρκικών αρχών, όσο έντονη κι αν εμφανίζεται, δεν αναιρεί τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν: η τύχη των S-400, οι αντιδράσεις μέσα στο αμερικανικό Κογκρέσο, οι ενστάσεις συμμάχων και η ανάγκη να αποδειχθεί στην πράξη ότι η Τουρκία είναι διατεθειμένη να κινηθεί σε μια πορεία μεγαλύτερης συνεννόησης με τους δυτικούς εταίρους της. Το βέβαιο είναι ότι, αν οι υποσχέσεις Τραμπ για τις κυρώσεις CAATSA μετουσιωθούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις, το τοπίο των αμυντικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ θα αλλάξει ξανά – αυτή τη φορά με τρόπο που η Άγκυρα ελπίζει ότι θα την επαναφέρει στον πυρήνα των στρατηγικών σχεδιασμών της Δύσης.

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από τις φαινομενικά τεχνικές συζητήσεις για «μηχανισμούς ενοποίησης» και «διοικητικές ρυθμίσεις» κρύβεται μια στρατηγική αναδιάταξη δυνάμεων που αγγίζει ταυτόχρονα τη Δαμασκό, την Ουάσιγκτον, την Άγκυρα και τη Μόσχα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει συμφωνία SDF–Δαμασκού, αλλά ποιος την ελέγχει, ποιος τη διαμεσολαβεί και ποιος την υπονομεύει.

Μια συνάντηση–σταθμός με πολλούς παρόντες

Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται αραβικά μέσα, η ηγεσία των SDF μετέβη στις αρχές Οκτωβρίου στη Δαμασκό, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σαράα και τον υπουργό Άμυνας Μάραφ Αμπού Κάσρα, παρουσία του Αμερικανού απεσταλμένου Τομ Μπαράκ. Οι συζητήσεις φέρεται να κατέληξαν σε κατ’ αρχήν συμφωνία για την ένταξη των SDF στις δομές του συριακού στρατού — ένα σενάριο που συζητείται εδώ και επτά μήνες, χωρίς όμως να έχει λάβει συγκεκριμένη μορφή.

Ο διοικητής των SDF, Μαζλούμ Aμπντί, δήλωσε ότι «η συμφωνία προβλέπει την ένταξη των δυνάμεών μας ως ενιαίου σώματος στις ένοπλες δυνάμεις της Συρίας», εξηγώντας πως πρόκειται για έναν στρατό δεκάδων χιλιάδων μαχητών που «δεν μπορούν να απορροφηθούν μεμονωμένα». Ωστόσο, η Δαμασκός απάντησε εμμέσως, διαψεύδοντας την εκδοχή αυτή: στρατιωτικές πηγές ανέφεραν ότι «το συριακό στράτευμα δεν είναι πεδίο πειραματισμού» και ότι το σχέδιο προβλέπει δημιουργία τριών ταξιαρχιών υπό την εποπτεία του υπουργείου Άμυνας, με κοινό καθορισμό διοικήσεων.

Η διαφορά ανάγνωσης είναι χαρακτηριστική: για τους Κούρδους, η «ένταξη» σημαίνει διατήρηση εσωτερικής συνοχής και διοικητικής αυτονομίας· για τη Δαμασκό, σημαίνει υποταγή στην κρατική ιεραρχία.

Από την ένταξη στο αδιέξοδο

Η αμφισημία αυτή έχει ήδη παράξει νέα ένταση στο πεδίο. Λίγο πριν τις συνομιλίες, σημειώθηκαν ανταλλαγές πυρών γύρω από το Χαλέπι, με επίκεντρο τη συνοικία Σέιχ Μακσούντ, όπου οι SDF διατηρούν ισχυρή παρουσία. Σύμφωνα με τη Δαμασκό, το κουρδικό πυροβολικό απάντησε σε νέες αστυνομικές θέσεις που είχαν δημιουργηθεί από τις δυνάμεις ασφαλείας στην είσοδο της περιοχής, μετά τον εντοπισμό σηράγγων και οπλισμού.

Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι η ένταση λειτούργησε ως μοχλός πίεσης των SDF: «επιχειρούν να αποσπάσουν παραχωρήσεις, να επιβάλουν τη δική τους μορφή ένταξης». Στον αντίποδα, στελέχη των SDF όπως ο Σιμπάν Χομού κατηγορούν τη συριακή κυβέρνηση ότι «προσπαθεί να εξαφανίσει την πολιτική και κοινωνική ταυτότητα» των δυνάμεών τους.

Η εικόνα αυτή ενισχύει την εντύπωση πως δεν υπάρχει ουσιαστική συμφωνία, αλλά μια εύθραυστη πολιτική ανακωχή υπό αμερικανική διαμεσολάβηση, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος γενικευμένων συγκρούσεων.

Ο Μπαράκ «επιστρέφει τη Συρία στο πλευρό μας»

Η πιο ενδιαφέρουσα, αλλά και πιο αινιγματική δήλωση, ήρθε από τον ίδιο τον Τομ Μπαράκ, ο οποίος σχολίασε δημόσια, μέσω του X, την κοινή επιχείρηση Δαμασκού – Διεθνούς Συνασπισμού στην περιοχή αλ-Ντουμέιρ κοντά στη συριακή πρωτεύουσα, κατά πυρήνα του Ισλαμικού Κράτους: «Η Συρία επέστρεψε στο πλευρό μας».

Η φράση αυτή θεωρήθηκε από πολλούς σημείο καμπής: για πρώτη φορά, εκπρόσωπος των ΗΠΑ αναγνωρίζει de facto στρατιωτική συνεργασία με τον συριακό στρατό, έστω περιορισμένη και στοχευμένη. Αν αυτό ισχύει, πρόκειται για τον πρώτο κρίκο σε μια πιθανή επαναπροσέγγιση μετά από πάνω από δέκα χρόνια απομόνωσης.

Παράλληλα, ο Μπαράκ φέρεται να πιέζει ώστε οι SDF να λειτουργήσουν ως γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Δαμασκό, διατηρώντας πρόσβαση στο βόρειο ενεργειακό τόξο (Ντέιρ εζ-Ζορ – Χασάκα).

Ο Φιντάν αλλάζει το παιχνίδι

Ενώ οι Αμερικανοί μιλούν για «πρόοδο», η Άγκυρα κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σε τηλεοπτική συνέντευξη το περασμένο Σάββατο, προειδοποίησε ότι «αν οι κουρδικές δυνάμεις δεν αποχωρήσουν από τις αραβικές περιοχές, θα υπάρξουν επικίνδυνες συγκρούσεις».

Ο Φιντάν αποκάλυψε επίσης ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί τηλεφωνική επικοινωνία με τον Σύρο ομόλογό του Άσαντ αλ-Σαϊμπανί, ενώ ετοιμάζεται τριμερής συνάντηση Τουρκίας – Συρίας – ΗΠΑ. Όπως είπε, οι πρόσφατες συναντήσεις μεταξύ Αχμάντ αλ-Σαράα και Μαζλούμ Αμπντί «δεν κατέληξαν σε συμφωνία» και «καμία χαρτογράφηση αποχώρησης δεν έχει υποβληθεί στην Τουρκία».

Η Άγκυρα εμφανίζεται έτοιμη να αξιοποιήσει το αναθεωρημένο Σύμφωνο των Αδάνων (1998), που πλέον της επιτρέπει —βάσει δημοσιευμάτων— στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάθος 30 χιλιομέτρων εντός της Συρίας. Ουσιαστικά, η Τουρκία νομιμοποιεί εκ των υστέρων την πολιτική των «ζωνών ασφαλείας» και αποκτά μοχλό πίεσης στη Δαμασκό, η οποία βλέπει πλέον την τουρκική παρουσία όχι μόνο ως απειλή, αλλά και ως διαπραγματευτικό εργαλείο απέναντι στους Κούρδους.

Δαμασκός – Άγκυρα: νέα «συμφωνία αλληλεξάρτησης»

Η πληροφορία ότι η Τουρκία θα παραδώσει στη Συρία εξοπλισμό, τεθωρακισμένα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, βάσει του τροποποιημένου συμφώνου, προκάλεσε απορίες σε περιφερειακούς δρώντες όπως η Βαγδάτη και η Τεχεράνη, που βλέπουν να διαμορφώνεται ένας άξονας συνεννόησης Δαμασκού – Άγκυρας με τη σιωπηρή αποδοχή της Μόσχας. Κατά παρατηρητές, στόχος είναι η αποδυνάμωση των SDF και η σταδιακή επαναφορά των βόρειων περιοχών στον κρατικό έλεγχο, έστω υπό καθεστώς μερικής αυτονομίας.

Η Δαμασκός, ενισχυμένη από τη ρωσική στήριξη και νέο κύμα εξοπλισμού, επιχειρεί να ανασυστήσει τον συριακό στρατό με τη βοήθεια Ρώσων συμβούλων. Παράλληλα, με τη συνεργασία της Τουρκίας σε επίπεδο επιτήρησης και εκπαίδευσης, η κυβέρνηση αλ-Σαράα φιλοδοξεί να αποκαταστήσει την κρατική παρουσία στις επαρχίες Χαλεπίου, Ράκκας και Ντέιρ εζ-Ζορ.

Ωστόσο, η εξάρτηση από Ρωσία, Τουρκία και ΗΠΑ καθιστά το συριακό πεδίο πολυεπίπεδο παίγνιο, όπου κάθε κίνηση απαιτεί συντονισμό πολλών πρωτευουσών.

Ένα νέο τρίγωνο πίεσης: Μόσχα – Άγκυρα – Ουάσιγκτον

Η Μόσχα επιδιώκει να σταθεροποιήσει τη Συρία και να διατηρήσει ανοιχτή την επαφή της με την Τουρκία μέσω των συμφωνιών Σότσι και Αστάνα. Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, βλέπει στο ενδεχόμενο ένταξης των SDF στο συριακό στράτευμα μια ευκαιρία να συγκρατήσει την Τουρκία και να αποτρέψει νέες επιχειρήσεις κατά των Κούρδων.

Εν ολίγοις, η Ρωσία στηρίζει μια κεντρική Συρία υπό ρωσική επιρροή· η Τουρκία θέλει μια αποκεντρωμένη Συρία χωρίς κουρδική παρουσία· και οι ΗΠΑ προσπαθούν να διατηρήσουν συριακή σταθερότητα χωρίς πλήρη συριακή κυριαρχία. Ανάμεσα σε όλα αυτά, οι SDF και η Δαμασκός επιχειρούν να επιβιώσουν πολιτικά, ο καθένας με τους δικούς του όρους.

Μεταξύ ενσωμάτωσης και ελέγχου

Στο ερώτημα αν υπάρχει πραγματική συμφωνία μεταξύ Δαμασκού και SDF, η απάντηση είναι μάλλον όχι ακόμη — ή όχι όπως παρουσιάζεται. Οι δηλώσεις του Μαζλούμ Αμπντί δείχνουν επιθυμία πολιτικής ενσωμάτωσης, αλλά οι πράξεις της κυβέρνησης αλ-Σαράα δείχνουν διάθεση απορρόφησης χωρίς αυτονομία.

Η παρουσία του Τομ Μπαράκ προσφέρει στην Ουάσιγκτον πρόσχημα επαναδραστηριοποίησης στο πεδίο. Η ρητορική του Χακάν Φιντάν προσφέρει στην Άγκυρα μια αιτιολογία νέων στρατιωτικών κινήσεων. Και η Ρωσία, σιωπηλά, διασφαλίζει ότι καμία πλευρά δεν θα επικρατήσει πλήρως, ώστε να παραμείνει η τελική διαιτητής.

Η Συρία, μετά από δώδεκα χρόνια πολέμου, παραμένει ένα πεδίο όπου οι συμφωνίες σπάνια είναι αυτό που φαίνονται. Το αν οι SDF θα ενταχθούν πράγματι στο συριακό στράτευμα ή θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως παράλληλος βραχίονας υπό αμερικανική προστασία, θα εξαρτηθεί όχι από τη Δαμασκό ή την Αλ-Χασάκα, αλλά από το πώς θα ισορροπήσουν Άγκυρα, Μόσχα και Ουάσιγκτον.

Κάλεσε δε τα κράτη-μέλη του ΟΙC να υποστηρίξουν τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και να καθιερώσουν άμεση επαφή μαζί τους.

Σημείωσε επίσης ότι η μουσουλμανική τουρκική μειονότητα στη Δυτική Θράκη και ο τουρκικός μουσουλμανικός πληθυσμός στα Δωδεκάνησα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν «σοβαρές παραβιάσεις» που τους στερούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες τους.

Επιπλέον τόνισε ότι το Ισραήλ έχει μετατραπεί σε «ανεξέλεγκτο παράγοντα» που τυφλώνεται από τα όνειρα για ένα «Μεγάλο Ισραήλ».

Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι οι ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τη Συρία απειλούν τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.

Είπε ότι η συνεχιζόμενη γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα και οι προσπάθειες προσάρτησης της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, μαζί με τις ευρύτερες επεκτατικές στρατηγικές του, ενέχουν «σοβαρούς κινδύνους» για την ειρήνη στην περιοχή.

«Αντιμετωπίζουμε δύο επείγοντες κινδύνους», δήλωσε ο Φιντάν. «Πρώτον, τη γενοκτονία στη Γάζα και τις προσπάθειες του Ισραήλ να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη και να εκτοπίσει βίαια τους Παλαιστινίους. Δεύτερον, την υπολογισμένη επεκτατική και αποσταθεροποιητική στρατηγική του Ισραήλ, η οποία απειλεί την ασφάλεια και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής μας. Υπό το καθεστώς Νετανιάχου, το Ισραήλ έχει μετατραπεί σε «παράνομο παράγοντα», τυφλωμένο από τα όνειρα για ένα «Μεγάλο Ισραήλ».

Ο Φιντάν κάλεσε τα κράτη μέλη του Οργανισμού να υιοθετήσουν ενιαία θέση και να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να σταματήσουν όλες τις διεθνείς μεταφορές όπλων και πυρομαχικών προς το Ισραήλ.

Τόνισε επίσης τη σημασία της ενίσχυσης των νομικών οδών, μετατρέποντας τις διαδικασίες στο Διεθνές Δικαστήριο και στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο σε αποτελεσματικά εργαλεία για τον τερματισμό της ατιμωρησίας.

Μιλώντας σε μία κοινή συνέντευξη Τύπου στο Ελ Αλαμέιν με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, μετά από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο Φιντάν, δήλωσε επίσης, ότι ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας (OIC) έχει συγκληθεί σε έκτακτη διάσκεψη.

Τουρκικές διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι βασικό θέμα των επαφών Φιντάν στην Αίγυπτο θα είναι οι εξελίξεις στη Γάζα, ενώ θα αξιολογηθούν συνομιλίες μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ, που διεξάγονται με τη διαμεσολάβηση της Αιγύπτου, του Κατάρ και των ΗΠΑ και θα συζητηθούν οι προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή.

Η Τουρκία έχει καταδικάσει το σχέδιο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου για πλήρη κατάληψη της Γάζας, καλώντας το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να αναλάβει δράση.

Στις συνομιλίες του Τούρκου υπουργού προβλέπεται επίσης να τεθούν οι εξελίξεις στη Βόρεια και Ανατολική Αφρική και στη ζώνη του Σαχέλ, με έμφαση στη Λιβύη, το Σουδάν και τη Σομαλία, καθώς και ευρύτερα η πολιτική και οικονομική συνεργασία των δύο χωρών.

Το 2025 σηματοδοτεί την 100ή επέτειο της σύναψης διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Η δεύτερη συνάντηση του Συμβουλίου Υψηλού Επιπέδου Στρατηγικής Συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας και της Αιγύπτου προβλέπεται να πραγματοποιηθεί το 2026 υπό την προεδρία των ηγετών των δύο χωρών.

Το 2024, ο όγκος του διμερούς εμπορίου έφτασε τα 8,8 δισ. δολάρια και στόχος είναι να φτάσει τα 15 δισ. δολάρια. Η αξία των τουρκικών επενδύσεων στην Αίγυπτο ανέρχεται σε περίπου 3,5 δισ. δολάρια.

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη του Τούρκου ΥΠΕΞ στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον Ντόναλντ Τραμπ. Στην ατζέντα των επαφών του βρίσκεται η άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA κατά της Τουρκίας, η επιστροφή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 και η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τον εκσυγχρονισμό των τουρκικών F-16.

Marco Rubio, 06 March 2025: "Those who support designated terrorist organizations, including Hamas, threaten our national security. The United States has zero tolerance for foreign visitors who support terrorists."

How about Hakan Fidan, @SecRubio?

Hakan Fidan, Recep Tayyip… pic.twitter.com/K6WzvQVg63

— Harris Samaras (@HarrisSamaras) March 24, 2025

Η ‘Αγκυρα θέτει επίσης υψηλά στην ατζέντα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων την ανάγκη συντονισμού στην αντιμετωπίση του Ισλαμικού Κράτους και την ασφαλή διαχείριση των στρατοπέδων στα οποία κρατούνται αυτή τη στιγμή τα μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης, υπό την εποπτεία των Κούρδων μαχητών. Ζητά επίσης να σταματήσει η αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη των υπο κουρδική ηγεσία Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), οι οποίες έχουν υπογράψει συμφωνία με την κυβέρνηση Αλ Σάρα της Δαμασκού για ενσωμάτωσή τους στον συριακό στρατό.

Όσον αφορά στην Ουκρανία, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Φιντάν θα τονίσει ότι η ‘Αγκυρα υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ και είναι έτοιμη να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση. Ο Τούρκος υπουργός αναμένεται να τονίσει επίσης την ανάγκη για περισσότερες προσπάθειες για τη διασφάλιση μόνιμης κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα και για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή.

Ο Χακάν Φιντάν είχε συνάντηση με τον νέο υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στο περιθώριο της πρόσφατης Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια. Στις 16 Μαρτίου, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχαν τηλεφωνική συνομιλία.

Ο πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαίκού Κόμματος (CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Οζγκιούρ Οζέλ, από την Αλεξανδρέττα, όπου βρέθηκε την Παρασκευή, δήλωσε ότι «ο πρόεδρος Ερντογάν σιωπά για την εθνοκάθαρση των Παλαιστινίων που εξήγγειλε ο Αμερικανός πρόεδρος», καταγγέλλοντας πως «ο Ερντογάν έχει έρθει σε συμφωνία με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Είναι ικανοποιημένος με τον ρόλο που του δόθηκε στη Μέση Ανατολή και ο ρόλος αυτός περιλαμβάνει τον ξεριζωμό και την εκδίωξη των Παλαιστινίων από τη Γάζα».

“A world in which no account is held for the Gaza genocide will never find peace.”

Turkish President Erdogan says Israel will “pay the price for the genocide” in Gaza as he marked the first anniversary of Israel's war on the enclave.

🔴 LIVE updates: https://t.co/xG4m32PO1X pic.twitter.com/oR7LmJT2qO

— Al Jazeera English (@AJEnglish) October 7, 2024

Προσέθεσε επίσης ότι ο Ενρτογάν «δεν έχει κανένα δικαίωμα να σιωπά, διότι η συντριπτική πλειοψηφία όσων τον ψήφισαν το έκαναν με την προϋπόθεση ότι θα διατηρούσε την παραδοσιακή στάση της Τουρκίας υπέρ της Παλαιστίνης και την προηγούμενη ρητορική του. Αν τώρα στρέψει το πρόσωπό του προς το Ισραήλ και την πλάτη του στην Παλαιστίνη, θα χάσει τη νομιμοποίησή του».

Απάντηση στον πρόεδρο του CHP έδωσε σήμερα ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος έκανε λόγο για «πολιτική γκάφα» του Οζγκιούρ Οζέλ.

«Ο πρόεδρός μας είναι ο μόνος πολιτικός ηγέτης που εκφράζει τις αλήθειες που κανείς δεν τολμά να πει για την παλαιστινιακή υπόθεση με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο σε όλα τα εθνικά και διεθνή φόρα που έχει βρεθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής του πορείας» έγραψε σε ανάρτησή του στο Χ και αργότερα επανέλαβε σε συνέντευξή του στο CNN Turk ο Ομέρ Τσελίκ.

Turkey’s President Erdogan says UN and Western values are ‘dying’ in Gaza https://t.co/3pqKbRkhUd pic.twitter.com/aiLmIYom24

— Al Jazeera English (@AJEnglish) September 25, 2024

Ο ίδιος διευκρίνισε επίσης ότι η θέση του προέδρου Ερντογάν «έχει εκφραστεί με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο στις δηλώσεις που έγιναν εκ μέρους τόσο του κόμματός μας όσο και της κυβέρνησής μας».

Σημειώνεται ότι δηλώσεις απόρριψης και καταγγελίας του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα έχουν κάνει μόνο ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν και ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Νουμάν Κουρτουλμούς. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ χατακτήρισε το σχέδιο «απαράδεκτο», τονίζοντας ότι ο εκτοπισμός του πληθυσμού της Γάζας «είναι μια κατάσταση που ούτε η περιοχή ούτε εμείς θα δεχτούμε» συμπλήρωσε. Ο ίδιος ο πρόεδρος Ερντογάν, ωστόσο δεν τοποθετήθηκε ευθέως στο θέμα και απλώς επανέλαβε την έκκλησή του στη διεθνή κοινότητα για μια λύση δύο κρατών στο Παλαιστινιακό Ζήτημα».

Ο εκπρόσωπος του ΑΚΡ επισήμανε αυτή τη θέση του Τούρκου προέδρου, απαντώντας στην κριτική του προέδρου του CHP: «Η ξεκάθαρη θέση του προέδρου μας για την προσέγγιση της αμερικανικής κυβέρνησης έχει εκφραστεί με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο στις δηλώσεις που έγιναν εκ μέρους τόσο του κόμματός μας όσο και της κυβέρνησής μας. Ο πρόεδρός μας θεωρεί τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου, κυρίαρχου και γεωγραφικά ενιαίου παλαιστινιακού κράτους εντός των συνόρων του 1967 με την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως μια από τις πιο θεμελιώδεις αρχές της πολιτικής του ζωής».

Κατηγόρησε επίσης τον Οζέλ επειδή αποκάλεσε τα μέλη της Χαμάς τρομοκράτες «κατά τη διάρκεια των πιο καυτών ημερών των πράξεων γενοκτονίας και δολοφονίας του Ισραήλ», ενώ ο Ερντογάν «αντιτάχθηκε σε όσους αποκαλούν τη Χαμάς τρομοκράτες και χαρακτήρισε τα μέλη της ανθρώπους που υπερασπίζονται την πατρίδα τους».

Ο εκπρόσωπος του CHP, Ντενίζ Γιουτζέλ, αντέδρασε στις δηλώσεις του Ομέρ Τσελίκ τονίζοντας μεταξύ άλλων: «Είναι κατανοητό ότι αυτή η στάση αποτελεί μέρος της προσπάθειας της κυβέρνησης να αποκρύψει τα γεγονότα από την κοινωνία και να καλύψει τη σιωπή του Ερντογάν».

Στο ίδιο μήκος κύματος με τον πρόεδρο του CHP κινήθηκε και ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, που ανήκει στο ίδιο κόμμα και ο οποίος βρίσκεται στο στόχαστρο της κυβέρνησης μέσω συνεχών δικαστικών διώξεων. «Η συμβουλή μου προς αυτόν (σ.σ. τον Ερντογάν) είναι να δείξει και προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, που είπε ότι “η Γάζα θα γίνει έδαφος των ΗΠΑ”, την ίδια μόνιμη σκληρότητα που δείχνει προς εμένα, που δεν έχω καμία ασυλία. Εδώ και τρεις ημέρες, δεν έχετε πει ούτε μια λέξη για όσα βαριά λόγια ακούγονται για τη Γάζα, την οποία προστατεύετε εδώ και δύο χρόνια» δήλωσε ο Ιμάμογλου.

Μεταξύ εκείνων που έσπευσαν να υπερασπιστούν τον Ερντογάν ήταν ο διευθυντής της εφημερίδας Hurriyet, Αχμέτ Χακάν, ένας από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του Τούρκου προέδρου στη χώρα. Σε άρθρο – ανοικτή επιστολή που υπογράφει ο ίδιος και δημοσιεύεται στην κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας αναφέρει:

«Κύριε πρόεδρε, είναι πολύ σωστό να μην δώσετε μια σκληρή απάντηση στον Τραμπ. Μην δίνετε καμία σημασία στην αντιπολίτευση που ρωτάει “γιατί δεν απαντάτε”. Δεν το κάνουν αυτό για το καλό της Γάζας. Θέλουν να αποτρέψουν το ενδεχόμενο ενός διαλόγου σας με τον Τραμπ.

«Κύριε πρόεδρε, μην δώσετε στον Τραμπ την απάντηση που του αξίζει. Η μεγαλύτερη χάρη που μπορείτε να κάνετε για τη Γάζα είναι να μην δώσετε στον Τραμπ μια ουσιαστική απάντηση. Το μεγαλύτερο καλό που μπορείτε να κάνετε για τη Γάζα είναι μέσω του διαλόγου με τον Τραμπ».