Προερχόμενη από την BA.2.86, η υποπαραλλαγή JN.1 είναι τώρα η πιο ευρέως κυκλοφορούσα παραλλαγή του SARS-CoV-2 στις Ηνωμένες Πολιτείες και παγκοσμίως, αναφέρουν η Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Βιολόγος Παναγιώτα Ζαχαράκη και ο Ιατρός Γιάννης Ντάνασης. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η JN.1 προκαλεί σοβαρότερη νόσηση.

Μέχρι τις 5 Ιανουαρίου 2024, η JN.1 εκτιμάται ότι στις ΗΠΑ αντιπροσωπεύει περίπου 62% (εύρος 55-68%) από όλες τις παραλλαγές SARS-COV-2, με αύξηση από τον εκτιμώμενο επιπολασμό 44% (εύρος 39-50 %) πριν από δύο εβδομάδες.

Το CDC παρατηρεί επίσης αύξηση του επιπολασμού της JN.1 στους διεθνείς ταξιδιώτες και τα επίπεδα των ιογενών λυμάτων, καθώς και στις περισσότερες περιοχές παγκοσμίως. Οι νέες διαγνώσεις COVID-19, οι νοσηλείες και οι θάνατοι έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες, όμως λοιμώξεις από την COVID-19 προκαλούν πλέον λιγότερο συχνά σοβαρότερες νοσήσεις από ό,τι νωρίτερα στην πανδημία.
Τα επίπεδα μόλυνσης που μετρήθηκαν με τη χρήση των λυμάτων και της θετικότητας των διαγνωστικών τεστ, τα οποία καταγράφουν τόσο συμπτωματικές όσο και ασυμπτωματικές λοιμώξεις, είναι υψηλότερα από το προηγούμενο έτος (που σήμερα εκτιμάται ότι είναι ~ 27% και ~ 17% υψηλότερα, αντίστοιχα). Τα επίπεδα ιού των λυμάτων, ειδικότερα, έχουν αυξηθεί ραγδαία τις τελευταίες εβδομάδες.

Συγκριτικά, η ιατρική παρακολούθηση της COVID-19, όπως τα ποσοστά επίσκεψης σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, έχουν επίσης αυξηθεί, αλλά σε μικρότερο βαθμό και παραμένουν 21% χαμηλότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, ο αριθμός των νοσηλειών COVID-19 είναι 22% χαμηλότερος συγκριτικά με το προηγούμενο έτος και το ποσοστό των συνολικών θανάτων που σχετίζονται με την COVID-19 είναι 38% χαμηλότεροι.

Αυτή η μεταβολή της σχέσης μεταξύ των επιπέδων μόλυνσης και της σοβαρότητας της ασθένειας σχετίζεται με μεγαλύτερα επίπεδα ανοσολογικής προστασίας που παρέχονται από εμβόλια, προηγούμενη μόλυνση ή και τα δύο:

Πάνω από το 97% των ανθρώπων έχουν φυσικά ή επαγόμενα από εμβόλια αντισώματα κατά του ιού που προκαλεί το COVID-19 (SARS-CoV-2). Αυτή η ανοσολογική προστασία μπορεί να εξασθενήσει με την πάροδο του χρόνου, αλλά τείνει να διαρκεί περισσότερο για την πρόληψη σοβαρών ασθενειών παρά για την πρόληψη λοιμώξεων.

Κατά το CDC, είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι το COVID-19 και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του Covid-19, όπως το long Covid, παραμένουν σημαντικές απειλές για τη δημόσια υγεία, ειδικά για τους ανθρώπους που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας.

Μερικά παραπάνω στατιστικά στοιχεία και οδηγίες:

·         Οι νοσηλείες λόγω COVID-19 αυξήθηκαν στις ΗΠΑ κατά 20,4% την εβδομάδα που έληξε στις 30 Δεκεμβρίου 2023. Την ίδια περίοδο, οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 12,5%, με τους θανάτους από COVID-19 να αντιπροσωπεύουν το 3,6% των συνολικών θανάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

·          Τα επίπεδα ιικής δραστηριότητας των λυμάτων, ένα σημαντικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση αυξήσεων μετάδοσης του COVID-19 στην κοινότητα, είναι επί του παρόντος υψηλά και αυξάνονται σε όλες τις περιοχές. Στις 25 Δεκεμβρίου 2023, το 66% των δειγμάτων λυμάτων είχαν JN.1 ως κυρίαρχη υποπαραλλαγή, από 58% την προηγούμενη εβδομάδα.

·         Η JN1.1 δεν αυξάνεται μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και παγκοσμίως. Αυτή τη στιγμή είναι η πιο διαδεδομένη υποπαραλλαγή σε όλο τον κόσμο, αφού είναι η κυρίαρχη υποπαραλλαγή στην Ευρώπη και ανεβαίνει κατακόρυφα στην Ασία.

·         Κατά το CDC, δεν είναι αρκετοί Αμερικανοί εμβολιασμένοι, αφού μόνο το 8% των παιδιών και το 19% των ενηλίκων έχουν λάβει το επικαιροποιημένο εμβόλιο COVID-19. Μόνο το 38% των ενηλίκων ηλικίας 65 ετών και άνω αναφέρουν ότι έχουν λάβει αυτό το εμβόλιο, κάτι που είναι ανησυχητικό, δεδομένου ότι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο νοσηλείας από τον COVID-19. Τα επικαιροποιημένα εμβόλια για τον COVID-19 αναμένεται να αυξήσουν την προστασία έναντι της JN.1, όπως κάνουν και έναντι άλλων υποπαραλλαγών, βοηθώντας στην πρόληψη σοβαρών ασθενειών.

·          Οι ακόλουθες ενέργειες μπορούν να σας βοηθήσουν να προστατέψετε εσάς και τους αγαπημένους σας έναντι του σοβαρού COVID-19: Ελέγξτε εάν εμφανίζετε αναπνευστικά συμπτώματα ή εάν εκτίθεστε σε κάποιον που έχει COVID-19. Μιλήστε με τον γιατρό σας, σχετικά με τη θεραπεία εάν είστε θετικοί και διατρέχετε υψηλότερο κίνδυνο για σοβαρό COVID-19.Η βελτίωση της ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων σας είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους πρόληψης της εξάπλωσης. Μάθετε περισσότερα σχετικά με άλλους τρόπους μείωσης της εξάπλωσης, όπως τη χρήση μάσκας, το συχνό πλύσιμο των χεριών και την αύξηση της απόστασης, ώστε να μειωθεί ο συνωστισμός.

Τα κρούσματα JN.1 αυξάνονται επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, καθώς και στην Κίνα και την Ινδία και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως στην Ελλάδα.

Η ξαφνική άνοδος της JN.1 υποδηλώνει ότι είναι είτε πιο μεταδοτική είτε καλύτερη στην αποφυγή του ανοσοποιητικού μας συστήματος (ανοσοδιαφυγή). Ωστόσο, σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα, δεν φαίνεται να είναι πιο επιθετική από άλλες παραλλαγές που κυκλοφορούν, σύμφωνα με το CDC.

Καταγραφή της συμπτωματολογίας της COVID με κυρίαρχη την JN.1

Τα νεότερα δεδομένα συνοψίζουν η Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Βιολόγος Παναγιώτα Ζαχαράκη και ο Ιατρός Γιάννης Ντάνασης,.

Οι διεθνείς υγειονομικές αρχές επισημαίνουν πως δεν είναι ακόμα σίγουρο εάν οι λοιμώξεις από την JN.1 προκαλούν διαφορετικά συμπτώματα από άλλες παραλλαγές, με το CDC να σημειώνει ότι «οι τύποι συμπτωμάτων και το πόσο σοβαρά είναι συνήθως εξαρτώνται περισσότερο από την ανοσία και τη γενική υγεία ενός ατόμου παρά από ποια παραλλαγή προκαλεί τη μόλυνση».
Σύμφωνα με το CDC, στα συμπτώματα της υποπαραλλαγής αυτής περιλαμβάνονται: βήχας, πονόλαιμος, πονοκέφαλος, μυικοί πόνοι, πυρετός, απώλεια γεύσης και όσφρησης, καταρροή ή ρινικό μπούκωμα, κόπωση, εγκεφαλική θόλωση “brain fog”, δύσπνοια και ελαφρά γαστρεντερικά συμπτώματα (στομαχικές διαταραχές, ελαφρά διάρροια).

Τα τελευταία δεδομένα από τον Δεκέμβριο του 2023 από το Γραφείο Εθνικής Στατιστικής του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Office for National Statistics) υποδηλώνουν ότι τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα μεταξύ των ερωτηθέντων με COVID-19 περιλαμβάνουν:

καταρροή (31,1%), βήχας (22,9%), πονοκέφαλος (20,1%), αδυναμία ή κόπωση (19,6%), μυϊκός πόνος (15,8%), πονόλαιμος (13,2%), προβλήματα ύπνου (10,8%), ανησυχία ή άγχος (10,5%).

Πολλά από τα συνηθέστερα συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της καταρροής και του βήχα, έχουν αναφερθεί σε άτομα με COVID από το 2020, αν και η λίστα περιλαμβάνει ορισμένες νέες προσθήκες, όπως προβλήματα ύπνου και άγχος. Επιπρόσθετα, αξίζει να αναφερθεί ότι η απώλεια γεύσης και όσφρησης –κάποτε θεωρούνταν ενδεικτικό σημάδι της COVID– αναφέρεται τώρα μόνο από το 2% έως 3% των μολυσμένων ατόμων στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Συστάσεις για πρόληψη και αντιμετώπιση της COVID-19

Τέλος, οι συστάσεις παγκοσμίως για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της COVID-19 παραμένουν οι ίδιες: μείνετε προσεκτικοί σε εσωτερικούς χώρους και εάν είστε θετικοί, τότε είναι καλύτερο να μείνετε σπίτι, απομονωμένοι από τους άλλους για κάποιες ημέρες. Σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ: «Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι τα υπάρχοντα εμβόλια και οι θεραπείες εξακολουθούν να λειτουργούν καλά και κατά της υποπαραλλαγής JN.1, επομένως αυτή η υποπαραλλαγή δεν επηρεάζει τις συστάσεις του CDC».