Μέχρι στιγμής ελάχιστοι είναι οι φοιτητές και στις δύο πόλεις που έχουν ξεκινήσει την αναζήτηση σπιτιού, με σημαντικό μέρος αυτών να αναμένεται να βγει στην αγορά ακόμα και την τελευταία στιγμή, προκειμένου να γλυτώσει δύο-τρία ενοίκια.

Όπως υποστηρίζουν επαγγελματίες του χώρου της αγοράς ακινήτων, μονόδρομος για μεγάλη μερίδα φοιτητών για φέτος αποτελεί η συγκατοίκηση, χωρίς να αποκλείεται κάποιοι από αυτούς, αν δεν έχουν περάσει σε πανεπιστημιακή σχολή της πόλης που διαμένουν, να ξαναδώσουν πανελλαδικές εξετάσεις, προκειμένου να αποφύγουν τα έξοδα.

Την ίδια στιγμή ως μέτρα που κινούνται σε απολύτως σωστή κατεύθυνση χαρακτηρίζουν οι εκπρόσωποι των κτηματομεσιτών τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για κατασκευή νέων εστιών για 8.500 φοιτητές, για φτηνά στεγαστικά δάνεια για νέους, για συνέχιση του θεσμού της κοινωνικής κατοικίας και για εφαρμογή του θεσμού Κοινωνικής Αντιπαροχής, με στόχο την ανέγερση 2.500 διαμερισμάτων σε ακίνητα του Δημοσίου.

Σημειώνουν, ωστόσο, ότι περίπου αντίστοιχες εξαγγελίες έγιναν και πέρυσι, χωρίς, όμως, να έχει υλοποιηθεί κάτι μέχρι στιγμής και τονίζουν ότι τα μέτρα θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατό.

Αθήνα: Στα 10 ευρώ/τ.μ. μεσοσταθμικά το μηνιαίο μίσθωμα

Ειδικότερα και σε ό,τι αφορά την Αθήνα, στα δέκα ευρώ το τετραγωνικό μέτρο έχει φτάσει μεσοσταθμικά το ζητούμενο μηνιαίο μίσθωμα για ενοικίαση φοιτητικής στέγης λόγω της τεράστιας έλλειψης σπιτιών, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου Μεσιτών Αθηνών – Αττικής, Λευτέρη Ποταμιάνο.

«Στου Ζωγράφου, στο Αιγάλεω, στον Πειραιά, στην Καλλιθέα, στο Νέο Κόσμο και σε όλες τις άλλες περιοχές που βρίσκονται κοντά στο πανεπιστήμιο και τις επιλέγουν κατά κόρον οι φοιτητές, τα διαθέσιμα σπίτια είναι πολύ λίγα και οι τιμές ενοικίασης πολύ υψηλές. Φτάνουν μεσοσταθμικά τα δέκα ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, αλλά ακόμα και να διαθέτει κάποιος τα χρήματα αυτά, πάλι θα δυσκολευτεί να βρει ακίνητο λόγω της έλλειψης. Θα πρέπει κάποιος να αρχίσει να ασχολείται πλέον σοβαρά με το θέμα αυτό, αφού τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα. Θα πρέπει και οι ιδιοκτήτες να καταλάβουν ότι το πιο συμφέρον γι’ αυτούς είναι να βρουν σωστό και φερέγγυο ενοικιαστή και όχι να εστιάζονται στο υψηλότερο ενοίκιο. Ο φερέγγυος ενοικιαστής δε πρόκειται να τους αφήσει απλήρωτα ενοίκια. Όσο υψηλότερη είναι η ζητούμενη τιμή, τόσο ανεβαίνει το ρίσκο για τον ιδιοκτήτη, να του αφήσουν… φέσια. Επίσης, όσο αυξάνονται οι τιμές, τόσο ανεβαίνει ο κίνδυνος κάποια στιγμή απότομα να διορθωθούν προς τα κάτω», λέει στο ethnos.gr ο κ. Ποταμιάνος.

Θεσσαλονίκη: Από 350 έως 600 ευρώ τα ζητούμενα μισθώματα

Σημαντικά προβλήματα θα αντιμετωπίσουν και στη Θεσσαλονίκη οι φοιτητές στην προσπάθεια εξεύρεσης φοιτητικής στέγης, αφού είναι μικρός ο αριθμός των διαθέσιμων σπιτιών. Όπως λέει ο μεσίτης και πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τιμών Ακινήτων Νοτιοανατολικής Ευρώπης, Κώστας Γεωργάκος, τα ζητούμενα ενοίκια στις περιοχές κοντά στην πανεπιστημιούπολη κυμαίνονται μεταξύ 350 και 600 ευρώ και πολύ σπάνια πέφτουν στα 300 ευρώ.

«Τα ενοίκια που ζητούνται είναι πολύ υψηλά. Τέτοιες τιμές δεν υπήρχαν παλαιότερα και αυτό ξεκάθαρα οφείλεται στην έλλειψη σπιτιών. Είναι δεδομένο ότι θα αυξηθεί η συγκατοίκηση, ενώ αρκετοί θα είναι οι φοιτητές που θα αναγκαστούν να κλείσουν ένα ακριβό διαμέρισμα προσωρινά και θα αναζητήσουν άμεσα ένα φτηνότερο», αναφέρει ο κ. Γεωργάκος.

Κατά τον ίδιο, μέχρι στιγμής ελάχιστοι είναι οι φοιτητές που ξεκίνησαν την αναζήτηση φοιτητικής στέγης.

«Η αιτία γι’ αυτό είναι η οικονομική δυσπραγία. Κάποιοι, προκειμένου να μειώσουν, όσο γίνεται τα έξοδα ή έστω να κερδίσουν ενοίκια δύο μηνών, θα κλείσουν σπίτι λίγο πριν ξεκινήσουν τα μαθήματα. Επίσης, ξέρω περιπτώσεις φοιτητών, που πέρασαν σε άλλη πόλη από τον τόπο διαμονής τους, οι οποίοι θα ξαναδώσουν εξετάσεις, για να αποφύγουν τα έξοδα», καταλήγει ο κ. Γεωργάκος.

Να υλοποιηθούν άμεσα οι εξαγγελίες

Αναφερόμενοι στις εξαγγελίες μέσω tweet του Κυριάκου Μητσοτάκη οι εκπρόσωποι των μεσιτών υποστηρίζουν ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση και ζητούν να εφαρμοστούν άμεσα τα μέτρα.

«Το σημαντικό είναι να υλοποιηθούν, όσο γίνεται πιο γρήγορα, οι δεσμεύσεις. Να μην υπάρξει καμία άλλη αργοπορία, αφού ήδη έχουμε αργήσει. Ένα χρόνο δεν προχώρησε τίποτα, αν και έγιναν και πέρυσι, στη ΔΕΘ, περίπου αντίστοιχες εξαγγελίες», τονίζει ο κ. Ποταμιάνος.

«Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε αυτά που εμείς οι μεσίτες λέμε εδώ και πολύ καιρό ότι πρέπει να γίνουν. Μόλις υλοποιηθούν οι εξαγγελίες, πιστεύω ότι θα έχουμε μία άλλη, καλύτερη χώρα τουλάχιστον στον τομέα των ακινήτων», σημειώνει από την πλευρά του ο κ. Γεωργάκος.

Πηγή: ethnos.gr

Για πολλούς άλλους η πιθανότητα αυτή δεν υφίσταται καν καθώς θα αναγκαστούν και φέτος να απορρίψουν σχολές σε άλλες πόλεις μόνο και μόνο επειδή ο οικογενειακός προϋπολογισμός δεν μπορεί να σηκώσει αυτό το κόστος.

Τα ενοίκια κάτω των 300 ευρώ τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη είναι ήδη δυσεύρετα παρά το γεγονός ότι χρονικά ακόμα απέχουμε τουλάχιστον ένα μήνα από την ανακοίνωση των βάσεων. Κι αυτό γιατί η γνωστοποίηση των βαθμολογιών των υποψηφίων, για πολλούς σήμανε και την εκκίνηση για το …σαφάρι καλής και σχετικά φτηνής κατοικίας.

Άλλωστε πρόκειται για μια προσπάθεια που φαίνεται πως δυσκολεύει χρόνο με το χρόνο. Στα ακριβά ενοίκια και στην κακή κατάσταση πολλών σπιτιών σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, έρχονται διαρκώς να προστεθούν και άλλα προβλήματα με κυρίαρχο τη μειωμένη προσφορά καθώς πολλές κατοικίες έχουν ήδη βγει από το χάρτη της μακροχρόνιας μίσθωσης για χάρη της βραχυχρόνιας ενοικίασης κυρίως για τουριστικούς λόγους.

Η μάχη για μια την ανεύρευση μιας σχετικά προσωρινής κατοικίας δεν αφορά μόνο τους φοιητές, αλλά και τους μετακινούμενους εργαζόμενους που είτε πρέπει να κατοικήσουν σε τουριστικές περιοχές για να δουλέψουν «σεζόν» ή ανήκουν σε ομάδες εκπαιδευτικών, ιατρών και νοσηλευτών που διορίζονται μακριά από την οικογενειακή εστία.

Το «ethnos.gr» μίλησε με τα μέλη της ερευνητικής ομάδας του Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή Δήμητρα Σιατίτσα, Δρ. αρχιτεκτονικής – πολεοδομίας, ερευνήτρια σε θέματα κατοικίας και πόλης, Στεφανία Γυφτοπούλου, αρχιτέκτων – πολεοδόμος, Δημήτρης Μπαλαμπανίδης, Δρ. πολεοδόμος – γεωγράφος, ερευνητής σε θέματα κατοικίας και μετανάστευσης και Εύα Παπατζανή, Υπ. Δρ. & ερευνήτρια σε θέματα μετανάστευσης και μελέτης της πόλης, σε μια προσπάθεια να ρίξει φως στην αχαρτογράφητη αυτή μορφή της ενοικιαζόμενης κατοικίας και τις στρεβλώσεις που έχουν διαμορφωθεί.

Όπως εξηγούν, ο ρόλος της βραχυχρόνιας μίσθωσης στη δυσκολία εύρεσης φοιτητικής στέγης, αλλά και στέγης για επαγγελματίες, οι οποίοι χρειάζεται να μετακινούνται είναι κρίσιμος καθώς μέσω της διάδοσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ένα σημαντικό τμήμα του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος αποσύρεται από την συμβατική αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης. Οικιστικά ακίνητα (επιμέρους διαμερίσματα ή και ολόκληρα κτίρια) που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για μόνιμη κατοικία, εισέρχονται πλέον μαζικά σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες (τύπου Airbnb) εξυπηρετώντας τουρίστες ή άλλους προσωρινούς επισκέπτες.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η προσφορά των διαθέσιμων προς μακροχρόνια μίσθωση ακινήτων ενώ η ζήτηση είναι μάλλον αυξανόμενη καταγράφοντας αντίστροφη πορεία, με συνέπεια να περιορίζεται όλο και περισσότερο η δυνατότητα κάλυψης – με προσιτές τιμές και σε αξιοπρεπής συνθήκες – των στεγαστικών αναγκών μεγάλου τμήματος του μόνιμου πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των φοιτητών/τριών αλλά και του μετακινούμενου εργαζομένου πληθυσμού.

Φαίνεται όμως ότι η δυσκολία στην αρχική ανεύρεση στέγης δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα: «Εχει παρατηρηθεί συχνά το φαινόμενο της έξωσης ενοικιαστών και ειδικά φοιτητών/τριών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες του έτους ώστε οι ιδιοκτήτες να διαθέσουν το ακίνητο στην βραχυχρόνια μίσθωση, γεγονός που επίσης εντείνει τη στεγαστική επισφάλεια των ενοικιαστών/τριών λόγω των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ειδικά στις περιοχές με μεγάλη τουριστική κίνηση η κατάσταση είναι απελπιστική πλέον όλο το χρόνο», σημειώνουν χαρακτηριστικά οι ερευνητές.

Παρά το γεγονός ότι δεν έχει μετρηθεί συνολικά το ποσοστό των φοιτητών και των μετακινούμενων για κάποια χρόνια εργαζομένων που μένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία, δεν είναι καθόλου αμελητέο.

Για το λόγο αυτό το ζήτημα των ακριβών ενοικίων, της κακής κατάστασης των διαθέσιμων διαμερισμάτων και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι προσωρινά διαμένοντες, αναδεικνύεται όλο και περισσότερο στον δημόσιο διάλογο. «Ιδιαίτερα οι νέοι/ες και οι εποχιακά εργαζόμενοι/ες, αναγκάζονται συχνά να αποδεχτούν τη διαβίωση σε κακές στεγαστικές συνθήκες και με πολύ αυξημένες τιμές, ελλείψει άλλης εναλλακτικής».

Τα επιδόματα

Αναφορικά με τα παρεχόμενα επιδόματα, από το Υπ. Παιδείας παρέχεται το στεγαστικό φοιτητικό επίδομα σε φοιτητές και φοιτήτριες που φοιτούν σε άλλη πόλη από τη γονεϊκή κατοικία, από οικογένειες με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 30.000€, προσαυξημένο κατά 3.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί. Περιλαμβάνει μια εφάπαξ ετήσια επιδότηση 1.000 ευρώ, και αφορά περίπου 50.000 φοιτητές/ριες τον χρόνο.

Μετά το 2019, αρκετοί νέοι και νέες με μηδενικό ή πολύ χαμηλό εισόδημα ωφελούνται από το επίδομα ενοικίου. Στην έρευνα του Eteron φάνηκε πως ένας στους πέντε νέους και νέες λαμβάνει το στεγαστικό επίδομα. Το επίδομα ενοικίου αφορά πολύ χαμηλά εισοδήματα, ανεπαρκή για αξιοπρεπή διαβίωση έως 530€/μήνα για ένα άτομο (7.000€ ετησίως), με επιδότηση 70€/μήνα για ένα άτομο και προσαύξηση 30€ για κάθε επιπλέον μέλος του νοικοκυριού έως και 210€/μήνα. Τον Μάρτιο του 2022 αφορούσε 278.796 δικαιούχους (δαπάνη 33,8 εκατ. ευρώ) για επίδομα στέγασης, βάσει των στοιχείων του υπουργείου Εργασίας.

Τα ΣΔΙΤ και οι φοιτητικές εστίες

Προσφάτως εισήχθη στο δημόσιο διάλογο και το μοντέλο κατασκευής φοιτητικών εστιών με Συμπράξεις Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), ενώ ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνάντησή του με ομάδα φοιτητών σημείωσε ότι η φοιητική στέγη δε χρειάζεται να είναι κατ΄ανάγκη δωρεάν, κάτι το οποίο ξεσήκωσε πλήθος αντιδράσεων.

Σχολιάζοντας το μοντέλο των ΣΔΙΤ στη φοιτητική στέγη, η ομάδα του Eteron τη χαρακτηρίζει ως μία λύση χρηματοδότησης και διαχείρισης δημόσιων υποδομών που μπορεί να λειτουργήσει, αλλά υπό προυποθέσεις, όπως η διαμόρφωση ενός ειδικού πλαισίου.

Για τη συμβολή τους στο οικιστικό ζήτημα σημειώνουν ότι «εξαρτάται από τους όρους με τους οποίους υλοποιούνται και την προτεραιοποίηση της διασφάλισης του δημόσιου συμφέροντος έναντι του κέρδους των ιδιωτών. Όπως έχει δείξει η διεθνής εμπειρία, οι πολιτικές που βασίζονται σε ΣΔΙΤ, όπως αυτές που εξαγγέλθηκαν πρόσφατα, χωρίς την διαμόρφωση ενός ειδικού πλαισίου, συνήθως δεν πετυχαίνουν να παράσχουν χαμηλού κόστους κατοικία καθώς επιβαρύνονται από τα ποσοστά κέρδους των εργολάβων και άλλα βάρη που προκύπτουν στην πορεία. Αυτά είτε καλύπτονται από τον δημόσιο προϋπολογισμό περιορίζοντας τις μονάδες φοιτητικής κατοικίας που μπορούν να παραχθούν, είτε μετακυλίονται στους ενοικιαστές», τονίζουν.

Αναφέρουν μάλιστα το προηγούμενο άλλων ευρωπαϊκών χωρών, ως προς το πόσο «προσιτή είναι η μια τιμή ενοικίασης σε τέτοιες συμπράξεις όταν απλώς «κλειδώνει» για παράδειγμα στο 80% της αγοράς για να διατηρούνται τα ποσοστά κέρδους των ιδιωτών».

Το κάδρο συμπληρώνει η λειτουργία ενός αδύναμου τομέα κοινωνικού ή οικονομικά προσιτού ενοικίου σε ένα πλαίσιο κυριαρχίας της ελεύθερης αγοράς κατοικίας και ενοικίου που αυξάνει το κόστος, συμπιέζει υπερβολικά τη βιωσιμότητά του και δυσκολεύει την όποια παρέμβαση ρύθμισης.

Για τους λόγους αυτούς η ερευνητική ομάδα θεωρεί σημαντική τη διαμόρφωση ειδικού πλαισίου παραγωγής και διάθεσης κατοικιών από μη-κερδοσκοπικούς φορείς του δημόσιου και της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Και εξηγούν: «Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, η παραγωγή αλλά και διαχείριση της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής ενοικιαζόμενης κατοικίας γίνεται από δημοτικές/δημόσιες εταιρείες, συνεταιρισμούς, συλλόγους κατοικίας και κοινωνικούς κατασκευαστές κατοικίας που λειτουργούν σε ειδικό καθεστώς περιορισμένου ή και μηδενικού κέρδους (limited or no profit). Σε αυτό μπορεί να ορίζονται όρια στο ύψος του κέρδους ή περιορισμοί στην αναδιανομή του, ειδικά τιμολόγια για την κατασκευή, κοινωνικές ρήτρες για την κατασκευή ή παροχή υπηρεσιών κοινωνικής και οικονομικά προσιτής ενοικιαζόμενης κατοικίας, κλπ».

Η κοινωνικά ενοικιαζόμενη κατοικία αναφέρεται στο οικιστικό απόθεμα που διατίθεται σε τιμές χαμηλότερες της αγοράς και κατανέμεται σύμφωνα με προκαθορισμένους κανόνες και όχι μέσω μηχανισμών της αγοράς επισημαίνεται και στο project του Eteron, ωστόσο στην Ελλάδα, δεν αναπτύχθηκε ποτέ αυτός ο τομέας.

Ο ρόλος των μεγαλων παικτών του κατασκευαστικού τομέα και του real estate

Την ίδια στιγμή η είσοδος μεγάλων παικτών του κατασκευαστικού τομέα ή του real estate στον κλάδο της ανάπτυξης φοιτητικής στέγης (με την παροχή και υπηρεσιών διαδικτυου, φύλαξης, κλπ) ίσως ενέχει κινδύνους περαιτερω χρηματιστικοποίησης της ενοικιαζόμενης στέγης και μεγαλύτερων στρεβλώσεων.

«Με την άνοδο του επενδυτικού ενδιαφέροντος στα ακίνητα και στην Ελλάδα πολλαπλασιάζονται οι επενδυτικές πρακτικές από εταιρίες ή μεμονωμένους ξένους επενδυτές, τις επενδύσεις των οποίων συνήθως διαχειρίζονται μεσιτικές εταιρείες. Δυστυχώς, δεν είναι διαθέσιμα αξιόπιστα στοιχεία που συλλέγονται με τρόπο συστηματικό και που μπορούν να δώσουν ακριβή εικόνα για τις επενδύσεις σε οικιστικά ακίνητα για να έχουμε μια καλύτερη εικόνα της κλίμακας και της επίπτωσης αυτών των επενδύσεων».

Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η εισαγωγή θεσμικών παικτών στην αγορά, δηλαδή μεγάλων εταιρειών και κεφαλαίων συχνά εισηγμένων στο χρηματιστήριο ή με άμεση διασύνδεση με τον χρηματοπιστωτικό τομέα, είναι αυτό που οδηγεί στην χρηματιστικοποίηση του κλάδου. «Για πρώτη φορά βλέπουμε μέσα από δημοσιεύματα στον Τύπο να εκδηλώνεται ενδιαφέρον, ελληνικών και ξένων συμφερόντων, για επενδύσεις σε κατοικίες, πλέον όχι μόνο πολυτελείς ή για τουριστική αξιοποίηση, αλλά και για ανάπτυξη ακινήτων “κοινωνικού χαρακτήρα” όπως τα ονομάζουν, δηλαδή φοιτητικές εστίες, γηροκομεία κα».

Παράλληλα, έχει αρχίσει να προβάλλεται και στην Ελλάδα το μοντέλο του coliving, της συνδιαβίωσης, που αφορά τόσο φοιτητές όσο και στο ευέλικτο επισφαλές εργατικό δυναμικό στις μεγάλες πόλεις. Η φιλοσοφία του είναι η προσφορά μικρών ιδιωτικών χώρων και άλλων κοινόχρηστων, τους οποίους οι ενοικιαστές μοιράζονται.

Το μοντέλο της συνδιαβίωσης αν και γοητεύει αρκετά κυρίως τους νεότερους ενοικιαστές, «όπως έχουν δείξει σχετικές διεθνείς έρευνες, εγκλωβίζει τους νέους σε μια κατάσταση νεανικής και εφήμερης κατοίκησης για ένα όχι τόσο φθηνό σπίτι, ελλείψη άλλων επιλογών, ενώ η τιμή/τμ είναι τελικά πολύ πιο επικερδής από μια κανονική μίσθωση».

Η ολική επαναφρά της βραχυχρόνιας μίσθωσης μετά το πρώτο σοκ της πανδημίας

Οσο και αν κατά το πρώτο διάστημα της πανδημίας, παρατηρήθηκε μία μεγάλη κάμψη του φαινομένου, αυτή τελικώς αποδείχτηκε προσωρνή. Όπως σημειώνουν σε πρόσφατο άρθρο τους στο Eteron οι κκ Μπαλαμπανίδης και Παπατζανή, με το ξέσπασμα της πανδημίας COVID-19, πολλοί βιάστηκαν να θεωρήσουν πως το φαινόμενο Airbnb έφτασε στο τέλος του.

Ενώ κατά την πρώτη μεγάλη περίοδο καραντίνας, οι κρατήσεις Airbnb ακινήτων μειώθηκαν δραματικά, ήδη από την άρση των απαγορεύσεων ως προς τις διεθνείς μετακινήσεις το καλοκαίρι του 2020, ξεκίνησαν να ανακάμπτουν σημαντικά.

«Πέρα όμως από την ανάκαμψή του με όρους ποσοτικούς, το Airbnb παρουσίασε και ισχυρά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Αποδείχτηκε ανθεκτικό, ευέλικτο και ελκυστικό, καθώς τα Airbnb ακίνητα κατάφεραν να ανταποκριθούν, περισσότερο από τα παραδοσιακά τουριστικά καταλύματα, στη νέα ζήτηση των επισκεπτών για «ασφαλείς» χώρους φιλοξενίας σε «ασφαλείς» τουριστικούς προορισμούς. Περιοχές της χώρας (όπως η Λάρισα, η Νότια Κυνουρία και η Πάργα) εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις λίστες των δημοφιλέστερων τουριστικών προορισμών, χάρη στη διαθεσιμότητα αυτόνομων Airbnb καταλυμάτων».

Σύμφωνα με τα οικονομικά μεγέθη που ανακοίνωσε η εταιρεία Airbnb, φαίνεται ότι διανύει την πιο πετυχημένη της περίοδο. Κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021, ανακοίνωσε τα υψηλότερα έσοδα στην ιστορία της. Παράλληλα με τις παραπάνω εξελίξεις, και μέσα από νέες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία (όπως η διάδοση της τηλεργασίας), η Airbnb αγορά άρχισε να επεκτείνεται, περιλαμβάνοντας πια και τις λεγόμενες «μεσοπρόθεσμες μισθώσεις».

Η ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης εν αναμονή της σχετικής ΚΥΑ

Την ώρα που σε αρκετές χώρες του εξωτερικού, έχει ληφθεί σειρά μέτρων που στόχο έχουν να ρυθμίσουν σε ένα βαθμό αυτήν την αγορά προστατεύοντας το δικαίωμα στην κατοικία, στην Ελλάδα η Κοινή Υπουργική Απόφαση που απορρέει από την ισχύουσα νομοθεσία έχει ήδη ακυρωθεί πριν …εκδοθεί αφού η έκδοσή της διαρκώς αναστέλλεται, ενώ τα δεδομένα μεταβάλλονται ραγδαία.

Συγκεκριμένα, στον ισχύοντα νόμο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο οποίος κυρίως ρυθμίζει τη φορολόγησή τους, προβλέπεται η δυνατότητα έκδοσης της εν λόγω ΚΥΑ, που θα μπορεί να επιβάλλει επιπλέον εξειδικευμένους περιορισμούς, αντίστοιχους με αυτούς που ισχύουν σε διάφορες πόλεις της ΕΕ.

Οι περιορισμοί αφορούν τον καθορισμό γεωγραφικών περιοχών όπου δε θα επιτρέπεται η βραχυχρόνια μίσθωση άνω των 2 ακινήτων ανά Α.Φ.Μ. δικαιούχου εισοδήματος και η μίσθωση κάθε ακινήτου δε θα υπερβαίνει τις 90 ημέρες ανά ημερολογιακό έτος και για νησιά κάτω των 10.000 κατοίκων τις 60 ημέρες.

Ωστόσο η ΚΥΑ αυτή χρειάζεται αναπροσαρμογές, σημειώνουν ξεκάθαρα οι ερευνητές. Στο κείμενο πολιτικής που δημοσίευσαν στο πλαίσιο του project «Ενοίκια στα Ύψη – Η στεγαστική επισφάλεια σήμερα», που πραγματοποιείται από το Eteron προτείνουν συγκεκριμένες αλλαγές και ειδικότερα την υιοθέτηση πιο αυστηρών, γεωγραφικών προσδιορισμένων μέτρων σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα και περιορισμένο οικιστικό απόθεμα προς μακροχρόνια μίσθωση. Αυτές οι περιοχές μπορεί να είναι είτε ολόκληρες μικρές πόλεις και νησιά, είτε, στην περίπτωση των μεγάλων αστικών κέντρων, συγκεκριμένες γειτονιές τους, που το πρόβλημα της αδυναμίας πρόσβασης σε ενοικιαζόμενη κατοικία έχει ενταθεί ιδιαίτερα. Σε περιοχές με μεγαλύτερο διαθέσιμο απόθεμα και μειωμένη τουριστική δραστηριότητα, μπορούν να διατηρηθούν τα επίπεδα των βραχυχρόνιων μισθώσεων ή και να διαφοροποιηθούν κατά περίπτωση, ενταγμένα βέβαια σε ένα συνολικότερο σχέδιο και για τον τουρισμό.

«Για κάτι τέτοιο, είναι σημαντικό να καταγραφούν αξιόπιστα δεδομένα ως προς το ποσοστό φοιτητών, αλλά και μετακινούμενων για κάποια χρόνια εργαζομένων που μένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία. Παράλληλα όμως με τις περιοριστικές ρυθμίσεις, θα πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν θετικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες για την παραμονή του αποθέματος στην αγορά των μακροχρόνιων μισθώσεων. Το τελευταίο εντάσσεται στην ευρύτερη ανάγκη αύξησης της προσφοράς οικονομικά προσιτής κοινωνικης κατοικίας μέσω της ενεργοποίησης του υφιστάμενου οικιστικού και αδρανούς κτιριακού αποθέματος αλλά και η ανάπτυξη μηχανισμών και συμπράξεων για τη δημιουργία, σε βάθος χρόνου, ενός μη-κερδοσκοπικού τομέα κοινωνικής και οικονομικά προσιτής ενοικιαζόμενης κατοικίας και στην Ελλάδα», εξηγούν.

Σε κάθε περίπτωση οι ειδικοί επιστήμονες εκτιμούν πως είναι απαραίτητη η εκ νέου επεξεργασία του ορίου των 90 ημερών καθώς η πρακτική της μακροχρόνιας μίσθωσης για μερικούς μόνο μήνες ενός έτους που έχει παρατηρηθεί σε ορισμένες τουριστικές περιοχές της χώρας δημιουργεί ήδη προβλήματα για τους μακροχρόνια εκμισθωτες. Αντ΄αυτού προτείνεται:

Να υιοθετηθούν πιο αυστηρά, γεωγραφικά προσδιορισμένα, μέτρα σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα και περιορισμένο οικιστικό απόθεμα προς μακροχρόνια μίσθωση.(βλ. σημείο 7).

Να υιοθετηθούν διακρίσεις σε ό,τι αφορά τη δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων μεταξυ εταιρειών και ιδιωτών που εμπλέκονται, και αντίστοιχα διαφορετικά μέτρα ανά περίπτωση.

Να υιοθετηθούν μέτρα ρύθμισης της συνύπαρξης στις πολυκατοικίες όπου αναπτύσσονται οι βραχυχρόνιες μισθώσεις, μεταξύ των μόνιμων κατοίκων και της τουριστικής χρήσης των διαμερισμάτων, με επίκεντρο την ασφάλεια της πολυκατοικίας, τη χρήση των υποδομών, τον σεβασμό στις ανάγκες των μόνιμων κατοίκων.

Να υιοθετηθούν και εφαρμοστούν θετικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες για την παραμονή του αποθέματος στην αγορά των μακροχρόνιων μισθώσεων.

Να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και έλεγχος των χρήσεων των ακινήτων ανά περιοχές της χώρας ώστε οι παραπάνω ρυθμίσεις και περιορισμοί να μπορούν να προσαρμόζονται γεωγραφικά, αλλά και σε ένταση, όταν υπάρχει ανάγκη.

Οι παραπάνω ρυθμίσεις να ενταχθούν σε ένα συνολικότερο στρατηγικό σχέδιο όχι μόνο για την οικονομικά προσιτή κατοικία αλλά και τον βιώσιμο τουρισμό συνδυαστικά, με σκοπό την αποφυγή των συνθηκών «υπερτουρισμού» που ήδη επικρατούν σε περιοχές της χώρας.

Πως αντιμετώπισαν το ζήτημα στο εξωτερικό

Στο εξωτερικό, πάντως, οι αρμόδιοι έχουν μάλλον επιδείξει μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και των ΗΠΑ, συνήθως, τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις αναλαμβάνει η τοπική αυτοδιοίκηση, δεδομένου ότι οι επιπτώσεις του φαινομένου συνδέονται άμεσα με τις ιδιαίτερες συνθήκες που ισχύουν σε κάθε Δήμο ή σε κάθε γειτονιά.

• Τα ρυθμιστικά ή/και περιοριστικά μέτρα ποικίλουν και συχνά περιλαμβάνουν:

• Τη φορολόγηση της δραστηριότητας,

• Τον περιορισμό της συνολικής επιτρεπόμενης διάρκειας Airbnb μίσθωσης ενός ακινήτου ανά έτος (Σαν Φρανσίσκο και Άμστερνταμ),

• Την υποχρέωση ταυτόχρονης διαμονής των εκμισθωτών κατά τη διάρκεια της Airbnb μίσθωσης (Νέα Υόρκη και Βερολίνο),

• Τον περιορισμό του επιτρεπόμενου αριθμού Airbnb μισθώσεων ανά γειτονιά (Βερολίνο και Βαρκελώνη), και

• άλλους χωρικά προσδιορισμένους περιορισμούς (Τορόντο, Πάλμα ντε Μαγιόρκα, Παρίσι, Βαρκελώνη) κ.ά.

Πανελλαδικές: Τέλος στην αγωνία – Ανακοινώνονται οι βάσεις

Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι πλέον τα μισθωτήρια συμβόλαια υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά.

Παράλληλα όλοι όσοι νοικιάζουν ακίνητα αλλά και οι μισθωτές θα πρέπει να έχουν υπόψη τους νέους κανόνες που έχει ορίσει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων που προβλέπουν τα εξής:

• Υποβολή Δήλωσης Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας. Οι εκμισθωτές ακίνητης περιουσίας υποχρεούνται να δηλώνουν όλα τα πληροφοριακά στοιχεία των αρχικών ή τροποποιητικών μισθώσεων, μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα από την έναρξη της μίσθωσης ή την ημερομηνία που λαμβάνει χώρα η τροποποίησή της, ανεξάρτητα αν πρόκειται για γραπτή ή προφορική συμφωνία.
• Όσοι ιδιοκτήτες έχουν συνάψει συμβάσεις μισθώσεων ακινήτων πριν από το 2014 και, εφαρμόζοντας τα όσα προέβλεπε τότε η φορολογική νομοθεσία, υπέβαλαν τα -χειρόγραφα συμπληρωμένα και υπογεγραμμένα από τους ίδιους και τους ενοικιαστές τους- έγγραφα των συμβάσεων αυτών στις αρμόδιες ΔΟΥ για επικύρωση, εφόσον από τότε μέχρι σήμερα οι συμβάσεις αυτές εξακολουθούν να ισχύουν όπως είχαν αρχικά συμφωνηθεί, οφείλουν να υποβάλουν ηλεκτρονικά στο σύστημα ΤΑΧΙSnet, μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2020, δηλώσεις πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης που θα περιλαμβάνουν όλα τα βασικά στοιχεία των παλαιών αυτών συμβάσεων, δηλαδή τα ονόματα και τους ΑΦΜ των αντισυμβαλλόμενων (εκμισθωτή και μισθωτή), το συμφωνηθέν μηνιαίο μίσθωμα, την ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης και την ημερομηνία λήξεως, αν υπάρχει. Αν οι συμβάσεις μισθώσεων είναι αορίστου χρόνου, δεν υποχρεούνται να δηλώσουν καμία ημερομηνία λήξεως κατά την ηλεκτρονική συμπλήρωση των δηλώσεων πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης. Για τις δηλώσεις αυτές δεν θα επιβαρυνθούν με πρόστιμα.
• Δεδομένου ότι όταν υπεγράφησαν πολλές από τις παλαιές αυτές συμβάσεις δεν ίσχυε η υποχρέωση των ιδιοκτητών να έχουν εκδώσει και Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) για τα εκμισθούμενα ακίνητά τους, προκειμένου να διεκπεραιωθούν η ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή των δηλώσεων πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης για τις παλαιές αυτές συμβάσεις, δεν απαιτείται από τους ιδιοκτήτες να εκδώσουν εκ των υστέρων τέτοια πιστοποιητικά. Συνεπώς, οι ιδιοκτήτες των περιπτώσεων αυτών δεν είναι υποχρεωμένοι να συμπεριλάβουν και αριθμό πρωτοκόλλου πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης κατά τη συμπλήρωση των στοιχείων των δηλώσεων πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης.
• Για πρώτη φορά, εξάλλου, με το νέο καθεστώς ηλεκτρονικής υποβολής δηλώσεων πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης το οποίο προβλέπει πρόσφατη απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ είναι δυνατό να δηλώνονται στο TAXISnet συμβάσεις μισθώσεων ακινήτων αορίστου χρόνου. Η ηλεκτρονική εφαρμογή δεν υποχρεώνει τον ιδιοκτήτη που υποβάλλει τη δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης να αναγράψει ημερομηνία λήξεως της σύμβασης αν αυτή δεν υπάρχει, αλλά του δίνει τη δυνατότητα να καταχωρίσει τη σύμβαση ως «αορίστου χρόνου».
• Επιπλέον, με το νέο καθεστώς που καθιερώνεται, για όσες συμβάσεις μίσθωσης ακινήτων έχουν λήξει μέχρι και τη 12η Ιουνίου 2020, προβλέπεται υποχρέωση των ιδιοκτητών να υποβάλουν, μέχρι τις 30-9-2020, δηλώσεις πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης, στις οποίες θα αναφέρουν ότι οι συμβάσεις τους έληξαν. Και αυτές οι δηλώσεις επιτρέπεται να υποβληθούν χωρίς πρόστιμα. Εάν δεν υποβληθούν οι δηλώσεις αυτές, τότε οι συμβάσεις μίσθωσης θα θεωρείται ότι εξακολουθούν να ισχύουν.
• Στο εξής, σε κάθε περίπτωση έναρξης ή λύσης μιας σύμβασης για τη μίσθωση ακινήτου, ο ιδιοκτήτης (εκμισθωτής) υποχρεούται να δηλώσει το γεγονός αυτό, υποβάλλοντας ηλεκτρονικά στο σύστημα ΤΑΧΙSnet δήλωση έναρξης ή λήξης μισθωτηρίου μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα. Αν δεν δηλωθεί η λήξη της μίσθωσης, τότε η συμφωνία μίσθωσης (το μισθωτήριο) θεωρείται ότι είναι σε ισχύ.