Στο επίκεντρο της συνόδου βρέθηκε αμέσως η ελληνική αντιπροσωπεία, με τον Υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, να καταθέτει μια σαφή και προειδοποιητική παρέμβαση σχετικά με τον κίνδυνο νέων ελλείψεων και ανατιμήσεων στην αγορά φαρμάκου.

Η γέννηση του Critical Medicines Act και ο ρόλος του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας της Ε.Ε. αποτελεί το θεσμικό όργανο που χαράζει τις κατευθυντήριες γραμμές για την ασφάλεια των ασθενών, τη δημόσια υγεία και τη διασυνοριακή υγειονομική συνεργασία. Στη σημερινή ατζέντα, το πλέον ιστορικό επίτευγμα είναι η οριστικοποίηση της συμφωνίας για την Πράξη για τα Κρίσιμα Φάρμακα (Critical Medicines Act – CMA), μια εξέλιξη για την οποία ο κ. Γεωργιάδης συνεχάρη θερμά την Κυπριακή Προεδρία για την εξαιρετική διαχείριση των διαβουλεύσεων.

Η συγκεκριμένη πράξη (CMA) αποτελεί το ισχυρότερο εργαλείο της Ε.Ε. για την ανάκτηση της φαρμακευτικής της ανεξαρτησίας, καθώς θεσπίζει κίνητρα για την επιστροφή της παραγωγής δραστικών ουσιών σε ευρωπαϊκό έδαφος. Παράλληλα, οι Υπουργοί συζητούν την απλοποίηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με αιχμή του δόρατος την επιτάχυνση των διαδικασιών Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA), ώστε οι Ευρωπαίοι πολίτες να έχουν άμεση πρόσβαση σε καινοτόμες και επιστημονικά εγγυημένες θεραπείες.

Το «αγκάθι» των αστικών λυμάτων και η ελληνική πρόταση αναβολής

Παρά το κοινό μέτωπο για την ενίσχυση της επάρκειας, η ελληνική πλευρά ανέδειξε μια σοβαρή θεσμική αντίφαση που ενδέχεται να τινάξει τον προγραμματισμό της βιομηχανίας στον αέρα. Ο Άδωνις Γεωργιάδης έθεσε επισήμως το ζήτημα της αναβολής της Οδηγίας για την Επεξεργασία των Αστικών Λυμάτων (Urban Wastewater Treatment Directive), η εφαρμογή της οποίας έχει οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η συγκεκριμένη οδηγία επιβάλλει αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες για τη διαχείριση των μικρορύπων, μετακυλίοντας ένα τεράστιο οικονομικό βάρος στις φαρμακευτικές βιομηχανίες παραγωγής. Η Αθήνα προειδοποίησε ότι αν το μέτρο εφαρμοστεί άμεσα, οι συνέπειες θα είναι άμεσες και επώδυνες για τους ασθενείς: Σοβαρά προβλήματα στην ομαλή τροφοδοσία της αγοράς, απόσυρση φθηνών αλλά απαραίτητων φαρμάκων και, κατά συνέπεια, σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των διαθέσιμων σκευασμάτων.

Αναζητώντας τη χρυσή τομή ανάμεσα στην «πράσινη» και την οικονομική πολιτική

Η ελληνική παρέμβαση φέρνει στο προσκήνιο το μεγάλο δίλημμα που απασχολεί πλέον έντονα τους αναλυτές της πολιτικής υγείας στις Βρυξέλλες: Πώς μπορεί η Ευρώπη να πετύχει τους περιβαλλοντικούς της στόχους χωρίς να στερήσει από τους πολίτες της την πρόσβαση σε φθηνά και ποιοτικά φάρμακα;

Το αίτημα της Ελλάδας για χρονική μετάθεση της οδηγίας αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες και άλλων κρατών-μελών, τα οποία φοβούνται ότι το κόστος της πράσινης συμμόρφωσης θα λυγίσει τις τοπικές παραγωγικές μονάδες γενοσήμων. Οι διαβουλεύσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες του Συμβουλίου αναμένονται κοπιαστικές, καθώς η ανάγκη για προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να συγκεραστεί με τη ρεαλιστική βιωσιμότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Κατά τη διάρκεια ισχύος της συγκεκριμένης απόφασης απαγορεύεται η αποθεματοποίηση των συγκεκριμένων φαρμάκων.

Υπενθυμίζεται, ότι η υποχρέωση της διάθεσης αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά εφαρμόζεται για όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα μετά από έγκριση του ΕΟΦ για έκτακτη εισαγωγή ή με απόφαση κατ’ εξαίρεση κυκλοφορίας με ξενόγλωσση επισήμανση.

Σε κάθε περίπτωση, η διάθεση των φαρμάκων στους ασθενείς στην Ελλάδα κατά προτεραιότητα από όλους τους συμμετέχοντες στην αλυσίδα διακίνησης (κάτοχοι άδειας κυκλοφορίας, φαρμακαποθήκες, φαρμακεία) σύμφωνα με τη ζήτηση και τη νόμιμη συνταγογράφησή τους, είναι επιβεβλημένη, τονίζει ο Οργανισμός.

Ο ΕΟΦ επιτηρεί την τήρηση των υποχρεώσεων επάρκειας των προϊόντων. Η μη επαρκής κάλυψη των αναγκών των ασθενών επισύρει την επιβολή των κυρώσεων.

Επίσης, ο ΕΟΦ επιτηρεί την επάρκεια της αγοράς σε φάρμακα. Σε περίπτωση μεταβολής των δεδομένων επάρκειας, η παρούσα απόφαση υπόκειται σε ολική ή μερική άρση, τροποποίηση ή παράταση της διάρκειας ισχύος της ή αντικατάστασή της με νεότερη απόφαση.

Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, ο ΕΟΦ θα παρακολουθεί την επάρκεια της αγοράς και θα διερευνά την περιορισμένη διαθεσιμότητα και τις διακοπές κυκλοφορίας που κοινοποιούνται από κατόχους αδείας κυκλοφορίας, ασθενείς, επαγγελματίες υγείας. Επίσης θα συνεχίσει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να μην λείπουν φαρμακευτικά προϊόντα και δραστικές ουσίες από την αγορά και να μην προκαλείται θεραπευτικό κενό.

Ο παράνομος τζίρος τους ανήλθε στα 240 εκατομμύρια ευρώ. Η εγκληματική ομάδα, ήταν ιεραρχικά δομημένη και λειτούργησε από το 2019. Στο πλαίσιο αυτό είχαν ιδρύσει εταιρείες μέσω των οποίων εμπορεύονταν πάνω από 400 συμπληρώματα που δεν είχαν τη σχετική άδεια κυκλοφορίας.

Η διάθεση των παράνομων προϊόντων πραγματοποιούνταν μέσω εκατοντάδων ιστοτόπων και σελίδων κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας συχνά τα ονόματα και τις εικόνες διάσημων προσώπων και μη πραγματικών ιατρών για να παραπλανήσουν τα θύματα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πέραν αυτής.

Κατά τη συντονισμένη ημέρα δράσης διενεργήθηκαν έρευνες σε 113 τοποθεσίες σε Βουλγαρία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Μολδαβία, κατά τις οποίες συνελήφθησαν τα βασικά μέλη της ομάδας, 196 ιστότοποι που χρησιμοποιούνταν για τη διάθεση των προϊόντων απενεργοποιήθηκαν στη Ρουμανία, ενώ κατασχέθηκε και μεγάλη ποσότητα των παράνομων συμπληρωμάτων, τα περισσότερα εκ των οποίων στην κεντρική αποθήκη της εγκληματικής ομάδας στη Βουλγαρία. Επιπρόσθετα, δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας 1,8 εκατομμυρίων ευρώ στην Πολωνία.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν Αρχές από τις Ρουμανία, Βουλγαρία, Κύπρο, Τσεχία, Λετονία, Ουγγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Εσθονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ισπανία, Μολδαβία και τη χώρα μας.

Το κλιμάκιο της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων συμμετείχε, με τη συνδρομή της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών σε έρευνα και συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων στην οποία πραγματοποιήθηκε σε εταιρεία logistics στην περιοχή του Κορωπίου.

Με μια σκληρή επιστολή προς την ηγεσία των Υπουργείων Υγείας, Ανάπτυξης και Οικονομικών, ο Σύνδεσμος εκφράζει τη βαθιά του απογοήτευση, υπογραμμίζοντας πως οι τεκμηριωμένες προτάσεις του κλάδου αγνοήθηκαν επιδεικτικά.

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, το νέο πλαίσιο δεν αποτελεί απλώς μια χαμένη ευκαιρία για την οικονομία, αλλά μια επιλογή που πλήττει άμεσα την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Η επιστολή, η οποία κοινοποιήθηκε επίσης στον Υπουργό Επικρατείας, καθώς και στους προέδρους της ΕΣΑμεΑ και της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, αναδεικνύει τρία κομβικά σημεία που καθιστούν το νέο μέτρο προβληματικό.

Ο αποκλεισμός των πολυεθνικών από το επενδυτικό κάδρο

Το πρώτο σοβαρό «αγκάθι» αφορά τον περιορισμό των δικαιούχων. Το ΦΕΚ ορίζει ότι δικαίωμα συμμετοχής έχουν αποκλειστικά οι ελληνικές μητρικές εταιρείες που καταβάλλουν clawback. Με αυτή τη ρύθμιση, τίθενται εκτός κάδρου οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας μέσω υποκαταστημάτων.

Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει το προφανές: η ανάπτυξη νέων φαρμάκων σε παγκόσμια κλίμακα πραγματοποιείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από πολυεθνικούς κολοσσούς. Ο αποκλεισμός τους από τα κίνητρα επένδυσης στην Ελλάδα ισοδυναμεί με πλήρη άγνοια της διεθνούς φαρμακευτικής πραγματικότητας και στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα να προσελκύσει κεφάλαια που προορίζονται για την αιχμή της επιστήμης.

Έρευνα και επενδύσεις: Δύο κόσμοι σε έναν προϋπολογισμό

Ένα ακόμη σημείο τριβής είναι η απουσία διαχωρισμού μεταξύ των κονδυλίων για Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D) και των γενικότερων επενδυτικών σχεδίων. Ο Σύνδεσμος τονίζει ότι οι κλινικές μελέτες δεν είναι μια «συνηθισμένη» επένδυση σε υποδομές.

Έχουν εντελώς διαφορετική μεθοδολογία, ακολουθούν αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα και παρουσιάζουν μια πολυπλοκότητα που δεν μπορεί να εξισωθεί με την αγορά εξοπλισμού ή την ανέγερση κτιρίων. Η έλλειψη διακριτού προϋπολογισμού και αντιμετώπισης δημιουργεί ανυπέρβλητα γραφειοκρατικά και λειτουργικά εμπόδια στην υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων.

Το ανέφικτο χρονοδιάγραμμα των κλινικών μελετών

Η πλέον μη ρεαλιστική πτυχή του νέου πλαισίου αφορά τους χρόνους υλοποίησης. Το άρθρο 7 απαιτεί την ολοκλήρωση του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του έργου, ενώ το άρθρο 3 θέτει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2028.

Όπως υπενθυμίζει ο ΣΦΕΕ, μια σοβαρή κλινική μελέτη απαιτεί τουλάχιστον 3 με 4 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών και της δραστηριότητας σημειώνεται στο τελικό στάδιο, όταν έχει πλέον ενταχθεί ο απαραίτητος αριθμός ασθενών. Το τρέχον χρονοδιάγραμμα είναι πρακτικά ανεφάρμοστο και έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη διεθνή επιστημονική πρακτική.

Οι επιπτώσεις στην υγεία και την εθνική οικονομία

Οι προειδοποιήσεις του ΣΦΕΕ είναι σαφείς και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν την ευχέρεια να μεταφέρουν τα ερευνητικά τους προγράμματα σε άλλες χώρες με πιο φιλικό επενδυτικό περιβάλλον, χωρίς να διαταράξουν τον παγκόσμιο σχεδιασμό τους.

Σε αυτή την περίπτωση, ο πραγματικός χαμένος είναι ο Έλληνας ασθενής. Χάνει τη δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης σε καινοτόμες και ακριβές θεραπείες χρόνια πριν αυτές κυκλοφορήσουν επίσημα στην αγορά. Παράλληλα:

• Το Εθνικό Σύστημα Υγείας επιβαρύνεται, καθώς στερείται της δωρεάν παροχής φαρμάκων που προσφέρουν οι κλινικές μελέτες.
• Η Εθνική Οικονομία χάνει πολύτιμους πόρους και άμεσες ξένες επενδύσεις.
• Η αγορά εργασίας στερείται θέσεων υψηλής εξειδίκευσης για επιστημονικό προσωπικό που αναγκάζεται να αναζητήσει την τύχη του στο εξωτερικό.

Ο ΣΦΕΕ καταλήγει στο συμπέρασμα πως η Πολιτεία, με τις τρέχουσες επιλογές της, κλείνει την πόρτα στην καινοτομία. Ο Σύνδεσμος ζητά την άμεση επανεκτίμηση του πλαισίου, ώστε η Ελλάδα να μην παραμείνει ουραγός, αλλά να καταστεί ένας πραγματικά ελκυστικός προορισμός για την έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών που σώζουν ζωές.

Πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία που σχεδιάστηκε από κοινού από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και την Ομοσπονδία Ευρωπαίων Κτηνιάτρων (FVE), με κεντρικό στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού και των επαγγελματιών γύρω από την κρίσιμη ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση της ασφάλειας των κτηνιατρικών φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Οι κίνδυνοι των ανεπιθύμητων ενεργειών και η προστασία του περιβάλλοντος

Η χορήγηση κτηνιατρικών φαρμάκων, αν και απαραίτητη για τη θεραπεία και την πρόληψη ασθενειών, δεν στερείται ρίσκου, καθώς μπορεί να συνοδευτεί από απρόβλεπτα συμβάντα. Αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν αφορούν αποκλειστικά τα ζώα που λαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά ενδέχεται να επηρεάσουν τους ανθρώπους που έρχονται σε επαφή με τα σκευάσματα κατά τη χορήγησή τους ή ακόμα και να έχουν αρνητικό αποτύπωμα στο οικοσύστημα. Η κατανόηση αυτών των κινδύνων είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός ασφαλέστερου πλαισίου φροντίδας που προστατεύει συνολικά τη δημόσια υγεία.

Στο επίκεντρο η αποτελεσματικότητα των αντιπαρασιτικών σκευασμάτων

Για τη φετινή χρονιά, η εκστρατεία εστιάζει με ιδιαίτερη έμφαση στα αντιπαρασιτικά φάρμακα και συγκεκριμένα στο φαινόμενο της μειωμένης αποτελεσματικότητάς τους. Όταν ένα αντιπαρασιτικό δεν αποδίδει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η θεραπευτική αποτυχία δεν θέτει μόνο σε κίνδυνο την ευζωία του ζώου, αλλά μπορεί να πυροδοτήσει ευρύτερες απειλές για την υγεία των ανθρώπων που συμβιώνουν μαζί του. Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, ο ΕΟΦ παρέχει αναλυτικές οδηγίες και πλούσιο πληροφοριακό υλικό μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του και των κοινωνικών δικτύων, καθοδηγώντας τους πολίτες στην ορθή χρήση και την έγκαιρη αναγνώριση του προβλήματος.

Η σημασία της αναφοράς και ο ρόλος της βάσης Eudravigilance

Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών και των κτηνιάτρων μέσω της αναφοράς περιστατικών μειωμένης αποτελεσματικότητας είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημόσια ασφάλεια. Κάθε τέτοια αναφορά επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να αξιολογούν τα δεδομένα και να λαμβάνουν άμεσα τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα. Όλες οι καταγραφές διαβιβάζονται στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων Eudravigilance, αποτελώντας τη βάση για μια διαρκή επιστημονική αξιολόγηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η διαδικασία διασφαλίζει ότι τα οφέλη από τη χρήση των κτηνιατρικών φαρμάκων υπερτερούν σταθερά των πιθανών κινδύνων τους, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι στην προσπάθεια για ασφαλή φάρμακα, κάθε αναφορά μετράει και μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Κεντρικός πυλώνας αυτής της μεταρρύθμισης είναι η πλατφόρμα TrumpRx.gov, η οποία θα λειτουργεί ως κανάλι απευθείας διάθεσης στους καταναλωτές, παρακάμπτοντας παραδοσιακές αλυσίδες κόστους.

Η στρατηγική της Pfizer και η είσοδος της J&J

Η Pfizer ηγήθηκε των εξελίξεων ήδη από τον Σεπτέμβριο, προσφέροντας εκπτώσεις-μαμούθ που αγγίζουν το 85%. Εμβληματικά σκευάσματα όπως το Xeljanz και το Eucrisa διατίθενται πλέον με μέση εξοικονόμηση 50%, ανακουφίζοντας εκατομμύρια ασθενείς με αυτοάνοσα και δερματικές παθήσεις. Από την πλευρά της, η Johnson & Johnson επικύρωσε τη συμμετοχή της τον Ιανουάριο, ενισχύοντας το κύρος της κυβερνητικής πλατφόρμας, αν και οι ακριβείς όροι των αναθεωρημένων τιμών της αναμένονται με ενδιαφέρον από την αγορά.

Το νέο τοπίο στις θεραπείες μεταβολισμού και διαβήτη

Στον κρίσιμο τομέα της παχυσαρκίας και του διαβήτη, οι μειώσεις είναι θεαματικές:

·         Novo Nordisk: Τα δημοφιλή Wegovy και Ozempic υποχωρούν στα $350 μηνιαίως μέσω του TrumpRx, ενώ οι ινσουλίνες NovoLog και Tresiba σταθεροποιούνται στα $35.

·         Eli Lilly: Θέτει πλαφόν $50 για το Medicare στα Zepbound και Foundayo, ενώ μέσω του LillyDirect οι τιμές ξεκινούν από τα $149, καθιστώντας τις νέες θεραπείες προσβάσιμες σε ευρύτερα στρώματα.

Ενίσχυση του Medicaid και κοινωνική προστασία

Πολλές εταιρείες επέλεξαν να εστιάσουν τη συνεισφορά τους στα κρατικά προγράμματα ασφάλισης:

·         Η Bristol Myers Squibb προσφέρει το αντιπηκτικό Eliquis δωρεάν στο Medicaid.

·         Η Gilead Sciences μειώνει το κόστος για κρίσιμες θεραπείες HIV, Ηπατίτιδας και COVID-19, δεσμευόμενη για μελλοντική τιμολογιακή ισοτιμία με την Ευρώπη και τον Καναδά.

·         Η AbbVie επεκτείνει τις προσφορές της για το Humira και το Synthroid, ενισχύοντας την απευθείας πρόσβαση των ασθενών.

Εξειδικευμένες θεραπείες και διεθνή πρότυπα

Η γερμανική Merck (EMD Serono) και η Roche (Genentech) ευθυγραμμίζουν τις τιμές τους με τα διεθνή δεδομένα «υψηλού εισοδήματος». Η EMD Serono προσφέρει ένα εντυπωσιακό πακέτο έκπτωσης 84% για θεραπείες γονιμότητας (Gonal-f, Ovidrel), ενώ η Roche εντάσσει τα αντιιικά της γρίπης στο TrumpRx.gov.

Παράλληλα, η MSD (στην Αμερική, Merck) προχωρά σε εκπτώσεις 70% στα διαβητικά φάρμακα Januvia και Janumet, ενώ η Novartis δεσμεύεται ότι κάθε μελλοντικό της λανσάρισμα στις ΗΠΑ θα ακολουθεί τις τιμές των υπόλοιπων αναπτυγμένων χωρών.

Η «μάχη» των χρόνιων παθήσεων: Amgen, Sanofi, GSK

·         Amgen: Μειώνει το κόστος για το Repatha (χοληστερόλη) στα $239 και το Aimovig (ημικρανία) στα $299.

·         Sanofi: Επιτυγχάνει μέση εξοικονόμηση 70% σε ένα ευρύ φάσμα λοιμώξεων και καρδιαγγειακών παθήσεων.

·         GSK: Προσφέρει το 66% των εισπνεόμενων αναπνευστικών φαρμάκων της μέσω της νέας πλατφόρμας, υιοθετώντας μια πιο ισορροπημένη παγκόσμια τιμολόγηση.

Η τελευταία εκκρεμότητα: Regeneron

Ενώ 16 από τους 17 αποδέκτες της επιστολής Τραμπ έχουν ήδη υπογράψει, η Regeneron παραμένει η μοναδική εκκρεμότητα. Ωστόσο, η εταιρεία δηλώνει έτοιμη να οριστικοποιήσει τη δική της συμφωνία στο άμεσο μέλλον, ολοκληρώνοντας έτσι έναν ιστορικό κύκλο διαπραγματεύσεων.

Αυτή η νέα πραγματικότητα αποδεικνύει ότι η πολιτική βούληση μπορεί να επαναπροσδιορίσει τους όρους πρόσβασης στα κοινωνικά αγαθά, αν και αυτό δεν ήταν μάλλον η κύρια πρόθεση του Αμερικανού ηγέτη.

Οι θέσεις που ακολουθούν αποτελούν μέρος του επίσημου Ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης του ΣΦΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 2 Απριλίου 2026, σε μια συγκυρία όπου η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά μια οικονομική απειλή που ασκεί έντονες πιέσεις στις εξαγωγές, τον τουρισμό και τις επενδύσεις, επηρεάζοντας άμεσα τον στρατηγικό κλάδο του φαρμάκου. Σε αυτό το περιβάλλον αναδιαμόρφωσης της παγκόσμιας οικονομίας, η Ευρώπη μοιάζει να υστερεί σε ανταγωνιστικότητα, καθώς η νέα φαρμακευτική νομοθεσία, παρά τις βελτιώσεις της, δεν επαρκεί για να κλείσει την ψαλίδα με τους κολοσσούς των ΗΠΑ και της Κίνας.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Παρατηρείται ένα ανησυχητικό χάσμα ανάμεσα στη δημόσια χρηματοδότηση και την πραγματική φαρμακευτική δαπάνη. Ενώ οι ανάγκες των ασθενών και η δαπάνη αυξήθηκαν κατά σχεδόν 11% την περίοδο 2019-2024, η κρατική συμμετοχή ενισχύθηκε μόλις κατά 3,65%. Αυτή η αναντιστοιχία έχει οδηγήσει σε ένα παράδοξο «ευρωπαϊκό ρεκόρ»: η φαρμακοβιομηχανία καλείται πλέον να καλύπτει μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας δαπάνης από ό,τι η ίδια η Πολιτεία, με τις υποχρεωτικές επιστροφές να ξεπερνούν το 58%. Η χώρα μας διατηρεί πλέον τον αρνητικό συνδυασμό των χαμηλότερων τιμών στα πρωτότυπα φάρμακα με τις υψηλότερες επιστροφές στην Ευρώπη.

Το έλλειμμα χρηματοδότησης και το κόστος της καθυστέρησης

Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες της Πολιτείας, όπως η στήριξη των κλινικών μελετών και η ενεργοποίηση του Ταμείου Καινοτομίας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, το δομικό χρηματοδοτικό κενό παραμένει η μεγάλη «ανοιχτή πληγή». Η υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση του κλάδου λειτουργεί ως φρένο για την είσοδο νέων θεραπειών, με αποτέλεσμα μόλις ένα στα πέντε καινοτόμα φάρμακα να φτάνει τελικά στον Έλληνα ασθενή. Αν δεν υπάρξει άμεση αναθεώρηση, οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες, καθώς η συνολική δαπάνη ενδέχεται να αγγίξει τα 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2028, εκτινάσσοντας τις επιστροφές σε επίπεδα που απειλούν τη βιωσιμότητα του συστήματος.

Το πρόβλημα επιτείνεται από την απουσία ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου στη συνταγογράφηση και την έλλειψη μιας ρήτρας συνυπευθυνότητας που θα μοίραζε δίκαια το βάρος της υπέρβασης των προϋπολογισμών. Το φάρμακο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή λογιστική δαπάνη που πρέπει να περικοπεί, αλλά ως μια στρατηγική επένδυση στη δημόσια υγεία. Κάθε ευρώ που επενδύεται στην καινοτομία επιστρέφει στην κοινωνία μέσα από τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τις έμμεσες εξοικονομήσεις που προκύπτουν από τη μείωση των νοσηλειών και των επιπλοκών.

Οι μεταρρυθμίσεις που θα ξεκλειδώσουν το μέλλον

Για να βγει το σύστημα από το αδιέξοδο, απαιτείται μια γενναία δέσμη μεταρρυθμίσεων που θα ξεκινά από τη σταδιακή ενίσχυση των δημόσιων πόρων και την ταυτόχρονη αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων ελέγχου. Είναι επιτακτική η ανάγκη θέσπισης ενός ανώτατου ορίου στις υποχρεωτικές επιστροφές, στα πρότυπα των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, ώστε να υπάρξει ένα προβλέψιμο και δίκαιο πλαίσιο λειτουργίας. Παράλληλα, η παροχή κινήτρων για την Έρευνα και Ανάπτυξη μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κέντρο κλινικών μελετών, ενισχύοντας τη συνεργασία ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα.

Το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά ραγδαίων εξελίξεων. Η συνεργασία ανάμεσα στην Πολιτεία και τον κλάδο του φαρμάκου οφείλει να περάσει από τις διακηρύξεις στα μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αναγνώριση της αξίας της καινοτομίας, σε συνδυασμό με την ορθολογική χρήση των γενοσήμων και των βιοομοειδών, μπορεί να αποτελέσει τον μοχλό ανάπτυξης που χρειάζεται η εθνική οικονομία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κλάδος συνεισφέρει ήδη το 3,1% του ΑΕΠ και προσφέρει περίπου 119.000 θέσεις εργασίας, επιδεικνύοντας σπάνια ανθεκτικότητα μέσα στην κρίση.

Η υγεία ως επιλογή εθνικής στρατηγικής

Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) παραμένει στην πρώτη γραμμή, καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις που στοχεύουν στην απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στις απαραίτητες θεραπείες. Η ενιαία φωνή του κλάδου είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ, καθώς καλούμαστε να απαντήσουμε σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: θα επενδύσουμε σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο σύστημα υγείας που προάγει την έρευνα και την έγκαιρη πρόσβαση σε νέα φάρμακα ή θα επιτρέψουμε στις χρόνιες στρεβλώσεις να υπονομεύσουν την ευημερία των ασθενών;

Το μέλλον της υγείας στη χώρα μας δεν είναι κάτι το αυτονόητο, αλλά το αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικών επιλογών. Η ενίσχυση της φαρμακευτικής πολιτικής και η στήριξη της καινοτομίας αποτελούν τη μόνη οδό για μια ισχυρή κοινωνία και μια βιώσιμη οικονομία. Η Πολιτεία οφείλει να θέσει την υγεία στο επίκεντρο της στρατηγικής της, αντιλαμβανόμενη ότι η επένδυση στο φάρμακο είναι επένδυση στην ίδια τη ζωή και το μέλλον των Ελλήνων πολιτών.

Ενώ η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, έχει ήδη προχωρήσει στην αποζημίωση αυτών των τεχνολογιών για ασθενείς που λαμβάνουν ινσουλίνη, η Ελλάδα παραμένει ουραγός. Η ανάγκη για άμεση δράση είναι επιτακτική, καθώς η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει ένα διαρκώς αυξανόμενο φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας που απειλεί τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Τα ανησυχητικά δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας

Η επιδημιολογική εικόνα της χώρας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, με περισσότερους από ένα εκατομμύριο Έλληνες να ζουν με διαβήτη, εκ των οποίων το 90% αφορά τον τύπο 2. Ο επιπολασμός της νόσου στην Ελλάδα ανέρχεται στο 11,9%, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9,2%, ενώ η θνησιμότητα που σχετίζεται με τον διαβήτη είναι κατά 45% υψηλότερη σε σύγκριση με την υπόλοιπη ΕΕ. Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, οι θάνατοι από διαβήτη έχουν αυξηθεί κατά 50%, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι υπάρχουσες στρατηγικές διαχείρισης δεν επαρκούν για την ανάσχεση της κρίσης.

Η οικονομική διάσταση και η επιβάρυνση του ΕΣΥ

Από πλευράς πολιτικής υγείας, ο διαβήτης αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις, απορροφώντας έως και το 18% των συνολικών εθνικών δαπανών υγείας. Το κόστος ενός ανεπαρκώς ρυθμισμένου ασθενούς με διαβήτη τύπου 2 επιβαρύνει το σύστημα με επιπλέον 3.000 έως 10.000 ευρώ ετησίως, ενώ οι απώλειες στην παραγωγικότητα αντιστοιχούν στο 26% του συνολικού οικονομικού αντικτύπου. Η επένδυση στην καινοτομία δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα για τον περιορισμό των δαπανηρών επιπλοκών και των νοσηλειών, οι οποίες εξαντλούν τους πόρους του δημόσιου συστήματος υγείας.

Κλινική τεκμηρίωση και στρατηγικός εκσυγχρονισμός

Η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει ότι τεχνολογίες όπως το FreeStyle Libre μειώνουν σημαντικά τις καρδιαγγειακές επιπλοκές και βελτιώνουν τον γλυκαιμικό έλεγχο, προσφέροντας στους ασθενείς τη δυνατότητα για μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Ο Σταύρος Οικονόμου, Country Manager του τομέα Diabetes Care της Abbott, τόνισε τη σημασία της ισότιμης πρόσβασης στην καινοτομία, επισημαίνοντας ότι η βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων συμβάλλει άμεσα στην οικοδόμηση ενός πιο ανθεκτικού συστήματος περίθαλψης. Η Abbott δεσμεύεται να συνεχίσει τη συνεργασία με τις αρχές για την επέκταση της πρόσβασης στα συστήματα CGM, στοχεύοντας στον εκσυγχρονισμό της φροντίδας του διαβήτη και στη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα.

Αν και μέχρι στιγμής δεν καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το επόμενο διάστημα. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δυναμική, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για κίνδυνο ελλείψεων εάν οι διαταραχές παραταθούν.

Στην Ελλάδα, η εικόνα παραμένει σταθερή με επαρκή αποθέματα, και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σπύρος Σαπουνάς MD, Phd Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ). Σημειώνει ότι λόγω της κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης ετοιμότητας, επισημαίνοντας ότι έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας και εξετάζονται μέτρα εφόσον χρειαστεί.

Η εικόνα στην Ευρώπη – Χρόνος παράδοσης και κόστος

«Η κατάσταση στην Ευρώπη παραμένει υπό στενή επιτήρηση. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και η αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις MSSG, παρακολουθούν καθημερινά τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων. Αυτή τη στιγμή, η συνολική εικόνα δεν δείχνει κρίσιμες ελλείψεις που να οφείλονται αποκλειστικά στη σύρραξη, ωστόσο η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα δεν είναι απίθανη», αναφέρει ο κ. Σαπουνάς.

Προσθέτει ότι «οι εισαγωγές έχουν επηρεαστεί κυρίως στον χρόνο παράδοσης και στο κόστος, καθώς η αναδρομολόγηση των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών (αποφυγή των κόμβων του Κόλπου) προσθέτει καθυστερήσεις. Οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα logistics, γεγονός που απαιτεί από τις φαρμακοβιομηχανίες συνεχή επανασχεδιασμό των δρομολογίων τους».

Σταθερή η εικόνα στην Ελλάδα

Ο πρόεδρος του ΕΟΦ δηλώνει ότι δεν υπάρχουν αναφορές για ελλείψεις στην Ελλάδα που να συνδέονται με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

«Στην Ευρώπη δεν καταγράφονται μεμονωμένες διακοπές εφοδιασμού, κυρίως λόγω αυξημένης ζήτησης ή κατασκευαστικών ζητημάτων, και λιγότερο λόγω των γεωπολιτικών. Στην Ελλάδα, η αγορά παρουσιάζει μια σταθερή εικόνα με τις συνήθεις εποχικές ελλείψεις. Ως ΕΟΦ, έχουμε εντοπίσει περιορισμένη διαθεσιμότητα σε περίπου 80 κωδικούς, οι οποίοι όμως αφορούν κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση των εξαγωγών. Δεν έχουμε επίσημες αναφορές για ελλείψεις που να συνδέονται άμεσα και αποκλειστικά με το κλείσιμο των κόμβων στη Μέση Ανατολή, αλλά παραμένουμε σε εγρήγορση για τυχόν καθυστερήσεις στις παραλαβές».

Πού εντοπίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος

«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή σε αυτά που απαιτούν «ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα» (cold chain), όπως ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες. Εάν οι εντάσεις παραταθούν, ενδέχεται να δούμε περιορισμένη διαθεσιμότητα σε σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά (όπως πλαστικά συστατικά ορών ή πώματα φιαλιδίων), τα οποία διακινούνται μέσω των πληγεισών περιοχών. Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος όσο υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές, αλλά η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου (cargo capacity) αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας», τονίζει ο κ. Σαπουνάς.

Η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα

Ο κ. Σαπουνάς τονίζει ότι η επάρκεια φαρμάκων είναι εξασφαλισμένη, και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε εξέλιξη θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

«Για τα αντικαρκινικά φάρμακα και τα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως και όλα τα κρίσιμα προϊόντα, η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών για τους επόμενους μήνες. Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση τον προγραμματισμό ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα είναι ευαίσθητα στις μεταφορές, οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης».

Τα μέτρα που εξετάζονται σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης

«Ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο μέγιστης ετοιμότητας. Ήδη με εντολή του Υπουργού Υγείας, κ. Γεωργιάδη έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις με αυτό το θέμα και τα μέτρα που εξετάζουμε περιλαμβάνουν:

• Παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για κάθε σκεύασμα που δείχνει σημάδια πίεσης.
• ⁠Επίσπευση των διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω του ΙΦΕΤ, εάν παραστεί ανάγκη καθώς και διασφάλιση των προϊόντων μόνιμης κάλυψης μέσω εισαγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων.
• ⁠Συχνή επικοινωνία με τους Κατόχους ‘Αδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) για την παρακολούθηση των αποθεμάτων τους.
• Συνεργασία με τον ΕΜΑ για την κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.

Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων μας επιτρέπει να δρούμε προληπτικά και όχι κατασταλτικά, διασφαλίζοντας ότι κανένας Έλληνας πολίτης δεν θα στερηθεί τη θεραπεία του».

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η συμφωνία επισφραγίστηκε παρουσία του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, από τη Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ, Θεανώ Καρποδίνη, και τον Πρόεδρο του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (Π.Φ.Σ.), Απόστολο Βαλτά. Η κίνηση αυτή υλοποιεί το άρθρο 22 του Ν. 4213/2013, μεταρρυθμίζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι ασθενείς με σοβαρές παθήσεις αποκτούν πρόσβαση στις θεραπείες τους.

Από τις ουρές στην εξυπηρέτηση: Το χρονοδιάγραμμα και οι στόχοι

Η νέα διαδικασία έρχεται να συμπληρώσει τις υφιστάμενες δράσεις (φαρμακεία ΕΟΠΥΥ και κατ’ οίκον παράδοση), σε μία προσπάθεια ουσιαστικής μείωσης της ταλαιπωρίας των πολιτών.

• 16 Φεβρουαρίου 2026: Ενεργοποιείται η πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ για την υποβολή αιτημάτων.
• Πρώτη Φάση: Καλύπτονται ασθενείς με καρκίνο και σκλήρυνση κατά πλάκας.
• Όγκος Συνταγών: Από τις 1.500 συνταγές/μήνα της πιλοτικής φάσης, περνάμε άμεσα στις 23.000 τον Φεβρουάριο, με στόχο τις 66.000 συνταγές μηνιαίως εντός του πρώτου τριμήνου του 2026.

Άδωνις Γεωργιάδης: «Ο φαρμακοποιός είναι επιστήμονας υγείας, όχι μεταπράτης»

Ο υπουργός Υγείας υπογράμμισε την προσωπική του δέσμευση σε αυτό το εγχείρημα, το οποίο οραματίστηκε ήδη από το 2013.

«Λύνουμε οριστικά το ζήτημα με τις ουρές στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Δεν τα καταργούμε, αλλά δίνουμε στον ασθενή την επιλογή να παραλάβει το φάρμακό του από εκεί που εμπιστεύεται: το φαρμακείο της γειτονιάς του», δήλωσε ο κ. Γεωργιάδης.

Παράλληλα, προανήγγειλε το επόμενο βήμα για το 2027: ένα ισχυρό ψηφιακό δίκτυο υγείας στα φαρμακεία, με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και τηλεσυμβουλευτικής, ενισχύοντας τον ρόλο του φαρμακοποιού ως συμβούλου υγείας.

Πώς θα λειτουργεί η νέα διαδικασία

Η διαδικασία έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι απλή για τον πολίτη και απόλυτα ασφαλής για τη διακίνηση των ευαίσθητων σκευασμάτων.

1. Επιλογή και Προέλεγχος

Ο ασθενής, κατά τη συνταγογράφηση, ενημερώνεται για τη δυνατότητα παραλαβής από ιδιωτικό φαρμακείο. Επιλέγει το σημείο που τον εξυπηρετεί για κάθε συνταγή ξεχωριστά. Ο ΕΟΠΥΥ διενεργεί ηλεκτρονικό προέλεγχο (ιστορικό, πάθηση, κανονικότητα) και ενημερώνει άμεσα ασθενή και φαρμακοποιό.

2. Εφοδιαστική Αλυσίδα και Ασφάλεια

Τα φάρμακα αποστέλλονται στο φαρμακείο μέσω πιστοποιημένων οδών, διασφαλίζοντας την ψυχρή αλυσίδα (συνθήκες συντήρησης). Ο χρόνος παράδοσης δεν υπερβαίνει τις 10 εργάσιμες ημέρες.

3. Παραλαβή με Μηδενική Συμμετοχή

Οι δικαιούχοι παραλαμβάνουν τα ΦΥΚ με μηδενικό ποσοστό συμμετοχής. Ο φαρμακοποιός προβαίνει σε ταυτοποίηση του δικαιούχου και παρέχει τις απαραίτητες επιστημονικές οδηγίες για την ορθή λήψη της αγωγής.

Η Σημασία για το Φαρμακείο της Γειτονιάς

Η Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ, Θεανώ Καρποδίνη, εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ολοκλήρωση της πιλοτικής περιόδου, τονίζοντας ότι η συνεργασία με τον Π.Φ.Σ. καθιστά πλέον το πρόγραμμα μόνιμο και ευρείας κλίμακας.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Π.Φ.Σ., Απόστολος Βαλτάς, εστίασε στην κοινωνική διάσταση της απόφασης:

• Πανελλαδική Κάλυψη: Από το κέντρο της Αθήνας μέχρι το Καστελόριζο, τη Χάλκη και τη Σύμη.
• Επιστημονική Αμοιβή: Ορίζεται στα 20,00 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) ανά συνταγή ως αναγνώριση της επιστημονικής υπηρεσίας του φαρμακοποιού.
• Καθολικότητα: Συμμετέχουν όλα τα νόμιμα ιδιωτικά φαρμακεία, εκτός αν δηλώσουν ρητά την επιθυμία εξαίρεσής τους.

Σύνοψη οφελών

·         Για τον ασθενή: Τέλος στην ταλαιπωρία και τις μετακινήσεις.        

·         Για το Σύστημα Υγείας: Αποσυμφόρηση των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ.

·         Μηδενικό κόστος συμμετοχής.         

·         Ψηφιοποίηση της διακίνησης των ΦΥΚ.

·         Επιστημονική συμβουλή από τον προσωπικό φαρμακοποιό.          

·         Διαφάνεια μέσω ηλεκτρονικού προελέγχου.

Η μεταρρύθμιση αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή, όπου η τεχνολογία και το δίκτυο των φαρμακείων ενώνονται για να προσφέρουν αξιοπρέπεια και ασφάλεια σε χιλιάδες συμπολίτες μας που δίνουν καθημερινά τη μάχη για τη ζωή τους.