Ρούλα Σκουρογιάννη

Ενώ η Ουάσιγκτον εγκαλεί το Πεκίνο για ελλιπή αστυνόμευση της χημικής του βιομηχανίας, η κινεζική πλευρά αντεπιτίθεται, κάνοντας λόγο για «μονομερή εκφοβισμό» και προσπάθεια μετατόπισης ευθυνών για ένα καθαρά εγχώριο αμερικανικό πρόβλημα.

Το προφίλ ενός «αόρατου» δολοφόνου

Η φαιντανύλη δεν είναι απλώς ένα ακόμη ναρκωτικό: είναι μια ουσία με διπλή υπόσταση, η οποία απαιτεί λεπτούς χειρισμούς στην πολιτική υγείας.

·         Ιατρική αξία: Αποτελεί ένα πολύτιμο φαρμακευτικό εργαλείο στα χέρια των αναισθησιολόγων, απαραίτητο για χειρουργικές επεμβάσεις και τη διαχείριση του πόνου σε καρκινοπαθείς τελικού σταδίου.

·         Θανατηφόρα ισχύς: Είναι 50 έως 100 φορές ισχυρότερη από τη μορφίνη. Η διαφορά μεταξύ της δόσης που προκαλεί ευφορία και εκείνης που προκαλεί θάνατο είναι σχεδόν μηδαμινή. Μόλις 2 mg (ποσότητα ίση με λίγους κόκκους αλατιού) αρκούν για να προκαλέσουν αναπνευστική καταστολή και θάνατο σε έναν ενήλικα.

·         Η παγίδα της νόθευσης: Λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής και της εύκολης μεταφοράς της, τα καρτέλ τη χρησιμοποιούν για να νοθεύουν άλλα ναρκωτικά (ηρωίνη, κοκαΐνη) ή πλαστά φαρμακευτικά σκεύασματα, οδηγώντας ανυποψίαστους χρήστες σε μοιραία υπερβολική δόση.

Η γεωπολιτική των πρόδρομων ουσιών

Η Sara Carter, διευθύντρια του Γραφείου Εθνικής Πολιτικής Ελέγχου Ναρκωτικών του Λευκού Οίκου (ONDCP), χαρακτήρισε την Κίνα ως την κύρια πηγή των πρόδρομων χημικών ουσιών. Πρόκειται για χημικά που έχουν νόμιμες βιομηχανικές χρήσεις (αρώματα, πλαστικά), αλλά αποτελούν τα απαραίτητα συστατικά για τη σύνθεση της φαιντανύλης.

Σύμφωνα με την αμερικανική στρατηγική, η διαδρομή του θανάτου είναι ξεκάθαρη:

Από: Κίνα (πρόδρομες ουσίες) – Προς: Μεξικό (παράνομη σύνθεση από καρτέλ) – Προς: ΗΠΑ (διανομή).

Η Carter κατηγόρησε το Πεκίνο για επιλεκτική αυστηρότητα, σημειώνοντας ότι ενώ ελέγχει αυστηρά τις εξαγωγές σπανίων γαιών για να πλήξει τη δυτική βιομηχανία, επιδεικνύει προκλητική ανοχή στην εξαγωγή χημικών που καταλήγουν στα χέρια εγκληματικών οργανώσεων.

Δασμοί και εμπόριο ως εργαλεία δημόσιας υγείας

Η υγειονομική κρίση έχει πλέον διαπλακεί αμετάκλητα με την εμπορική πολιτική. Η συμφωνία Trump-Xi, που συνήφθη στη Νότια Κορέα, προέβλεπε μείωση των αμερικανικών δασμών με αντάλλαγμα τον έλεγχο της φαιντανύλης και την αύξηση των αγορών αμερικανικής σόγιας από την Κίνα.

Ωστόσο, οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, με την ακύρωση δασμού 10% που σχετιζόταν με τη φαιντανύλη, και η πρόθεση της κυβέρνησης Trump να τον επαναφέρει υπό νέο νομικό πλαίσιο, έχουν δυναμιτίσει το κλίμα. Η Κίνα, μέσω του απεσταλμένου Gao Wei, χαρακτήρισε αυτές τις κινήσεις «διπλωματία των κυρώσεων», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τη δημόσια υγεία ως πρόσχημα για προστατευτισμό και παρέμβαση σε εσωτερικά ζητήματα τρίτων χωρών.

Στατιστικά δεδομένα και η ισορροπία του ΠΟΥ

Η τραγωδία αντανακλάται στους αριθμούς: Οι θάνατοι από υπερβολική δόση στις ΗΠΑ ξεπερνούν πλέον τις 100.000 ετησίως, με τη συνθετική φαιντανύλη να ευθύνεται για πάνω από το 70% αυτών των απωλειών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) βρίσκεται σε μια δύσκολη θέση: Ενώ αναγνωρίζει την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους στις πρόδρομες ουσίες, προειδοποιεί ότι η υπερβολική ποινικοποίηση και οι γραφειοκρατικοί φραγμοί ενδέχεται να στερήσουν τη νόμιμη φαιντανύλη από ασθενείς σε αναπτυσσόμενες χώρες, καταδικάζοντάς τους σε αβάσταχτο πόνο λόγω έλλειψης αναλγητικών.

Η υγεία στη δίνη του ανταγωνισμού

Η διαμάχη ΗΠΑ-Κίνας αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα: Η δημόσια υγεία δεν είναι πλέον ένα απομονωμένο πεδίο συνεργασίας, αλλά ένα κεντρικό γρανάζι στην παγκόσμια σκακιέρα της ισχύος. Η επιτυχία ή η αποτυχία της συνεργασίας των δύο υπερδυνάμεων στον έλεγχο των ναρκωτικών θα καθορίσει όχι μόνο τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων που βρίσκονται στη δίνη της κρίσης των οπιοειδών.

Η Ευρωπαϊκή απάντηση στην απειλή των συνθετικών οπιοειδών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Οργανισμού της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA) –πρώην ΕΚΤΕΠΝ–, τηρεί μια στάση «επαγρύπνησης χωρίς πανικό». Αν και η ηρωίνη παραμένει το κυρίαρχο οπιοειδές στην Ευρώπη, η εμφάνιση της φαιντανύλης και των νέων συνθετικών οπιοειδών (όπως οι νιταζένες) έχει θέσει τις υγειονομικές αρχές σε κατάσταση συναγερμού.

Η θέση της ΕΕ: Πρόληψη και έγκαιρη προειδοποίηση

Η ΕΕ εστιάζει σε τρεις πυλώνες:

1.      Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης (EWS): Ένα δίκτυο που εντοπίζει νέες ουσίες στην αγορά μέσα σε λίγες ημέρες από την εμφάνισή τους.

2.      Δικαστική Συνεργασία: Μέσω της Europol, η ΕΕ πιέζει για τον έλεγχο των πρόδρομων ουσιών, αλλά προκρίνει τη διπλωματία έναντι των δασμών που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ.

3.      Υγειονομική Πρόσβαση: Η ΕΕ επιμένει ότι η καταστολή δεν πρέπει να εμποδίζει τη νόμιμη χρήση οπιοειδών για αναλγησία.

ΗΠΑ vs Ευρώπη: Δύο διαφορετικοί κόσμοι στη διαχείριση της κρίσης

Η βασική διαφορά έγκειται στη φιλοσοφία. Ενώ οι ΗΠΑ εστιάζουν παραδοσιακά στην καταστολή (War on Drugs), η Ευρώπη επενδύει στη δημόσια υγεία.

1. Πολιτικές Μείωσης της Βλάβης (Harm Reduction)

Στην Ευρώπη, η λογική είναι: «Αν δεν μπορούμε να σταματήσουμε τη χρήση, ας σταματήσουμε τους θανάτους».

·         Χώροι Εποπτευόμενης Χρήσης (SCS): Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις (π.χ. σε Γερμανία, Ολλανδία, Ισπανία, αλλά και η Αθήνα με τον χώρο “STEKI”) διαθέτουν νόμιμους χώρους όπου οι χρήστες κάνουν χρήση υπό την επίβλεψη ιατρικού προσωπικού. Αυτό εκμηδενίζει τους θανάτους από υπερβολική δόση εντός των χώρων.

·         Drug Checking (Έλεγχος ουσιών): Σε φεστιβάλ ή ειδικά κέντρα, οι χρήστες μπορούν να ελέγξουν αν το ναρκωτικό τους είναι νοθευμένο με φαιντανύλη χωρίς να φοβούνται τη σύλληψη.

2. Η χρήση της Ναλοξόνης (Το «αντίδοτο»)

Η ναλοξόνη είναι ένας ανταγωνιστής των οπιοειδών που μπορεί να αναστρέψει μια υπερβολική δόση μέσα σε δευτερόλεπτα.

·         Στις ΗΠΑ: Πωλείται πλέον ελεύθερα (over-the-counter) στα φαρμακεία ως σπρέι, λόγω της έκτασης της κρίσης.

·         Στην Ευρώπη: Διανέμεται στοχευμένα σε χρήστες, στις οικογένειές τους και σε εργαζόμενους στο δρόμο (streetwork).

Το μέλλον της πολιτικής υγείας

Η σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας δείχνει ότι η Αμερική αντιμετωπίζει το πρόβλημα ως εξωτερική απειλή. Η Ευρώπη το αντιμετωπίζει ως εσωτερική υγειονομική πρόκληση. Η επιτυχία του ευρωπαϊκού μοντέλου (χαμηλότερα ποσοστά θανάτων) υποδηλώνει ότι η λύση ίσως δεν βρίσκεται στους δασμούς, αλλά στην κοινωνική στήριξη και την πρόληψη.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, η φαιντανύλη μπορεί να είναι 50 φορές πιο ισχυρή από τη μορφίνη.

Για το λόγο και οι επιστήμονες κινητοποιήθηκαν αφού εντόπισαν ίχνη φαιντανύλης σε δελφίνια του Τέξας καθώς η κρίση οπιοειδών πλήττει τον ωκεανό.

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της φαιντανύλης στα θηλαστικά παραμένουν άγνωστες, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές.

Η νέα μελέτη ανακάλυψε ίχνη φαιντανύλης στο λίπος των δελφινιών στον κόλπο του Μεξικού, υπογραμμίζοντας τις εκτεταμένες επιπτώσεις της συνεχιζόμενης κρίσης του οπιοειδούς στο περιβάλλον.

Ερευνητές στο Texas A&M University-Corpus Christi εντόπισαν το ισχυρό οπιοειδές σε 30 κοινά ρινοδέλφινα σε τρεις τοποθεσίες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Redfish Bay και Laguna Madre στο Τέξας.

Η μελέτη υπό τον τίτλο «Pharmaceuticals in the Blubber of Live Free-Swimming Common Bottlenose Dolphins», έγινε πρόσφατα αποδεκτή από το περιοδικό iScience.

Από τα 89 δελφίνια στα οποία διεξήχθη η έρευνα, τα 83 παραμένουν ζωντανά και τα έξι είναι νεκρά.

Η φαιντανύλη, ωστόσο, εντοπίστηκε σε 18 ζωντανά δελφίνια όπως επίσης και στα νεκρά θηλαστικά.

Τα ευρήματα πάντως υποδηλώνουν ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένης της φαιντανύλης, ρυπαίνουν το θαλάσσιο περιβάλλον.

Οι ερευνητές έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτών των ουσιών στη θαλάσσια ζωή.

«Βρήκαμε ένα νεκρό δελφίνι στον κόλπο Baffin στο Νότιο Τέξας μέσα σε ένα χρόνο από τη μεγαλύτερη καταστροφή ναρκωτικών φαιντανύλης σε υγρή μορφή στην ιστορία των ΗΠΑ στη γειτονική κομητεία», δήλωσε η καθηγήτρια Ντάρα Όρμπαχ, επίκουρη καθηγήτρια θαλάσσιας βιολογίας στο Texas A&M University-Corpus Christi και επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης.

«Αυτό υποδηλώνει την πιθανότητα η φαιντανύλη να αποτελεί ένα διαρκές ζήτημα στο θαλάσσιο περιβάλλον», ανέφερε. 

Δείγματα που ελήφθησαν από δελφίνια σε περιοχές με υψηλότερους κινδύνους ρύπανσης, όπως πετρελαιοκηλίδες, κυκλοφορία πλοίων και άνθηση φυκιών, έδειξαν αυξημένα επίπεδα φαρμακευτικών προϊόντων.

Ο καθηγητής Όρμπαχ τόνισε ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένης της φαιντανύλης, έχουν αναφερθεί όλο και περισσότερο ως ρύποι στα γλυκά νερά και στα θαλάσσια οικοσυστήματα παγκοσμίως.

Τα δελφίνια χρησιμοποιούνται συχνά ως βιοδείκτες για την υγεία του οικοσυστήματος. «Τα δελφίνια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε περιβαλλοντικούς ρύπους, οι οποίοι μπορούν να αποθηκευτούν στο σώμα τους, καθιστώντας τα ιδανικά θέματα για την παρακολούθηση των ρύπων», εξήγησε.

Ενώ η ακριβής διαδρομή με την οποία η φαιντανύλη εισέρχεται στα συστήματα των δελφινιών παραμένει ασαφής, ο Oρμπαχ τόνισε την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα: «Η ερευνητική μας ομάδα τονίζει την ανάγκη για προληπτική παρακολούθηση των αναδυόμενων ρύπων, ειδικά σε περιοχές με μεγάλο ανθρώπινο πληθυσμό και μεγάλες βιομηχανίες αλιείας ή υδατοκαλλιέργειας».

Η μελέτη εξαίρει επίσης τη σημασία της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο τέτοιοι ρύποι επηρεάζουν μακροπρόθεσμα τα θαλάσσια θηλαστικά, όπως επισημαίνει ο ιστότοπος expressnews.

Η επίδραση της φαιντανύλης σε αυτά τα θηλαστικά και η παρουσία της στο οικοσύστημα, δείχνει ότι είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις πηγές και τις επιπτώσεις των φαρμακευτικών προϊόντων στο περιβάλλον.

Τα ρινοδέλφινα

Τα ρινοδέλφινα, τα πιο κοινά από τα 26 είδη φαλαινών και δελφινιών που βρίσκονται κατά μήκος της ακτής του Τέξας, είναι ευρέως διαδεδομένα σε τροπικά και εύκρατα νερά, συμπεριλαμβανομένου του Κόλπου του Μεξικού.

Βρίσκονται συνήθως σε παράκτιες περιοχές από τη Νέα Αγγλία έως τη Φλόριντα, την Καραϊβική, ακόμη και σε μέρη της Νότιας Αμερικής.

Τι είναι η φαιντανύλη

Οι γιατροί συνταγογραφούν την φαιντανύλη για ανακούφιση από το άλγος συνήθως για ασθενείς με ανεκτικότητα στα οπιοειδή, που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση καρδιάς (ως αναισθησία), ασθενείς με καρκίνο που λαμβάνουν ήδη οπιοειδή για τον πόνο ή ασθενείς με χρόνιο πόνο που χρειάζονται οπιοειδή όλο το εικοσιτετράωρο.

Η φαιντανύλη τα τελευταία χρόνια έχει εντοπιστεί σε παράνομα εργαστήρια στην Κίνα και το Μεξικό, τα οποία την διακινούν σε άλλες χώρες (όπως οι ΗΠΑ), μαζί με ηρωίνη ενώ πωλείται σε αγοραστές που δεν γνωρίζουν την παρουσία της.

Σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Λοιμώξεων, περίπου 9.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις ΗΠΑ από υπερβολική δόση που περιλάμβανε συνθετικά οπιοειδή (εκτός από τη μεθαδόνη) το 2015 και η πλειοψηφία αυτών διαπιστώθηκε ότι οφείλεται στην παράνομη φαιντανύλη.

Η φαιντανύλη δεν έχει δικό της κώδικα για τους υπαλλήλους που συμπληρώνουν τα πιστοποιητικά θανάτου, οπότε οι θάνατοι καταγράφονται συχνά γενικώς ως τοξική υπερβολική δόση πολλών φαρμάκων.

Ορισμένα ονόματα του δρόμου για το φάρμακο (για τη μη φαρμακευτική φαιντανύλη) περιλαμβάνουν το Apache, China Girl, το China White, Friend, Goodfella, Jackpot, και Murder.

Η Μακάιλα Κοξ, μαθήτρια λυκείου στη Βιρτζίνια, είναι ένα από τα θύματά του. Νόμιζε ότι αυτό που έπαιρνε ήταν αναλγητικό και αγχολυτικό, της το είχε δώσει φίλος. Πέθανε σχεδόν αμέσως.

Έτρεχε πορτοκαλί υγρό από το στόμα και τη μύτη της

Εκείνο το βράδυ του Ιανουαρίου, αφού είδε ταινία με τη μητέρα της, τη Σάνον, η Μακάιλα πήγε στο δωμάτιό της με έναν από τους σκύλους της, χάσκι που συχνά κοιμόταν μαζί της στο κρεβάτι της.

Όμως το πρωί, η Σάνον βρήκε τη Μακάιλα στο κεφαλάρι, μισοκαθισμένη. Πορτοκαλί υγρό έρρεε από το στόμα και από τη μύτη της.

«Είχε ακαμψία. Την ταρακούναγα, φώναζα το όνομά της, τηλεφωνούσα στις πρώτες βοήθειες», αφηγήθηκε η Σάνον στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Ήρθαν γείτονες, προσπάθησαν να την επαναφέρουν, αλλά ήταν πολύ αργά. Έπειτα από αυτό, δεν θυμάμαι και πολλά».

Η κρίση των οπιοειδών στις ΗΠΑ έχει προσλάβει καταστροφικές διαστάσεις.

Πάνω από 80.000 άνθρωποι πέθαναν από υπερβολική δόση οπιοειδών την περασμένη χρονιά, στην πλειονότητά τους από συνθετικές ουσίες, όπως η φαιντανύλη. Ο αριθμός αυτός είναι επταπλάσιος και πλέον απ’ ό,τι δέκα χρόνια πριν.

«Είναι η πιο επικίνδυνη επιδημία που έχουμε δει ποτέ», κρίνει ο Ρέι Ντόνοβαν, ανώτερο στέλεχος της ομοσπονδιακής υπηρεσίας δίωξης ναρκωτικών (DEA). «Η φαιντανύλη δεν είναι σαν κανένα άλλο ναρκωτικό, προκαλεί τον θάνατο ακαριαία».

Ο αριθμός των θανάτων απογειώθηκε, ειδικά στις τάξεις των νέων, με τρομακτική ταχύτητα. Το 2019, 493 αμερικανοί έφηβοι πέθαναν από υπερβολική δόση. Το 2021, πέθαναν 1.146.

Αρκετοί προμηθεύονται απομιμήσεις φαρμάκων μέσω ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης. Χωρίς να έχουν ιδέα, καταλήγουν να παίρνουν χάπια που περιέχουν φαιντανύλη.

Emojis – κωδικοί για ναρκωτικά

Για να προσελκύουν νεότερη πελατεία, οι διακινητές χρησιμοποιούν πλατφόρμες όπως το Snapchat, το TikTok, ή το Instagram. Αντικαθιστούν συχνά τα ονόματα των ναρκωτικών που προωθούν με emojis.

Η οξυκωδόνη, εξαιρετικά εθιστικό σκεύασμα, παίρνει έτσι τη μορφή μπανάνας ξεφλουδισμένης ως τη μέση. Το Ζάναξ, ηρεμιστικό, αυτή της σοκολάτας.

Ο αριθμός των Αμερικανών που κάνουν χρήση ναρκωτικών είναι σχετικά σταθερός τα τελευταία χρόνια, όμως αυτό που έχει αλλάξει είναι η επικινδυνότητα των ουσιών, σύμφωνα με τον Ουίλσον Κόμπτον, υποδιευθυντή του αμερικανικού εθνικού ινστιτούτου για την τοξικομανία.

Η φαιντανύλη είναι τόσο ισχυρή που τη διαφορά μεταξύ της ζωής και του θανάτου την κάνει συχνά ποσότητα μικρότερη από ένα γραμμάριο.

«Αρκούν πολύ μικρές ποσότητες για να μετατραπεί σε δηλητήριο που σε εμποδίζει να αναπνεύσεις», περιέγραψε ο κ. Κόμπτον στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Στις ΗΠΑ, το μεγαλύτερο μέρος της φαιντανύλης που διακινείται παράνομα κατασκευάζεται από τα μεξικανικά καρτέλ των ναρκωτικών, με πρώτες ύλες που έρχονται από την Κίνα.

Το ναρκωτικό αυτό είναι επικερδές για τις συμμορίες των κακοποιών: η ισχύς της φαιντανύλης είναι τέτοια που αρκεί πιο μικρή δόση για κάθε χάπι.

Ένα κιλό αγνού προϊόντος, που τιμάται περίπου 12.000 δολάρια, μεταμορφώνεται σε μισό εκατομμύριο χάπια, που μπορούν να μεταφέρονται πιο εύκολα, και πωλούνται ως και 30 δολάρια το ένα.

Πέρυσι, η DEA ανακοίνωσε ότι κατασχέθηκαν σχεδόν επτά τόνοι φαιντανύλης — ποσότητα που θα αρκούσε για να σκοτώσει όλους τους Αμερικανούς. Τέσσερα χάπια στα δέκα περιείχαν θανατηφόρα δόση.

«16 χρονών για πάντα»

Σε χολ της εισόδου στην έδρα της υπηρεσίας δίωξης ναρκωτικών, οι φωτογραφίες των «προσώπων της φαιντανύλης» γεμίζουν τους τοίχους. Η συλλογή πορτρέτων αποτίνει φόρο τιμής σε περίπου δέκα ανθρώπους το νήμα της ζωής των οποίων έκοψαν πρόσφατα τα ναρκωτικά.

Ανάμεσά τους, ένα πορτρέτο έχει λεζάντα «Μακάιλα — 16 χρονών για πάντα».

Υποδειγματική μαθήτρια, μέλος ομάδας χορευτριών με πομ-πομ, η έφηβη έλεγε πως της άρεσε να ζωγραφίζει, να παίζει με τα σκυλιά της και ήθελε να σπουδάσει νομική, αφηγήθηκε η μητέρα της, η Σάνον Ντόιλ, 41 ετών.

Μετά το διαζύγιο των γονιών της, είχε προβλήματα άγχους, που επέτεινε η πανδημία.

Το περασμένο καλοκαίρι, φίλος της τη μύησε στις απομιμήσεις φαρμάκων.

Τα μπλε χάπια που βρέθηκαν στο κρεβάτι της ήταν στην πραγματικότητα εξ ολοκλήρου φαιντανύλη. Βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα της αστυνομίας, αλλά για την ώρα δεν έχει οδηγήσει σε καμία σύλληψη.

«Παλιότερα, αν ήσουν ναρκομανής, είχες 5, 10, 15 χρόνια για να προσπαθήσεις να νικήσεις την εξάρτηση», εξήγησε η Σάνον Ντόιλ στο σπίτι της στη Βιρτζίνια Μπιτς, παραθαλάσσια πόλη περίπου 330 χιλιόμετρα νότια της Ουάσινγκτον.

«Δεν έχεις πια αυτή την ευκαιρία», πρόσθεσε πικρά.

Η DEA έχει αρχίσει εκστρατεία πρόληψης και ευαισθητοποίησης για τος κινδύνους της φαιντανύλης. Υπάρχουν πρωτοβουλίες για να αυξηθεί η διαθεσιμότητα ναξολόνης, αντιδότου που μπορεί να σώσει τη ζωή κάποιου που έχει πάρει υπερβολική δόση.

Η τέφρα της Μακάιλα βρίσκεται στο δωμάτιό της, όπου η Σάνον ρίχνει πάντα μια ματιά, πρωί και βράδυ, σαν η κόρη της να ζει ακόμη.

Στο όνομά της, δημιούργησε ίδρυμα το οποίο έχει αποστολή να αποφευχθούν παρόμοιες τραγωδίες: είναι ένας τρόπος να διαχειριστεί το πένθος της, παραδέχεται.

Η καλύτερή της φίλη, η Κέιντενς Μπλανσάρντ, 16 χρονών, ζει το πρώτο της καλοκαίρι χωρίς εκείνη. Προσπαθεί να κάνει πραγματικότητα τα όνειρα που είχαν μοιραστεί: να πάρουν δίπλωμα και να πάνε οδηγώντας στην παραλία.

Αλλά για την Μακάιλα, «αυτό το μέλλον δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα», «δεν θα πραγματώσει ποτέ τα σχέδια που κάναμε μαζί», λέει.