Η Επιτροπή προτείνει όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ να μειώσουν, σε εθελοντική βάση, την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 15%, από την 1η Αυγούστου 2022 ως την 31η Μαρτίου 2023, σε σχέση με τη μέση κατανάλωσή τους την περίοδο 2016-2021.

Ωστόσο, αυτή η μείωση θα γίνει δεσμευτική για όλα τα κράτη-μέλη, σε περίπτωση που η Επιτροπή κηρύξει κατάσταση ενεργειακού συναγερμού στην ΕΕ, διευκρίνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Φον ντερ Λάιεν: «Μας εκβιάζει η Ρωσία»

«Η Ρωσία μας εκβιάζει. Η Ρωσία χρησιμοποιεί την ενέργεια ως όπλο. Επομένως, είτε με μεγάλη είτε με ολική διακοπή του εφοδιασμού ρωσικού φυσικού αερίου, η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη», δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής.

Ερωτηθείσα αν τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι πρόθυμα να εγκρίνουν τις οριζόντιες περικοπές (15%) στο φυσικό αέριο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απάντησε ότι όλες οι χώρες πρέπει να καταλάβουν πόσο αλληλένδετες είναι μεταξύ τους.

«Πρέπει να μείνουμε ενωμένοι και να δείξουμε αλληλεγγύη και στο αέριο. Είναι προς το συμφέρον μας να μειώσουμε την κατανάλωση πριν από μία ενδεχόμενη σημαντική διακοπή από τη Ρωσία», δήλωσε.

«Η Gazprom αποδείχθηκε ένας εντελώς αναξιόπιστος προμηθευτής. Δεν είναι προβλέψιμο τι θα πράξει», ανέφερε στη συνέχεια η Φον ντερ Λάιεν, λέγοντας: «Εμείς προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο σενάριο».

Η ίδια εξήγησε ότι η κατάσταση ενεργειακού συναγερμού θα σημάνει στην ΕΕ μετά από μια δραστική ή ολική μείωση του ρωσικού αερίου. Σε αυτή την περίπτωση, η μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου θα γίνει δεσμευτική για όλες τις χώρες, τόνισε.

Για να θεσπιστεί ο στόχος μείωσης της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 15%, η Επιτροπή προτείνει ένα νέο νομοθετικό εργαλείο -ένα νέο κανονισμό προς το Συμβούλιο (κράτη-μέλη), βάσει του ‘Αρθρου 122 της Συνθήκης. Ο νέος κανονισμός θα δώσει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να κηρύξει, μετά από διαβούλευση με τα κράτη-μέλη, «Ενωσιακό Συναγερμό» (Union Alert), σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου έλλειψης φυσικού αερίου, και να καταστήσει υποχρεωτικό το στόχο μείωσης της ζήτησης αερίου σε όλα τα κράτη-μέλη.

Ο κανονισμός απαιτεί έγκριση με ειδική πλειοψηφία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι να εγκριθεί στο έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ που θα γίνει στις Βρυξέλλες στις 26 Ιουλίου. Ωστόσο, κάποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν συμφωνούν, ζητώντας η μείωση της κατανάλωσης να είναι ανάλογη της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Τα σενάρια για το φυσικό αέριο και το ΑΕΠ της ΕΕ

Η Επιτροπή εκτιμά ότι αν οι χώρες της ΕΕ δράσουν έγκαιρα και συντονισμένα, η αρνητική επίπτωση από τη μείωση κατανάλωσης φυσικού αερίου στο ΑΕΠ θα είναι κατά μέσο όρο της τάξεως του 0,6%.

Σε περίπτωση, όμως, που η ΕΕ αργήσει να αναλάβει δράση και η Ρωσία διακόψει απότομα και πλήρως τη ροή του αερίου, η αρνητική επίπτωση στο ΑΕΠ της ΕΕ εκτιμάται ότι θα είναι μεταξύ 0,9%-1,5%.

Η Επιτροπή προτείνει μέτρα που μπορούν να λάβουν οι κυβερνήσεις για να περιορίσουν τη χρήση φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων κινήτρων σε βιομηχανίες που μειώνουν τη χρήση αερίου, αλλά και όρια στις θερμοκρασίες θέρμανσης και ψύξης σε δημόσια κτίρια.

Οι κυβερνήσεις θα πρέπει επίσης να αποφασίσουν τη σειρά με την οποία θα αναγκάσουν τις βιομηχανίες να κλείσουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης εφοδιασμού.

Τα νοικοκυριά χαρακτηρίζονται «προστατευόμενοι καταναλωτές», σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, και θα προστατεύονται από περιορισμούς.

«Οι υφιστάμενοι κανόνες της ΕΕ για την ασφάλεια του εφοδιασμού εγγυώνται ότι οι προστατευμένοι πελάτες, δηλαδή τα νοικοκυριά και οι βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία και τα σχολεία, εξαιρούνται από κάθε μέτρο για δελτίο αερίου», τονίζει η Επιτροπή.

Τα μέτρα που προτείνονται για εξοικονόμηση κατανάλωσης φυσικού αερίου επικεντρώνονται στη βιομηχανία. Ωστόσο, όλοι μπορούν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση αερίου.

«Η διαχείριση της εξοικονόμησης ενέργειας σε όλους τους τομείς της οικονομίας σήμερα θα είναι πολύ λιγότερο δαπανηρή από την εσπευσμένη περικοπή της βιομηχανικής παραγωγής αύριο», τονίζει η Επιτροπή.

Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να επικαιροποιήσουν τα εθνικά τους σχέδια έκτακτης ανάγκης έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, για να δείξουν πώς σκοπεύουν να επιτύχουν τον στόχο μείωσης, και θα πρέπει να αναφέρουν στην Επιτροπή την πρόοδο κάθε δύο μήνες.

Σύμφωνα με δημοσίευμα στο Euractiv, η φον ντερ Λάιεν παραδέχτηκε ότι τα εν ισχύ μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών ενεργειακών τιμών δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς σε δομικά ζητήματα στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού.

Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: Σήμερα, η αγορά ενέργειας είναι εντελώς διαφορετική

«Πράγματι, οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται. Και κάνουμε πολλά γι’ αυτό», είπε η φον ντερ Λάιεν επικαλούμενη την εργαλειοθήκη της Κομισιόν που επιτρέπει στα κράτη-μέλη της ΕΕ να φορολογούν τα υπερκέρδη και να επιδοτούν τους καταναλωτές και τις μικρές επιχειρήσεις.

«Όμως επίσης αναγνωρίζουμε ότι είναι μια βραχυπρόθεσμη ανακούφιση που δεν θα αλλάξει τη δομή της αγοράς», πρόσθεσε λέγοντας επίσης ότι η αγορά ενέργειας «είναι σχεδιασμένη με βάση τις αναγκαιότητες πριν είκοσι χρόνια», όταν το μερίδιο των ΑΠΕ ήταν χαμηλό.

«Σήμερα, η αγορά είναι εντελώς διαφορετική. Oι ΑΠΕ είναι η πιο αποδοτική οικονομικά και φθηνότερη τεχνολογία».

Η Γαλλία και η Ισπανία, με τη στήριξη άλλων χωρών, έχουν προχωρήσει σε εκκλήσεις για μεταρρύθμιση του τρέχοντος συστήματος τιμολόγησης, με τη Μαδρίτη να ζητά «διαρθρωτικές λύσεις» σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αποσύνδεση των αγορών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι δηλώσεις της φον ντερ Λάιεν αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μεγάλων αλλαγών στην ενεργειακή αγορά.

«Αυτό είναι το έργο που έχει αναλάβει τώρα η Κομισιόν. Δεν είναι ασήμαντο, είναι μια τεράστια αναμόρφωση, θα χρειαστεί χρόνο και πρέπει να σχεδιαστεί σωστά. Όμως, πρέπει να κινηθούμε προς τα εμπρός και να προσαρμόσουμε την αγορά ηλεκτρισμού στις σύγχρονες συνθήκες», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μαζί με τον Επίτροπο αρμόδιο για θέματα προϋπολογισμού, Γιοχάνες Χαν, ανακοίνωσε ότι θα ταξιδέψει αυτήν την εβδομάδα στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Δανία και το Λουξεμβούργο. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα θα μεταβεί στις 17 Ιουνίου, ενώ όπως είπε έχει σκοπό να επισκεφθεί κάθε κράτος-μέλος, για να δει την επίδραση του NextGenerationEU επί τόπου.
Επιπλέον, η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή προχώρησε στην πρώτη έκδοση ομολόγων για να χρηματοδοτήσει το Ταμείο Ανάκαμψης (NextGenerationEU), συγκεντρώνοντας 20 δισεκ. ευρώ, μέσω ενός δεκαετούς ομολόγου.
«Σήμερα είναι μια πραγματικά ιστορική ημέρα για την ΕΕ. Διενεργήσαμε με επιτυχία την πρώτη χρηματοδοτική πράξη για το NextGenerationEU… πρόκειται για μια επένδυση στο μέλλον των επόμενων γενεών της Ευρώπης», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξ ονόματος της ΕΕ, θα δανειστεί στις κεφαλαιαγορές περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε τρέχουσες τιμές για να αναμορφώσει την ευρωπαϊκή ήπειρο τις επόμενες δεκαετίες και για να χτίσει μια περισσότερο βιώσιμη, ψηφιακή και ανθεκτική Ευρώπη», πρόσθεσε στη συνέχεια.

“Σήμερα περάσαμε τα 250 εκατομμύρια εμβολιασμούς στην ΕΕ. Και περισσότεροι από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίοι έχουν πλήρως εμβολιαστεί” σημείωσε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.

“Είμαστε σε καλό δρόμο για να επιτύχουμε τον στόχο μας: την παράδοση αρκετών δόσεων για τον εμβολιασμό του 70% του ενήλικου πληθυσμού της ΕΕ τον Ιούλιο”, κατέληξε η κ. Φον Ντερ Λάιεν.