Όπως αναφέρει σε δήλωσή της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη:

“Ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση κυριότητας της φωτογραφικής συλλογής, από την οποία προήλθαν οι φωτογραφίες των εκτελεσμένων της Καισαριανής. Τα αρμόδια στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, με τη συνδρομή της Ελληνικής Πρεσβείας στο Βέλγιο, παρέλαβαν τις 262 φωτογραφίες, τα 16 έγγραφα και τα 4 παλαιά χαρτονομίσματα, τα οποία είχε εκθέσει προς πώληση ο Βέλγος συλλέκτης στο διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών, πριν από δύο εβδομάδες, ακριβώς.

Το Υπουργείο Πολιτισμού αντέδρασε με εξαιρετική ταχύτητα και έφερε σε πέρας ένα δύσκολο έργο, το οποίο περιελάμβανε την τεκμηρίωση της αυθεντικότητας της συλλογής, τον χαρακτηρισμό της ως μνημείο, την τεκμηρίωση της προέλευσής της, τη διαπραγμάτευση, ώστε αυτή να μην διασπασθεί και να μεταβιβασθεί εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο και, τέλος, την ολοκλήρωση όλων των απαραίτητων διαδικασιών, ώστε να γίνει η μεταβίβαση, όπως απαιτεί το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Ευχαριστώ όλα τα στελέχη και τους εξωτερικούς συνεργάτες του Υπουργείου για την πλήρη ανταπόκρισή τους σ’ αυτό το σύνθετο εγχείρημα. Οι φωτογραφίες -τεκμήρια του ήθους και του πατριωτισμού των εκτελεσμένων Ελλήνων στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944- είναι πλέον κτήμα του Ελληνικού Δημοσίου“.

Νατάσα Μαστοράκου

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση των εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν το κοινό και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως καμαρίνια, χώρους υγιεινής, εκδοτήριο και αναψυκτήριο, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και την ακουστική αναβάθμιση του χώρου.

Οι εργασίες δομικής αποκατάστασης περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ακατάλληλων νεότερων υλικών, τη στερέωση και αποκατάσταση φθαρμένων λίθων, τη συμπλήρωση κενών και τη διόρθωση παραμορφώσεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναστήλωση σημαντικών τμημάτων του μνημείου, όπως τοίχων, του θόλου, του κλιμακοστασίου, καθώς και η αποκατάσταση του νότιου τοίχου της σκηνής και η ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στον έλεγχο της αντοχής παλαιότερων επεμβάσεων, καθώς και στην ανάδειξη σημαντικών αρχιτεκτονικών στοιχείων, όπως το σκηνικό οικοδόμημα και τα ψηφιδωτά δάπεδα, τα οποία μέχρι σήμερα δεν είναι ορατά.

Ταυτόχρονα, εξετάζονται παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου, όπως η επίδραση των ηχητικών φορτίων από τις εκδηλώσεις, η διαχείριση των ομβρίων υδάτων και η ενίσχυση των συστημάτων πυροπροστασίας και αποχέτευσης. Στόχος των παρεμβάσεων είναι όχι μόνο η διατήρηση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του Ηρωδείου, αλλά και η διασφάλιση της λειτουργικότητάς του, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί έναν σημαντικό χώρο πολιτισμού για το μέλλον.

Οι επεμβάσεις αφορούν:

1. Στη Σκηνική Αίθουσα, όπου προβλέπεται η αποκατάσταση του περιγράμματός της σε ύψος ικανό να αναδείξει την τρίτη διάστασή της, αλλά και να εξυπηρετήσει την εγκατάσταση των περιοδικών κατασκευών για τη λειτουργία των παραστάσεων.

2. Στο Προσκήνιο, προκειμένου ο χώρος να καταστεί ασφαλής και επισκέψιμος, και η μορφή του να είναι σαφής, ευανάγνωστη και διδακτική.

3. Στα τόξα των παρόδων.

4. Στον κεντρικό μετωπικό τοίχο, όπου προτείνονται συμπληρώσεις για την προστασία του τοίχου, καθώς και την ενοποίηση και αποκατάσταση των αποσπασματικά σωζόμενων στοιχείων της όψης.

5. Στον ανατολικό και στον δυτικό μετωπικό τοίχο.

6. Στο ανατολικό κλιμακοστάσιο, όπου οι αναστηλωτικές επεμβάσεις έχουν στόχο την αποκατάσταση της κίνησης από το Ηρώδειο και τη Στοά του Ευμένους, προς την ανιούσα οδό, προς τον Περίπατο.

7. Στον κάμπυλο τοίχο για την αποκατάσταση του αρχικού περιγράμματος και εν γένει της γεωμετρίας του μνημείου, αναδεικνύοντας αυθεντικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής και της οικοδομικής του διάρθρωσης, που συμβάλλουν στην αναβίωση της κίνησης κατά μήκος του Περιπάτου και εξυπηρετούν τη λειτουργία των εκδηλώσεων.

8. Στο κοίλο, όπου θα συνεχιστεί η συντήρηση των αυθεντικών μαρμάρινων μελών και οι συμπληρώσεις εδωλίων, καθώς αυτά καταπονούνται από τη χρήση του κοινού στη διάρκεια των παραστάσεων.

9. Η αποκατάσταση του Περιπάτου έχει ως στόχο να απαλλάξει τα δυτικώς του Ασκληπιείου αρχαιολογικά κατάλοιπα από τη βλαπτική διέλευση της κυκλοφορίας των επισκεπτών.

10. Η αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και της ανιούσας οδού προς τον Περίπατο επαναφέρει την αρχική λειτουργική σύνδεση του Ηρωδείου με τη Στοά του Ευμένους.

Οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις στον προαύλιο χώρο και στην περιοχή του άλσους γύρω από το Ωδείο, έχουν στόχο την απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις και τη βελτίωση της λειτουργικότητας και αισθητικής της. Περιλαμβάνει την επέκταση του προαυλίου με δημιουργία υπερυψωμένου πλατώματος και υποκείμενου στεγασμένου χώρου για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Επίσης, προβλέπονται ανακατασκευές χώρων υγιεινής στο δυτικό άκρο, ανασχεδιασμός των παρόδων του Ηρωδείου, καθώς και δημιουργία νέων λιθοδομών και στεγασμένων χώρων, εντός του άλσους, για την υποστήριξη των εκδηλώσεων. Η μελέτη εστιάζει στη συνύπαρξη λειτουργικότητας, αισθητικής και σεβασμού προς το μνημείο και στο φυσικό περιβάλλον, με αναστρέψιμες παρεμβάσεις και διακριτική ένταξη των μηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Οι μελέτες περιλαμβάνουν, επίσης, την εγκατάσταση ενός νέου, αυτοτελούς και ημικυκλικού φορέα φωτισμού και υποστήριξης, που αντικαθιστά τα υπάρχοντα ικριώματα, συνδυάζοντας αισθητική εναρμόνιση με το μνημείο και ορθολογική οργάνωση φωτισμού. Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης αναβάθμιση των υποδομών ύδρευσης και σύνδεση με τα καμαρίνια και τους χώρους υγιεινής του Ηρωδείου, ενώ το εξωτερικό δίκτυο αποχέτευσης θα ανακατασκευαστεί πλήρως. Η ακουστική μελέτη εξετάζει κατά πόσο ο νότιος τοίχος του Ωδείου του Ηρώδου του Αττικού επηρεάζεται από τον φυσικό και ενισχυμένο ήχο των εκδηλώσεων. Λόγω έλλειψης καθιερωμένων μεθοδολογιών και κοινώς αποδεκτών ορίων ασφαλείας για την «ηχοστατική» συμπεριφορά του χώρου, αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε μια πρωτότυπη, προσαρμοσμένη ερευνητική μεθοδολογία για την αντικειμενική και αναπαραγώγιμη αξιολόγηση των επιπτώσεων.

Μενδώνη: Οι επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού αποτελεί μείζον πολιτιστικό αγαθό για την πόλη των Αθηνών, μεγάλης ιστορικής σημασίας και με αξία υπερτοπικής εμβέλειας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διέπουν και το πλαίσιο των μελετών, κάθε σύγχρονης επέμβασης, επί αυτού. Οι προτεινόμενες επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων, αλλά και της σύγχρονης λειτουργίας ενός μνημείου θεάματος και ακροάματος. Όπως έχουμε ήδη ανακοινώσει, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης του Ηρωδείου θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια, από την έναρξή τους, οπότε το μνημείο θα παραμένει κλειστό. Το Ηρώδειο, σήμερα, παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, τα οποία είναι ανάγκη να αντιμετωπισθούν. Εμφανίζει φθορές, κυρίως στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, καθώς και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Επίσης, παρατηρείται βιοδιάβρωση, από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία, που δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό, ανάπτυξη ριζικού συστήματος, κυρίως στους αρμούς, αλλά και αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων. Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο έναντι της φυσικής και της ανθρωπογενούς φθοράς, βελτιωμένο ως προς την αναγνωσιμότητά του και πλήρως αναβαθμισμένο, σε επίπεδο υποστήριξης των λειτουργικών απαιτήσεων σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με κορυφαίες αυτές του Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, με τις αναστηλωτικές και αρχαιολογικές εργασίες, θα εκπονηθεί ο κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, που σύντομα θα οριστεί για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων και η μέγιστη προστασία του μνημείου».

Όπως ανακοινώνει το ΥΠΠΟ η απόφαση αυτή ελήφθη λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της, ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού:

Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο συλλέκτης Tim de Craene, που ειδικεύεται στα αναμνηστικά και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria, τις προσέφερε για πώληση.

Η εμφάνισή τους σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αργότερα και σε μέσα ενημέρωσης, δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον, από πολλές πλευρές. Ο συλλέκτης, το πρωί της Δευτέρας 16.2, απέσυρε τις δώδεκα φωτογραφίες από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών.

Ωστόσο, παραμένει προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο τότε Υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer). Ο Χόιερ, το 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας, αλλά είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει -δεν είναι ξεκάθαρο- στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Η συλλογή των φωτογραφιών του, από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης (Βέλγιο, Γαλλία, αλλά και Ελλάδα) όπου υπηρέτησε, βρέθηκε στα χέρια του συλλέκτη Tim de Craene.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε:

“Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν «πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του – τον κινηματογράφο και την φωτογραφία – για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια “επιτυχίας” και διάδοσης της, ως εργαλείο επιρροής.

Από την στιγμή, που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους”.

«Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το Υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της», καταλήγει το υπουργείο.

Στην ίδια ανακοίνωση, το υπουργείο Πολιτισμού εκτιμά ότι είναι πολύ πιθανόν να πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες και την ίδια ώρα επισημαίνει ότι «υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους».

Σημειώνει επίσης, ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες ενδέχεται να προέρχονται από το περιοδικό Wildente, που εξέδιδε ο Γκούντερ Χέισινγκ, δημοσιογράφος των Μονάδων Προπαγάνδας του Γκέμπελς.

Το ζήτημα των 12 φωτογραφιών θα εξεταστεί την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

Ο Βέλγος συλλέκτης τη Γάνδη Τιμ Ντε Κρένε στην κατοχή του οποίου βρίσκονται οι φωτογραφίες των εκτελεσμένων Κομμουνιστών στην Καισαριανή μιλώντας σε ελληνικά ΜΜΕ «κατανοεί πλήρως ότι αυτές οι φωτογραφίες είναι ευαίσθητης ιστορικής φύσης».

Επίσης, δηλώνει σοκαρισμένος βαθιά «από τη ζημιά που προκλήθηκε στο μνημείο της Καισαριανής χθες».

«Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα γύρω από αυτό το θέμα μπορεί να είναι σημαντικά και λυπάμαι που το θέμα οικειοποιείται και πολιτικά», υπογραμμίζει. Οι φωτογραφίες «κατέβηκαν» από το E bay. «Σήμερα το πρωί, αποφάσισα προσωπικά να κλείσω τις δημοπρασίες του eBay σχετικά με τις ιστορικές φωτογραφίες της Καισαριανής», εξηγεί.

«Δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για πώληση και παραμένω ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κυβερνητικές αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού», τονίζει.

Πάντως ξεκαθαρίζει ότι «τελικά, η απόφαση σχετικά με το σε ποιον και υπό ποιες συνθήκες αυτές οι φωτογραφίες μπορούν να βρουν νέο φύλακα εναπόκειται σε εμένα και σκοπεύω να λάβω τέτοιες αποφάσεις προσεκτικά, υπεύθυνα και με πλήρη επίγνωση της ιστορικής τους σημασίας».

Όπως αποκαλύπτει, μετά την έντονη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης χθες, επικοινώνησε μαζί του μεγάλος αριθμός ιδιωτών συλλεκτών που εξέφρασαν έντονο ενδιαφέρον για την απόκτηση των φωτογραφιών.

«Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας, για τον σεβασμό της ιδιωτικότητάς μου και για την τιμή που επιθυμούσα να μην παρέχω περαιτέρω σχόλια ή συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης», καταλήγει.

Ολόκληρη η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ

«Δώδεκα φωτογραφίες που παρουσιάζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 πατριωτών, πριν από την εκτέλεσή τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay το Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου. Ανήκουν σε συλλέκτη που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ο οποίος τις προσέφερε για πώληση.

Το ΥΠΠΟ ευαισθητοποιήθηκε άμεσα και διαπίστωσε ότι:

1. Είναι πολύ πιθανόν ότι πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες,

2. Υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους.

Αναφορικά με την τεκμηρίωση της αυθεντικότητάς τους: Είναι γνωστό και επαρκώς διερευνημένο θέμα μεταξύ ιστορικών της φωτογραφίας και της σύγχρονης ιστορίας η διακίνηση φωτογραφιών που τράβηξαν στρατιώτες του Γ’ Ράιχ σε χώρες τις οποίες είχε καταλάβει η ναζιστική Γερμανία. Στις οργανώσεις Γερμανών βετεράνων που συστάθηκαν με στόχο την αποκατάσταση της δημόσιας εικόνας της Βέρμαχτ, στη μεταπολεμική γερμανική κοινωνία, δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης φωτογραφιών που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου από επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους. Χαρακτηριστικότερη περίπτωση υπήρξε ο κύκλος του περιοδικού Wildente (Αγριόπαπια), που εξέδιδε ο Günther Heysing, δημοσιογράφος των Μονάδων Προπαγάνδας του Γκέμπελς. Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν να ανήκουν σε αυτές (ειδικώς εάν ληφθεί υπόψη η πίσω όψη των τυπωμένων φωτογραφιών, όπως εμφανίσθηκε στο e-bay).

Την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων θα εξετάσει το θέμα «Χαρακτηρισμός ή μη φωτογραφικών τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 πατριωτών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944». Η ολοκλήρωση του χαρακτηρισμού της συλλογής ως μνημείου αποτελεί το θεμέλιο για τη διεκδίκησή της από το ελληνικό κράτος. Εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη. Τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν: Την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής. Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το Υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της».

Ταυτοποίηση εκτελεσμένων

Στην ταυτοποίηση δύο από τους 200 κομμουνιστές, στην πλειοψηφία τους στελεχών και μελών του ΚΚΕ, την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή, φαίνεται ότι προχώρησε το ΚΚΕ, με βάση του αρχείο που διαθέτει η Κεντρική Επιτροπή.

Όπως δημοσιεύει ο ιστότοπος του κόμματος 902.gr, από τη μέχρι τώρα έρευνα προκύπτει ότι πολύ πιθανά σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζονται ο 30χρονος Θρασύβουλος Καλαφατάκης, που είναι ο άντρας με το λευκό πουκάμισο και ο ποντιακής καταγωγής Δημήτρης Παπαδόπουλος, που απεικονίζεται στα αριστερά του. Για να συμβάλλει στην ταυτοποίηση, το ΚΚΕ παραθέτει και τις φωτογραφίες που διαθέτει στο αρχείο του.

Το ΚΚΕ έδωσε στη δημοσιότητα και τα βιογραφικά τους στοιχεία, που άντλησε από την έκδοση της ΤΟ Ανατολικών Συνοικιών της ΚΟΑ του ΚΚΕ με τίτλο «ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ» (Νοέμβριος 2016).

Βιογραφικά στοιχεία Θρασύβουλου Καλαφατάκη

30 χρονών. Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης του Γρηγόρη και της Πελαγίας, γεννήθηκε το 1914 στον Πλατανιά Χανίων της Κρήτης, από εύπορη και πολυμελή οικογένεια. Ήταν ψηλός, εύσωμος, αρρενωπός και χειροδύναμος. Επαγγελματικά ασχολήθηκε με την γεωργία και τη γαλακτοκομία. Παντρεύτηκε πολύ μικρός την Αικατερίνη Χάλη και απέκτησαν δύο κόρες, τη Μαρία και την Ιφιγένεια.

Από νέος, μαθητής του γυμνασίου, διακρινότανε για την επιμέλειά του και την καθαρή πολιτική του σκέψη. Οργανώθηκε στο ΚΚΕ από το μέλος της ΚΕ Βαγγέλη Κτιστάκη και συνεργάστηκε με τους Γιώργη Τσιτίλο, Χαρίλαο Ψυλλάκη, Γιώργη Πατεράκη και τους Νίκο Μαριακάκη και Παναγιώτη Κορνάρο, που εκτελέστηκαν μαζί του την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής με τους 200 πατριώτες κομμουνιστές. Οι πιέσεις που δεχότανε σαν πρωτοπόρος του προοδευτικού κινήματος ήταν πολλές και ιδιαίτερα από τον Ενωμοτάρχη του Σταθμού Χωροφυλακής Πλατανιάς, για να υπογράψει δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ. Απέρριπτε συνεχώς όλες τις προτάσεις και τις απειλές που του έκαναν. Στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά συνεχίζοντας τη δράση του, οργάνωσε πολλούς νέους στο χωριό του και στα γύρω χωριά. Σαν μέλος της νομαρχιακής επιτροπής έλαβε μέρος μαζί με άλλους στο αντιδικτατορικό κίνημα τον Ιούλη του 1938. Αντέδρασαν επίσης με την ρίψη προκηρύξεων στην υποδοχή του αγγλικού πλοίου στο λιμάνι της Σούδας που είχε προσκληθεί από τον βασιλιά Γεώργιο και τον Μεταξά. Πράξη που απαιτούσε για την εποχή εκείνη μεγάλη γενναιότητα. Συνελήφθη το 1939 δικάστηκε 5 χρόνια φυλακή και τον έκλεισαν στην επανορθωτική φυλακή Χανίων. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ της Αθήνας και από κει στην Ακροναυπλία. Στη συνέχεια πήγε στο ιταλικό στρατόπεδο της Λάρισας και στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1943 ήρθε μαζί με τους Ακροναυπλιώτες στο Χαϊδάρι. Σαν μάγειρας του στρατοπέδου φρόντιζε τους μικρούς κρατούμενους με προσεγμένο και περισσότερο φαγητό. Προς τιμή του αξέχαστου αγωνιστή ο δήμος Χανίων έδωσε το όνομά του σ’ ένα δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά.

Βιογραφικά στοιχεία Δημήτρη Παπαδόπουλου

Καταγόταν από τον Πόντο. Απ’ τους παλιότερους και καλύτερους αγωνιστές οικοδόμους. Παίρνει μέρος στο συνδικαλιστικό κίνημα μόλις ήρθε σαν πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922-1924. Στα 1928 βγήκε στη διοίκηση της Βιομ. Ένωσης Οικοδόμων, για να ανέβει σε λίγο στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ομοσπονδίας Οικοδόμων και να γίνει Γενικός Γραμματέας της. Στα χρόνια αυτά 1928-1936 οργανώνει και καθοδηγεί τους αγώνες των εργατών Οικοδόμων.

Για τους αγώνες του αυτούς πολλές φορές φυλακίζεται και εξορίζεται. Το 1936 όντας Γραμματέας της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Οικοδόμων συλλαμβάνεται από τη μοναρχοφασιστική διχτατορία της 4ης Αυγούστου, στέλνεται εξορία και από ‘κει στην Ακροναυπλία. Το 1941 παραδίδεται απ’ τους μοναρχοφασίστες στους Γερμανούς. Μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την 1η Μάη του 1944 τουφεκίζεται μαζί με τους 200 αγωνιστές του λαού.

Αναλυτικά, τα βραβεία έχουν ως εξής:

Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Έργου

Το βραβείο απονέμεται ομόφωνα από κοινού σε δύο θεατρικά έργα:

Α) «ΖΩΟΥΛΑ» του Αθανάσιου Σερέφα, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Τόνυ Σοπράνο», με το εξής σκεπτικό:

Πρωτότυπο θεατρικό έργο που παρουσιάζει τη ζωή του ανθρώπου σε 22 εικόνες συνθέτοντας μία καλά δομημένη, ενιαία δραματουργική πορεία. Το έργο διακρίνεται για τη θεατρική του οικονομία και την αφηγηματική του ταχύτητα, τις εναλλαγές ατμόσφαιρας, τους καλογραμμένους διαλόγους καθώς και για το ελλειπτικό του ύφος, το οποίο του προσδίδει ποιητικές προεκτάσεις. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα/αξιόλογη είναι η ανάπτυξη της προβληματικής που αφορά στα κρίσιμα υπαρξιακά ερωτήματα στη σύγχρονη εποχή.

Β) «ΚΑΡΔΙΑ ΑΠΟ ΒΑΜΒΑΚΙ» του Φοίβου Μπότση, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «ΜΙΛΟΥ» με το εξής σκεπτικό:

Δύο εξαιρετικής ευαισθησίας παράλληλοι μονόλογοι που αναδεικνύουν με αμεσότητα και τρυφερότητα τα ζητήματα της πατρότητας και της απώλειας. Το έργο αναπτύσσεται με καθαρούς άξονες, εσωτερικό κλιμακούμενο ρυθμό και στιγμές ποιητικής έντασης. Με δραματουργική πύκνωση και άμεση, λιτή αλλά ιδιαίτερα εκφραστική χρήση της γλώσσας που δείχνει ωριμότητα στη γραφή.

Το χρηματικό έπαθλο του βραβείου αυτού είναι επτά χιλιάδες (7.000) ευρώ.

Η Επιτροπή ομόφωνα αποφάσισε επίσης να απονείμει και τρεις Επαίνους στα εξής έργα:

Α) «Νυχτοπεταλούδα», της Τρισεύγενης Αδαμοπούλου, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Edith Mopth», με το εξής σκεπτικό:  Ποιητικό κείμενο με απαστράπτουσα γλώσσα και εξαιρετικούς αιφνιδιασμούς. Ως κυρίαρχα προσόντα του αναδεικνύονται η υφέρπουσα τρυφερότητα απέναντι σε σκληρούς μετεωρισμούς και η δημιουργία ενός εξαιρετικά δυνατού δραματουργικά ανάγλυφου χαρακτήρα.

Β) «L’ Appel Du Vide», της Δέσποινας Αποστολίδου, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Χ. Αναστασιάδης», με το εξής σκεπτικό:

Έργο έντονα αλληγορικό και με ελαφρά ειρωνεία, αντιμετωπίζει ασυνήθιστα ένα βαθιά υπαρξιακό θέμα. Διακρίνεται για την εύστοχη δραματουργική του ανάπτυξη και τα τολμηρά ζητήματα που θέτει.

Γ) «ΕΔΩ ΣΤΟ ΠΟΥΘΕΝΑ», του Κωνσταντίνου Ματσούκα, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με τo ψευδώνυμο «ΦΑΡΜΑΚΟΣ», με το εξής σκεπτικό:

Ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα που αναδεικνύεται από τον συγγραφέα με τον ήπιο, λιτό, χαμηλών τόνων αλλά στιβαρό χειρισμό του. Έξυπνη δραματουργία, η οποία ακολουθεί καθαρές υποκριτικές γραμμές.

Συνολικά υποβλήθηκαν στο διαγωνισμό 73 έργα.

Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Έργου για Παιδιά

Το βραβείο απονέμεται ομόφωνα:

Στο θεατρικό έργο «#Το μπαλκόνι μας»της Αγγελικής Δαρλάση, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Θεόδωρος Ντίλαν», με το εξής σκεπτικό:

Το έργο συνιστά μια αξιόλογη συμβολή στη σύγχρονη παιδική και εφηβική δραματουργία, συνδυάζοντας στοιχεία ρεαλισμού με διακριτές ποιητικές και συμβολιστικές αναφορές.  Η επιλογή του ποιητικού λόγου σε καίριες στιγμές ενισχύει τη συμβολική διάσταση της αφήγησης, χωρίς να αλλοιώνει τον ρεαλιστικό πυρήνα του έργου. Η συγγραφέας διερευνά ζητήματα αυτογνωσίας αλλά και διαγενεακής επικοινωνίας. Η δομή του έργου είναι στέρεη, υπάρχει σαφής δραματική οικονομία ενώ οι διάλογοι διατηρούν τη θεατρική προφορικότητα. Η σκηνική δράση προοδευτικά μετασχηματίζεται σε ένα πεδίο ανταλλαγής εμπειριών και αξιών, όπου το θέατρο λειτουργεί ως φορέας ανάδειξης αλλά και καλλιέργειας της ενσυναίσθησης. Το μπαλκόνι μας αναδεικνύει τη δυνατότητα του θεάτρου να καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και τον στοχασμό, αποτελώντας ένα πολυεπίπεδο και παιδαγωγικά εύστοχο κείμενο, με σκηνική ευελιξία, που το καθιστά άμεσα παραστάσιμο, από δύο ή περισσότερους ηθοποιούς, ανάλογα με την παραγωγή.

Το χρηματικό έπαθλο του βραβείου αυτού είναι πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.

 Η Επιτροπή ομόφωνα αποφάσισε, επίσης, να απονείμει και δύο Επαίνους σε μια συμβολική προσπάθεια να ενθαρρύνει τη συμμετοχή στον διαγωνισμό, σε δύο αρχαιόθεμα έργα, που, αν και διατηρούν στενή σχέση με μια πιο «σχολειοποιημένη» αντιμετώπιση του θεάτρου για ανήλικους θεατές, έχουν αναμφισβήτητα δραματική φόρμα και σκηνικές αρετές:

Α) «Ιλιοδύσσεια (Ολόκληρος ο Όμηρος σε μία παράσταση)», του Κωνσταντίνου Κυριακού, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Άχθος Αρούρης», με το εξής σκεπτικό:

Πρόκειται για ένα έργο που αξιοποιεί το υλικό των ομηρικών επών. Είναι το αντίστοιχο «Όλος ο Σαίξπηρ σε μία ώρα», συνδυάζει Ιλιάδα και Οδύσσεια με ευφάνταστο τρόπο, με δραματική και σκηνική οικονομία (5 ηθοποιοί, σαφείς σκηνικές οδηγίες) και αξιόλογη πραγμάτευση ενός ευρύτατου θεματικού υλικού για θεατρική και θεατροπαιδαγωγική χρήση.

Β) «Το Μενταγιόν Του Ηρακλή»του Δημήτριου Λαλούμη, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το  ψευδώνυμο «ΕΓΩ», με το εξής σκεπτικό:

Πρόκειται για ένα αξιόλογο έργο με θέμα αντλημένο από την αρχαία μυθολογία και αποτελεσματική διαχείριση αυτού του υλικού. Έχει σκηνικές αρετές (αναλυτικές και σαφείς σκηνικές οδηγίες, έξυπνοι διάλογοι) που θα μπορούσαν να αναδειχθούν από μια πιθανή σκηνοθετική προσέγγιση, πιο ταιριαστή με το είδος του μουσικού θεάτρου, αφού υπάρχουν και τραγούδια με πρωτότυπους στίχους.

Συνολικά υποβλήθηκαν στο διαγωνισμό 28 έργα.

Κρατικό Βραβείο για Νέους Θεατρικούς Συγγραφείς «Χρύσα Σπηλιώτη»

Το βραβείο απονέμεται ομόφωνα:

Στο θεατρικό έργο «Κίτρο» της Ελένης Μιχαέλας Σφετσιώρη, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Winnie Pooh», με το εξής σκεπτικό:

Πέρα από τις εμφανείς συγγραφικές του αρετές, το «Κίτρο» διαθέτει φυσικότητα στους διαλόγους αλλά και κάτι το ανεπιτήδευτο: η δραματική στιγμή στην οποία βρίσκονται δεν κάνει τα νέα αυτά παιδιά να μιλούν αφύσικα ή να επικεντρώνονται στο ζήτημα της ιστορικής αυτής βραδιάς. Η συζήτησή τους είναι όπως ακριβώς θα περίμενε κανείς από δυο φοιτητές της ηλικίας τους. Γνωρίζονται, φλερτάρουν διακριτικά, ξεχνούν για λίγο πού είναι και γιατί. Δύσκολα θα πίστευε κανείς πως ένα έργο με αυτή τη θεματολογία θα μπορούσε να είναι πρωτότυπο. Και όμως…

Το χρηματικό έπαθλο του βραβείου αυτού είναι πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.

Επίσης, η Επιτροπή, προς ενθάρρυνση των συγγραφέων των οποίων τα έργα κρίθηκαν ως καλύτερα, ομόφωνα αποφάσισε να απονείμει και έναν  Έπαινο, στο έργο:

 «Η Λεγεώνα», του Ιωάννη Διαμαντή, το οποίο υποβλήθηκε στο διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «…Πάρης Σκιαδάς», με το εξής σκεπτικό:

Έχει ρηξικέλευθη μορφή, ευφυείς ανατροπές και απρόσμενο φινάλε.

Συνολικά υποβλήθηκαν στο διαγωνισμό 50 έργα.

Η ημερίδα ανέδειξε τις σύγχρονες προκλήσεις που φέρνει η κλιματική αλλαγή για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων προς την κατεύθυνση αυτή.

Στον χαιρετισμό της, η υπουργός υπογράμμισε τη σημασία της συντονισμένης Εθνικής Στρατηγικής για την πρόληψη, ανθεκτικότητα και ενεργητική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, σημειώνοντας ότι: «Η σημερινή συνάντηση που διοργανώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, δια της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων και τον ‘’Δημόκριτο’’ στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου  παρέχει  την  εξαιρετική ευκαιρία άμεσου και ουσιαστικού διαλόγου, για το πώς οι επιφορτισμένοι με την προστασία και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς φορείς, αλλά και ο ευρύτερος πολιτιστικός τομέας, μπορούν και οφείλουν να ανταποκριθούν σε μια από τις μεγαλύτερες και πιο πολυεπίπεδες προκλήσεις της εποχής μας: Την κλιματική αλλαγή».

Αναδεικνύοντας τη στενή σύνδεση φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, η Λίνα Μενδώνη επεσήμανε: «Ως άρρηκτα συνδεδεμένο με το φυσικό περιβάλλον, το πολιτιστικό περιβάλλον δεν μπορεί να αξιολογηθεί και να προστατευθεί, να διατηρηθεί και να αξιοποιηθεί αποκομμένο από αυτό. Απαιτείται συνεκτικός σχεδιασμός και ενιαίες στρατηγικές, που μπορούν να διασφαλιστούν μόνο μέσω της εκπόνησης και εφαρμογής ολοκληρωμένων σχεδίων βιώσιμης διαχείρισης».

Στο πλαίσιο αυτό, η Υπουργός παρουσίασε τους άξονες του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής, τονίζοντας τον πρωτοποριακό χαρακτήρα του:

 «Το Υπουργείο Πολιτισμού καταρτίζει το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της Κλιματικής αλλαγής, ένα από τα λίγα Σχέδια που είναι διαθέσιμα σε διεθνές επίπεδο, το οποίο σε επτά βασικούς άξονες:

1.         Διασυνδεσιμότητα, ώστε η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές περιβάλλοντος και κλιματικής προσαρμογής.

2.         Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, με ορίζοντα έως το 2050 και ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία.

3.         Δομική αναδιάρθρωση, με στόχο την υιοθέτηση μετασχηματιστικών παρεμβάσεων σε θεσμούς, υποδομές και πολιτικές.

4.         Πρόληψη, με συστηματική εκτίμηση κινδύνων και έγκαιρη διαχείριση συνεπειών.

5.         Ευελιξία και προσαρμοστικότητα, ώστε το σχέδιο να αναθεωρείται ανάλογα με την εξέλιξη της κλιματικής κρίσης.

6.         Εφαρμοστικότητα, καθώς περιλαμβάνει 20 ειδικά σχέδια προσαρμογής αρχαιολογικών χώρων.

7.         Καινοτομία, με αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και προηγμένων εργαλείων τεκμηρίωσης».

Όπως σημείωσε, «το συγκεκριμένο έργο δεν περιορίζεται στο παρόν. Είναι σχεδιασμένο με προοπτική. Το σύστημα που αναπτύχθηκε είναι επεκτάσιμο, τόσο ως προς τον αριθμό των μνημείων όσο και ως προς τις λειτουργίες του. Αποτελεί βάση για μια την εθνική στρατηγική προληπτικής προστασίας, αλλά και για συνεργασίες σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, ιδιαίτερα στον μεσογειακό χώρο, όπου οι κλιματικές πιέσεις είναι έντονες και κοινές. Η πρόληψη και η ανθεκτικότητα αποτελούν  τους κεντρικούς άξονες της πολιτιστικής μας πολιτικής… Το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί, στην πράξη, την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών κριτηρίων και βιοκλιματικών προδιαγραφών στα έργα προωθώντας  ενεργά την περιβαλλοντική και πολιτιστική συνείδηση των πολιτών, ιδιαίτερα των νέων… Τέλος, αξίζει να τονιστεί η σημασία της διάχυσης των αποτελεσμάτων και της εκπαίδευσης του προγράμματος… Το HERISKTAGE επένδυσε στην παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, στην ενημέρωση επαγγελματιών και πολιτών και στη δημιουργία εργαλείων ανοιχτής πρόσβασης. Η ανθεκτικότητα των μνημείων δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας και επιστήμης. Είναι και ζήτημα γνώσης, συνείδησης και συλλογικής ευθύνης. Το HERISKTAGE δείχνει στην πράξη ότι η κλιματική πρόκληση μπορεί να αντιμετωπιστεί με σχέδιο, τεκμηρίωση και συνεργασία, μετατρέποντας την απειλή σε ευκαιρία για έναν πιο σύγχρονο, προληπτικό και βιώσιμο τρόπο διαχείρισης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Χαιρετισμό απηύθυνε στην ημερίδα ο Διευθυντής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Ευάγγελος Καρκαλέτσης.

Το Λεωνιδαίον, που φέρει το όνομα του δωρητή του Λεωνίδη από τη Νάξο, βρίσκεται εκτός της Άλτεως, στο νοτιοδυτικό τμήμα του ιερού της Ολυμπίας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε εμβαδόν κτίριο του ιερού (διαστάσεις: 74,80 x 81,08 μ.), με χαρακτηριστικές ιωνικές στοές εξωτερικά και στις τέσσερις πλευρές. Ανεγέρθηκε κατά το β΄ μισό του 4ου αι. πΧ και χρησίμευσε ως κατάλυμα επιφανών επισκεπτών του ιερού. Το βόρειο μέρος του είχε αποκαλυφθεί ήδη κατά τις πρώτες γερμανικές ανασκαφές στην Ολυμπία, μεταξύ 1875 και 1881, ενώ κατά το διάστημα 1953-1956 ολοκληρώθηκε η ανασκαφή του.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, ο επαναπατρισμός του κιονόκρανου κατέστη δυνατός χάρη στην ευαισθησία και το θάρρος μιας Γερμανίδας, η οποία το κατείχε από τη δεκαετία του 1960, μετά από περισυλλογή του από την περιοχή του Λεωνιδαίου, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον χώρο. Παρακινημένη από τις πρόσφατες επιστροφές σημαντικών αρχαιοτήτων από το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ στις χώρες προέλευσής τους, αποφάσισε να το παραδώσει στο Πανεπιστήμιο, με την πολύτιμη συμβολή του οποίου επέστρεψε στην Ελλάδα και στην Αρχαία Ολυμπία.

Το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ αποδεικνύεται ένας σταθερός συνεργάτης του υπουργείου Πολιτισμού. Το 2019 προχώρησε στην επιστροφή του λεγόμενου σκύφου του Λούη, του Ολυμπιονίκη στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896, ο οποίος σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο Αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων στην γενέτειρά τους. Το 2024 το Μύνστερ επέστρεψε μία μαρμάρινη ανδρική κεφαλή ρωμαϊκών χρόνων προερχόμενη από νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και πλέον κοσμεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Ο Dr. Torben Schreiber, επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου του Πανεπιστημίου του Μύνστερ, τόνισε τη σταθερή βούληση του Μουσείου να επιστρέψει κάθε αντικείμενο που αποδεικνύεται προϊόν παράνομης διακίνησης, δηλώνοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά για να γίνει το σωστό, το ηθικό και το δίκαιο. Κατά τη διάρκεια της τελετής επαναπατρισμού ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου ευχαρίστησε τους εκπροσώπους του Αρχαιολογικού Μουσείου του Πανεπιστημίου του Μύνστερ και δήλωσε: «Πρόκειται για μία ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή. Η πράξη αυτή αποδεικνύει ότι ο πολιτισμός και η ιστορία δεν γνωρίζουν σύνορα αλλά απαιτούν συνεργασία, υπευθυνότητα και αμοιβαίο σεβασμό. Κάθε τέτοια επιστροφή αποτελεί μία πράξη αποκατάστασης της δικαιοσύνης και ταυτόχρονα μία γέφυρα φιλίας ανάμεσα στους λαούς».

Η οικειοθελής παράδοση του κιονοκράνου έρχεται να προστεθεί στη μακρά αλυσίδα παρόμοιων ενεργειών, κατά τα τελευταία χρόνια. Η αυξανόμενη αυτή τάση είναι απότοκο των ποικίλων δράσεων της χώρας μας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, με στόχο την ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών ενάντια στην παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων.

Στην τελετή παρευρέθησαν ο γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ, Γεώργιος Διδασκάλου, η διευθύντρια του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, Dr. Katja Sporn, ο διευθυντής των γερμανικών ανασκαφών στην Ολυμπία, Apl. Dr. Oliver Pilz, ο επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου του Πανεπιστημίου του Μύνστερ Dr. Torben Schreiber, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βάσω Παπαγεωργίου και η προϊσταμένη του Τμήματος Τεκμηρίωσης Έλενα Βλαχογιάννη, η προϊσταμένη της ΕΦΑ Ηλείας, Ερωφίλη Κόλλια, στελέχη της αρχαιολογικής Υπηρεσίας και των τοπικών αρχών και φορέων.

Το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώνει ότι «σήμερα, 20.8.2025 εκδόθηκε η απόφαση της Προέδρου Πρωτοδικών Νάξου, σύμφωνα με την οποία η επίμαχη περίφραξη θα παραμείνει στον χώρο, ακριβώς ως έχει, και θα απομακρυνθεί την 27.9.2025, δηλ. ακριβώς την ημερομηνία που το Υπουργείο Πολιτισμού είχε προαποφασίσει την απομάκρυνση και την αντικατάσταση της προσωρινής επίμαχης περίφραξης, με τη μόνιμη προστατευτική περίφραξη του αρχαιολογικού χώρου της Πορτάρας» και επισημαίνει: «Δεδομένου ότι το αίτημα του Δήμου ήταν η ΑΜΕΣΗ απομάκρυνση της περίφραξης, είναι φανερό ότι οι δηλώσεις του επικεφαλής της Δημοτικής Αρχής και συναφή δημοσιεύματα περί έκβασης της υπόθεσης υπέρ του Δήμου, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ για την περίφραξη στην Πορτάρα:

«Κατόπιν του γνωστού περιστατικού παραβατικής συμπεριφοράς τουρίστα, που έλαβε χώρα την 29.7.2025, σε βάρος του μνημείου του Ναού του Απόλλωνα (Πορτάρα), στη νησίδα Παλάτια Νάξο, το Υπουργείο Πολιτισμού -δια της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων-τοποθέτησε, ως είχε ρητή υποχρέωση από τον αρχαιολογικό νόμο (Ν. 4858/2021, άρθρο 3), περίφραξη ελαφρού τύπου και ύψους 1,5 μ. γύρωθεν του μνημείου, προς άμεση προστασία αυτού, για το προσωρινό διάστημα έως την 27η Σεπτεμβρίου 2025, οπότε θα τοποθετηθεί η μόνιμη προστατευτική περίφραξη, κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.

Ο Δήμαρχος Νάξου, προσωπικά και χωρίς προηγούμενη, αλλά ούτε και εκ των υστέρων, έγκριση της Δημοτικής Επιτροπής, κατήγγειλε ως παρανομούντες, τους αρχαιολόγους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, οι οποίοι και συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα, όπου δακτυλοσκοπήθηκαν και κατέστησαν υπόδικοι. Ακολούθως, ο Δήμος προσέφυγε στο Πρωτοδικείο Νάξου, και, αποσιωπώντας παντελώς ότι επρόκειτο για προσωρινό μέτρο, που θα απομακρυνόταν την 27.9.2025, επικαλέστηκε ότι η περίφραξη αυτή θίγει “την προσωπικότητα” του Δήμου και ζήτησε να υποχρεωθεί το Υπουργείο Πολιτισμού να αφαιρέσει άμεσα την περίφραξη και να μην λάβει κανένα ανάλογο προστατευτικό μέτρο. Και αυτό, παρότι είχε ήδη σημειωθεί και δεύτερο παραβατικό περιστατικό σε βάρος του μνημείου, το οποίο επίσης ο Δήμος Νάξου αποσιώπησε.

Κατόπιν προσκόμισης στο Δικαστήριο, εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού, όλων των εγγράφων που τεκμηρίωναν τα ανωτέρω αποσιωπηθέντα από το Δήμο, σήμερα, 20.8.2025 εκδόθηκε η απόφαση της Προέδρου Πρωτοδικών Νάξου, σύμφωνα με την οποία η επίμαχη περίφραξη θα παραμείνει στο χώρο, ακριβώς ως έχει, και θα απομακρυνθεί την 27.9.2025, δηλ. ακριβώς την ημερομηνία που το Υπουργείο Πολιτισμού είχε προαποφασίσει την απομάκρυνση και την αντικατάσταση της προσωρινής επίμαχης περίφραξης, με τη μόνιμη προστατευτική περίφραξη του αρχαιολογικού χώρου της Πορτάρας.

Δεδομένου ότι το αίτημα του Δήμου ήταν η ΑΜΕΣΗ απομάκρυνση της περίφραξης, είναι φανερό ότι οι δηλώσεις του επικεφαλής της Δημοτικής Αρχής και συναφή δημοσιεύματα περί έκβασης της υπόθεσης υπέρ του Δήμου, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».

Ως αποτέλεσμα αυτής της κίνησης, 20 από τους 23 υποψήφιους κινηματογραφιστές, οι οποίοι είχαν καταθέσει τις δημιουργίες τους, απέσυραν την υποψηφιότητα τους από τη διαδικασία θέλοντας να διαμαρτυρηθούν για το περιστατικό.

Η απόσυρση αυτή έγινε γνωστή με μία κοινή ενυπόγραφη επιστολή: 

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Προς τους:

1. Υπουργό Πολιτισμού, κα. Λίνα Μενδώνη 
2. Υφυπουργό Πολιτισμού, κο. Ιάσονα Φωτήλα

Κοινοποίηση:

• Γενική Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού, κα. Ελένη Δουνδουλάκη
•  Προϊσταμένη Τμήματος Κινηματογραφίας και Ο/Α Μέσων, κα. Ελένη Τουμπανάκη

Τετάρτη, 21 Αυγούστου 2024

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ

Αξιότιμε κύριε Υφυπουργέ,

Οι παρακάτω υπογράφουσες και υπογράφοντες, σκηνοθέτες και παραγωγοί κινηματογραφικών ταινιών που έχουμε υποβάλει τη συμμετοχή της ταινίας μας στη διαδικασία επιλογής της ταινίας που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στα βραβεία ΟΣΚΑΡ στην κατηγορία Διεθνούς Ταινίας Μεγάλου Μήκους – διαδικασία που καθορίζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις – με λύπη μας διαπιστώνουμε μια σειρά από παρεμβάσεις κατά τη συγκρότηση της επιτροπής που θα γνωμοδοτήσει ποια ταινία θα επιλεχθεί. Παρεμβάσεις που δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της διαδικασίας.

Ως εκ τούτου αρνούμαστε να συμπράξουμε σε αδιαφανείς ενέργειες, που απαξιώνουν τον ελληνικό κινηματογράφο και τους επαγγελματίες του, και αναγκαζόμαστε να αποσύρουμε τις ταινίες μας από την ως άνω διαδικασία.

Συγκεκριμένα, στις 11 Αυγούστου 2024 εστάλησαν από το ΥΠ.ΠΟ μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου οι σύνδεσμοι των ταινιών μας (vimeo link κ.λ.π.) σε τουλάχιστον τέσσερις επαγγελματίες του κινηματογράφου, με τις οποίες και τους οποίους είχε προηγηθεί επικοινωνία εκ μέρους του ΥΠ.ΠΟ, για να τους προταθεί η θέση του προέδρου και των μελών της επιτροπής που θα γνωμοδοτούσε για την ταινία που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στα βραβεία ΟΣΚΑΡ, θέση που οι εν λόγω επαγγελματίες αποδέχτηκαν. Δύο μέρες μετά, στις 13 Αυγούστου 2024, τα συγκεκριμένα μέλη της επιτροπής έλαβαν νέο γραπτό μήνυμα με το οποίο το ΥΠ.ΠΟ τα ενημέρωνε πως τελικά δε θα είναι μέλη της επιτροπής, χωρίς να τους εξηγούνται οι λόγοι του μη ορισμού τους εν τέλει. Την ίδια ημέρα, λίγες ώρες μετά, στη Διαύγεια του ΥΠ.ΠΟ αναρτήθηκε η απόφαση συγκρότησης της επιτροπής, χωρίς φυσικά τη συμμετοχή καμίας και κανενός από τις/τους συγκεκριμένες/νους τέσσερις επαγγελματίες.

Οι παραπάνω ανεύθυνοι και πρόχειροι χειρισμοί εκ μέρους του ΥΠ.ΠΟ εγείρουν ερωτήματα και εύλογες υπόνοιες για τη στόχευση τέτοιων ενεργειών. Θυμίζουν δε τις πρακτικές και τις μεθοδεύσεις των Κρατικών Βραβείων Ποιότητας, που έχουν καταργηθεί από το 2009. Πρακτικές από τις οποίες οι επαγγελματίες του ελληνικού σινεμά δώσαμε αγώνες για να απεμπλακούμε, πρακτικές που δεν ταιριάζουν σε ένα σύγχρονο κράτος που θέλει να ονομάζεται ευρωπαϊκό, και που εκθέτουν και θα εκθέσουν και στη συγκεκριμένη περίπτωση τη χώρα μας διεθνώς.

Επιπλέον, στέλνοντας το ΥΠ.ΠΟ τους συνδέσμους των ταινιών μας σε άτομα που – για άγνωστους λόγους – δεν συμπεριέλαβε τελικά στην επιτροπή, αντί να προστατεύσει – ως όφειλε – την πνευματική μας ιδιοκτησία, την οποία όλες και όλοι εμείς του εμπιστευτήκαμε, την μεταχειρίστηκε με τρόπο παράνομο, ανεύθυνο και προσβλητικό για τους δημιουργούς υπό όποια ιδιότητα (σκηνοθέτες και παραγωγοί).

Οι απορίες είναι εύλογες: Τι μεσολάβησε ανάμεσα στην πρόταση που έγινε στις/στους συγκεκριμένες/νους επαγγελματίες να αναλάβουν τις θέσεις του προέδρου και των μελών της επιτροπής (πρόταση που επισφραγίστηκε γραπτά με την αποστολή των συνδέσμων των ταινιών μας) και στον εν τέλει μη ορισμό τους; Τι είναι αυτό που οδήγησε στις συγκεκριμένες ανορθόδοξες και πρωτοφανείς ενέργειες; Υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες που ακολουθούνται για την συγκρότηση της επιτροπής και αν ναι, αυτές οι διαδικασίες ακολουθήθηκαν ή όχι;

Επισημαίνουμε τέλος, πως η μεταχείριση μιας έμπειρης στη συγκεκριμένη διαδικασία υπαλλήλου ως εξιλαστήριου θύματος – όπως φαίνεται πως είναι η θέση της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠ.ΠΟ για το ζήτημα – ούτε μας ικανοποιεί ούτε αποκαθιστά το κύρος και την εγκυρότητα της διαδικασίας.

Αξίζει σε όλες και σε όλους μας – αλλά και στο ίδιο το ΥΠ.ΠΟ – κάτι καλύτερο απ’ όλα αυτά.

Αλφαβητικά οι υπογράφουσες και υπογράφοντες, δημιουργοί των 20 ταινιών που αποσύρονται από την έως άνω διαδικασία (από τις συνολικά 23 που είχαν κατατεθεί στο ΥΠΠΟ, όπως η λίστα είχε δημοσιευθεί στον ημερήσιο τύπο):

• Αδριανόπουλος Χρήστος (σκηνοθέτης ταινίας Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα)
• Αλαβάνος Νικόλας (παραγωγός ταινιών Ο τελευταίος ταξιτζής & Πολύδροσο)
• Ασλανίδης Λουίζος (παραγωγός ταινίας Μέντιουμ)
• Βενέτης Άγγελος (παραγωγός ταινίας Νυχτερινός εκφωνητής)
• Βουγιούκαλου Ρένα (παραγωγός ταινίας Embryo Lavra Butterfly)
• Βούλγαρης Αλέξανδρος (σκηνοθέτης ταινίας Πολύδροσο)
• Δόριζας Άρης (σκηνοθέτης ταινίας Γιάννης Σπανός, πίσω απ? τη μαρκίζα)
• Δρανδάκη Μαρία (παραγωγός ταινίας Animal)
• Εξάρχου Σοφία (σκηνοθέτρια ταινίας Animal) και
• Μαρία Κοντογιάννη (παραγωγός ταινίας Animal)
• Ζωναράς Κάρολος (σκηνοθέτης ταινίας Tranzit)
• Ιερόπουλος Φιλ (σκηνοθέτης ταινίας Avant–Drag!)
• Ιωακειμίδη Χριστίνα (σκηνοθέτρια ταινίας Μέντιουμ)
• Καλομενόπουλος Γιώργος (παραγωγός ταινίας Dolls of Dresden)
• Μαυροειδής Ζαχαρίας (σκηνοθέτης ταινίας Το καλοκαίρι της Κάρμεν)
• Μπολομύτη Ιωάννα (παραγωγός ταινίας Το καλοκαίρι της Κάρμεν)
• Νούσιας Γιώργος (παραγωγός ταινίας Μέντιουμ)
• Ντούζα Μαρία (σκηνοθέτρια ταινίας Άκουσε με)
• Πάσχος Στέργιος (σκηνοθέτης ταινίας Ο τελευταίος ταξιτζής)
• Πατρούμπα Βάσω (παραγωγός ταινίας Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα)
• Πετροπούλου Τζίνα (παραγωγός ταινίας Η μητέρα του σταθμού)
• Ραΐσης Βασίλης (σκηνοθέτης ταινίας Ο τελευταίος υπνοβάτης)
• Σαραντινός Μιχάλης (παραγωγός ταινίας Άκουσε με)
• Σουλτάνη Ιωάννα (παραγωγός ταινίας Εξέλιξη)
• Τσαγγάρη Αθηνά (παραγωγός ταινίας Ladies in waiting)
• Τσάφας Αλέξης (σκηνοθέτης ταινίας Dolls of Dresden)
• Τσικάρας Βασίλης (σκηνοθέτης ταινίας Επιχείρηση άστρο)
• Τσιμιτσέλης Γιάννης (σκηνοθέτης ταινίας Κουραμπιέδες με χιόνι)
• Τσουκαλά Ιωάννα (σκηνοθέτρια ταινίας Ladies in waiting)
• Τωμαδάκη Κωστούλα (σκηνοθέτρια ταινίας Η μητέρα του σταθμού)
• Χαραλαμπίδης Ρένος (σκηνοθέτης ταινίας Νυχτερινός εκφωνητής)
• Χούρσογλου Περικλής (σκηνοθέτης ταινίας Εξέλιξη)
• Ψύκου Ελίνα (σκηνοθέτρια ταινίας Αδέσποτα Κορμιά)

Μεταξύ άλλων θα καταργηθούν τα ενιαία εισιτήρια με παραπάνω του ενός αρχαιολογικών χώρων ή μουσείων, ενώ καταργείται η διαφορετική τιμολόγηση της θερινής και της χειμερινής περιόδου με μία ίδια τιμή εισόδου ανά κατηγορία σε όλη την διάρκεια του έτους.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο γνωμοδότησε θετικά ομόφωνα τη νέα τιμολογιακή πολιτική.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού:

«Τη νέα τιμολογιακή πολιτική των Αρχαιολογικών Χώρων και Μουσείων γνωμοδότησε θετικά ομόφωνα το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο σήμερα Τετάρτη 19.12.2023.

Η νέα τιμολογιακή πολιτική για τα εισιτήρια εισόδου στους Αρχαιολογικούς Χώρους, τα Μνημεία και τα Μουσεία του Υπουργείου Πολιτισμού (350 περίπου) είναι επιβεβλημένη με βάση τα δεδομένα της αυξανόμενης επισκεψιμότητας των τελευταίων 2 ετών, της χρήσης του ηλεκτρονικού εισιτηρίου σε 28 χώρους -έως σήμερα- με την μεγαλύτερη επισκεψιμότητα και το γεγονός ότι οι ισχύουσες τιμές αναθεωρημένες από 5ετίας είναι πολύ χαμηλές σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η πρόταση της νέας τιμολογιακής πολιτικής βασίζεται σε ειδική μελέτη, την οποία ανέθεσε ο αρμόδιος Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων.

Εφαρμογή της νέας τιμολογιακής πολιτικής σε δύο φάσεις:

Α’ Φάση, έναρξη ισχύος από 01.04.2024:

• Κατάργηση των ενιαίων εισιτηρίων εισόδου με παραπάνω του ενός Αρχαιολογικών Χώρων ή Μουσείων, όπου εφαρμόζεται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει ηλεκτρονικό εισιτήριο και συνδέονται με Μουσεία-ΝΠΔΔ.  

• Εφαρμογή νέας υπηρεσίας Εξατομικευμένης Επίσκεψης στον Αρχαιολογικό Χώρο της Ακρόπολης των Αθηνών, εκτός ωραρίου λειτουργίας του χώρου με υψηλό αντίτιμο εισιτηρίου. Η επίσκεψη αφορά σε ομάδες των 5 ατόμων και έως 4 ομάδες στο δίωρο (07:00-09:00 και 20:00-22:00), με προσφορά ειδικής ξενάγησης και αναμνηστικών δώρων (θα επεκταθεί και σε άλλους χώρους κατά την Β’ Φάση).

Β’ Φάση, έναρξη ισχύος από 01.04.2025:

• Εξορθολογισμός του αντιτίμου εισιτηρίων εισόδου, σύμφωνα με κατάταξη των Αρχαιολογικών Χώρων, των Μνημείων και των Μουσείων σε 5 κατηγορίες με βάση την επισκεψιμότητα, ενίοτε τη σημασία τους στην εκάστοτε περιοχή και το ισχύον εισιτήριο εισόδου. Οι 5 κατηγορίες αντιστοιχούν σε 5 βαθμίδες αντιτίμου εισιτηρίων εισόδου ως εξής:

Με τον τρόπο αυτό καταργούνται οι υφιστάμενες 9 βαθμίδες στην κλίμακα των αντιτίμων εισιτηρίου εισόδου από 2 έως 20 ευρώ, οι οποίες σε συνδυασμό με τις 4 κατηγορίες δικαιούχων  μειωμένου εισιτηρίου και τις 34 δικαιούχων ελευθέρας εισόδου συνεπάγονται ένα πολύπλοκο σύστημα με δυσανάλογα βαρύ διαχειριστικό κόστος.

• Καταργείται η διαφορετική τιμολόγηση της θερινής και της χειμερινής περιόδου με μία ίδια τιμή εισόδου ανά κατηγορία σε όλη την διάρκεια του έτους.

• Προστίθεται μία επιπλέον Κυριακή ελευθέρας εισόδου κάθε μήνα κατά την χειμερινή περίοδο (1η Νοεμβρίου-31η Μαρτίου), συγκεκριμένα η τρίτη Κυριακή του μήνα επί πλέον της πρώτης.

• Κατάργηση των ενιαίων και των κοινών εισιτηρίων πλην Αρχαίας Ολυμπίας, Δελφών, Μυκηνών και Αιγών ή όπου για λόγους χωροταξικούς επιβάλλεται το κοινό εισιτήριο Χώρου και Μουσείου.

• Διατήρηση του μειωμένου εισιτηρίου εισόδου για τα άτομα ηλικίας 65+ από χώρες της Ε.Ε. για το διάστημα από 1η Οκτωβρίου έως 31η Μαΐου.

• Διατήρηση του δικαιώματος ελευθέρας εισόδου στα άτομα έως 25 ετών για τους πολίτες Ε.Ε. και επέκταση του δικαιώματος ελευθέρας εισόδου για πολίτες εκτός Ε.Ε. έως την ηλικία των 18 ετών, αντί της ηλικίας έως 5 ετών που ισχύει τώρα.

• Διατηρείται το δικαίωμα ελευθέρας εισόδου για τα ΑμεΑ και τις κατηγορίες ατόμων που έχουν θεσπιστεί έως σήμερα για λόγους κοινωνικούς ή ιδιότητας.

• Έκδοση Κάρτας Πολιτισμού (Culture Gard) για τις κατηγορίες που έχουν θεσμοθετηθεί και θα εκδίδεται μέσω της εφαρμογής του gov.gr ή των ΚΕΠ για ημεδαπούς φορολογούμενους.

Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, με τη νέα τιμολογιακή πολιτική εισιτηρίων εισόδου στους Αρχαιολογικούς Χώρους, τα Μνημεία και τα Μουσεία της χώρας, επιτυγχάνονται:

• Κατηγοριοποίηση των επισκέψιμων χώρων και μουσείων με κριτήριο την επισκεψιμότητά τους, τη σημασία τους για την εκάστοτε περιοχή και το ισχύον αντίτιμο εισιτηρίου.

• Εξορθολογισμός και απλοποίηση των κατηγοριών των εισιτηρίων.

• Απόδοση στα μνημεία μας της αξίας που αντιστοιχεί στην σπουδαιότητά τους για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.

• Αύξηση ημερών ελευθέρας εισόδου κατά μία (1) Κυριακή μηνιαίως τη χειμερινή περίοδο για όλους ανεξαρτήτως τους επισκέπτες.

• Εξάλειψη διακρίσεων και διεύρυνση του δικαιώματος ελευθέρας εισόδου σε παιδιά και νέους, ηλικίας 5-18 ετών, από χώρες εκτός Ε.Ε.

• Ουσιαστική αύξηση των δημοσίων εσόδων από τα εισιτήρια και επανεπένδυσή τους στα έργα Πολιτισμού για την ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς σε εθνικό και διεθνές επίπεδο».