Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και άλλες έρευνες, περίπου το 36% των ανθρώπων ηλικίας 15 ετών και άνω καπνίζει. Το ποσοστό των ανδρών ανέρχεται σε περίπου 40%, ενώ των γυναικών σε 32%, το οποίο αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ.

Η υψηλή συμμετοχή καπνιστών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες κατατάσσει την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις μεταξύ των κρατών‑μελών, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία και η Κροατία. Φαίνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι η ανατολική Ευρώπη διατηρεί άνετα τα πρωτεία.

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο όμως δεν είναι οι στατιστικές και οι σχετικές θέσεις αλλά οι επιπτώσεις στην υγεία. Και αυτές, παρά τον περιορισμό του καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους, είναι σημαντικές.

Οι ιατρικές αναλύσεις δείχνουν ότι το κάπνισμα ευθύνεται για περίπου το 14 % όλων των θανάτων στη χώρα, με κύριες αιτίες τον καρκίνο του πνεύμονα, τις καρδιοπάθειες και τις χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις.

Οι έρευνες “αποκαλύπτουν” επίσης ότι περίπου το 20% των θανάτων των ανδρών και το 7% των γυναικών συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα.

Το οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας και την κοινωνία υπολογίζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων ιατρικών δαπανών και της απώλειας παραγωγικότητας λόγω νοσηρότητας και πρόωρων θανάτων.

Παρά τις αντικαπνιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν την τελευταία δεκαετία, τα ποσοστά παραμένουν υψηλά, εν μέρει λόγω των κοινωνικών και πολιτιστικών συνηθειών που καθιστούν το κάπνισμα κοινή πρακτική σε καθημερινές συνθήκες. Και όλο αυτό παρά το γεγονός ότι τα τσιγάρα και ο καπνός πλέον είναι πολύ ακριβά (για τη μέση ελληνική τσέπη).

Η ηλικία έναρξης καπνίσματος παραμένει χαμηλή. Μελέτες όπως η EMENO, η μεγαλύτερη αντιπροσωπευτική μελέτη υγείας στην Ελλάδα, κατέγραψαν ότι σχεδόν οι μισοί άνδρες και πάνω από το ένα τρίτο των γυναικών ξεκίνησαν να καπνίζουν πριν τα 17 έτη.

Η πρόωρη έναρξη συνδέεται με μεγαλύτερη εξάρτηση, δυσκολία διακοπής και υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιων νοσημάτων. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση της χρήσης εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης, όπως ηλεκτρονικά τσιγάρα και θερμαινόμενος καπνός, είτε ως συμπλήρωμα είτε ως υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος.

Σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, η χρήση εναλλακτικών προϊόντων φτάνει το 20–21 %, γεγονός που αλλάζει την εικόνα της χρήσης νικοτίνης αλλά δεν μειώνει τον συνολικό κίνδυνο για την υγεία. Αυτές οι ηλικιακές ομάδες συμπεριλαμβάνουν και ανήλικους, μαθητές και μαθήτριες, στους οποίους αυτά τα νέα ήδη καπνού είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Τι γίνεται στην ΕΕ

Σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, η Ελλάδα ξεχωρίζει για τις υψηλές τιμές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ο μέσος όρος των ενηλίκων καπνιστών στην ΕΕ ανέρχεται σε περίπου 24%, με σημαντικές διαφορές ανά χώρα.

Βόρεια και δυτική ευρωπαϊκά κράτη, όπως Σουηδία, Ολλανδία και Δανία, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (8–14 %), ενώ χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως Βουλγαρία και Ρουμανία, καταγράφουν ποσοστά αντίστοιχα ή λίγο υψηλότερα από την Ελλάδα. Η κοινωνική αποδοχή και οι παραδοσιακές συνήθειες καπνίσματος φαίνεται να ενισχύουν την επίμονη υψηλή χρήση στην Ελλάδα.

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, που να εστιάζουν στην πρόληψη της έναρξης σε νεαρές ηλικίες, στην υποστήριξη διακοπής και στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης γύρω από τον κίνδυνο των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.

Παράλληλα, απαιτείται συντονισμένη πολιτική για τη μείωση της κοινωνικής αποδοχής του καπνίσματος και την ενίσχυση του περιβάλλοντος μη καπνιστών, τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και σε ιδιωτικά περιβάλλοντα.

Αυτό όμως που δύσκολα μπορεί να αλλάξει είναι ότι το κάπνισμα, στις νεαρές ηλικίες, παραμένει μέσο αναγνώρισης, κοινωνικής αποδοχής από συνομήλικους και πολλές φορές και επίδειξης. Αυτό σίγουρα δεν έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν και μία απλή επίσκεψη στο πλησιέστερο Λύκειο της γειτονιάς σας θα σας πείσει. 

Η μητέρα δεν αντιδρά, εμφανιζόμενη σαν η κατάσταση να είναι φυσιολογική.

Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι η τελική τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων, που σήμερα στην Ελλάδα κοστίζει γύρω στα 4,60 ευρώ, θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 7 ευρώ, εκτός αν οι καπνοβιομηχανίες απορροφήσουν μέρος της αύξησης.

Στα θερμαινόμενα τσιγάρα, ο ελάχιστος ΕΦΚ προβλέπεται να αυξηθεί από 88 σε 155 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια, ενώ στα ηλεκτρονικά τσιγάρα ο φόρος στο υγρό ατμίσματος θα εκτοξευτεί από 10 σε 36 λεπτά ανά ml.

Η Κομισιόν έχει ήδη ανάψει το «πράσινο φως» από το καλοκαίρι για την αναθεώρηση της οδηγίας περί Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης, επικαλούμενη ότι το σχετικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο εδώ και 15 χρόνια, ενώ στόχος είναι και η προστασία της δημόσιας υγείας.

Ωστόσο, δεν λείπουν και οι δημοσιονομικές σκοπιμότητες, καθώς η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα θεωρείται εύκολη πηγή νέων εσόδων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 60% της μέσης λιανικής τιμής και να μην είναι μικρότερος από 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.

Στην πράξη, καμία χώρα δεν βρίσκεται ακριβώς στα ελάχιστα όρια, με χώρες όπως Ιρλανδία, Γαλλία και Ολλανδία να επιβάλλουν υπερδιπλάσιους φόρους – και να αντιμετωπίζουν έντονα φαινόμενα λαθρεμπορίου.

Η Ελλάδα κινείται λίγο πάνω από τα ελάχιστα όρια, με 117,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, ενώ τα έσοδα του Δημοσίου από τους φόρους στα καπνικά υπολογίζονται σε πάνω από 2,3 δισ. ευρώ ετησίως.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια του τελευταίου ECOFIN, ζήτησε μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο ώστε να αποφευχθεί σοκ στην αγορά και στους καταναλωτές.

Παράλληλα, ανέδειξε το μείζον ζήτημα του λαθρεμπορίου, υπογραμμίζοντας ότι η υπερβολική αύξηση της φορολογίας θα ενισχύσει τα διεθνή κυκλώματα παράνομου εμπορίου.

Από την πρόληψη στην εποπτεία: Τι αλλάζει

Το νομοσχέδιο τροποποιεί διατάξεις των νόμων 3730/2008 και 4419/2016, ενσωματώνοντας σαφείς προβλέψεις για:

• Περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων σε καπνικά προϊόντα, αλκοόλ και νέα προϊόντα νικοτίνης (π.χ. ηλεκτρονικά τσιγάρα, φυτικά καπνικά, σακουλάκια νικοτίνης).
• Αυστηροποίηση του πλαισίου ελέγχου και των κυρώσεων για πωλητές και σημεία διάθεσης που παραβιάζουν την απαγόρευση πώλησης σε ανηλίκους.
• Ψηφιακή ταυτοποίηση των αγοραστών μέσω της εφαρμογής Kids Wallet, με υποχρέωση των επαγγελματιών να ελέγχουν την ηλικία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη της έκθεσης των ανηλίκων όχι μόνο σε παραδοσιακά προϊόντα, αλλά και στις νέες μορφές καπνίσματος και κατανάλωσης νικοτίνης που μέχρι σήμερα δεν εντάσσονταν σε σαφές νομικό πλαίσιο.

Δηλώσεις Υπουργών: «Η μάχη ξεκινά από τον έλεγχο»

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, κατά την ψήφιση του νομοσχεδίου, έκανε λόγο για έναν νόμο που «προσφέρει στη Δημόσια Υγεία ουσιαστικά εργαλεία επιτήρησης και πρόληψης».

«Οι πωλητές είναι πλέον υποχρεωμένοι να ελέγχουν την ηλικία κάθε αγοραστή. Όσοι δεν το πράξουν θα βρεθούν αντιμέτωποι με κυρώσεις. Στόχος μας είναι να κόψουμε τον δρόμο του τσιγάρου και του αλκοόλ προς τους ανηλίκους πριν καν αρχίσει», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος ανέδειξε την ευθύνη της Πολιτείας να αποτρέψει φαινόμενα εξάρτησης και πρόωρης έκθεσης σε εθιστικές ουσίες:

«Θέτουμε σαφείς κανόνες και προτάσσουμε την πρόληψη. Η υγεία των παιδιών μας είναι επένδυση στο μέλλον της κοινωνίας μας».

Νέα προϊόντα, νέες προκλήσεις

Το νομοσχέδιο καλύπτει και ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα παρέμενε νομικά θολό: τα νέας γενιάς μη καπνικά προϊόντα νικοτίνης. Η αυξανόμενη χρήση τους από εφήβους σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οδήγησε την ελληνική κυβέρνηση να ενσωματώσει ρητές διατάξεις, θέτοντας υπό εποπτεία και αυτά τα προϊόντα.

Επιπλέον, η δημιουργία ενός ψηφιακού μητρώου εποπτείας για προϊόντα καπνού και αλκοόλ, στο πρότυπο ευρωπαϊκών μηχανισμών παρακολούθησης, φιλοδοξεί να ενισχύσει την εντατικοποίηση των ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές.

Πολιτική πρόληψης με δημόσιο αποτύπωμα

Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο εγγράφεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Υπουργείου Υγείας για την ενίσχυση της πρωτογενούς πρόληψης και την προστασία ευάλωτων πληθυσμών, με επίκεντρο τους ανηλίκους. Η ψήφισή του στη Βουλή σηματοδοτεί μια θεσμική στροφή προς πιο δραστικές, αποτρεπτικές παρεμβάσεις, που βασίζονται στη σύγχρονη τεχνολογία και την αυστηροποίηση της εφαρμογής του νόμου.

Το μεγάλο στοίχημα πλέον θα είναι η πραγματική εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων στην πράξη, ώστε οι θετικές προθέσεις να μεταφραστούν σε μετρήσιμα αποτελέσματα για τη Δημόσια Υγεία.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Μια χώρα που ακόμη καπνίζει στους διαδρόμους των νοσοκομείων

Την ώρα που ολόκληρη η Ευρώπη παλεύει για μια γενιά χωρίς καπνό, η Ελλάδα μοιάζει να επιμένει στις κακές της συνήθειες. Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, επισκέφθηκε το Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» για να δώσει το σήμα μιας πολιτικής υποστήριξης στους πολίτες που αποφασίζουν να βγουν από τον φαύλο κύκλο της νικοτίνης.

Με περισσότερους από 1.000 πολίτες να έχουν ζητήσει βοήθεια το τελευταίο έτος και ποσοστό επιτυχίας που αγγίζει το 65%, το συγκεκριμένο ιατρείο αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς «σταθμούς εξόδου» από τον εθισμό.

Ο κ. Θεμιστοκλέους, συνομιλώντας με το ιατρικό προσωπικό και ασθενείς, τόνισε τη σημασία της εξειδικευμένης παρέμβασης, αλλά και της κρατικής αρωγής σε κάθε προσπάθεια διακοπής.

52 ιατρεία σε όλη τη χώρα – και τώρα, καρδιολογικά κέντρα

Το δίκτυο Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος αριθμεί σήμερα 52 μονάδες σε ολόκληρη την επικράτεια, παρέχοντας συμβουλευτική, φαρμακευτική αγωγή, ψυχολογική υποστήριξη και διαγνωστικές εξετάσεις. Η στελέχωσή τους γίνεται από πνευμονολόγους, καρδιολόγους και ψυχολόγους, με την κάθε δομή να προσαρμόζεται στις ανάγκες της περιοχής.

Παράλληλα, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ), αναγνωρίζοντας τη βαθιά συσχέτιση του καπνίσματος με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκαινιάζει νέα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος σε δημόσιες και ιδιωτικές καρδιολογικές μονάδες.

Οι νέες αυτές μονάδες δεν περιορίζονται στην παροχή συμβουλών, αλλά ενσωματώνουν σύγχρονες επιστημονικές πρακτικές και εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Στοιχεία που σοκάρουν – και μια πραγματικότητα που δεν αλλάζει

Ο υφυπουργός Υγείας παραδέχθηκε ότι, παρότι το ποσοστό των καπνιστών έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, οι αριθμοί παραμένουν ανησυχητικοί: 1 στους 4 ενήλικες καπνίζει καθημερινά, ενώ το κάπνισμα ευθύνεται για το 26% των θανάτων από καρκίνο στη χώρα.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΟΔΥ, το 38% των Ελλήνων κάνει χρήση κάποιου είδους καπνικού προϊόντος, ενώ 31% συνεχίζει να καπνίζει συμβατικά τσιγάρα. Η χρήση θερμαινόμενων προϊόντων φτάνει το 9%, ενώ τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ακολουθούν με 7%.

Και όλα αυτά, την ώρα που οι εικόνες από δημόσιους χώρους, ακόμη και νοσοκομεία, δείχνουν μια δραματική αλήθεια: ο αντικαπνιστικός νόμος είναι νεκρός γράμμα.

Νέες μορφές εθισμού – Το μάρκετινγκ σκοτώνει

Η φετινή θεματική της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καπνίσματος –«Ελκυστικά προϊόντα, σκοτεινές προθέσεις»– αποκαλύπτει τον νέο εχθρό: τα νέα καπνικά προϊόντα με γεύσεις, χρώματα, influencer και hashtags.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία προειδοποιούν ότι τα νέα προϊόντα δεν είναι εναλλακτικά, αλλά σκαλοπάτια για τον εθισμό στη νικοτίνη, ειδικά στους εφήβους.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί:

• 37 εκατομμύρια παιδιά 13-15 ετών παγκοσμίως κάνουν χρήση καπνού.
• Πάνω από 3,4 δισ. προβολές διαφημίσεων καπνικών προϊόντων στα social media.
• Η γεύση είναι ο #1 λόγος για την έναρξη χρήσης.

Ένα εκατομμύριο νεκροί από παθητικό κάπνισμα

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 7 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από το κάπνισμα και άλλο 1 εκατομμύριο από το παθητικό. Στην Ελλάδα, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους ετησίως, ένας στους πέντε θανάτους δηλαδή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με τον καπνό.

Και όμως, το παθητικό κάπνισμα παραμένει καθημερινό φαινόμενο, ακόμη και σε κλειστούς χώρους με παιδιά. Το κάλεσμα για ευαισθητοποίηση μοιάζει να χάνεται μέσα στον ίδιο τον καπνό.

Ευρωπαϊκή στρατηγική – Ελληνική αδράνεια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο τη μείωση των καπνιστών κάτω από 5% έως το 2040, επενδύοντας σε τέσσερις άξονες: πρόληψη, προστασία μη καπνιστών, υποστήριξη διακοπής και έλεγχο των νέων προϊόντων.

Η Ελλάδα, ωστόσο, βρίσκεται μακριά από αυτόν τον στόχο, καταλαμβάνοντας την 3η θέση στην Ευρώπη σε ποσοστά καπνιστών, μετά τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Κανένας από τους τέσσερις βασικούς πυλώνες δεν έχει εφαρμοστεί συστηματικά.

Γιατροί ζητούν σχέδιο, αλλά … δεν ακούγονται

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος έχει καταθέσει πρόταση για ειδικό τέλος 10 λεπτών ανά πακέτο, με τα έσοδα να κατευθύνονται σε δράσεις πρόληψης και πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Η πρόταση παραμένει αναξιοποίητη.

Η πολιτεία συνεχίζει να στηρίζεται κυρίως σε αποσπασματικές πρωτοβουλίες επιστημονικών φορέων και ΜΚΟ.

«Η διακοπή είναι εφικτή» – Αλλά χρειάζεται βούληση

Ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους κατέληξε με ένα μήνυμα:
«Η διακοπή του καπνίσματος είναι εφικτή και αξίζει κάθε προσπάθεια. Το υπουργείο Υγείας θα συνεχίσει να ενισχύει τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος και να στηρίζει κάθε πολίτη που αποφασίζει να κάνει αυτό το σημαντικό βήμα για τη ζωή του.»

Όμως χωρίς πραγματικό έλεγχο, επένδυση στην πρόληψη και σοβαρή εθνική στρατηγική, το κάλεσμα αυτό κινδυνεύει να παραμείνει ένα σύνθημα που χάνεται… μέσα στον καπνό.

Τα δυο αγόρια ηλικίας 17 χρόνων διακομίστηκαν το βράδυ της Μ. Τρίτης στο νοσοκομείο Διδυμοτείχου, όπου νοσηλεύονται χωρίς να διατρέχει κίνδυνο η ζωή τους. Το απόγευμα της Μ. Τετάρτης αστυνομικοί της Ασφάλειας προχώρησαν στη σύλληψη του ιδιοκτήτη και δύο υπαλλήλων ενός καταστήματος που τους είχαν προμηθεύσει το επίμαχο τσιγάρο από έναν μη λειτουργικό αυτόματο πωλητή που είχαν στο μαγαζί και τους οδήγησαν στον εισαγγελέα Πρωτοδικών Ορεστιάδας κατηγορούμενους για έκθεση και σωματική βλάβη από αμέλεια σε βάρος ανηλίκων.

Κατά την διάρκεια της έρευνας που έκαναν οι αστυνομικοί της Ασφάλειας Ορεστιάδας στον αυτόματο πωλητή του καταστήματος, στο πλαίσιο της προανάκρισης που βρίσκεται σε εξέλιξη, κατασχέθηκαν συνολικά 286 συσκευασίες με τετραϋδροκαναβιφορόλη (THCp) που πωλούνται ως νόμιμα προϊόντα.

Την ώρα που η Πάολα τραγουδούσε τους στίχους «Κι έσβηνε το τσιγάρο στο υγρό πάνω χώμα σ’ ένα υπόστεγο κάτσαμε και γίναμε λιώμα και μια νύχτα τρελή σ’ ένα άδειο βαγόνι», κρατούσε ένα αναμμένο τσιγάρο στο χέρι, με το περιβάλλον της να απαντά ότι πρόκειται για μέρος του σόου της.

Σε σχετικό ρεπορτάζ που προβλήθηκε στην εκπομπή «Super Κατερίνα», το περιβάλλον της τραγουδίστριας απάντησε για το περιστατικό με το τσιγάρο: «Θα έπρεπε να γνωρίζουν όλοι ότι το τσιγάρο αποτελούσε, αποτελεί και θα αποτελεί μέρος μίας παράστασης. Ως τέτοιο μέσο το χρησιμοποίησε η Πάολα επί σκηνής στο τραγούδι «το παλιό μου παλτό». Κάθε καλλιτέχνης μπορεί να προσθέσει το κράτημα-κάπνισμα ενός τσιγάρου στην παράσταση ως στοιχείο μιας δραματουργίας. Για όσους δεν γνωρίζουν η Πάολα έχει κόψει το τσιγάρο εδώ και 2,5 χρόνια».

Την ίδια στιγμή ωστόσο, Γάλλοι ερευνητές με επικεφαλής τον νευροβιολόγο Ζαν Πιέρ Σανγκό από το Ινστιτούτο Παστέρ, εικάζουν ότι το τσιρότο νικοτίνης θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη απέναντι στον ιό. Οι επιστήμονες έχουν δημοσιεύσει σχετική υπόθεση εργασίας στην ιστοσελίδα Qeios, επισημαίνοντας ότι μεταξύ των θυμάτων του κορωνοϊού ελάχιστα από τα θύματα ήταν καπνιστές.

Στο δείγμα που είχαν μελετήσει, συνολικά 500 ασθενείς, οι 350 είχαν εισαχθεί στο νοσοκομείο, ενώ κάπνιζε μόλις το 5%. Αυτή η αναλογία θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι στους νοσούντες το ποσοστό των καπνιστών είναι κατά 80% μικρότερο σε σχέση με τον μέσο όρο του πληθυσμού. Σημειώνεται ότι παλαιότερα μία ιταλική μελέτη του καθηγητή Τζιουζέπε Λίπι, που έχει δημοσιευθεί στο European Journal of Internal Medicine, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι καπνιστές δεν νοσούν συχνότερα από τους μη καπνιστές.

Κρίσιμη η συμπεριφορά των υποδοχέων

Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής επιστημονικές παρατηρήσεις, ο κορωνοϊός εισχωρεί στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω ενός υποδοχέα στις κυτταρικές μεμβράνες, που είναι γνωστός και ως ένζυμο μετατροπής αγγειοτενσίνης 2 (ACE2). Οι Γάλλοι ερευνητές εικάζουν τώρα ότι «η νικοτίνη εγκαθίσταται στους υποδοχείς και εμποδίζει την εισβολή του κορωνοϊού», όπως σημειώνει ο καθηγητής Ζαν Πιέρ Σανγκό από το Ινστιτούτο Παστέρ και το College de France, για να σημειώσει ότι, από τη στιγμή που ο ιός δεν εισβάλλει στον οργανισμό δεν έχει και τη δυνατότητα να πολλαπλασιαστεί. Οι έρευνες συνεχίζονται σε νοσοκομείο του Παρισιού, προκειμένου να εξαχθούν ασφαλέστερα συμπεράσματα.

Ωστόσο, υπάρχει και επιστημονικός αντίλογος: άλλη ερευνητική ομάδα υπό την καθοδήγηση των νευρολόγων Τζέιμς Ολντς και Νατίν Καμπανί στο Φέρφαξ της Βιρτζίνια, στις ΗΠΑ, έχει δημοσιεύσει από τις 18 Μαρτίου μία έρευνα στο περιοδικό The FEBS Journal, υποστηρίζοντας το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή η νικοτίνη όχι μόνο δεν μπλοκάρει, αλλά και ενθαρρύνει τους υποδοχείς στις κυτταρικές μεμβράνες να δεχθούν την εισβολή του κορωνοϊού. Αυτό ίσως εξηγεί τη βαριά μορφή της ασθένειας σε πολλούς καπνιστές.

Το κάπνισμα δεν είναι λύση…

Όπως κι αν έχουν τα πράγματα, η ιατρική κοινότητα συνιστά στους πάντες να σταματήσουν το κάπνισμα, αν μη τι άλλο γιατί ο κορωνοϊός προσβάλλει κατά κύριο λόγο τον πνεύμονα, ο οποίος στους καπνιστές έχει ούτως ή άλλως δεχθεί μεγάλη επιβάρυνση από τη νικοτίνη. Σε αντίθεση μάλιστα με την πρόσληψη καθαρής νικοτίνης- όπως συμβαίνει με τα τσιρότα νικοτίνης που χρησιμοποιούν όσοι θέλουν να σταματήσουν το κάπνισμα- το τσιγάρο επιβαρύνει τον οργανισμό με επιπλέον επιβλαβείς ουσίες, ορισμένες από τις οποίες είναι καρκινογόνες.

Οι Γάλλοι ερευνητές συνεχίζουν την έρευνά τους με τσιρότα νικοτίνης, σε διαφορετική δοσολογία κάθε φορά. Θεωρούν ότι αν επιβεβαιωθεί η υπόθεση εργασίας που έχουν διατυπώσει, η νικοτίνη θα προταθεί ως μέσο προστασίας απέναντι στον ιό. Αλλά η νικοτίνη καθεαυτή δεν είναι ακίνδυνη, καθώς θεωρείται τοξική ουσία. Ένα τσιγάρο διοχετεύει στον οργανισμό από ένα έως τρία γραμμάρια, ενώ περιέχει συνολικά δώδεκα γραμμάρια νικοτίνης.

Όταν η βλάβη είναι μεγαλύτερη από τα οφέλη

Και παλαιότερα πολοί επιστήμονες είχαν προσπαθήσει να διαλευκάνουν το ερώτημα, εάν τυχόν η νικοτίνη έχει και θετικές συνέπειες για τον οργανισμό. Έχουν γίνει ήδη έρευνες για την επίδρασή της σε χρόνιες ασθένειες, όπως η νόσος Πάρκινσον και το Αλτσχάιμερ. Για όσους πάσχουν από άνοια οι επιστήμονες βλέπουν θετική επίδραση. Αλλά πάλι, οι εικασίες των Γάλλων ερευνητών δεν σημαίνουν ότι θα πρέπει όλοι να αρχίσουν το κάπνισμα το συντομότερο δυνατόν…

Πηγή: DW

Για μετάδοση του κοροναϊού με τον καπνό που εκπνέει ένας καπνιστής ο οποίος νοσεί από τον ιό κάνει λόγο ο Παναγιώτης Μπεχράκης, Πνευμονολόγος – Εντατικολόγος και Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τον Έλεγχο του Καπνίσματος.

Μιλώντας στο GRTimes για τα μέτρα προφύλαξης από το νέο κορονοϊό, ο κ. Π. Μπεχράκης τόνισε πως η μετάδοση του κοροναϊού συνδέεται και με το κάπνισμα. Έχει παρατηρηθεί και προκύψει από επιστημονικές μελέτες πως ένα άτομο που έχει γρίπη μπορεί να μεταδώσει την ασθένεια με τον καπνό του τσιγάρου. Κατ’ επέκταση με αυτό που παρατηρείται λοιπόν στη γρίπη, συμβαίνει κάτι ανάλογο και με τον κορονοϊό. “Δεν έχουν γίνει συγκεκριμένα μετρήσεις για τον κορονοϊό. Αλλά έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε πως ότι ισχύει στη γρίπη, ισχύει και για τον κοροναϊό. Η εκπνοή σωματιδίων καπνού από άνθρωπο που νοσεί αυξάνει τη μεταδοτικότητα. Αυτό ισχύει για τη γρίπη και κατ επέκταση για τον κορονοϊό” αναφέρει ο κ. Μπεχράκης.

Για το λόγο αυτό, ο κ. Μπεχράκης προτείνει να αποφεύγεται η εισπνοή καπνού από οποιονδήποτε και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος και προτρέπει τους καπνιστές να καπνίζουν σε χώρους που δεν υπάρχει πλήθος κόσμου.

Τονίζει πάντως πως όλα τα βλέμματα της επιστημονικής -και όχι μόνο- κοινότητας, είναι στραμμένα στις μελέτες που πραγματοποιούνται για τον κορονοϊό από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, με τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από τις χώρες που έχουν εμφανίσει ως τώρα κρούσματα.

Στον απόηχο της κήρυξης πανδημίας από τον ΠΟΥ πάντως, ο κ. Μπεχράκης τονίζει πως ο ορισμός της πανδημίας δεν έχει ουσιαστικό περιεχόμενο. Είτε γινόταν λίγο καιρό νωρίτερα είτε τώρα, δεν αλλάζει τίποτε στα μέτρα που πρέπει να ακολουθηθούν. ” Με την αναγγελία δεν άλλαξε κάτι. Αυτό που άλλαξε στην Ελλάδα, και έπαιξε καταλυτικό ρόλο, ήταν όταν περάσαμε στη φάση 2, αυτό που ονομάζεται μετάβαση σε στάδιο μετάδοσης στη κοινότητα” αναφέρει και προσθέτει πως θα έπρεπε να είχε κηρυχθεί πανδημία από τον ΠΟΥ νωρίτερα.

Τέλος, ο κ. Μπεχράκης καταλήγει πως είναι δύσκολο να προβλέψουμε τη διάρκεια του κορονοϊού και κατ’ επέκταση πόσο καιρό θα χρειαστεί να εφαρμόζονται έκτακτα μέτρα “Κρινοντας από το παράδειγμα της Κίνας, που άρχισε να μπαίνει προς την ολοκλήρωση της έξαρσης του κοροναϊού, μπορεί κάνεις να υποθέσει ότι θα χρειαστεί, με μεγάλη επιφύλαξη περίπου ένα δίμηνο”.