Νίκος Γιαννόπουλος

Έχει υπολογιστεί σε σχετικές έρευνες ότι το 10-15% του πληθυσμού χρειάζεται να παρέχει άτυπη φροντίδα σε ηλικιωμένους ή σε ανθρώπους με αναπηρία. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι ανάλογο, αν όχι και μεγαλύτερο. Και αυτό γιατί οι σχετικές δομές στη χώρα είναι περιορισμένου αριθμού.

Στο συντριπτικό τους ποσοστό (φτάνει περίπου στο 80%) έχουμε να κάνουμε με γυναίκες, κυρίως μέσης ηλικίας (από 45 μέχρι 65) που εργάζονται, άτυπα από 20 μέχρι 40 ώρες την εβδομάδα.

Τα κενά του κράτους και το βάρος στις γυναίκες

Τις περισσότερες φορές αυτές οι γυναίκες καλύπτουν κρατικά κενά. Στη χώρα οι μονάδες που αναλαμβάνουν φροντίδα ηλικιωμένων ή αναπήρων είναι λίγες. Από αυτές τις λίγες, ελάχιστες είναι κρατικές. Αυτό σημαίνει ότι η προοπτική της δομής στοιχίζει, τις πιο πολλές φορές αρκετά ακριβά.

Το βάρος που επωμίζονται αυτές οι γυναίκες, ακόμα και αν πληρώνονται, είναι τεράστιο. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές φορές, σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, εμφανίζουν αυξημένο άγχος και πιθανότητα κατάθλιψης.

Η εικόνα στην ελληνική περιφέρεια

Το φαινόμενο αποτυπώνεται πιο έντονα κυρίως στην ελληνική περιφέρεια. Εκεί οι δομές είναι ακόμα λιγότερες και ως εκ τούτου το πρόβλημα επιδεινώνεται.

Έρευνα σε αγροτική περιοχή της Βόρειας Ελλάδας κατέγραψε ότι οι φροντιστές αφιερώνουν ακόμη και έως 70 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα, ενώ σχεδόν οι μισοί έχουν να διαχειριστούν μέτριο έως σοβαρό φορτίο.

Σε πιο πρόσφατες μελέτες σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, η πλειονότητα των συμμετεχόντων, όπως ήδη είπαμε, εμφάνιζε αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και στρες.

Τα στοιχεία της πανευρωπαϊκής έρευνας

Πανευρωπαϊκή έρευνα (διεξήχθη το 2024) έδειξε ότι γυναίκες είναι το 87% των φροντιστών, ότι το 50% εργάζεται παράλληλα και ότι το 74% ανήκουν σε χαμηλά εισοδήματα.

Ειδικά για την Ελλάδα και αν μιλάμε για φροντιστές επί πληρωμή:

• Οι γυναίκες είναι συντριπτικά περισσότερες.
• Συνήθως προέρχονται από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Μολδαβία, Γεωργία, Αλβανία).
• Συνήθως παραμένουν ανασφάλιστες ακόμα και για 24ώρη παραμονή στο σπίτι του ανθρώπου που φροντίζουν.

Ο «κρυφός πυλώνας» του συστήματος υγείας

Πρόκειται, όπως τονίζουν συχνά οι ειδικοί, για έναν «κρυφό πυλώνα» του συστήματος υγείας που προσφέρει πολύ σημαντικές υπηρεσίες χωρίς αντίστοιχη κρατική στήριξη.

Η φροντίδα στην Ελλάδα παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, μια ιδιωτική υπόθεση που εκτυλίσσεται πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς το κράτος, επισήμως, να γνωρίζει — ή κάνοντας ότι δεν γνωρίζει.

Όσο το σύστημα στηρίζεται σε αυτούς τους ανθρώπους χωρίς να τους αναγνωρίζει ουσιαστικά, η καθημερινότητά τους θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη — και το βάρος ολοένα και πιο αόρατο.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντέχουν οι φροντιστές, αλλά πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει ένα σύστημα που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αυτούς. Αν, δε, η κάνουλα των εργαζόμενων γυναικών από τις γύρω χώρες κλείσει, το πρόβλημα θα μετατραπεί σε μάστιγα.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο γιος της ηλικιωμένης στον «Πολίτη», η οικογένεια στη Χίο είχε αναζητήσει άτομο για τη συνεχή επίβλεψη της 82χρονης, λόγω της κατάστασης της υγείας της.

Έπειτα από συστάσεις, εντόπισε την 67χρονη γυναίκα, η οποία ανέλαβε τη φροντίδα της ηλικιωμένης μέσα στο σπίτι.

Ωστόσο, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα η κατάσταση της 82χρονης παρουσίασε ανησυχητική επιδείνωση.

Η ηλικιωμένη κοιμόταν περίπου 20 ώρες το 24ωρο, γεγονός που προκάλεσε έντονη ανησυχία στα οικεία της πρόσωπα, τα οποία αρχικά φοβήθηκαν ότι είχε υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι υποψίες και η κρυφή κάμερα

Οι συγγενείς της 82χρονης άρχισαν να υποψιάζονται ότι ενδεχομένως της χορηγούνταν χάπια χωρίς τη γνώση τους και χωρίς ιατρική συνταγή.

Υπό αυτό το βάρος και επιχειρώντας να διαπιστώσουν τι ακριβώς συνέβαινε κατά την απουσία τους, αποφάσισαν να τοποθετήσουν κρυφή κάμερα στο σπίτι.

Σύμφωνα με τον γιο της ηλικιωμένης, η τοποθέτηση της κάμερας έγινε στις 30 Απριλίου, ημέρα κατά την οποία η 67χρονη είχε ρεπό. Η απόφαση αυτή, όπως αποδείχθηκε, ήταν καθοριστική για την αποκάλυψη της υπόθεσης.

Μόλις ένα 24ωρο αργότερα, οι υποψίες της οικογένειας επιβεβαιώθηκαν με τον πιο σκληρό τρόπο.

Η κάμερα κατέγραψε, σύμφωνα με την καταγγελία, την 67χρονη γυναίκα να χτυπά επί περίπου δέκα λεπτά την ανήμπορη 82χρονη, ενώ παράλληλα μιλούσε στο τηλέφωνο.

Άμεση παρέμβαση της οικογένειας και σύλληψη

Μετά την προβολή του βίντεο, η αντίδραση της οικογένειας ήταν άμεση. Ειδοποιήθηκε η αστυνομία, η οποία προχώρησε στη σύλληψη της 67χρονης γυναίκας, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε ιατροδικαστική εξέταση.

Η ιατροδικαστική έκθεση, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, επιβεβαίωσε την κακοποίηση της 82χρονης, ενισχύοντας το περιεχόμενο της καταγγελίας και το οπτικό υλικό που είχε στη διάθεσή της η οικογένεια.

Η γυναίκα από τη Βουλγαρία καταδικάστηκε σε 1 χρόνο φυλάκιση με 3ετή αναστολή και αφέθηκε ελεύθερη.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, κατά την ομιλία του στην Ολομέλεια της Βουλής, επεσήμανε ότι μέσω του νομοσχεδίου η κυβέρνηση προχωρά στη θεσμοθέτηση ενός οργανωμένου συστήματος παροχής υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας που αφορά 135.000 ανθρώπους.

Βασικά σημεία ομιλίας του υπουργού Υγείας:

Ανακουφιστική Φροντίδα

•           Θεσμοθετείται στη χώρα μας, με μεγάλη καθυστέρηση, οργανωμένο σύστημα παροχής υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας, που αφορούν πάνω από 135.000 συμπολίτες μας

•           Καθορίζονται οι δομές του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα που θα παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες, που θα είναι δωρεάν για τους πολίτες και θα αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ και προβλέπονται ποιοτικά κριτήρια για την λειτουργία τους

•           Προβλέπεται η σύσταση εθνικού μητρώου ασθενών και καθορισμό διεπιστημονικής ομάδας και Εθνικής Επιτροπής για την προώθηση της ανακουφιστικής φροντίδας.

•           Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικών παρεμβάσεων που προωθούν τις προληπτικές εξετάσεις, τον Προσωπικό γιατρό, την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, την αποζημίωση των εγκαυματιών, τις πολιτικές για την αντιμετώπιση και πρόληψη του HIV και με το νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε την Τετάρτη (21/12) στο υπουργικό συμβούλιο για την προώθηση των μεταμοσχεύσεων.

Ανανέωση Συμβάσεων Επικουρικού Προσωπικού

•           Ανανεώνονται οι συμβάσεις του επικουρικού προσωπικού που εντάχθηκε στο ΕΣΥ για την αντιμετώπιση της πανδημίας έως 31.12.23, ενώ το προσωπικό αυτό έχει και αυξημένη μοριοδότηση για να διεκδικήσει μέσω της νόμιμης διαδικασίας την μονιμοποίηση του.

•           Αντίστοιχα παρά την επιστροφή των ανεμβολίαστων υγειονομικών θα παραμείνουν στο ΕΣΥ ως επικουρικοί, όσοι τους αντικατέστησαν, επιβραβεύοντας αυτούς που εντάχθηκαν στα νοσοκομεία την πιο δύσκολη στιγμή, ενώ ανανεώνονται και οι συμβάσεις των ΣΟΧ

•           Διαγράφεται το πρόστιμο όσων πολιτών άνω των 60 ετών δεν είχαν εμβολιαστεί και εμβολιάστηκαν, ενώ δίνεται η δυνατότητα να διενεργείται το εμβόλιο κατά της γρίπης και χωρίς ιατρική συνταγή διευκολύνοντας τους πολίτες.

•           Παράλληλα, δοσοποιείται το claw back των φαρμακευτικών εταιριών και προστίθενται άλλα 15 εκ. στον κωδικό των διαγνωστικών και κλινικοεργαστηριακών γιατρών φθάνοντας η ενίσχυση τα 75 εκ για το 2022.   

Ανεμβολίαστοι Υγειονομικοί 

Την Τετάρτη (21/12), η Επιτροπή Εμπειρογνωμώνων εισηγήθηκε πρωτόκολλο επιστροφής των ανεμβολίαστων γιατρών και νοσηλευτών από 01.01.2023. 

1. Δύο τεστ την εβδομάδα

2. Υποχρεωτικά μάσκα υψηλής προστασίας

3. Τα τεστ να γίνονται κατά τρόπο που θα διασφαλίζεται  η αυξημένη αξιοπιστία και καταγραφής με χρέωση τους 

4. Να επιτηρούνται αν τηρούν τα μέτρα

5. Να μην εργάζονται σε ΜΕΘ, Μονάδες Εντατικής Νεογνών και όπου υπάρχουν ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (και να κρίνει η επιτροπή λοιμώξεων κάθε νοσοκομείου)

Για τους διοικητικούς θα ισχύσουν τα ίδια πλην του σημείου 5.

Τυχόν παραβίαση των μέτρων θα συνιστά πειθαρχικό αδίκημα. 

Πρόληψη Καρδιοαγγειακών Παθήσεων

•           Επεκτείνεται το πρόγραμμα Δοξιάδης και στις καρδιαγγειακές παθήσεις για την ηλικία 30-70 ετών σε άνδρες και γυναίκες.

•           Το πρόγραμμα που περιλαμβάνει σειρά εξετάσεων και ιατρικής επίσκεψης είναι τελείως δωρεάν για τους πολίτες και αφορά δημόσιες και ιδιωτικές δομές χωρίς claw back και rebate.

•           Η ιατρική επίσκεψη που θα πληρώνεται από το κράτος θα αφορά και τους ιδιώτες γιατρούς και τους γιατρούς του δημοσίου που είναι Προσωπικοί γιατροί. Έτσι δίνεται επιπλέον κίνητρο για την ένταξη στο θεσμό.

«Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη δείχνει ένα βαθιά κοινωνικό πρόσωπο με στήριξη της υγείας των πολιτών, αλλά και την αντιμετώπιση των συνεπειών της ακρίβειας με την πληρωμή του 10% στις δαπάνες των νοικοκυριών για τα τρόφιμα, αποδεικνύοντας ότι στο επίκεντρο μας είναι ο πολίτης», υπογράμμισε ο υπουργός Υγείας.

«Στο πλαίσιο αυτό καλείται να συμμετάσχει στη δημόσια διαβούλευση κάθε κοινωνικός εταίρος και κάθε ενδιαφερόμενος, καταθέτοντας τις προτάσεις του για την όποια βελτίωση των διατάξεων του ανωτέρω νομοθετήματος. Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι τις 13 Δεκεμβρίου 2022 ημέρα  Τρίτη και ώρα 08:00», αναφέρει ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας.

Για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσπίζεται σύστημα παροχής υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας και μάλιστα συστήνεται Εθνικό Μητρώο ασθενών ανακουφιστικής φροντίδας υγείας.  

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η διασφάλιση και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών που πάσχουν από απειλητική για τη ζωή τους ασθένεια ή από χρόνια εξελικτική ασθένεια, με τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος παροχής ανακουφιστικής φροντίδας, το οποίο, συνδυαστικά με τις λοιπές υφιστάμενες δομές του Εθνικού Συστήματος Υγείας, θα εστιάζει και θα εξυπηρετεί τις εξειδικευμένες ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους.

Αναλυτικότερα περιλαμβάνει:

1. Τη δημιουργία και οργάνωση συστήματος παροχής υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας,

2. Τον καθορισμό των δομών παροχής ανακουφιστικής φροντίδας και των ελάχιστων ποιοτικών κριτηρίων λειτουργίας τους και η οριοθέτηση του τρόπου και του ύψους της αποζημίωσής τους για τις υπηρεσίες που παρέχουν.

3. Την πρόβλεψη της συγκρότησης μίας διεπιστημονικής ομάδας επαγγελματιών υγείας για την παροχή εξειδικευμένης ανακουφιστικής φροντίδας, καθώς και της δυνατότητας επιμόρφωσης στο σύνολό τους των επαγγελματιών υγείας που παρέχουν υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας

4. Την πρόβλεψη της σύστασης εθνικού μητρώου ασθενών ανακουφιστικής φροντίδας υγείας και

5. Την σύσταση και η οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της Εθνικής Επιτροπής για την Ανάπτυξη της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως διεπιστημονικού συμβουλευτικού οργάνου, το οποίο θα συνδράμει το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (Κε.Σ.Υ) και το Υπουργείο Υγείας στη χάραξη της κεντρικής εθνικής πολιτικής για την ανάπτυξη της Ανακουφιστικής Φροντίδας.

6. Λοιπές διατάξεις για παράταση ισχύος επειγουσών ρυθμίσεων για την αντιμετώπιση του κορονοϊού COVID-19.

7. Την υπό προϋποθέσεις και εφόσον υπάρχει εμβολιασμός η αναδρομική διαγραφή προστίμων στους πολίτες άνω των 60 ετών.