Αναφέρεται στις προκλήσεις, στις ευκαιρίες και στο πώς ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο σύνδεσης, γνώσης και εξέλιξης.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κύριε Πιέρρο, ποιο είναι το βασικό όραμα και η αποστολή του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού;

Οι βασικοί σκοποί του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού αναγράφονται στην καταστατική πράξη του. Είναι πολλοί και ουσιαστικοί. Πέρα από την φιλοξενία συνεδρίων και οργάνωση εκθέσεων, αποδίδω ιδιαίτερη σημασία στην προβολή σύγχρονων και παλαιότερων εικαστικών τάσεων, τη στήριξη νέων δημιουργών, την οργάνωση εκπαιδευτικών δράσεων.

Φυλάσσουμε και προβάλλουμε την παράδοση. Όμως μην αγνοούμε τις σύγχρονες πολιτιστικές εκφράσεις και δημιουργίες

Αλλά η έμφαση δεν πρέπει να δίνεται μόνο στους σκοπούς, αλλά κυρίως στη μέθοδο, στις προτεραιότητες, στο focus, στις συνεργασίες, σε ένα μόνιμο πάθος πολιτισμού, σε μια διαρκή αίσθηση του ρόλου του και των δυνατοτήτων του. Το motto  μας, «ο πολιτισμός είναι το πάθος μας».

-Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στη διατήρηση της παράδοσης και στην ανάγκη για σύγχρονη πολιτιστική έκφραση;

Προσπαθούμε. Η Τήνος έχει μια πολύ πλούσια πολιτιστική παράδοση. Στα εικαστικά και στη γλυπτική κυρίως (Γιαννούλης Χαλεπάς, Νικηφόρος και Νικόλαος Λύτρας, Νικόλαος Γύζης, Λάζαρος Σώχος, Γιάννης Γαΐτης, Λάζαρος Λαμέρας και πολλοί άλλοι). Αυτή την παράδοση τη φυλάσσουμε και την προβάλλουμε. Όμως μην αγνοούμε τις σύγχρονες πολιτιστικές εκφράσεις και δημιουργίες.

Ο πολιτισμός έχει συνέχεια. Και όπως έχει πει ο Jacques Lacarrière «η συνέχεια αυτή είναι η συνέχεια ενός λαού», είναι το ανεξάντλητο κοίτασμα που χαρακτηρίζει την πολιτιστική μας ιδιοπροσωπία.

Η εξοικείωσή τους (των νέων) με τις συλλογές του Ιδρύματος, η συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του Ιδρύματος είναι καίριοι στόχοι

Αυτό το καλοκαίρι, δίπλα στη μόνιμη συλλογή έργων του Γιαννούλη  Χαλεπά, προβάλλεται μια συλλογή έργων του Τήνιου καλλιτέχνη Μπάμπη Ρετζεπόπουλου.

Θαυμάζεις τα έργα του και συνειδητοποιείς πόσο διαυγές και καθαρό ήταν και παραμένει το φως και το τοπίο της Τήνου.

-Με ποιους τρόπους προσεγγίζετε το νεανικό κοινό, ώστε να συμμετέχει ενεργά στον πολιτισμό του νησιού;

Είναι το μεγάλο ζητούμενο. Καταβάλλονται προσπάθειες, που όμως πρέπει να ενταθούν. Οφείλω να αναφέρω κάποιες πρόσφατες εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές δράσεις, με τη μαζική συμμετοχή μαθητών, δημοτικών και γυμνασίων.

Η εξοικείωσή τους με τις συλλογές του Ιδρύματος, η συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του Ιδρύματος είναι καίριοι στόχοι. Και το Ίδρυμα έχει πολλά να κερδίσει. Θα εμπλουτίσει τη φαντασία του, θα μας ωθήσει να αναλογιστούμε ποιες νέες πολιτιστικές δράσεις είναι απαραίτητες.

Οι σύλλογοι είναι βασικοί πυλώνες διατήρησης της πολιτιστικής μας παράδοσης, αλλά και αναντικατάστατη εστία συνάντησης ανθρώπων

Η συμμετοχή των νέων δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στη συμμετοχή στα πανηγύρια. Η σχέση νέων και Ιδρύματος δεν επιτρέπεται να εξελιχθεί σε μια σχέση απρόθυμη. Πρέπει να γίνει σχέση αμφίδρομης επικοινωνίας, σχέση διαδραστική.

Στα πλαίσια αυτά, η μουσική και ο θεσμός ΝΟΟΤΡΟΦΟΣ ΤΗΝΟΣ έχουν πολλά να προσφέρουν. Αρκεί να προχωρήσουμε με φαντασία, τόλμη και διάθεση εξωστρέφειας.  

-Πόσο ενεργή είναι η τοπική κοινωνία στις δράσεις του Ιδρύματος; Υπάρχουν ανταπόκριση ή εμπόδια;

Η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας είναι σημαντική. Μπορεί όμως να γίνει ουσιαστικότερη. Είναι θέμα προσφοράς πρωτίστως και μεθόδου επικοινωνίας. Οφείλουμε να εφεύρουμε ακόμη καλύτερους τρόπους συνεργασίας με τοπικές οργανώσεις, συλλόγους, παντοειδείς φορείς τόσο από το νησί όσο κι εκτός Τήνου.

Μια εμβληματική πρωτοβουλία, στην οποία συμμετέχει και το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού και που αποβλέπει να προωθήσει τους στόχους της “Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030”

Οι σύλλογοι είναι βασικοί πυλώνες διατήρησης της πολιτιστικής μας παράδοσης, αλλά και αναντικατάστατη εστία συνάντησης ανθρώπων. Και συνεπώς συμβάλλουν και στην επιθυμητή κοινωνικοποίηση. Σμιλεύουν ταυτότητες, αποκρυσταλλώνουν τρόπο ζωής, αναβιώνουν έθιμα κι εν τέλει δημιουργούν.

Και για να προφτάσω ενστάσεις: ο φολκλορισμός δεν είναι ποτέ εξοβελιστέος, όπως παρατήρησε ένας από τους κορυφαίους λαογράφους μας, ο Μιχάλης Μερακλής. Αντιθέτως, αποτελεί αναγκαιότητα, εφόσον οδηγεί στην παραγωγή πολιτισμού.

-Υπάρχουν συνεργασίες με άλλους φορείς, εντός ή εκτός Ελλάδας, που έχετε ξεχωρίσει;

Πρωτίστως, με φορείς και χορηγούς εντός Ελλάδας. Η συνεργασία με άλλα συνεδριακά κέντρα και μουσεία, εξ αντικειμένου, δρα πολλαπλασιαστικά. Εξάλλου, με αντίδοτο τον πολιτισμό, καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε κοινά δυστοπικά φαινόμενα των καιρών.

Συνεπώς, οι κοινές δράσεις είναι επιβεβλημένες. Και οι κοινές δράσεις καταλήγουν σε κοινές και πιο αποτελεσματικές αντιστάσεις. Και βεβαίως, σε ανταλλαγές εμπειριών. Σε διάλογο, σε ανάπτυξη καινοτόμων δράσεων.

Η λειτουργία εκτός πρωτεύουσας δεν είναι αυτομάτως “handicap”. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα

Χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεργατικής δράσης, τα λεγόμενα «Σημεία Συνάντησης». Δέκα μουσεία της Ελλάδας με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση καλούνται να εστιάσουν σε ένα έργο της συλλογής τους για να ανακαλύψουμε τα χαρακτηριστικά του, να γνωρίσουμε την ιστορία του δημιουργού του και να συνθέσουμε συμμετοχικά τη δημιουργική περιγραφή του.

Κάθε δράση κοινού, διάρκειας 75 λεπτών στα σημεία συνάντησης, απευθύνεται ισότιμα σε ενήλικα άτομα με ή χωρίς αναπηρία, παρέχοντας διερμηνεία στην ελληνική, νοηματική γλώσσα και απτικά βοηθήματα.

Μια εμβληματική πρωτοβουλία, στην οποία συμμετέχει και το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού και που αποβλέπει να προωθήσει τους στόχους της “Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030”. Πέραν όμως αυτών των συνεργασιών, φιλοδοξία μου είναι η αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όπως το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη». Και η ένταξη του Ιδρύματος σε ευρωπαϊκά δίκτυα συνεδριακών κέντρων και μουσειακών χώρων. Τι θα λέγατε π.χ. για μια πρωτοβουλία διασυνοριακή και περιφερειακή «Νησιωτική Ευρώπη: Νησίδες πολιτισμού και διαλόγου»;

–Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση για έναν πολιτιστικό θεσμό που λειτουργεί εκτός πρωτεύουσας;

Η διαμόρφωση ενός διακριτού και ελκυστικού προφίλ. Εάν μου επιτρέπετε, η δημιουργία ενός μονοπωλιακού  ή ημι-μονοπωλιακού status. Αυτό όμως προϋποθέτει κι ένα σχετικό focus χωρίς να καταλήγει σε ασφυκτικά και μονοθεματικά πλαίσια.

Η Τήνος έχει αξιόλογα πολιτιστικά αποθέματα, ένα αξιόλογο πολιτιστικό DNA. Αυτό πρέπει να το προβάλλει και να το αξιοποιεί. Η λειτουργία εκτός πρωτεύουσας δεν είναι αυτομάτως “handicap”. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα.

Λόγου χάρη, η απόλαυση των δημιουργιών των μεγάλων Τηνίων γλυπτών και μαρμαρογλυπτών αποκτά άλλη διάσταση, όταν γίνεται μέσα και σε άμεση επαφή με το ζωντανό τηνιακό τοπίο/γλυπτό. Όταν είσαι σε επαφή με την «χειροποίητη καλλιτεχνική φλέβα».

Παράλληλα, και στο πλαίσιο της θεσμικής πρωτοβουλίας «ΝΟΟΤΡΟΦΟΣ Τήνος» προσκαλούνται διακεκριμένοι επιστήμονες κι αναλυτές προκειμένου να παρουσιάσουν τις απόψεις τους για θέματα επιστημονικού, κοινωνικού ή και ευρύτερου πολιτικού ενδιαφέροντος

Όλα αυτά όμως δε σημαίνουν εσωστρέφεια, δεν σημαίνουν αυτάρκεια. Αντίθετα, επιτάσσουν «το άνοιγμα των παραθύρων». Έναν «αέναο πολιτιστικό εξαερισμό».

Η έκθεση των έργων του Μπάμπη Ρετζεπόπουλου έδεσε θαυμάσια με την πολιτιστική παράδοση της Τήνου, τα χρώματα του νησιού, τους ξεραμένους κορμούς δέντρων, την κουλτούρα του παλιού και πεθαμένου υλικού. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η έκθεση του σπουδαίου Σωτήρη Σόρογκα, που οργάνωσα πέρυσι στον «Ασπάλαθο», άφησε ίχνη ανεξίτηλα και ίχνη αρμονίας με την τηνιακή γη. 

–Η Τήνος έχει αποκτήσει ένα προφίλ «πολιτιστικού προορισμού». Πώς συμβάλλει σε αυτό το Ίδρυμα;

Με πολλαπλούς τρόπους. Διοργάνωση εκθέσεων, συνεδρίων, εκπαιδευτικών δράσεων, διαλέξεων κτλ. Υπενθυμίζω ότι πέραν των περιοδικών καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, το Ίδρυμα φιλοξενεί μια εκπληκτική έκθεση – μόνιμη –  έργων του μεγάλου Γιαννούλη Χαλεπά. Στο Μέγαρο του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, στην αίθουσα Γιαννούλη Χαλεπά, εκτίθενται  23 γλυπτά, 15 γύψινα προπλάσματα, 3 πήλινα αγαλματάκια, 4 χάλκινα έργα, καθώς και 14 σχέδια με μολύβι.

Όλα κατανέμονται και στις τρεις περιόδους της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Παράλληλα, σε μόνιμη βάση φιλοξενούνται και άλλα έργα κυρίως Τηνίων καλλιτεχνών, όπως πίνακες του Νικηφόρου και Νικολάου Λύτρα  και του Νικολάου Γύζη. Στη μόνιμη έκθεση, προστέθηκε τελευταία κι ένα θαυμάσιο πορτρέτο του μεγάλου ζωγράφου, Κωνσταντίνου Γιαννακόπουλου, η “C YANNACO»”.

Το όραμά μου είναι για ένα Ίδρυμα εξωστρεφές, δυναμικό, ανοιχτό στα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα, στενά συνδεδεμένο με την τοπική κοινωνία, απαλλαγμένο από στερεοτυπικές προσεγγίσεις

Παράλληλα, και στο πλαίσιο της θεσμικής πρωτοβουλίας «ΝΟΟΤΡΟΦΟΣ Τήνος» προσκαλούνται διακεκριμένοι επιστήμονες κι αναλυτές προκειμένου να παρουσιάσουν τις απόψεις τους για θέματα επιστημονικού, κοινωνικού ή και ευρύτερου πολιτικού ενδιαφέροντος.

Πέραν των μόνιμων εκθέσεων, οργανώνονται τακτικά περιοδικές εκθέσεις σημαντικών εικαστικών. Το καλοκαίρι του 2025, το Ίδρυμα φιλοξενεί οπως ανέφερα την έκθεση «Ιδέες και περιστατικά» με έργα του περίφημου Μπάμπη Ρετζεπόπουλου (έργα ζωγραφικά, ξυλογραφίες, χαρακτικά). Μια εξαιρετική έκθεση που αξίζει να επισκεφθείτε.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει επίσης να γίνει στις πολύμορφες, εκπαιδευτικές δράσεις του Ιδρύματος με στόχο την προσέγγιση μαθητών, δημοτικών και γυμνασίων. Το Ίδρυμα είναι και πρέπει να παραμείνει ένας ζωντανός οργανισμός «ευάερος και ευήλιος».

-Ποια είναι η δική σας προσωπική φιλοσοφία για τον ρόλο του πολιτισμού στις αποκεντρωμένες περιοχές της χώρας;

Οι εκδηλώσεις και οι καλλιτεχνικές φιλοδοξίες του Ιδρύματος αποφασίζονται από το διοικητικό του συμβούλιο. Η προσπάθεια είναι συλλογική. Και στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του συμβουλίου όπως και το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα της Ευαγγελίστριας για τις άοκνες προσπάθειές τους και την πίστη τους στους σκοπούς και τις δυνατότητες του Ιδρύματος.

Προσωπικά το όραμά μου είναι για ένα Ίδρυμα εξωστρεφές, δυναμικό, ανοιχτό στα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα, στενά συνδεδεμένο με την τοπική κοινωνία, απαλλαγμένο από στερεοτυπικές προσεγγίσεις, έτοιμο να αναδείξει νέους δημιουργούς, ενταγμένο σε περιφερειακά και ευρωπαϊκά δίκτυα, συνοδοιπόρο σε κινήσεις και κινήματα, με έντονες καλλιτεχνικές και κοινωνικές ανησυχίες.

Φέτος το καλοκαίρι θα έχουμε μια σειρά διαλέξεων πάνω σε τρέχοντα και ενδιαφέροντα θέματα

Όχι μόνο χώρος εκθεσιακός, αλλά μάλλον hub πολιτιστικών αναζητήσεων, εργαστήριο ζωντανού προβληματισμού. Και με παρουσία σε όλες τις καλλιτεχνικές εκφάνσεις (μουσική, εικαστικά, διαλέξεις, δράσεις, θέατρο, κινηματογράφος, χορός κλπ κλπ).

Στις αποκεντρωμένες περιοχές της χώρας, παρόμοια ιδρύματα καλούνται να διαδραματίσουν ρόλο σε πολλαπλές αποστολές. Εν ολίγοις όχι μόνον καταθετήριο στείρο παράδοσης αλλά και επωαστήριο νέων καινοτόμων δράσεων.

-Τι νέο να περιμένουμε από το Ίδρυμα το προσεχές διάστημα; Υπάρχουν σχέδια που μπορείτε να μοιραστείτε;

Λεπτομέρειες δεν μπορώ να δώσω, αρκούμαι μόνο να πω ότι φέτος το καλοκαίρι θα έχουμε μια σειρά διαλέξεων πάνω σε τρέχοντα και ενδιαφέροντα θέματα.

Ετοιμάζουμε το καθιερωμένο “Tinos Jazz Festival” και άλλες εκπαιδευτικές δράσεις. Το 2026, θα έχει πολλές και ευχάριστες εκπλήξεις.

Θα ήθελα το Ίδρυμα να έχει εξελιχθεί σε ένα αδιαμφισβήτητο κέντρο του τηνιακού και κυκλαδικού πολιτισμού

Είμαστε σε επαφή με μεγάλους εικαστικούς. Συγχρόνως επεξεργαζόμαστε ένα νέο φιλόδοξο σχήμα που θα μας επιτρέψει να αναζωογονήσουμε το ετήσιο φεστιβάλ της Τήνου με φιλόδοξες εκδηλώσεις και αξιόπιστο προϋπολογισμό.

-Αν κοιτούσατε δέκα χρόνια μπροστά, πού θα θέλατε να βρίσκεται το Ίδρυμα και ο πολιτισμός της Τήνου γενικότερα;

Θα ήθελα το Ίδρυμα να έχει εξελιχθεί σε ένα αδιαμφισβήτητο κέντρο του τηνιακού και κυκλαδικού πολιτισμού. Με ποιότητα και αξιοπιστία. Ένας αναντικατάστατος κρίκος σε αυτό που εγώ αποκαλώ «τηνιακοί πολιτιστικοί περίπατοι» (Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, Ευαγγελίστρια, Ουρσουλίνες, Μουσείο Τσόκλη, Μουσείο Μαρμάρου, Λαογραφικό Μουσείο κλπ.).

Ένα είδος πολιτιστικού πάρκου, με πολλές πρωτότυπες εκδηλώσεις και όχι μόνο. Το ίδρυμα, επίσης, θα μπορούσε να φιλοξενήσει έναν θεσμό, π.χ. ένα ετήσιο φόρουμ για τον πολιτισμό, τις σύγχρονες τεχνολογίες, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Που θα προσελκύει προσωπικότητες επιπέδου. Θα μου πείτε ότι είναι φιλόδοξο εγχείρημα. Δεν διαφωνώ, αλλά, όπως έχει πει και ο Goethe «φιλοδοξία και αγάπη είναι τα φτερά των σπουδαίων έργων».

Ο Φίλιππος Πιέρρος, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, είναι δεινός υποστηρικτής της τέχνης και της προσφοράς, επιτελώντας ένα ιδιότυπο χρέος προς τον εαυτό του. Ελπίζει, κάποια στιγμή, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις να μπορούν να είναι διαθέσιμες σε μια πολύ μεγάλη μερίδα ανθρώπων, θεωρώντας, παράλληλα, το αυθεντικό και το γνήσιο μονόδρομο για τους δημιουργούς τέχνης.

Το Σάββατο 22 Ιουλίου, στον «Ασπάλαθο», θα πραγματοποιηθεί η έκθεση «Ίκαρος, ο έφηβος άγγελος», με έργα που δημιουργήθηκαν από τον Τάσο Μαντζαβίνο ειδικά για το νησί της Τήνου. Κοντολογίς, η Τήνος είναι και θα είναι, για όλους μας, φυτώριο εξαιρετικών καλλιτεχνών.  Μια κοιτίδα ανθρώπων, όπως ο Φίλιππος Πιέρρος, που ενστερνίζονται πέρα για πέρα τη φράση ότι «η τέχνη είναι ο πιο σύντομος δρόμος από άνθρωπο σε άνθρωπο».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Κύριε Πιέρρο, θα ήθελα να μου μεταδώσετε το κλίμα, αυτή την καλλιτεχνική αύρα, που φέρει το νησί της Τήνου. Δεν είναι τυχαία, φυσικά, η συγκέντρωση τόσων πνευματικών ανθρώπων εκεί.

Η Τήνος, ασφαλώς, έχει μια πλούσια πνευματική και πολιτιστική παράδοση, που έλκει την καταγωγή της από την παρουσία πολύ σημαντικών ονομάτων του ελληνικού πολιτισμού. Σημαντικοί γλύπτες και ζωγράφοι έχουν υπάρξει και υπάρχουν στον τόπο αυτό. Ναι, έχει μια αύρα το νησί. Είναι, ξέρετε, δύσκολο, όμως, να την προσδιορίσει κανείς. Αλλά, όταν είσαι σε έναν χώρο, όπου έχεις απέναντί σου την Δήλο, όπου έχεις τόσο πυκνή και βαριά τη βυζαντινή παράδοση, όταν είσαι σε έναν χώρο, ο οποίος διετέλεσε για πολλά χρόνια υπό την ενετική κυριαρχία, είναι φυσικό να υπάρχει ένα πολύ έντονο πολιτιστικό αποτύπωμα κι αυτό να διατηρείται. Υπάρχει, επίσης, το φεστιβάλ της Τήνου, που γίνεται κάθε χρόνο και το οποίο προσπαθεί να διαιωνίσει αυτή την παράδοση και να εμπλουτίσει πολιτιστικά το νησί. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό γεγονός. Συνεπώς, δεν πρέπει να εκπλησσόμαστε από αυτή την αύρα.

Ποιο είναι το δικό σας όραμα σε σχέση με το νησί. Το καλλιτεχνικό προϊόν είναι κάτι που αναζητείται συνειδητά από τη μερίδα του κόσμου;

Αυτά τα θέματα δεν είναι μόνο θέματα ζήτησης, αλλά και προσφοράς. Εγώ, επειδή είμαι κι οπαδός, κατά κάποιον τρόπο, της προσφοράς στην οικονομική ζωή, θεωρώ ότι η ζήτηση προσδιορίστηκε από το τι προσφέρει κανείς στο κοινό. Εννοώ ότι αυτό το πολιτιστικό αποτύπωμα της Τήνου πρέπει, πρώτον, να το εμπλουτίσουμε και δεύτερον να το επικαιροποιήσουμε. Και τι εννοώ με την επικαιροποίηση. Εννοώ, λόγου χάρη, να δοθεί μια ιδιαίτερη έμφαση από τον Δήμο, την περιφέρεια και το κράτος στο φεστιβάλ της Τήνου. Το φεστιβάλ της Τήνου πρέπει να αποκτήσει, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ένα συγκεκριμένο στίγμα, μια συγκεκριμένη στόχευση, η οποία δυστυχώς δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή. Πρέπει να εμπλουτιστεί με επαρκείς όρους και να γίνει πόλος έλξης. Έχω την εντύπωση ότι ο κόσμος που έρχεται στην Τήνο, Έλληνες κι αλλοδαποί, αναζητούν αυτό το πράγμα. Πολλοί, λόγου χάρη, έρχονται για το φεστιβάλ Τζαζ, που γίνεται τέλος Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου και που έχει πολύ καλή φήμη. Νομίζω ότι, αν το φεστιβάλ το οποίο διαρκεί από μέσα Ιουλίου έως τέλος Αυγούστου, αποκτήσει μια συγκεκριμένη στόχευση, θα γίνει ταυτόχρονα και πόλος έλξης. Μην ξεχνάμε ότι υπάρχει μια σημαντική πολιτιστική υποδομή στην Τήνο. Υπάρχει το πολιτιστικό κέντρο της Τήνου, υπάρχουν τα καταπληκτικά χωριά, υπάρχει το μουσείο μαρμάρου στον Πύργο, υπάρχουν ιδιωτικοί χώροι, οι οποίοι χρησιμοποιούνται ως χώροι εκθέσεων. Το νησί πρέπει να συνεχίσει να βαδίζει προς αυτή την κατεύθυνση και βεβαίως να διατηρήσει και να αξιοποιήσει τη θρησκευτική παράδοση που υπάρχει, την προσκυνηματική παράδοση, αλλά δεν πρέπει να μείνουμε μόνο εκεί. Η Τήνος έχει κι άλλη προστιθέμενη αξία να δώσει κι αυτή πρέπει να την ανακαλύψουμε και να ενισχύσουμε.

Είχατε την ιδέα, πριν χρόνια, να θεσπίσετε έναν ετήσιο θεσμό, παρουσιάζοντας κάθε καλοκαίρι σύγχρονη ελληνική τέχνη, στον ιδιωτικό σας χώρο, στον Τριαντάρο της Τήνου. Ποιες είναι οι πιο σημαντικές εμπειρίες που έχετε συλλέξει;

Δε θα χρησιμοποιήσω τη λέξη «θεσμός». Είναι νομίζω μια πολύ αλαζονική λέξη και για την συγκεκριμένη περίπτωση δε με εκφράζει. Υπάρχει ένας πολύ ωραίος χώρος, σε ένα πολύ καλό σημείο της Τήνου, στον Τριαντάρο. Μου αρέσει η τέχνη και θεώρησα ότι, για δυο – τρεις εβδομάδες, κάθε καλοκαίρι, μπορώ να προσκαλώ κάποιον αναγνωρισμένο καλλιτέχνη, κάποιον καλλιτέχνη, που να έχει να δώσει ένα μήνυμα. Το 2018, φιλοξενήσαμε τον Αλέκο Κυραρίνη, το 2019 είχαμε μια συλλογική έκθεση με Μισούρα, Μανουσάκη, Τανιμανίδη και πολλούς άλλους φίλους. Το 2020, για λόγους πανδημίας δεν παρουσιάσαμε κάτι. Το 2021, είχαμε τη μεγάλη τιμή να φιλοξενήσουμε έργα του Παύλου Σάμιου. Πέρσι, έργα ενός πολύ αξιόλογου νέου καλλιτέχνη, του Βασίλη Πέρρου. Και φέτος, έχω τη μεγάλη τιμή να φιλοξενώ έργα του Τάσου Μαντζαβίνου. Θεωρώ ότι η ζωγραφική του είναι αξεπέραστη. Πολύ απλά θεωρώ ότι ο Τάσος Μαντζαβίνος ζωγραφίζει την Ελλάδα.

Το Σάββατο, 22 Ιουλίου, θα πραγματοποιηθεί η έκθεση: « Ίκαρος, ο έφηβος άγγελος», με έργα που δημιουργήθηκαν ειδικά για το νησί της Τήνου, από τον Τάσο Μαντζαβίνο. Με όλα αυτά που συμβαίνουν στο βραβευμένο σας οικοδόμημα, έχετε, ας πούμε, εκπληρώσει ένα είδος ιδιότυπου χρέους προς την τέχνη;

Ένα χρέος προς τον εαυτό μου, για να είμαι λίγο προσγειωμένος. Μου αρέσει η τέχνη, μου αρέσει που εκτίθενται, εδώ, διάφορα έργα. Ικανοποιώ και τις δικές μου καλλιτεχνικές φιλοδοξίες, αν θέλετε. Και νομίζω ότι βάζω κι εγώ ένα μικρό λιθαράκι στην πολιτιστική ζωή της Τήνου. Επίσης, ξέχασα να αναφέρω ότι υπάρχει και μια άλλη πολύ σημαντική παρουσία στην Τήνο, που είναι το μουσείο Τσόκλη, στο χωριό Κάμπος. Μια κυψέλη πολιτισμού, που θεωρώ ότι αξίζει και με το παραπάνω μια επίσκεψη εκεί.

Ποιοι είναι οι κοινοί τόποι που ίσως ενώνουν τη Γαλλία, όπου ζείτε κατά διαστήματα, και την Ελλάδα ως προς τη σκέψη και τις ελευθερίες.

Ζω μεταξύ Γαλλίας κι Ελλάδας. Στην Γαλλία, πήγα τα τελευταία χρόνια, λόγω της επαγγελματικής μου δραστηριότητας, διότι εκπροσωπούσα, για πολύ καιρό, την Ευρωπαϊκή Ένωση στον ΟΟΣΑ. Αυτά που ενώνουν είναι κι αυτά που με εκφράζουν, δηλαδή η τέχνη. Το Παρίσι είναι μια πόλη καλλιτεχνική, η πόλη του φωτός. Η Ελλάδα, το καλοκαίρι, είναι η χώρα του φωτός. Το φως είναι ο κοινός τόπος.

Κάτω από την μείζονα εικόνα της γενικευμένης κρίσης που πλήττει τον πλανήτη, υπάρχουν ρωγμές φωτός, που δείχνουν ίσως ανάκαμψη; Ήδη, αυτή τη στιγμή που μιλάμε ένα ακόμη πύρινο καλοκαίρι επαναλαμβάνεται.

Ρωγμές υπάρχουν και πάντα θα υπάρχουν και πρέπει να υπάρχουν. Κι εμείς πρέπει να ενισχύουμε αυτές τις ρωγμές. Ίσως είναι μια οδός διαφυγής, μια ευκαιρία σωτηρίας. Οι πυρκαγιές, από την άλλη, μας υπενθυμίζουν κι έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο τον οποίο υποτιμήσαμε και συνεχίζουμε να υποτιμούμε: την κλιματική αλλαγή. Οι πυρκαγιές είναι ένα φαινόμενο που πλήττει όλη τη νότια Ευρώπη και θα συνεχίσει και πρέπει να δούμε πώς θα το αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά. Χωρίς λαϊκισμούς, χωρίς εξάρσεις, με την ύπαρξη των κατάλληλων μέσων, τον καθαρισμό των δασών, με την διάνοιξη δρόμων που να επιτρέπουν την πρόσβαση των πυροσβεστικών μέσων. Φοβάμαι ότι είναι ένα φαινόμενο, το οποίο θα κληθούμε να ζήσουμε τις επόμενες δεκαετίες. Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ. Κι αν δεν την αντιμετωπίσουμε ως πρώτη προτεραιότητα, οι επιπτώσεις θα είναι δυσμενείς, κυρίως στον οικονομικό τομέα.

Ο υπερτουρισμός, ως τάση στην Ελλάδα, μπορεί, μεταξύ άλλων, να επιφέρει την αφομοίωση δράσεων, όπως αυτών για τις οποίες είστε εμπνευστής; Χάνεται, πιστεύετε, η επιλεκτικότητα στο βωμό της μαζικότητας;

Δε νομίζω ότι τα προβλήματα που δημιουργεί ο υπερτουρισμός σχετίζονται με την αφομοίωση. Ούτε νομίζω ότι η μαζικότητα είναι κάτι κατ’ ανάγκη αρνητικό. Θεωρώ ότι αν όλες αυτές οι πολιτιστικές εκδηλώσεις μπορούν να είναι διαθέσιμες σε μια πολύ μεγάλη μερίδα ανθρώπων νομίζω ότι αυτό είναι κάτι το θετικό. Η μαζική διάχυση δηλαδή του πολιτιστικού νοήματος είναι για μένα κάτι απολύτως θετικό. Τώρα, ο υπερτουρισμός θέτει άλλα προβλήματα. Όπως η επιβάρυνση των υποδομών, υπερκατανάλωση, καταστροφή του τοπίου πολλές φορές. Δε νομίζω όμως ότι τέχνη και μαζικός τουρισμός σχετίζονται άμεσα. Υπό μία προϋπόθεση ότι οι δημιουργοί τέχνης δε θα επηρεαστούν, στρεφόμενοι σε μορφές καλλιτεχνικής δημιουργίας μη αυθεντικές. Ο καλλιτέχνης, όταν δημιουργεί πρέπει να εκφράζει βιώματα, όνειρα, προσδοκίες.

Όντας προσωρινός κάτοικος της Ελλάδας, τι σας ελκύει και τις σας απωθεί;

Η Ελλάδα είναι ο τόπος που γεννήθηκα. Είναι ο τόπος που θέλω να ζω, να αναπνέω. Γιατί το ελληνικό καλοκαίρι είναι αξεπέραστο, ας είμαστε απολύτως ειλικρινείς. Αυτό που με ελκύει είναι ο πολιτισμός. Με σαγηνεύει αυτή η προσπάθεια που κάνουμε ως λαός να βελτιώσουμε τα πράγματα, να εξασφαλίσουμε συνθήκες κανονικότητας, σταθερότητας, με την κοινωνιολογική έννοια του όρου. Με απωθούν η αλαζονική και χυδαία συμπεριφορά, η ευκολία που αντιμετωπίζουμε σύνθετα προβλήματα και που τα οποία απαιτούν πολύ πιο εποικοδομητικές προσεγγίσεις Υπάρχουν πολλά που πρέπει να διορθωθούν. Αυτό δε σημαίνει ότι μπορεί κανείς να εγκαταλείψει την Ελλάδα, ιδιαίτερα αν έχει γεννηθεί εδώ. Το ελληνικό καλοκαίρι είναι για μένα ο τελικός, αδιαπραγμάτευτος προορισμός.