Αναφέρει χαρακτηριστικά η Επιτροπή μεταξύ άλλων στο σχετικό δελτίο Τύπου: «Επείγουσες περιπτώσεις όπου η Επιτροπή θα πρέπει να παρέμβει άμεσα είναι η συνεχιζόμενη έξωση των ιθαγενών Μασάι από την Περιοχή Διατήρησης Νγκορονγκόρο της Τανζανίας, η “παραμόρφωση” της Ακρόπολης στην Αθήνα, το καταρρέον βουνό εξόρυξης κοντά στο Ποτόσι στη Βολιβία, τα έργα αποξήρανσης στο Εθνικό Πάρκο Ντονιάνα της Ισπανίας και το σχέδιο καταστροφής του αρχαιότερου αρχαιολογικού χώρου της Αγίας Πετρούπολης για ένα επιχειρηματικό συγκρότημα – όλα καλύπτονται στην Έκθεση WHW».

«Κάποια μνημεία καταστρέφονται καθώς μιλάμε» δήλωσε ο Στέφαν Ντέμπκε, πρόεδρος του World Heritage Watch και εκδότης της έκθεσης.

Ο ίδιος μάλιστα σχολίασε ότι «η UNESCO είναι παγιδευμένη σε διαδικασίες και επιρροές πολιτικών λόμπι. Απαιτείται επειγόντως ένας αποτελεσματικός μηχανισμός ταχείας ανταπόκρισης». Προς επίρρωση, η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που συνεργάζεται στενά με την UNESCO, είχε κάνει παρατηρήσεις σε ανοιχτή επιστολή της, για τη στάση της μεικτής συμβουλευτικής αποστολής της UNESCO. Η τέως υπουργός Λίνα Μενδώνη προεκλογικά κατηγορήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ ότι είχε χρησιμοποιήσει εργαλειακά την αυτοψία των εμπειρογνωμόνων της UNESCO στην «ανάπλαση» του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης.

Χαρακτηριστικά, τότε είχε αποκαλύψει την επιστολή που απέστειλε το WHW στις 12 Μαΐου στην πρόεδρο της UNESCO Οντρέ Αζουλέ με θέμα τη «Δεινή κατάσταση στην Ακρόπολη», με την οποία πίεζε να σταματήσουν οι καταστροφικές επεμβάσεις στην Ακρόπολη και καλούσε την UNESCO να θέσει το θέμα στην προσεχή διεθνή της σύνοδο τον Σεπτέμβριο. Ταυτόχρονα είχε ζητήσει να συμπεριλάβει την Ακρόπολη στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο, κάτι που επανέλαβε ο ίδιος ο Στέφαν Ντέμπκε, παρουσιάζοντας την Έκθεση του Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς για το 2023.

Το δελτίο Τύπου για την Έκθεση Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς 2023:

Ο Οργανισμός παρουσιάζει την πρώτη πλήρη τεκμηρίωση με 45 εκθέσεις για μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Στην έκθεση 2023, το World Heritage Watch, παγκόσμιο δίκτυο παρακολούθησης της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, δημοσίευσε μια πρώτη τεκμηρίωση και προκαταρκτική εκτίμηση των ζημιών σε τέσσερα Παγκόσμια Μνημεία στην Τουρκία και τη Συρία από τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε την περιοχή τον Φεβρουάριο.

Οι τέσσερις τοποθεσίες που επλήγησαν είναι το Ντιγιαρμπακίρ με την εκτεταμένη πόλη και τα τείχη στο τουρκικό Κουρδιστάν καθώς και τρεις τοποθεσίες στη Συρία: η ιστορική πόλη του Χαλεπίου, οι «Αρχαίες πόλεις της Βόρειας Συρίας» στο Κυβερνείο Ιντλίμπ και τα δύο μεσαιωνικά κάστρα Το Κρακ των Ιπποτών, και το Κάστρο του Σαλαντίν, νοτιότερα.

«Το Χαλέπι έχει πληγεί περισσότερο, ενώ οι ζημιές σε άλλες τοποθεσίες είναι εκτεταμένες αλλά μικρότερες, αν και ορισμένα κτίρια χρειάζονται επείγουσα στερέωση. Πολλά κτίρια στο Χαλέπι που καταστράφηκαν στον πόλεμο και δεν έχουν αποκατασταθεί σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς,επηρεάζονται περισσότερο από τον σεισμό», εξηγεί ο κ. Stephan Doempke, πρόεδρος του World Heritage Watch και εκδότης της έκθεσης.

«Η κατάσταση στη Συρία επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι διεθνείς δημόσιοι οργανισμοί δεν μπορούν να εργαστούν στη χώρα λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στο καθεστώς Άσαντ».

Οι εκθέσεις συντάχθηκαν από τοπικές ΜΚΟ και ειδικούς ακτιβιστές αμέσως μετά τον σεισμό, αλλά συμπεριλήφθηκε επίσης μια επίσημη έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας.

Η τεκμηρίωση για τα σεισμόπληκτα μνημεία αναφέρεται στην ενότητα Ειδικές Αναφορές της Έκθεσης WHW 2023 που περιλαμβάνει άλλα 45 μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς σε όλο τον κόσμο που απειλούνται από τον υπερτουρισμό, την κλιματική αλλαγή ή την ολοκληρωτική καταστροφή από δημόσια έργα. (Μια από τις εκθέσεις καταγράφει τις μη αναστρέψιμες φθορές που έχει υποστεί η Αγία Σοφία ύστερα από την μετατροπή της από μουσείο σε μουσουλμανικό τέμενος).

«Κάποια μνημεία καταστρέφονται καθώς μιλάμε», λέει ο κ. Doempke. «Χρειάζονται επείγουσα παρέμβαση και αναρωτιόμαστε γιατί κάποια από αυτά δεν είναι καν στην ατζέντα της προσεχούς συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς (Ριάντ, 10-25/09/2023). Η UNESCO είναι παγιδευμένη σε διαδικασίες και επιρροές πολιτικών λόμπι. Απαιτείται επειγόντως ένας αποτελεσματικός μηχανισμός ταχείας ανταπόκρισης».

Επείγουσες περιπτώσεις όπου η Επιτροπή θα πρέπει να παρέμβει άμεσα είναι η συνεχιζόμενη έξωση των ιθαγενών Μασάι από την Περιοχή Διατήρησης Νγκορονγκόρο της Τανζανίας, η «παραμόρφωση» της Ακρόπολης στην Αθήνα, το καταρρέον βουνό εξόρυξης κοντά στο Ποτόσι στη Βολιβία, τα έργα αποξήρανσης στο Εθνικό Πάρκο Ντονιάνα της Ισπανίας και το σχέδιο καταστροφής του αρχαιότερου αρχαιολογικού χώρου της Αγίας Πετρούπολης για ένα επιχειρηματικό συγκρότημα – όλα καλύπτονται στην Έκθεση WHW.

Στο Ιστορικό Κάιρο, μπουλντόζες καταστρέφουν την αναμφισβήτητα πιο σημαντική νεκρόπολη του ισλαμικού κόσμου για την κατασκευή αυτοκινητοδρόμων. Δεκάδες Αιγύπτιοι διανοούμενοι, απογοητευμένοι από την αδράνεια της UNESCO, έχουν απευθυνθεί άμεσα στη Σαουδική Αραβία, προεδρεύουσα χώρα της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ζητώντας, ως θεματοφύλακα του Ισλάμ, να σώσουν ό,τι έχει απομείνει από την νεκρόπολη. Η καταστροφή συμβαίνει τόσο γρήγορα που δεν ήταν καν δυνατό να γραφτεί μια αναφορά για την κατάσταση.

Η Έκθεση Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη έρευνα όλων των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Περιλαμβάνει μόνον τις εκθέσεις που έχουν υποβληθεί από φορείς της κοινωνίας των πολιτών ανά τον κόσμο με βάση τις επιτόπιες περίπλοκες συνθήκες και τις εθνικές πολιτικές.

Για την κατασκευή του, χρησιμοποιήθηκε οπλισμένο σκυρόδεμα τοποθετήθηκε στους αρχαίους βράχους και στη συνέχεια καλύφθηκε με τσιμέντο. Τώρα ο αρχαίος λόφος, μοιάζει περισσότερο με ποδηλατόδρομο ή πίστα για σκέιτμπορντ παρά μια ιστορική τοποθεσία με μνημεία της αρχαιότητας.

Όλα ξεκίνησαν στα τέλη Οκτωβρίου 2020.

• «Οι πρώην συνάδελφοί μου μου είπαν να έρθω να δω τι συνέβαινε στην Ακρόπολη. Έπαθα πραγματικό σοκ “, αναφέρει στο βιβλίο του ο Τάσος Τανούλας, ιστορικός αρχιτέκτονας μέλος της Επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως.

Για σαράντα χρόνια, ήταν ο επικεφαλής της αποκατάστασης του μνημείου.

«Όταν ήμουν υπεύθυνος για το έργο, το κάναμε με το χέρι», θυμάται. Από σεβασμό για το μέρος, από σεβασμό για τις πέτρες φαίνεται να προσθέτει το λυπημένο βλέμμα του. Τώρα όλα φαίνεται να έχουν γίνει με σχεδόν βιομηχανικό τρόπο.

«Χρησιμοποίησαν βαριά μηχανήματα που έβλαψαν τις εγκαταστάσεις», αναφέρει ο κ. Τανούλας. Οι αρχαίες πέτρες καλύπτονται, τα υλικά που χρησιμοποιούνται δεν πληρούν τα κύρια κριτήρια συντήρησης του μνημείου.

• «Η Ακρόπολη περιέχει διάφορες απτές αποδείξεις του παρελθόντος μας. Δεν είναι μόνο τα κτίρια που αποτελούν αυτό το παρελθόν. Οι πέτρες είναι καλυμμένες. Συνεπώς, καλύπτεται και μέρος της κατανόησης του παρελθόντος μας. Κανονικά, όταν επαναφέρετε ένα μνημείο, δεν διαγράφετε τα στοιχεία. Είναι μια σφαγή το να καλύψουμε αυτό το μνημείο, αυτές τις πέτρες… »

Εμποδίζει τον επισκέπτη να “δει” τις διάφορες περιόδους της ιστορίας σε αυτόν τον λόφο: τον 13ο αιώνα πριν από τον Ιησού Χριστό, όταν ανεγέρθηκε το πρώτο τείχος, τον 8ο αιώνα, όταν απέκτησε τον θρησκευτικό του χαρακτήρα, ή τον 5ο αιώνα όταν αποφασίστηκε να χτιστούν πολλά μνημεία, συμπεριλαμβανομένου του Παρθενώνα.

Χωρίς προσφορά

Προφανώς, από την πλευρά του Υπουργείου Πολιτισμού και του αρχιτέκτονα Μανώλη Κορρέ, που ηγήθηκε του έργου, οι προοπτικές είναι εντελώς διαφορετικές. Πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία μεταξύ του Ιδρύματος Ωνάση και του υπουργείου, υποτίθεται ότι βελτιώνουν την προσβασιμότητα, ειδικά για άτομα με αναπηρία.

• Ένας νέος ανελκυστήρας έχει ανεγερθεί στη βόρεια πλευρά του βράχου. Αλλά η διαδρομή είναι αυτή που δημιουργεί το πρόβλημα αναφέρει το άρθρο. Η πλάκα από σκυρόδεμα είναι υψηλή και επικίνδυνη. Επιπλέον, η κλίση άνω του 14% σε ορισμένα μέρη καθιστά το κομμάτι απρόσιτο για άτομα με αναπηρικά αμαξίδια.

Μάλιστα ένα ατύχημα έχει ήδη συμβεί στις 18 Απριλίου. Ένας άντρας έπεσε από την αναπηρική καρέκλα του με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά και να χρειαστεί οκτώ ράμματα.

Το τσιμέντωμα έχει προκαλέσει και πολλές αντιδράσεις μεταξύ των υπαλλήλων του Μνημείου.

• “Από όσο γνωρίζουμε, η εταιρεία που πραγματοποίησε τις παρεμβάσεις δεν ήταν εξειδικευμένη στην προσαρμογή έργων για άτομα με αναπηρίες”, ανέφερε πηγή της διοίκησης της Ακρόπολης. Και προσθέτει: «Αναρωτιόμαστε πώς επιλέχθηκε αυτή η εταιρεία. Δεν υπήρξε καν πρόσκληση υποβολής προσφορών”.

Ένα άλλο ευαίσθητο θέμα είναι η αντιπλημμυρική προστασία. Τον περασμένο Δεκέμβριο, καταγράφηκαν σοβαρές πλημμύρες επειδή τα νερά δεν μπορούσαν να απορροφηθούν.

• «Οι κίνδυνοι είναι πολλοί: για τους επισκέπτες, που κινδυνεύουν να γλιστρήσουν, αλλά και για το μνημείο, το οποίο κινδυνεύει», αναφέρει ο Τάσος Τανούλας.

Αντίθετα ο Μανώλης Κορρές, πρόεδρος της επιτροπής αποκατάστασης και συντήρησης του μνημείου της Ακρόπολης, επίσης αρχιτέκτονας που σχεδίασε και συντονίζει το έργο εξέφρασε την ικανοποίηση του.

• “Είμαι απόλυτα ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα”, είπε σε συνέντευξη τύπου στις αρχές Απριλίου. Και ζητεί να γίνει η κριτική όταν ολοκληρωθούν πλήρως οι παρεμβάσεις.
• “Μέχρι στιγμής, ο Κορρές έχει υλοποιήσει τα μισά από τα σχέδιά του: θέλει να καλύψει σχεδόν ολόκληρο το βράχο”, αντιτείνει η Δέσποινα Κουτσούμπα.

Εκατοντάδες ιστορικοί υπέγραψαν υπόμνημα ζητώντας τη διακοπή του έργου. Βασικά, όλοι εκφράζουν φόβους ότι οι παρεμβάσεις έχουν μόνο έναν σκοπό: να αυξηθούν οι επισκέψεις παραβιάζοντας ακόμη και τους κανόνες της Unesco.

• Ο οργανισμός του ΟΗΕ που είναι υπεύθυνος για την κληρονομιά έπρεπε να είχε ενημερωθεί πριν από την έναρξη των εργασιών. Ερωτηθείς από την Liberation, ο διευθυντής της Unesco, Mechtild Rössler, επιβεβαιώνει ότι “οι πληροφορίες για τις παρεμβάσεις προήλθαν από… τρίτους” .

Συνεπώς, στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν ακόμη και η ΟΥΝΕΣΚΟ φαίνεται να βρίσκεται προ τετελεσμένων με πολύ ορατό τον κίνδυνο το μνημείο της Ακρόπολης να υποστεί ανεπανόρθωτο πλήγμα, καταλήγει στο άρθρο της η Liberation.

Πηγή: Liberation