Σύμφωνα με την απόφαση του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου της ΕΣΗΕΑ στον Βασίλη Παπαδρόσο (διευθυντή ειδήσεων του ΣΚΑΪ) με ψήφους 4 έναντι 1, επιβλήθηκε η προσωρινή διαγραφή 6 μηνών από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ. Η μειοψηφία ήταν υπέρ της επίπληξης με ανάρτηση της απόφασης στους χώρους εργασίας.

Στον Νίκο Υποφάντη με ψήφους 4 έναντι 1, επιβλήθηκε η προσωρινή διαγραφή 4 μηνών από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ. Η μειοψηφία ήταν υπέρ της επίπληξης με ανάρτηση της απόφασης στους χώρους εργασίας.

Υπενθυμίζεται ότι ο Γενικός Διευθυντής Ειδήσεων και Ενημέρωσης του ΣΚΑΪ Βασίλης Παπαδρόσος και ο δημοσιογράφος του σταθμού Νίκος Υποφάντης υποστήριξαν πως δεν συμμετείχαν στην απεργία λέγοντας πως «υποχρέωση των δημοσιογράφων είναι η πλήρης και αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών και ισχυρίζεται πως η άρνησή του, στη συμμετοχή στην απεργιακή κινητοποίηση, ήταν σύμφωνη με τις επιταγές του καταστατικού της Ένωσης».

Το σκεπτικό της Απόφασης όπως αυτό αναρτήθηκε στο site της ΕΣΗΕΑ

To ΠΠΣ, αφού έλαβε υπόψη τα απολογητικά υπομνήματα των εγκαλουμένων και τα λοιπά στοιχεία του φακέλου, αποφαίνεται ως ακολούθως:

Α. Ο πρώτος εγκαλούμενος συν. Β. Π., Γενικός Διευθυντής Ειδήσεων και Ενημέρωσης του Σκάι, δεν αμφισβητεί το πραγματικό γεγονός, της μη συμμετοχής του στην απεργιακή κινητοποίηση στις 10.06.21 και 16.06.21.

Στο υπόμνημά του, επικαλείται το Προοίμιο του Καταστατικού της ΕΣΗΕΑ, που αναφέρεται στην υποχρέωση των δημοσιογράφων προς πλήρη και αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών και ισχυρίζεται πως η άρνησή του, στη συμμετοχή στην απεργιακή κινητοποίηση, ήταν σύμφωνη με τις επιταγές της ως άνω Καταστατικής διάταξης.

Όμως, το Καταστατικό της ΕΣΗΕΑ, ισχύει περισσότερο από μια τεσσαρακονταετία και η μακρόχρονη εφαρμογή του, δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνειών, αλλά αντίθετα με σαφήνεια προσδιορίζει τη σημασία και την έννοια κάθε διάταξης. Τα αναφερόμενα στο Προοίμιο, περί υποχρέωσης των δημοσιογράφων, προς ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου, επισημαίνουν πράγματι το αντίστοιχο καθήκον των μελών της ΕΣΗΕΑ, όπως όλοι το αντιλαμβάνονται. Βέβαια, η διάταξη αυτή καθόλου δεν αναιρεί όσα διατυπώνονται με ακρίβεια στο εδάφιο ιζ’ του άρθρου 7, παρ. 1 του Καταστατικού, που ορίζει ότι τα μέλη της ΕΣΗΕΑ μεταξύ άλλων, οφείλουν: «Να πειθαρχούν απόλυτα στις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και της Γενικής Συνελεύσεως για απεργία». Και κατά την μακρόχρονη τεσσαροκονταετή πορεία, με βάση αυτή τη σαφή διάταξη, κάθε απεργοσπαστική συμπεριφορά, επέσυρε τα επιτίμια είτε με απόφαση του ΔΣ είτε των Οργάνων Δεοντολογίας. Έτσι, όλοι πλέον γνωρίζουν το τι ισχύει στο πλαίσιο της συνδικαλιστικής υπευθυνότητας κάθε μέλους του Σωματείου μας, όσον αφορά τις κινητοποιήσεις του κλάδου. Συνεπώς, η επίκληση του Προοιμίου του Καταστατικού, έχει εντελώς προσχηματικό αν όχι εμπαικτικό χαρακτήρα, καθώς δεν υπάρχουν περιθώρια παρερμηνειών.

Εξάλλου, κάθε δημοσιογράφος έχει την ελεύθερη επιλογή να ενταχθεί ή όχι στην ΕΣΗΕΑ. Είναι όμως αυτονόητο ότι η εκούσια ένταξή του στην Ένωση, συνεπάγεται αυτοδίκαια και την υποχρέωση να τηρεί και να σέβεται τις διατάξεις, που διαλαμβάνονται στο Καταστατικό του Σωματείου μας. Ή εάν εκ των υστέρων διαφωνεί και επιθυμεί να διαφοροποιείται, μπορεί να ζητήσει τη διαγραφή του. Τίποτα δεν ισχύει αναγκαστικά, παρά επαφίεται στην αβίαστη θέληση του κάθε συναδέλφου. Η απεργία, που καθιερώνεται ως συνταγματικό δικαίωμα, είναι μέσον για τη διεκδίκηση και προστασία εργασιακών δικαιωμάτων. Και οι αντίστοιχες αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου ή της Γενικής Συνέλευσης, για κήρυξη απεργιακών κινητοποιήσεων, πρέπει να είναι σεβαστές και να ακολουθούνται από όλους όσους επέλεξαν να είναι μέλη της ΕΣΗΕΑ.

Η αντικαταστατική συμπεριφορά του συν. Β. Π., όπως προαναφέρεται στο κατηγορητήριο, έχει καταγγελθεί με την από 10.06.21 ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο εγκαλούμενος συνάδελφος έχει την ιδιότητα του Γενικού Διευθυντού Ειδήσεων και Ενημέρωσης του Σκάι, θέση αυξημένης αρμοδιότητας και ευθύνης. Και συνακόλουθα έχει και αυξημένη ευθύνη ως προς την άρνησή του, να ακολουθήσει την απεργιακή κινητοποίηση της Ένωσης, καθώς αναπόφευκτα επηρεάζει και τη στάση των συναδέλφων που λειτουργούν υπό τις εντολές του.

Η όλη αυτή συμπεριφορά του, όπως αναφέρεται και στο κατηγορητήριο, έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη δεοντολογία.

Κατόπιν αυτών, το ΠΠΣ έκρινε τον εγκαλούμενο συν. Β. Π., ομόφωνα πειθαρχικά ελεγκτέο για παράβαση του άρθρου 7, παρ. 1, εδ. α’ και ιζ’ του Καταστατικού και άρθρου 4, παρ. α’ του Κώδικα Αρχών Δεοντολογίας.

Ως προς την ποινή, με ψήφους 4 έναντι 1 επιβλήθηκε η προσωρινή διαγραφή 6 μηνών από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ. Η μειοψηφία ήταν υπέρ της επίπληξης με ανάρτηση της απόφασης στους χώρους εργασίας.

Β. Ο δεύτερος εγκαλούμενος συν. Ν.Υ., δεν αμφισβητεί το πραγματικό γεγονός, της μη συμμετοχής του στην απεργιακή κινητοποίηση στις 10.06.21.

Στο υπόμνημά του, διατυπώνει ανάλογες θέσεις με τον πρώτο εγκαλούμενο συν. Β. Π. Επικαλείται το Προοίμιο του Καταστατικού της ΕΣΗΕΑ, που αναφέρεται στην υποχρέωση των δημοσιογράφων προς πλήρη και αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών και ισχυρίζεται πως η άρνησή του, στη συμμετοχή στην απεργιακή κινητοποίηση, ήταν σύμφωνη με τις επιταγές της ως άνω Καταστατικής διάταξης.

Το Συμβούλιο, επαναλαμβάνει όσα έχει ήδη προεκθέσει στον πρώτο εγκαλούμενο και ειδικότερα τονίζει:

Το Καταστατικό της ΕΣΗΕΑ, ισχύει περισσότερο από μια τεσσαρακονταετία και η μακρόχρονη εφαρμογή του, δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνειών, αλλά αντίθετα με σαφήνεια προσδιορίζει τη σημασία και την έννοια κάθε διάταξης. Τα αναφερόμενα στο Προοίμιο, περί υποχρέωσης των δημοσιογράφων, προς ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου, επισημαίνουν πράγματι το αντίστοιχο καθήκον των μελών της ΕΣΗΕΑ, όπως όλοι το αντιλαμβάνονται. Βέβαια, η διάταξη αυτή καθόλου δεν αναιρεί όσα διατυπώνονται με ακρίβεια στο εδάφιο ιζ’ του άρθρου 7, παρ. 1 του Καταστατικού, που ορίζει ότι τα μέλη της ΕΣΗΕΑ μεταξύ άλλων, οφείλουν: «Να πειθαρχούν απόλυτα στις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και της Γενικής Συνελεύσεως για απεργία».…

Άλλωστε, αν γινόταν δεκτή η προβαλλόμενη άποψη, ουσιαστικά θα σήμαινε πως οι συνάδελφοι που πειθαρχούν στις αποφάσεις του Σωματείου μας για απεργιακές κινητοποιήσεις, θα ήταν εκείνοι που παραβιάζουν το Καταστατικό, αρνούμενοι δήθεν να ανταποκριθούν στο καθήκον τους προς ενημέρωση του συνόλου και αντίθετα θα εμφανίζοντο ως τάχα υπερασπιστές του Καταστατικού οι διασπαστές του κατά περίπτωση συνδικαλιστικού μας αγώνα.

Εξάλλου, κάθε δημοσιογράφος έχει την ελεύθερη επιλογή να ενταχθεί ή όχι στην ΕΣΗΕΑ. Είναι όμως αυτονόητο ότι η εκούσια ένταξή του στην Ένωση, συνεπάγεται αυτοδίκαια και την υποχρέωση να τηρεί και να σέβεται τις διατάξεις, που διαλαμβάνονται στο Καταστατικό του Σωματείου μας.

Η αντικαταστατική συμπεριφορά του συν. Ν. Υ., όπως προαναφέρεται στο κατηγορητήριο, έχει καταγγελθεί με την από 10.06.21 ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου.

Η όλη αυτή συμπεριφορά του, όπως αναφέρεται και στο κατηγορητήριο, έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη δεοντολογία.

Κατόπιν αυτών, το ΠΠΣ έκρινε τον εγκαλούμενο συν. Ν. Υ., ομόφωνα πειθαρχικά ελεγκτέο για παράβαση του άρθρου 7, παρ. 1, εδ. α’ και ιζ’ του Καταστατικού και άρθρου 4, παρ. α’ του Κώδικα Αρχών Δεοντολογίας.

Ως προς την ποινή, με ψήφους 4 έναντι 1 επιβλήθηκε η προσωρινή διαγραφή 4 μηνών από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ. Η μειοψηφία ήταν υπέρ της επίπληξης με ανάρτηση της απόφασης στους χώρους εργασίας.

Η απόφαση καθαρογράφηκε και εγκρίθηκε την Τρίτη, 26.10.21.

Ο πρόεδρος Γιάννης Π. Αποστολόπουλος

Η γραμματέας Μαρία Χριστοφοράτου

Παράλληλα ζητεί τη διερεύνηση τυχόν άλλων υπευθύνων προκειμένου να λογοδοτήσουν στο Πειθαρχικό της ΕΣΗΕΑ.

Να σημειωθεί ότι όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή της η ΕΣΗΕΑ δεν είχε δώσει οδηγία για απεργιακά δελτία όπως επικαλέστηκαν δύο ραδιοφωνικοί σταθμοί ενώ από την απεργία εξαιρούνταν μόνο οι συνάδελφοι που κάλυψαν τις απεργιακές κινητοποιήσεις, για να τις καταγράψουν και όχι να τις μεταδώσουν «ζωντανά».

Οι πρακτικές αυτές, σημειώνεται στην ανακοίνωση όσον αφορά το στήσιμο απεργοσπαστικού μηχανισμού από τον ΣΚΑΪ, «είναι καταδικαστέες από το σύνολο των συναδέλφων και οι ελάχιστοι δημοσιογράφοι που διαχωρίζουν τη θέση τους, στην ουσία αδιαφορούν για το κοινό συμφέρον αλλά και για τον σημαντικό αγώνα που δίνει ο κλάδος. Θα αντιμετωπιστούν όπως ορίζει το Καταστατικό της ΕΣΗΕΑ από τα αρμόδια όργανα».

Να σημειωθεί ότι η ΕΣΗΕΑ συμμετείχε στην 24ωρη πανελλαδική απεργία της Πέμπτης κατά του εργασιακού νομοσχεδίου της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Ο φιλόλογος και γλωσολόγος Νίκος Σαραντάκος παρενέβη και εξηγεί.

Γράφει ο Νίκος Σαραντάκος στο προσωπικό του ιστολόγιο:

Με ρώτησαν τις προάλλες κάποιοι αρκετα νεότεροι, ποια είναι η σωστή διατύπωση της φράσης, «Πίστευε και μη ερεύνα» ή «Πίστευε και μη, ερεύνα».

Το ερώτημα είναι παλιό αν και περιέργως δεν το έχουμε συζητήσει στο ιστολόγιο παρά μόνο σε σχόλια, δεν του έχουμε δηλαδή αφιερώσει άρθρο. Ωστόσο, αυτό που με παρακίνησε να γράψω το σημερινό άρθρο ήταν ένα επιχείρημα, που έφερε κάποιος από τους συνομιλητές μου, υπέρ της δεύτερης διατύπωσης, που δεν το είχα ξανακούσει. Κι επειδή το επιχείρημα έχει ενδιαφέρον, αν και δεν είναι σωστό, αποφάσισα να γράψω το σημερινό άρθρο.

Όταν θέλουμε να εκφράσουμε την αρνητική προστακτική, είπε, χρησιμοποιούμε υποτακτική. Λέμε «πήγαινε» αλλά «μην πηγαίνεις», οπότε η άρνηση του «ερεύνα» έπρεπε να είναι «μη ερευνάς», όχι «μη ερεύνα». Άρα, αφού γραμματικά δεν στέκει το «πίστευε και μη ερεύνα» το σωστό είναι να γράψουμε «πίστευε και μη, ερεύνα».

Η σκέψη είναι ενδιαφέρουσα αλλά λαθεμένη διότι αναφέρεται σε άλλη γλώσσα, στα νέα ελληνικά και στη γραμματική της νεοελληνικής. Πράγματι, στη νέα ελληνική η άρνηση της προστακτικής εκφράζεται με το μη+υποτακτική.

Θυμάμαι μάλιστα ένα δημοσίευμα, πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, που ειρωνευόταν κάποιον διεθνή ποδοσφαιριστή, πιθανώς του Ολυμπιακού, επειδή, λέει, άφησε μήνυμα σε συμπαίκτη του στο οποίο του έγραφε «Γιώργο, πάμε για καφέ. Αν θες, έλα. Αν δε θες, μην έλα«.

Πολύ αμφιβάλλω αν όντως γράφτηκε κάτι τέτοιο, γιατί μου φαίνεται δύσκολο ένας φυσικός ομιλητης της ελληνικής να πει ή να γράψει «μην έλα».

Ωστόσο, αυτό ισχύει για τα νέα ελληνικά.

Στα αρχαία ελληνικά, που όταν ακούμε να λένε ότι είναι άλλη γλώσσα πολλοί εξανίστανται διότι «όλες οι λέξεις είναι ίδιες», που δεν είναι βέβαια, στα αρχαία λοιπόν ελληνικά η αρνητική προστακτική διατυπωνόταν έτσι ακριβώς, με το μη+προστακτική: μη λέγε, μη με λησμόνει, μη μου άπτου -για αντίστοιχες προστακτικές λέγε, λησμόνει, άπτου.

Επομένως, αυτό που στη σημερινή γλώσσα φαίνεται αντιγραμματικό ήταν ο κανόνας στα αρχαία ελληνικά. Άρα, το «μη ερεύνα» όχι μόνο δεν είναι αντιγραμματικό, όχι μόνο είναι ολόσωστό, αλλά και υπάρχουν, στους πατέρες της εκκλησίας, πολλές φράσεις με την αρνητική αυτή προστακτική, το «μη ερεύνα».

Πολλές υπάρχουν, αλλά όχι ακριβώς το «πίστευε και μη ερεύνα».

Στην αρχαία και βυζαντινή γραμματεία, όπως αυτή έχει καταγραφεί στο TLG, δεν βρίσκουμε ακριβώς τη φράση «πίστευε και μη ερεύνα», με ή χωρίς κόμμα.

Ωστόσο, βρίσκουμε αρκετές παρεμφερείς και μια διατύπωση πολύ κοντινή.

Στα πεπραγμένα της Οικουμενικής Συνόδου της Εφέσου (431 μΧ) βρίσκω:

πίστευε τῶι θαύματι καὶ μὴ ἐρεύνα λογισμοῖς τὸ γενόμενον

Το βρίσκω πιθανό αυτή η φράση να αποτέλεσε το πρότυπο για τη νεότερη «πίστευε και μη ερεύνα», που είναι πιο σφιχτή και πιο αποφθεγματική.

Αλλά υπάρχουν και στους Πατέρες της εκκλησίας παρεμφερείς φράσεις. Για παράδειγμα:

«σοφός τις παραινεῖ λέγων· Ἰσχυρότερά σου μὴ ζήτει, καὶ βαθύτερά σου μὴ ἐρεύνα· ἃ προσετάγη σοι, ταῦτα διανοοῦ» (Ιωάννης Χρυσόστομος, ο οποίος πάντως φαίνεται να διαφωνεί αφού σε πολλές περιπτώσεις επικαλείται το ευαγγελικό «ερευνάτε τας γραφάς»)

«χαλεπώτερά σου μὴ ἐρεύνα, καὶ ἰσχυρότερά σου μὴ ζήτει· ἃ προσετάχθη σοι, ταῦτα διανοοῦ» (στον Θεοδώρητο)

«γέγραπται γάρ· Ὑψηλότερά σου μὴ ζήτει καὶ βαθύτερά σου μὴ ἐρεύνα.» (Βιος Δανιήλ Στυλίτου)

και ούτω καθεξης η ίδια φράση με διάφορες παραλλαγές στους βυζαντινούς όπως στον Βρυέννιο:

«βαθύτερά σου μὴ ἐρεύνα, καὶ ἰσχυρότερά σου μὴ ἐξέταζε».

Για να είναι τόσο όμοιες οι φράσεις στις παραπάνω παραλλαγές (και σε πολλές ακόμα που βαρέθηκα να αντιγράψω) σημαίνει πως υπάρχει κάποια κοινή αφετηρία, που αλλωστε μας το λέει ο Χρυσόστομος, «σοφός τις παραινεί λέγων».

Πράγματι, στη Σοφία Σειράχ (ασεβώς κάποιος είχε πει κάποτε: εγώ προτιμώ τη Στέλλα Χασκήλ) υπάρχει το χωρίο:

χαλεπώτερά σου μὴ ζήτει καὶ ἰσχυρότερά σου μὴ ἐξέταζε· (3.21)

Ολοφάνερα αυτό είναι το πρότυπο όλων των παραλλαγών που είδαμε πιο πάνω.

Επομένως, η φράση «πίστευε και μη ερεύνα» δεν απαντά ακριβώς έτσι στην εκκλησιαστική γραμματεία αλλά αποτελεί συμπύκνωση της συνοδικής «πίστευε τῶι θαύματι καὶ μὴ ἐρεύνα λογισμοῖς τὸ γενόμενον» ενώ παρεμφερείς φράσεις υπάρχουν και σε άλλα πατερικά κείμενα.

Επειδή η φράση αυτή ακούγεται προβληματική στις μέρες μας, κάποιοι (προφανώς χριστιανοί) έχουν επιχειρήσει να την ξεπλύνουν, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για λάθος, ότι τάχα υπάρχει ένα κόμμα που αλλάζει το νόημα, ότι είναι «πίστευε και μη [κόμμα] ερεύνα», το οποίο θέλουν να μας πείσουν ότι σημαίνει «είτε πιστεύεις είτε όχι, ερεύνα».

Όμως αυτή η διατύπωση δεν στέκει. Αφενός επειδή δεν υπάρχει τέτοια φράση, όπως είδαμε, και αφετέρου επειδή, αν δεν κάνω λάθος, το «πίστευε και μη» δεν μπορεί να σταθεί συντακτικά. Θα μπορούσε να είναι «πιστεύσαντες και μη….» ή «πιστεύοντες και μη», αλλά θαρρώ πως το «πίστευε και μη» δεν στέκει.

Αλλά αν θέλει κάποιος Χριστιανός να πει ότι είναι καλό πράγμα η έρευνα, η αναζήτηση, η αμφιβολία, δεν έχει ανάγκη να διαστρεβλώνει δικολαβίστικα φράσεις. Υπάρχει το ευαγγελικό «Ερευνάτε τας γραφάς» που θαρρώ πως έχει μεγαλύτερο κύρος. Εκτός αν δεν πιάνεται επειδή το είπε σε Ιουδαίους.