Η γερμανική ΜΚΟ Urgewald βασίστηκε στα στοιχεία της εταιρίας ανάλυσης δεδομένων για τη ναυτιλία Kpler για να καταγράψει 91 φορτία που έφθασαν στην Ευρώπη από τον ρωσικό τερματικό σταθμό Γιαμάλ μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου.

Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παρουσίασαν επομένως αύξηση κατά 17,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο το 2025, περνώντας από 5,71 εκατομμύρια τόνους σε 6,69 εκατομμύρια τόνους.

Η τάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πολιτική που παρουσιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία σκοπεύει να εγκαταλείψει οριστικά το ρωσικό φυσικό αέριο έως το φθινόπωρο του 2027, ώστε να στερήσει από τη Μόσχα έσοδα με τα οποία χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν από την πλευρά τους μια ελαφρά αύξηση των εισαγωγών ρωσικού LNG από το Γιαμάλ στις αρχές του 2026, κάτι που θα μπορούσε να εξηγηθεί από μια αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου στην Ευρώπη το 2025.

Όταν ρωτήθηκε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επιβεβαίωσε την πιθανή σχέση με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή από τα τέλη Φεβρουαρίου και τον αποκλεισμό των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει αντιθέτως την ισχυρή μείωση της εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο (αγωγό και LNG) με την πάροδο του χρόνου. Αντιπροσώπευε το 45% του συνόλου των εισαγωγών της ΕΕ το 2021, και μόνο το 12% το 2025.

Παρότι η Ευρώπη προσπάθησε να μειώσει τις προμήθειές της μέσω των αγωγών φυσικού αερίου, στράφηκε εν μέρει στο LNG, που μεταφέρεται με πλοία, εκφορτώνεται σε λιμάνια, επαναεριοποιείται και μετά διοχετεύεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο.

Πίσω από τις ΗΠΑ (60%), από τις οποίες η ΕΕ εξαρτάται όλο και περισσότερο, η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 17% των ευρωπαϊκών εισαγωγών από την αρχή του 2026, μπροστά από τη Νιγηρία (6%) και το Κατάρ (6%).

Χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως «ιστορική», η αμερικανίδα πρέσβειρα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σημείωσε σε ανάρτηση στο Χ:

«Ήταν τιμή μου να ταξιδέψω στα Τίρανα για να προωθήσω την ενεργειακή ατζέντα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και να συμμετάσχω μαζί με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα στην τελετή υπογραφής μιας ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Αλβανίας, Venture Global και Aktor LNG USA για μια 20ετή συμφωνία αμερικανικού LNG.

Αυτή η δέσμευση 6 δισ. δολαρίων ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια -και την εθνική ασφάλεια- σε ολόκληρη την περιοχή.

Είμαστε περήφανοι που βασιζόμαστε στο εξαιρετικό έργο του υπουργού Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, του υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ και του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Υπεροχής».

«Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αλβανία και η Ελλάδα συνεργάζονται, αυτή η περιοχή είναι πιο συνδεδεμένη, πιο ασφαλής και πιο ευημερούσα», κατέληξε στην ανάρτηση.

Στη συζήτηση, που είχε ως θέμα τους ενεργειακούς διαδρόμους και τον ρόλο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, συμμετείχαν ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου, ο Υπουργός Ενέργειας της Ρουμανίας κ. Bogdan-Gruia Ivan, η Υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, κυρία Teodora Georgieva-Mileva και ο κ. Εξάρχου, υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου του Economist, κ. Alasdair Ross. 

«Το πρόβλημα της Ε.Ε. είναι ότι ξέρουμε να μιλάμε θεωρητικά και να περιγράφουμε λύσεις, αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της νέας πραγματικότητας, που είναι η Ουκρανία και το Ιράν. Εάν η Ε.Ε. δεν ξεκινήσει να συμπεριφέρεται ως ισχυρός εταίρος θα είναι πάντα πίσω στις εξελίξεις. Σήμερα, αντιμετωπίζουμε κάτι που μας βρίσκει παντελώς απροετοίμαστους και απροστάτευτους» επισήμανε ο κ. Εξάρχου. 

Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR σημείωσε ότι η ενέργεια είναι το πιο σημαντικό πράγμα για το μέλλον της Ε.Ε. και της οικονομίας της και υπογράμμισε η αδυναμία της Ε.Ε. να λάβει γρήγορα μέτρα, έχει ως αποτέλεσμα να βρίσκεται διαρκώς προ τετελεσμένων και αρνητικών εκπλήξεων. Και πρόσθεσε ότι η Ευρώπη έχει την τάση να χάνει χρόνο σε ατέρμονες συζητήσεις για προβλήματα, όπως οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν, οι οποίοι αποτελούν ωστόσο μία πραγματικότητα, τονίζοντας ότι οφείλουμε πλέον να αποδεχθούμε ότι συμβαίνουν και ότι θα έχουν επίπτωση στις ζωές μας. 

Ο κ. Εξάρχου εξέφρασε την ανησυχία του ότι τον επόμενο χειμώνα, η Ευρώπη θα βρεθεί ενώπιον μίας ιδιαίτερα σκληρής πραγματικότητας, καθώς εκτίμησε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στο Ολλανδικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (TTF) θα είναι ιδιαίτερα αυξημένες, προβλέποντας ότι στην καλύτερη περίπτωση θα κυμαίνονται σε περίπου €85 ευρώ ανά MWh από περίπου €53 σήμερα, την ώρα που στην Αμερική (Henry Hub) η ισοδύναμη συγκρίσιμη τιμή ανέρχεται σήμερα σε λιγότερο από €8,5. 

«Αυτό θα έχει τρομερή επίπτωση και θα πρέπει οι “27” της Ε.Ε. ή έστω η Ευρωζώνη να καθίσουν στο τραπέζι και να δουν πως θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα σήμερα» σημείωσε ο κ. Εξάρχου, υπογραμμίζοντας την αμφιθυμία της Ευρώπης στο ενεργειακό. «Στην Ευρώπη, όταν νομοθετούμε την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, το εννοούμε; Εάν το εννοούμε, έχουμε εξασφαλίσει ικανές ποσότητες από τις ΗΠΑ ώστε να περάσουμε τον επόμενο χειμώνα με κανονικές τιμές;» διερωτήθηκε. 

«Βλέπω ορισμένα κράτη – μέλη να είναι διστακτικά στην εφαρμογή της απόφασης απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου και κάποια μάλιστα, όχι μόνο να μην επιτρέπουν την πρόοδο του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και να προσπαθούν να εξασφαλίσουν ότι άλλα κράτη – μέλη δεν θα υπογράψουν μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας LNG με τις ΗΠΑ» σημείωσε. 

Ο κ. Εξάρχου έκανε και μία εκτίμηση της προόδου του Κάθετου Διαδρόμου. «Ο Κάθετος Διάδρομος εξαρτάται από τη λήψη αποφάσεων από πολλά κράτη και την Ε.Ε. Χρειάζεται ένα δεύτερο FSRU στην Ελλάδα, πολύ γρήγορα, ούτως να είναι έτοιμο έως το 2030 όταν θα ξεκινήσουν να υλοποιούνται οι μακροχρόνιες συμβάσεις LNG, αλλά και να βελτιωθεί ο υφιστάμενος αγωγός προς την Ουκρανία. Χρειάζονται γρήγορες αποφάσεις και αυτές είναι που θα προστατεύσουν την ισορροπία. Το κλειδί της άσκησης είναι οι μακροχρόνιες συμφωνίες» συμπλήρωσε. Επιπλέον, προειδοποίησε ότι τα πλήγματα που έχει υποστεί το Κατάρ από τον πόλεμο στον Περσικό, πιθανότατα θα το διαγράψουν ως πιθανό προμηθευτή LNG της Ευρώπης, ειδικά εάν ληφθούν υπόψη οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες της Κίνας. 

Και επισήμανε ότι το ενεργειακό περιβάλλον είναι πια εντελώς διαφορετικό σε σχέση με την εξασφάλιση σωστών τιμών και κατάλληλων ποσοτήτων LNG. «Τρεις μήνες πριν, η διαπραγμάτευση θα ήταν διαφορετική σε σχέση με μία διαπραγμάτευση που θα γινόταν σήμερα ή θα γίνει τα Χριστούγεννα. Κάποια έχασαν μία μεγάλη ευκαιρία να εξασφαλίσουν LNG σε προσιτές τιμές. Είναι σημαντικό να οριστικοποιηθούν οι μακροχρόνιες συμφωνίες, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να είναι χρηματοδοτήσιμος. Τα απαραίτητα κεφάλαια πρέπει να εξασφαλιστούν και ο χρόνος έχει κρίσιμη σημασία. Αυτή είναι η πρόκληση» κατέληξε. 

Νωρίτερα, την θεματική του συνεδρίου άνοιξε ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, κυρία Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία υπογράμμισε τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου και της διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της πρωτοβουλίας αυτής στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. 

«Ανυπομονώ να ταξιδέψω στο Βουκουρέστι και τη Σόφια για τη Στρογγυλή Τράπεζα του περιοδικού The Economist με τη ρουμανική κυβέρνηση, καθώς και για συζητήσεις με περιφερειακούς εταίρους σχετικά με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας κατά μήκος του «Κάθετου Διαδρόμου», προσθέτει.

Πριν από τον πόλεμο, η Ουκρανία κάλυπτε σχεδόν το σύνολο των αναγκών της σε φυσικό αέριο μέσω εγχώριας παραγωγής. Ωστόσο, οι ρωσικές επιθέσεις έχουν οδηγήσει στην απώλεια περίπου του μισού της παραγωγής, όπως δήλωσε στα τέλη του περασμένου έτους ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αντρίι Πισνίι.

Το περασμένο φθινόπωρο, η Ρωσία ενέτεινε τις επιθέσεις της σε ουκρανικές εγκαταστάσεις παραγωγής φυσικού αερίου, οι περισσότερες από τις οποίες βρίσκονται σε περιοχές κοντά στο μέτωπο, στη βορειοανατολική και κεντρική Ουκρανία.

Μιλώντας μέσω της εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram, μετά από συνάντησή του με τον πρόεδρο της Μοζαμβίκης, Ντάνιελ Τσάπο, ο Ζελένσκι υπαινίχθηκε ότι το Κίεβο θα μπορούσε να προσφέρει στη χώρα της νότιας Αφρικής – η οποία αντιμετωπίζει ισλαμιστική εξέγερση – υποστήριξη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας.

«Η Ουκρανία ενδιαφέρεται για πρόσθετες ενεργειακές προμήθειες. Η Μοζαμβίκη ενδιαφέρεται για την εμπειρία και τις τεχνολογίες της Ουκρανίας ώστε να ενισχύσει την εσωτερική της ασφάλεια και να προστατεύσει τους πολίτες από την τρομοκρατία», δήλωσε ο Ζελένσκι, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για τις ποσότητες φυσικού αερίου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο μιας συμφωνίας.

Η Μοζαμβίκη αποτελεί σημαντικό παραγωγό φυσικού αερίου στην Αφρική και τον Ιανουάριο η χώρα, μαζί με την TotalEnergies, ανακοίνωσαν την επανεκκίνηση ενός έργου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το οποίο είχε προηγουμένως διακοπεί λόγω της εξέγερσης. Με δυναμικότητα παραγωγής 13 εκατομμυρίων μετρικών τόνων LNG ετησίως, το έργο αναμένεται να καταστήσει τη Μοζαμβίκη σημαντικό εξαγωγέα φυσικού αερίου.

Η Ουκρανία δεν έχει εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο από το 2015. Τα τελευταία χρόνια, το Κίεβο έχει επίσης επεκτείνει τις προμήθειες LNG, εξασφαλίζοντας εισαγωγές αμερικανικού LNG από τερματικούς σταθμούς στην Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής. Η Ουκρανία εισάγει επίσης αμερικανικό LNG μέσω του λεγόμενου «Κάθετου Διαδρόμου» αγωγών από την Ελλάδα.

Επίσημα ευρωπαϊκά ενεργειακά στοιχεία (AGSI) έδειξαν την περασμένη εβδομάδα ότι η Ουκρανία έχει αρχίσει να αποθηκεύει φυσικό αέριο στις υπόγειες εγκαταστάσεις της ενόψει της επόμενης περιόδου θέρμανσης.

Ο υπουργός Ενέργειας, Ντένις Σμιχάλ, έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία σκοπεύει να ξεκινήσει την περίοδο θέρμανσης 2026–2027 με τουλάχιστον 13 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου σε αποθήκευση – περίπου την ίδια ποσότητα με την προηγούμενη περίοδο.

Ο Μπιρόλ επισήμανε ότι η διακοπή των ροών φυσικού αερίου είναι διπλάσια από εκείνη που υπήρξε το 2022 λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Επίσης, ανέφερε ότι η απώλεια πετρελαίου είναι μεγαλύτερη ακόμα και από τα σοκ των δεκαετιών του 1970, τα οποία προκάλεσαν ύφεση και περιορισμούς καυσίμων σε όλο τον κόσμο.

Οι τιμές του πετρελαίου έφτασαν σχεδόν τα 120 δολάρια το βαρέλι την περασμένη εβδομάδα, καθώς το Ισραήλ και το Ιράν εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους σε στρατηγικούς ενεργειακούς κόμβους του Κόλπου, όπως το πεδίο φυσικού αερίου Νότιο Παρς και το τεράστιο συγκρότημα Ρας Λαφάν του Κατάρ. Παρά την ένταση αυτή, ο Μπιρόλ υποστήριξε ότι οι πολιτικοί και οι αγορές εξακολουθούν να υποτιμούν την κλίμακα της κρίσης.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το πρόβλημα θα μεγαλώνει όσο παραμένουν μπλοκαρισμένες οι ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή, η οποία εξάγει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. «Οι άνθρωποι κατανοούν ότι πρόκειται για μια μεγάλη πρόκληση, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι κατανοούν πλήρως το βάθος και τις συνέπειες της κατάστασης», δήλωσε σε συνέντευξή του.

Ακόμα και αν ο πόλεμος τερματιστεί και τα Στενά του Ορμούζ ξανανοίξουν, ο Μπιρόλ επισήμανε ότι «θα χρειαστεί πολύς χρόνος» για να επανέλθουν οι πετρελαϊκές και φυσικές περιοχές, πολλές από τις οποίες έχουν κλείσει ή ζημιωθεί. «Θα χρειαστούν έξι μήνες για κάποιες περιοχές να ξαναλειτουργήσουν, ενώ άλλες θα χρειαστούν πολύ περισσότερο», δήλωσε.

Ο Μπιρόλ επεσήμανε ότι η καταστροφή των ζωτικών αρτηριών, που επηρεάζει την παγκόσμια προμήθεια λιπασμάτων, πετροχημικών, καθώς και θείου και ήλιου, θα πλήξει δραματικά την παγκόσμια οικονομία. «Αυτά τα προϊόντα είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία», είπε χαρακτηριστικά.

Την περασμένη εβδομάδα, ο IAE ανακοίνωσε την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από τις παγκόσμιες αποθέματα για να ανακουφίσει τις ελλείψεις στην αγορά, ποσότητα που αντιστοιχεί μόνο στο 20% των αποθεμάτων της. «Έχουμε ακόμα 80% στο χέρι μας», τόνισε ο Μπιρόλ, αναφέροντας ότι έχει συζητήσει με χώρες όπως ο Καναδάς, το Μεξικό, η Βραζιλία και η Νορβηγία για την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ωστόσο, επεσήμανε ότι οι επιπλέον ροές δεν θα λύσουν την απώλεια ενέργειας από τη Μέση Ανατολή. «Η πιο σημαντική ενέργεια είναι η αποκατάσταση των διελεύσεων μέσω των Στενών», δήλωσε.

Επιπλέον, προειδοποίησε τους πολιτικούς στην Ευρώπη να μην χαλαρώσουν τους περιορισμούς στην ρωσική ενέργεια, λέγοντας ότι δεν πρέπει να επαναλάβουν το λάθος της υπερβολικής εξάρτησης από τις ροές ενέργειας από τη Μόσχα.

Ο Μπιρόλ υποστήριξε ότι η χρήση ρωσικού φυσικού αερίου είναι οικονομικά ατεκμηρίωτη, καθώς η τιμή του είναι παραδοσιακά συνδεδεμένη με την τιμή του πετρελαίου. «Το ρωσικό φυσικό αέριο θα κόστιζε κοντά στην τρέχουσα τιμή του αερίου στην Ευρώπη», είπε. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην καταστροφή των αγωγών Nord Stream της Ρωσίας και στην αποδόμηση της φήμης της Ρωσίας ως αξιόπιστου και μακροχρόνιου προμηθευτή.

Ακόμα, προέβλεψε ότι η ενεργειακή κρίση θα προκαλέσει ένα κύμα πολιτικών αλλαγών σε κυβερνήσεις παγκοσμίως, συγκρίνοντάς το με τις αντιδράσεις των πολιτικών μετά τα σοκ του πετρελαίου του 1973 και του 1979.

«Υπήρξαν τρεις απαντήσεις. Πάνω από το 40% της πυρηνικής ενέργειας που έχουμε σήμερα κατασκευάστηκε ως απάντηση σε εκείνη την κρίση. Η ποσότητα καυσίμου που καταναλώνει το μέσο αυτοκίνητο μειώθηκε κατά το ήμισυ μέσα στα 10 χρόνια μετά το σοκ. Και οι χώρες άλλαξαν τις εμπορικές τους διαδρομές», δήλωσε.

Αναφορικά με την απάντηση στον πόλεμο στο Ιράν, προέβλεψε ότι θα υπάρξει ανανεωμένη ώθηση για τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, νέα άνθηση της πυρηνικής ενέργειας, ενίσχυση των ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά και επιστροφή στη χρήση περισσότερου άνθρακα αντί για φυσικό αέριο.

Η ΕΕ απαιτεί από τα κράτη μέλη να διατηρούν τα αποθέματα φυσικού αερίου στο 90% της δυναμικότητάς τους μέχρι τον χειμώνα – ένα μέτρο που εισήχθη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Αλλά ο φετινός, ψυχρότερος από τον μέσο όρο, χειμώνας εξάντλησε αυτά τα αποθέματα σε κάτω από 30% από τον Μάρτιο, το χαμηλότερο από το 2022.

Δύσκολο να αναπληρωθούν τα αποθέματα – Φόβοι για κερδοσκοπία

Με τις τιμές του φυσικού αερίου να έχουν εκτοξευθεί μετά τις ιρανικές επιθέσεις που ουσιαστικά έκλεισαν το Στενό του Ορμούζ – το στενό πέρασμα από το οποίο διέρχεται το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, εκ του οποίου το 6% προοριζόταν για την Ευρώπη – το έργο της αναπλήρωσης αυτών των αποθεμάτων μέχρι τον χειμώνα ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο.

Παρασκηνιακά, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν ότι οι χώρες θα μπορούσαν να βιαστούν να επιτύχουν αυτούς τους στόχους ταυτόχρονα εάν οι κανόνες δεν χαλαρώσουν, αυξάνοντας τη ζήτηση και επιτρέποντας στους εμπόρους να εκμεταλλευτούν τις αυξανόμενες τιμές.

Αυτή είναι η δυναμική που οδήγησε τους εμπόρους να αυξήσουν τις τιμές φυσικού αερίου σε πάνω από 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα το 2022, με τους υψηλούς νέους στόχους αποθήκευσης να επιδεινώνουν την απότομη αύξηση της ζήτησης που ακολούθησε τις περικοπές εφοδιασμού της Ρωσίας.

Οι αναλυτές λένε ότι η δυσκολία στην αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων θα γίνει επίσης πιο δύσκολη από τον έντονο ανταγωνισμό από την Ασία, η οποία είναι πιο άμεσα εκτεθειμένη από την Ευρώπη στις αποστολές φυσικού αερίου που κάποτε διέρχονταν από τον Περσικό Κόλπο. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου στα μέσα του έτους, υπονομεύοντας το κίνητρο για τους εμπόρους να πωλούν τον χειμώνα και να αποθηκεύουν την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Οι αξιωματούχοι τονίζουν ότι είναι ακόμα νωρίς. Αλλά ήδη, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο να επικαλεστούν τις υπάρχουσες εξαιρέσεις που τους επιτρέπουν να χαλαρώσουν τους στόχους αποθήκευσης, προκειμένου να μειώσουν το περιθώριο για αγορές χύμα, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους αξιωματούχους ενέργειας που γνωρίζουν το θέμα.

Ζητούν ευελιξία από την ΕΕ

Εν τω μεταξύ, τουλάχιστον τρεις χώρες πιστεύουν ότι η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ θα πρέπει να εισαγάγει ευελιξία πέρα ​​από το υπάρχον πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του στόχου έως και 30%, δήλωσαν δύο από τους αξιωματούχους. Οι χώρες ζήτησαν επίσης έναν νέο μηχανισμό της ΕΕ για τον συντονισμό των αγορών φυσικού αερίου, πρόσθεσαν.

Τέτοιες πολιτικές θα επέτρεπαν στις χώρες να γεμίσουν τα αποθέματα για τον ερχόμενο χειμώνα με μεγαλύτερη άνεση. «Με έναν χαμηλότερο στόχο δεν θα αυξάναμε τη ζήτηση για πολύ υψηλό επίπεδο αποθήκευσης, [και] δεν θα ανέβαζα τις τιμές», δήλωσε μία από τις πηγές.

Η Κομισιόν δεν έχει ακόμη αποφασίσει για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης, ανέφεραν οι πηγές. Αλλά και αυτή έχει επισημάνει ρητά το ζήτημα, τόσο σε σύνοδο κορυφής των υπουργών ενέργειας τη Δευτέρα όσο και σε προηγούμενες συναντήσεις πρεσβευτών και εθνικών εμπειρογνωμόνων ενέργειας την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες πηγές και έναν αξιωματούχο της ΕΕ. Ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Δημόσια, οι αξιωματούχοι παραμένουν αισιόδοξοι. Για παράδειγμα, τα αποθέματα της Γερμανίας λειτουργούν με χωρητικότητα 22%, αφού το Βερολίνο πίεσε να μειώσει τους στόχους αποθήκευσης πέρυσι, αλλά η υπουργός Οικονομίας της χώρας, Katherina Reiche, έχει υποβαθμίσει το ζήτημα.

Άλλοι είναι πιο νευρικοί. «Το status quo είναι μη βιώσιμο — οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν διασφαλίζουν επαρκώς την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, επειδή τα κίνητρα για την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου είναι ανεπαρκή», δήλωσε σε ανακοίνωσή του την Τρίτη ο Sebastian Heinermann, διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής ένωσης αποθήκευσης INES.

Η ομάδα πίεσης της βιομηχανίας φυσικού αερίου Eurogas προειδοποίησε επίσης ότι οι αυστηροί κανονισμοί της ΕΕ που διέπουν τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου — το οποίο μπορεί να αποσταλεί στον πλειοδότη, σε αντίθεση με τις σταθερές προμήθειες φυσικού αερίου μέσω αγωγών — καθιστούν την πώληση στην Ευρώπη λιγότερο ελκυστική για πολλούς εξαγωγείς. Αυτό μειώνει περαιτέρω τις πιθανότητες της ΕΕ να εξασφαλίσει τα καύσιμα που έχει απεγνωσμένα ανάγκη σε μια αγορά που στενεύει συνεχώς.

Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο νότιο Ιράν, στην περιοχή South Pars και στο ενεργειακό κέντρο της Asaluyeh, σηματοδοτώντας μια επικίνδυνη κλιμάκωση με άμεσες διεθνείς επιπτώσεις.

Γιατί το South Pars είναι τόσο σημαντικό

Το South Pars διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 14 τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και περίπου 18 δισεκατομμυρίων βαρελιών συμπυκνωμάτων. Πρόκειται για πάνω από το 40% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου του Ιράν και σχεδόν το 8% των παγκόσμιων αποθεμάτων.

Συνολικά, το κοίτασμα περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου – ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια ή να ηλεκτροδοτήσει τις ΗΠΑ για περισσότερα από 35 χρόνια.

Το Κατάρ έχει αξιοποιήσει το κοίτασμα με τη συμμετοχή διεθνών εταιρειών και έχει καταστεί ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο.

Στο Ιράν, το South Pars καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας, με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ωστόσο, λόγω των διεθνών κυρώσεων, μεγάλο μέρος του φυσικού αερίου καταναλώνεται στο εσωτερικό της χώρας.

Τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν ανακοίνωσε μερική αναστολή της παραγωγής στο South Pars, μετά από ισραηλινό πλήγμα που προκάλεσε πυρκαγιά σε μονάδα επεξεργασίας. Το περιστατικό ανέδειξε την ευπάθεια ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά assets παγκοσμίως.

Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 7 δισ. δολαρίων για τη διατήρηση της πίεσης στο κοίτασμα, ωστόσο οι ανάγκες παραμένουν πολύ μεγαλύτερες, απαιτώντας διεθνείς συνεργασίες και σύγχρονη τεχνολογία.

Το South Pars δεν είναι απλώς κρίσιμο για το Ιράν και το Κατάρ – αποτελεί κομβικό στοιχείο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Πρώτο χτύπημα σε ενεργειακές υποδομές

Η σημερινή επίθεση αποτελεί την πρώτη άμεση στόχευση ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται ήδη στην τρίτη εβδομάδα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος ήταν κρίσιμες εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μπουσέρ, με ισραηλινές πηγές να κάνουν λόγο για επιχείρηση που φέρεται να πραγματοποιήθηκε σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντίποινα και απειλές σε όλη την περιοχή

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας επείγουσα προειδοποίηση εκκένωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεταξύ των πιθανών στόχων που αναφέρθηκαν περιλαμβάνονται:

• διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία
• ενεργειακά συγκροτήματα στο Κατάρ
• κοίτασμα φυσικού αερίου στα ΗΑΕ

Η ανακοίνωση κάνει λόγο για «νόμιμους στόχους», εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.

Άμεσος αντίκτυπος στις αγορές

Η επίθεση είχε ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την τιμή του πετρελαίου Brent να εκτινάσσεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, αναμένονται επιπτώσεις και στη βιομηχανία λιπασμάτων, καθώς το ενεργειακό σύμπλεγμα της Asaluyeh αποτελεί βασικό προμηθευτή πρώτων υλών.

Ένα κρίσιμο σημείο για τον πλανήτη

Το South Pars δεν είναι απλώς μια ενεργειακή υποδομή. Είναι ένας στρατηγικός κόμβος παγκόσμιας σημασίας, που επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή επάρκεια, τις τιμές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Η στοχοποίησή του σηματοδοτεί μια νέα φάση στη σύγκρουση, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης, με συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.

Το Brent, το βασικό σημείο αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, ενισχυόταν κατά περισσότερο από 5,9% στις 16.45 ώρα Ελλάδος, προσεγγίζοντας τα 109,5 δολάρια ανά βαρέλι, γεγονός που αποτυπώνει τη γενικευμένη ανησυχία των αγορών για την ενεργειακή ασφάλεια.

Την ίδια ώρα, η τιμή αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου TTF στο Αμστερνταμ σημείωνε στις 16.45 ώρα Ελλάδος άνοδο άνω του 8% προσεγγίζοντας  55 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Η ανακοίνωση του Ιράν ότι το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars – ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως – αποτέλεσε στόχο επίθεσης, εντείνει το κλίμα αβεβαιότητας.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση ανέφερε ότι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έπληξαν το South Pars και γειτονικές πετροχημικές εγκαταστάσεις στο Asaluyeh.

Το South Pars είχε καταγράψει ρεκόρ ημερήσιας παραγωγής 730 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων το 2025.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη διαθέτει πολλαπλές επιλογές για αντίποινα, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή, αυξάνοντας περαιτέρω την ένταση στις διεθνείς αγορές.

Περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών LNG διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά από τις επιθέσεις του περασμένου μήνα.

Ο στρατηγός Ματζίντ Μουσαβί δήλωσε σε μια ανάρτηση στο X ότι τα δύο κοιτάσματα, «μαζί με δεκάδες άλλους νέους στόχους», βρίσκονται εντός του πεδίου εφαρμογής τους.

«Με κάθε επιπλέον λάθος του εχθρού, θα ανοίξουν κι άλλα μέτωπα εναντίον του», πρόσθεσε.