Είπε χαρακτηριστικά: «Βρισκόμαστε σε ένα τοπίο που δεν το σκιάζουν μόνο διακηρύξεις και πρωτοφανείς εξαγγελίες για γεωστρατηγικές μεταβολές και αλλαγές στις ζώνες επιρροής αλλά και σε ένα πρωτόγνωρο σκηνικό όπου παγκόσμιοι οικονομικοί παράγοντες διεκδικούν ρόλο διαμορφωτή κοινής γνώμης σε πολλές χώρες», και έκανε λόγο για μία «ακόρεστη κατανάλωση fake news» που πολιορκεί τον δυτικό πολιτισμό και τον ορθό δημοκρατικό λόγο.
«Αυτοί οι παράγοντες προσπαθούν να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις και αυτό απασχολεί και την Ε.Ε. σε ανώτατο επίπεδο» προσέθεσε.

Επισήμως, μέχρι εκείνη τη στιγμή, η Ε.Ε παρακολουθούσε μάλλον με αμηχανία τον τραμπικό παρεμβατισμό, με εξαίρεση κάποιες αντιδράσεις στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Είδε, άραγε, κάτι που απέφευγαν να παραδεχτούν άλλοι ευρωπαίοι πολιτικοί, ή, απλώς, έσπευσε να περιγράψει μια τόσο εμφανή κυοφορούμενη δυστοπία;

Όταν όλοι υποκλίνονται

Κι΄ όμως, στην Αυστρία ο ακροδεξιός Κικλ ετοιμάζεται να ορκιστεί καγκελάριος και στη Γερμανία, που ψηφίζει τον άλλο μήνα, στη Γαλλία που ψηφίζει σε δύο χρόνια, στην Ολλανδία, τη Βρετανία, την Ιταλία, στις Σκανδιναβικές χώρες, παντού στην Ευρώπη μια ριζοσπαστική δεξιά, ξενόφοβη, ευρώ-σκεπτικιστική και συνήθως ανοιχτά φίλο-ρωσική, καραδοκεί.

Στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά του ο πρόεδρος Μπάιντεν μίλησε για τις συνέπειες μιας «επικίνδυνης συγκέντρωσης εξουσίας στα χέρια πολύ λίγων υπέρ-πλουσίων ανθρώπων», μιας «ολιγαρχίας ακραίου πλούτου, δύναμης και επιρροής που κυριολεκτικά απειλεί τη δημοκρατία, βασικά δικαιώματα και ελευθερίες» και τόνισε τους κινδύνους από ένα «τεχνο-βιομηχανικό σύμπλεγμα» που απειλεί να πνίξει την Αμερική σε χιονοστιβάδα από- και παρα-πληροφόρησης.

Τζεφ Μπέζος, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ως φαίνεται πλέον και ο Μπιλ Γκέϊτς σπεύδουν να επιδώσουν διαπιστευτήρια καλής θέλησης για συνεργασία -επί της ουσίας …υποταγής- στο Ντόναλντ Τραμπ, ενισχύοντας έτσι τον παγκόσμιο ρόλο του Έλον Μασκ δίπλα στο νέο αμερικανό πρόεδρο. Η εποχή Τραμπ έχει ήδη ξεκινήσει και ο “στρατός” των πιό ισχυρών παγκοσμίως οικονομικών παραγόντων (κυρίως από τον χώρο της τεχνολογίας) ταυτίζεται με το εγχείρημα.

Σε αυτό το κλίμα, η ελληνική υπερδεξιά (ριζοσπαστική και ξενοφοβική κατά το τραμπικό πρότυπο) επιδεικνύει πρωτοφανή αντανακλαστικά. Ο Κυριάκος Βελόπουλος ζητάει από τον πρόεδρο της Βουλής (το αίτημα θα φτάσει τώρα στα χέρια του Νικήτα Κακλαμάνη) και τα κόμματα να προσκληθεί για να μιλήσει στο κοινοβούλιο ο μεγιστάνας της Tesla, της SpaceX και της Starlink, ο ευρωβουλευτής της Ελληνικής Λύσης Φραγκούλης Φράγκος -συνδυαστικά- προτείνει να προσκληθεί ο στενότερος συνεργάτης του αμερικανού προέδρου στο Ευρωκοινοβούλιο, ενώ η πρόεδρος της Φωνής Λογικής και ευρωβουλευτής Αφροδίτη Λατινοπούλου σπεύδει, κατόπιν προσκλήσεως, σε επαφές με το επιτελείο Τραμπ στην Ουάσιγκτον μαζί με το νέο αστέρι της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς (υπαρχηγό της Λεπέν) Ζορντάν Μπαρντελά. Τίποτε δεν είναι τυχαίο…

Η παγκόσμια στροφή

Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αναλυτές περιγράφουν την αρχή μιας παγκόσμιας στροφής προς τα δεξιά, με εκρηκτικά στοιχεία (δήθεν) αντισυστημισμού, ριζοσπαστικοποίησης, ξενοφοβίας, στον απόηχο των φαραωνικών κοινωνικών ανισοτήτων που αφήνει πίσω της η νοοτροπία της ασύδοτης απελευθερωσης της αγοράς. Αλλά και ο πολιτικός “αυτισμός” των πολιτικών συστημάτων, από την συντηρητική πλευρά έως την σοσιαλδημοκρατία.

Εγχώριοι αφελείς χασκογελούν επειδή καθ΄ ημάς δεν υπάρχει ένας …Μπαρντελά, ή ένας Νάϊτζελ Φάρατζ, να ενώσει το υπερδεξιό “σκορποχώρι”, που, όμως, αθροιστικά καταγράφει περίπου 20% στις δημοσκοπήσεις, σαν να είναι απίθανο να εφευρεθεί, ή, ακόμα περισσότερο, αγνοώντας ότι μπορεί καν να μην απαιτείται κάτι τέτοιο. Η στροφή προς την ριζοσπαστική δεξιά και τον (δήθεν) αντισυστημισμό μπορεί να εκπληρωθεί και μέσα από τον κατακερματισμό και την ρευστοποίηση, ή ακόμα και από την παράλυση και τον πολιτικό αναχωρητισμό μεγάλου τμήματος του εκλογικού σώματος.

Κάθε νεύμα της νέας παντοδυναμίας Τραμπ, κάθε προτροπή του Μασκ, κάθε νίκη του Κικλ, του Φάρατζ, του Όρμπαν, της Λεπέν, μετατρέπονται αυτόματα σε επιχειρήματα “δικαίωσης” και πρόδρομα φαινόμενα πολιτικού μιμητισμού.

Δύο σχολές

Δύο σχολές σκέψεις αχνοφαίνονται καθ΄ ημάς. Την μία φαίνεται να υιοθετεί ο πρωθυπουργός εάν λάβουμε υπόψη μας ως μη τυχαία και συγκυριακή, αλλά με σχετικό στρατηγικό βάθος, την επιλογή του ως προς την προεδρική υποψηφιότητα που πρότεινε.

Η προσπάθεια θωράκισης της κυβερνώσας παράταξης στα δεξιά της σύνορα, με την υποψηφιότητα του δεξιού Κώστα Τασούλα, αλλά κι αυτή του Νικήτα Κακλαμάνη στην προεδρία της Βουλής, ενδέχεται να έχει ακριβώς αυτόν τον χαρακτήρα: την ενίσχυση, αλλά με σαφώς μετριοπαθέστερο τρόπο, της κεντροδεξιάς εκφοράς απέναντι στην εγχώρια υπερδεξιά που υιοθετεί τον τραμπισμό και εμπνέεται από την ηγεμονία του στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Και αρκετοί προεξοφλούν πως αυτή η στρατηγική θα εδραιωθεί και με τον επόμενο ανασχηματισμό.

Η άλλη επισημαίνει την ανάγκη συγκρότησης ενός κεντροαριστερού μετώπου, μέσα από μία αναβίωση της παλιάς ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, μέσα από συνεργασίες, ως απάντηση στην επελαύνουσα υπερδεξιά.

Δεν αποκλείεται να χρειάζονται και τα δύο, ίσως, δε, να ήταν χρήσιμα εάν κάποιοι δεν γοητευόταν από συγκυριακές συγκλίσεις που ως μοναδικό στόχο έχουν την πολιτική επιβίωση σε στενό χρονικό πλαίσιο. Κι αν δεν υπαγορευόταν, παράλληλα, και η αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων που πέφτουν σαν λάδι στη φωτιά κάθε εκδοχής τραμπισμού με αμερικανικά ή με μεταλλαγμένα ευρωπαϊκά, και ελληνικά, χαρακτηριστικά.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Αν μη τι άλλο συνιστούν την περιγραφή μιας πολιτικής πλατφόρμας που δεν περιορίζεται, όπως θέλει το κυρίαρχο αφήγημα, στα εθνικά θέματα και ειδικότερα τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό, αλλά ακολουθεί το τραμπικό μοτίβο που ενισχύεται εδώ και καιρό σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, πριν ακόμα επιβεβαιωθεί με την επικράτηση του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να υποβαθμίζεται πως το ίδιο αφήγημα, με παραλλαγές, κερδίζει έδαφος και στην Ελλάδα.

Ο πολιτικός χάρτης που προέκυψε από το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών (πεδίο που προσφέρεται για “δοκιμές”) το επιβεβαιώνει. Ακόμα περισσότερο, όμως, αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις που ακολούθησαν και οι οποίες δείχνουν να συγκροτείται δυναμικά μία πολιτική περιοχή στα δεξιά της Ν.Δ που ξεπερνάει το 18% και στην Εκτίμηση Ψήφου αγγίζει αθροιστικά ακόμα και το 20-22%. Η Ελληνική Λύση εδραιώνεται σε ποσοστό λίγο πάνω από το 9,5% των ευρωεκλογών, η Νίκη του Δημ. Νατσιού ενισχύεται, ενώ φαίνεται πως η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου δεν είναι ένας πολιτικός κομήτης αλλά μία περσόνα που προσελκύει ενδιαφέρον και ψηφοφόρους.

Ας επισημανθεί πως οι επικεφαλής και των τριών αυτών κομμάτων κατάγονται από τη Βόρεια Ελλάδα, όπου αθροιστικά σε αρκετές περιφέρειες πλησιάζουν ακόμα και το 30%!

Η ρευστοποίηση του χώρου της (κεντρο)αριστεράς που εντείνεται με το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο που συγκροτεί ο Στέφανος Κασσελάκης προκαλεί (δημοσκοπικά) την τριχοτόμηση του πολιτικού τοπίου. Από τη μία η πολιτικά κυρίαρχη αλλά συρρικνούμενη και κοινωνικά “αφοπλισμένη” Ν.Δ, από την άλλη το ανερχόμενο αλλά με ισχνή προβολή κυβερνησιμότητας ΠΑΣΟΚ, και στην δεξιά άκρη του σκηνικού ένας χώρος με σημαντική καταγραφή, αλλά χωρίς ενιαία έκφραση και ηγεσία. Από τους τρεις βασικούς παίκτες αυτού του χώρου, Λατινοπούλου και Νατσιός έσπευσαν να υποστηρίξουν τον Αντώνη Σαμαρά, ο Κυριάκος Βελόπουλος, από την άλλη, αξιοποιεί τη διαγραφή για να πλήξει τη Ν.Δ και να επιβεβαιώσει την στάση του σε θέματα παρεμφερή με την ατζέντα του πρώην πρωθυπουργού.

Είναι προφανές πως αυτά τα πρόσωπα δύσκολα μπορούν να συνυπάρξουν. Ειδικά, ο Κυριάκος Βελόπουλος δεν δείχνει διάθεση για συνεργασίες αφού έχει συγκροτήσει ένα ανθεκτικό και προσωποπαγές πολιτικό κόμμα.

Η πλατφόρμα Σαμαρά έρχεται, λένε κάποιοι, να δείξει τον δρόμο των συγκλίσεων σε αυτό τον χώρο και δύο από τους τρεις εκφραστές του (Λατινοπούλου, Νατσιός) είναι πιθανό να ανταποκρίνονταν σε τέτοιες διεργασίες.

Ο επί πολλά χρόνια στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού, Ν. Τσούτσιας, ρωτήθηκε εάν ο Αντώνης Σαμαράς θα μπορούσε να ιδρύσει νέο κόμμα και απάντησε “δεν αποκλείω τίποτα”. Έχει, όμως, βιολογική και πολιτική αντοχή να ιδρύσει νέο κόμμα, επαναλαμβάνοντας το εγχείρημα της Πολιτικής Άνοιξης; Πολύ δύσκολα, από την άλλη, όμως, πρόκειται για έναν πεισματάρη έως και μονομανή πολιτικό που εμφορείται από την ανάγκη να αποδεικνύει ότι κατέχει την αυθεντική εκπροσώπηση του πατριωτισμού. Από την πρώτη σειρά στα συλλαλητήρια κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, μέχρι τις αιχμές για “μειοδοσία” του Γεραπετρίτη και εμμέσως του ίδιου του πρωθυπουργού, το “χούϊ” μεταμορφώνεται σε πολιτική. Και το “χούϊ” φεύγει, ως γνωστόν, τελευταίο.

Δημοσκοπικά και πιθανότατα πολιτικά ο συγκεκριμένος χώρος, λοιπόν, υπάρχει. Το διεθνές (ευρωπαϊκό) πολιτικό περιβάλλον ευνοεί και δημιουργεί προϋποθέσεις. Η πλατφόρμα, είτε στην σοβαροφανή, είτε στην λαϊκιστική έως και γραφική εκδοχή της, εκπονείται. Λείπει το πρόσωπο που θα μπορούσε να τον εκφράσει συνολικά.

Εάν αυτό είναι ο Αντώνης Σαμαράς μένει να το μάθουμε σύντομα. Εφόσον, όμως, δεν είναι αυτός, ή κάποιος που θα υποδείξει, που θα ηγηθεί, μπορεί να είναι αυτός που θα καθοδηγήσει, θα “νομιμοποιήσει” και θα επικυρώσει την ίδρυση, για παράδειγμα, ενός συναπισμού της υπερδεξιάς, ενός μετώπου που θα εκκινεί από την δεξιά και θα εκτείνεται έως την ακροδεξιά. Στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις αλλά και στις μετρήσεις διαπιστώνεται, άλλωστε, πως το “αντισυστημικό” κύμα σαρώνει σχετικά εύκολα τις παλαιές κομματικές γραμμές. Φαίνεται και στις μετακινήσεις ψηφοφόρων που αποτυπώθηκαν στις ευρωεκλογές από τον ΣΥΡΙΖΑ και, λιγότερο, από το ΠΑΣΟΚ προς την Ελληνική Λύση, ή, αναμενόμενο, από τη Ν.Δ προς αυτήν, ή προς τη Νίκη και τη Φωνή Λογικής.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Όπως σημειώνει το Bloomberg, σε σχετική του ανάλυση, ο Ντόναλντ Τραμπ νιώθει ότι απειλείται, όλη την ώρα. «Νομίζω ότι όλα είναι απειλή», είπε πρόσφατα στο Economic Club του Σικάγο. «Δεν υπάρχει τίποτα που να μην αποτελεί απειλή».

“Απειλείται από το παγκόσμιο εμπόριο και τη διπλωματία. Απειλείται από μια ανεξάρτητη Federal Reserve.Τον απειλεί η Κίνα (αλλά όχι η Ρωσία). Απειλείται από την ψήφο και τους ψηφοφόρους. Απειλείται από μετανάστες, εργάτες χωρίς χαρτιά και έγχρωμους. Απειλείται από τις γυναίκες, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και την Kamala Harris .Απειλείται από την επιβολή του νόμου, τα σχολεία, τα μέσα ενημέρωσης, την κυβέρνηση, τις μεγάλες πόλεις, τη μεγάλη τεχνολογία, τα γεγονότα, την ευγένεια, τα μικρόβια, τον καιρό, τους καρχαρίες και τους ανεμόμυλους.”, γράφει στην έκδοση του Σαββατοκύριακου το διεθνές πρακτορείο.

Και συνεχίζει:

Είπε (ο Τραμπ) ότι θέλει το Υπουργείο Δικαιοσύνης να στοχεύσει ανθρώπους και θεσμούς που θεωρεί ως αντιπάλους και θα εξαπολύσει τον στρατό να συλλάβει Αμερικανούς πολίτες που έχει χαρακτηρίσει ως « εχθρός από μέσα ». Θέλει να απελάσει περισσότερους από 10 εκατομμύρια μετανάστες . Σχεδιάζει να κλειδώσει τα εμπορικά κανάλια με τεράστιους δασμούς και να γυρίσει την πλάτη στους Ευρωπαίους και Ασιάτες συμμάχους . Είναι έτοιμος να συνεχίσει να εφοδιάζει τα δικαστήρια με νομικούς που επιτρέπουν την ακύρωση του νομικού προηγούμενου – σε βάρος της υγείας και της αυτονομίας των γυναικών – και να καθιστούν τους προέδρους σε μεγάλο βαθμό απρόσβλητους από το κράτος δικαίου . Έχει ζητήσει τον « τερματισμό » του Συντάγματος για την ανατροπή εκλογικών αποτελεσμάτων που δεν τον ικανοποιούν (και έχει ήδη υποδαυλίσει μια εξέγερση ).

Είτε ο Τραμπ κερδίσει είτε όχι στις 5 Νοεμβρίου, ο Τραμπισμός είναι εδώ για να μείνει. Έχει δείξει στο GOP ότι είναι ένας πονηρά αποτελεσματικός δρόμος προς την εξουσία. Αλλά ο Τραμπισμός είναι επίσης εδώ για να μείνει γιατί οι εκδοχές του ήταν πάντα εδώ, πολύ πριν ο Τραμπ κατέβει μια κυλιόμενη σκάλα Trump Tower το 2015 για να δηλώσει την πρώτη του προεδρική υποψηφιότητα.

Η επισήμανση έχει τον χαρακτήρα μιας συλλογικής ψυχοθεραπείας, και μάλιστα ιδιαίτερα επώδυνης εάν αναλογιστεί κανείς τις ευθύνες πολιτικών συστημάτων αλλά και ενός εκάστου εξ’ ημών για την ύπαρξη και γιγάντωση του φαινομένου.

“Οι τραμπικοί χαρακτήρες έχουν επιπλεύσει στο πολιτικό και κοινωνικό τοπίο για μεγάλο μέρος της ιστορίας (σσ. της Αμερικής αλλά όχι μόνο). Ο Τραμπ και οι συνταξιδιώτες του έχουν αποκτήσει δύναμη επειδή είναι κάτι περισσότερο από απλές πονηρές πράξεις, προσαρμοσμένες στις ανάγκες και την παράνοια του κοινού. Έχουν εξασφαλίσει τη θέση τους γιατί είναι επίσης μια αντανάκλαση των ανθρώπων που φλερτάρουν. Ναι, ο Τραμπ είμαστε εμείς.”, γράφει το Bloomberg.

Πριν φτάσει στην Τρίτη 5 Νοεμβρίου, συστηματικά και μεθοδικά, ο Ντόναλντ Τραμπ και οι υποστηρικτές του σε ολόκληρο το εύρος της δημόσιας αμερικανικής σφαίρας προλειαίνουν το έδαφος για την αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος στην περίπτωση που είτε νικήσει η Κάμαλα Χάρις, είτε το αποτέλεσμα είναι οριακό. Όλα είναι απειλή, όλα είναι φόβος. Παντού υπάρχουν εχθροί και υπονομευτές, παντού υπάρχουν εκείνοι που θέλουν να υποκλέψουν την “πραγματική” βούληση του ενός και ανυπέρβλητοι “λαού”. Καμία διαδικασία δεν μπορεί να νομιμοποιηθεί εάν δεν καταλήγει σε αυτό που “εξ ΄ορισμού” θεωρείται “λαϊκό”, σε αυτό που ο τηλε-ευαγγελιστής έχει ήδη ανακηρύξει σωστό, δίκαιο και δημοκρατικό.

Μικρά “MAGA” παντού- και καθ΄ ημάς

Ο τραμπισμός είναι, λοιπόν, κάτι πολύ περισσότερο από ιδεολογία, κάτι μεγαλύτερο από την φιγούρα που τον εκπροσωπεί στην Αμερική του Τραμπ, είναι μηχανισμός του ίδιου του ανθρώπινου μυαλού που οι τραμπικοί χαρακτήρες απλώς τον έχουν ξεκλειδώσει. Το MAGA (Make America Great Again) είναι μία ιδεολογική, πολιτική αλλά και ψυχολογική και μεταφυσική μήτρα που γεννά ένστικτα και σύνδρομα, που τρέφεται με εχθρούς και απειλές. Τα “MAGA” συμβαίνουν εδώ και καιρό σε διαφορετικές εκδοχές στην Ευρώπη, συμβαίνουν και στην Ελλάδα, ακόμα και τούτη την ώρα. Υπήρξαν τα προηγούμενα χρόνια, υπάρχουν και σήμερα. Υπήρξαν σε μεγάλο εύρος του πολιτικού φάσματος, είναι λάθος να θεωρούνται μόνο τέκνα της υπερδεξιάς και της ακροδεξιάς. Μικροί τραμπικοί χαρακτήρες, άλλοτε γοητευτικοί και επικοινωνιακοί, άλλοτε γραφικοί και καρικατούρες υπάρχουν και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό ως επικεφαλής τοξικών “στρατών” που μηχανεύονται εχθρούς, απειλές και φόβους. Όμως, δεν είναι καθόλου …friendly, παρότι έτσι φαίνονται μπροστά σε απογοητευμένα, οργισμένα και αποσβολωμένα κοινά. Και τα “Καπιτώλια” είναι ο ναός τους.

Συχνά τρέφονται από την αμηχανία των πολλών, την συλλογική παραίτηση, τη νωχέλεια των θεσμών, τα λάθη και την επανάπαυση των ψυχραιμοτέρων. Και όταν οι τελευταίοι διαισθανθούν τον κίνδυνο που επέρχεται, όταν αντιληφθούν (καθυστερημένα) τα σφάλματα που διέπραξαν, συνήθως αντιδρούν ανόητα, κυνικά και αντιδεοντολογικά, με αποτέλεσμα να ρίχνουν ακόμα περισσότερο νερό στον μύλο αυτού του τραμπικού μηχανισμού.

Όμως αυτό που δεν λέει η κυβέρνηση και δεν σχολιάζει κανείς είναι ότι την ίδια ακριβώς μέθοδο μετήλθε και η Ν.Δ με πρόεδρο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, παραμονές των εκλογών του 2019.

Ως «γνήσιο εκφραστή του τραμπισμού αλά γκρέκα» χαρακτήρισε ο Γιάννης Οικονόμου τον Αλέξη Τσίπρα για την απόφασή του να απέχει ο ΣΥΡΙΖΑ από τη ψηφοφορίες της Βουλής – πλην αυτής για το κόμμα του Ηλία Κασιδιάρη – κάνοντας λόγο για «κινήσεις αμφισβήτησης και βαριάς υποβάθμισης των θεσμικών πυλώνων της ελληνικής δημοκρατίας, της λαϊκής κυριαρχίας, του κοινοβουλευτισμού και της συνταγματικής τάξης».

«Δεν θα μπούμε στο κάδρο μίας απονομιμοποιημένης Βουλής», έλεγε το 2019 ο Κυριάκος Μητσοτάκης

Το ημερολόγιο έγραφε 3 Ιουνίου 2019 και η προεκλογική περίοδος είχε πάρει φωτιά όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως καλεσμένος στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 και στον Νίκο Χατζηνικολάου, είχε δηλώσει με αφορμή τα νομοσχέδια που θα έρχονταν προς ψήφιση το επόμενο διάστημα: «Δεν θα συμμετέχουμε στη Βουλή καθόλου αυτήν την εβδομάδα. Θα καταγγείλουμε τη διαδικασία και θα αποχωρήσουμε. Δεν θα μπούμε στο κάδρο μίας απονομιμοποιημένης Βουλής, η οποία δεν θα έπρεπε ποτέ να ανοίξει και ανοίγει μόνο για διευθετήσεις. Να τις κάνουν χωρίς εμάς», με τα στελέχη του κόμματός του να χειροκροτούν την επόμενη μέρα στα κανάλια που φιλοξενούνταν την απόφασή του.

Η σχετική αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στο 29.11′

Γράφει ο Brian Klaas:

Καθώς ρουφούσαμε τους καφέδες μας και τους έκανα ερωτήσεις, ένας από τους στρατηγούς που έπαιρνα συνέντευξη με διέκοψε.

«Πώς μπορείτε εσείς οι Αμερικανοί να μας κάνετε διαλέξεις για τη δημοκρατία;» ρώτησε. «Μερικές φορές, ο πρόεδρος που καταλήγει στον Λευκό Οίκο σας δεν είναι καν το άτομο που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους».

«Το εκλογικό μας σύστημα δεν είναι τέλειο», απάντησα τότε. «Αλλά, με όλο τον σεβασμό, οι πολιτικοί μας δεν υποκινούν βίαιους όχλους να αναλάβουν την κυβέρνηση όταν δεν έχουν κερδίσει εκλογές».

Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυτοανακηρυχτεί μια «λαμπερή πόλη πάνω σε ένα λόφο», ένας φάρος δημοκρατίας που μπορεί να οδηγήσει τα διαλυμένα έθνη έξω από το δεσποτικό τους σκοτάδι. Αυτή η υπερβολική αυτοπεποίθηση έχει ενσταλάξει στους πολίτες της, οδηγώντας με πριν από μια δεκαετία στη λανθασμένη, αφελή πεποίθηση ότι χώρες όπως η Μαδαγασκάρη έχουν κάτι να μάθουν από τις ΗΠΑ αντί να έχουν επίσης σοφία να μας διδάξουν.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, οι ειδήσεις κάλυψαν ένα ανελέητο μπαράζ «πρωτοφανών» επιθέσεων κατά των κανόνων και των θεσμών της αμερικανικής δημοκρατίας. Αλλά δεν ήταν πρωτοφανείς. Παρόμοιες αυταρχικές επιθέσεις είχαν συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν. Ήταν μόνο πρωτοφανείς για εμάς.

Έχω περάσει τα τελευταία 12 χρόνια μελετώντας την κατάρρευση της δημοκρατίας και την άνοδο του αυταρχισμού σε όλο τον κόσμο, σε μέρη όπως η Ταϊλάνδη, η Τυνησία, η Λευκορωσία και η Ζάμπια. Έχω σφίξει τα χέρια με πολλούς από τους δολοφόνους της δημοκρατίας στον κόσμο.

Οι σπουδές και οι εμπειρίες μου με έχουν διδάξει ότι οι δημοκρατίες μπορούν να πεθάνουν με πολλούς τρόπους. Στο παρελθόν, τις περισσότερες φορές κατέληγαν σε γρήγορο θάνατο. Οι δολοφονίες μπορούν να καταπνίξουν τη δημοκρατία σε κλάσματα δευτερολέπτου, τα πραξικοπήματα σε μια ή δύο ώρες και οι επαναστάσεις σε μια μέρα. Αλλά στον 21ο αιώνα, οι περισσότερες δημοκρατίες πεθαίνουν σαν χρόνιος αλλά σε τελικό στάδιο ασθενής. Το σύστημα εξασθενεί καθώς η ασθένεια εξαπλώνεται. Η αγωνία επιμένει με τα χρόνια. Η έγκαιρη παρέμβαση αυξάνει το ποσοστό επιβίωσης, αλλά όσο περισσότερο η ασθένεια εμποτίζεται, τόσο περισσότερο τα θαύματα γίνονται η μόνη ελπίδα.

Η αμερικανική δημοκρατία πεθαίνει. Υπάρχουν πολλά φάρμακα που θα το θεραπεύσουν. Δυστυχώς, η πολιτική μας δυσλειτουργία σημαίνει ότι επιλέγουμε να μην τα χρησιμοποιήσουμε και όσο περνάει ο καιρός, λιγότερες θεραπείες γίνονται διαθέσιμες σε εμάς, παρόλο που η ασθένεια γίνεται καταληκτική. Καμία σημαντική μεταρρύθμιση της δημοκρατίας δεν έχει περάσει από το Κογκρέσο. Καμία βασική πολιτική προσωπικότητα που προσπάθησε να ανατρέψει τις αμερικανικές εκλογές δεν έχει αντιμετωπίσει πραγματική ευθύνη. Ο πρόεδρος (Τραμπ) που ενορχήστρωσε τη μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία μας στη σύγχρονη εποχή είναι ελεύθερος να θέσει υποψηφιότητα για επανεκλογή και μπορεί κάλλιστα να επιστρέψει στην εξουσία.

Η τρέχουσα κατάστασή μας ξεκίνησε με μια κακή διάγνωση. Όταν ο Τραμπ ανέβηκε για πρώτη φορά στην πολιτική σκηνή, μεγάλο μέρος της αμερικανικής πολιτικής τάξης αντέδρασε διασκεδαστικά, θεωρώντας τον ως …παράπλευρο σόου. Ακόμα κι αν κέρδιζε, νόμιζαν, θα έκανε tweet σαν λαϊκιστής, ενώ θα κυβερνούσε σαν Ρόμνεϊ, περιορισμένος από το σύστημα. Αλλά για εκείνους που είχαν δει αυταρχικούς ισχυρούς ισχυρούς όπως ο Τραμπ να ανεβαίνουν στην Τουρκία, την Ινδία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τις Φιλιππίνες, τη Σρι Λάνκα, την Ταϊλάνδη και τη Βενεζουέλα, ο Τραμπ δεν ήταν ποτέ διασκεδαστικός. Ήταν δυσοίωνα οικείος.

Η εμμονή μας με τον εαυτό μας (στην Αμερική) σημαίνει ότι όποτε ανεβαίνει ο αυταρχισμός στο εξωτερικό, αναφέρεται εν συντομία, αν όχι καθόλου. Έχετε εντοπίσει ποτέ ένα μεγάλο θέμα στο CNN ή το Fox News που συζητούν τον θάνατο της δημοκρατίας στην Τουρκία, τη Σρι Λάνκα ή τις Φιλιππίνες;

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι περισσότεροι Αμερικανοί ειδήμονες και δημοσιογράφοι χρησιμοποίησαν ένα πλαίσιο «ο ξένος έρχεται στην Ουάσιγκτον» για να επεξεργαστούν την εκστρατεία του Τραμπ και την προεδρία του, ενώ θα έπρεπε να εντάσσουν κάθε νέο γεγονός σε ένα «αυταρχικό λαϊκιστικό» πλαίσιο ή ένα πλαίσιο «δημοκρατικής σπείρας θανάτου». Ενώ μαίνονταν οι συζητήσεις για τις φορολογικές περικοπές και τα προσβλητικά tweets, η μεγαλύτερη ιστορία συχνά αποκρύπτονταν: Το ίδιο το σύστημα κινδύνευε.

Ακόμη και σήμερα, πάρα πολλοί σκέφτονται τον Τραμπ περισσότερο ως Σάρα Πέιλιν το 2012 παρά ως Βίκτορ Όρμπαν το 2022. Πιστεύουν λανθασμένα ότι η αυταρχική απειλή έχει τελειώσει και ότι η 6η Ιανουαρίου ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός από το παρελθόν μας, παρά μια ήπια προεπισκόπηση του μέλλοντός μας . Αυτή η λανθασμένη ανάγνωση προκαλεί υπο-αντίδραση από το πολιτικό κατεστημένο. Και τα χειρότερα μπορεί να είναι ακόμη μπροστά.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα στις ΗΠΑ -το Τραμποποιημένο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα- έχει γίνει αυταρχικό στον πυρήνα του. Κατά συνέπεια, υπάρχουν δύο κύριοι τρόποι προστασίας της αμερικανικής δημοκρατίας. Ο πρώτος είναι η μεταρρύθμιση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ώστε να είναι και πάλι ένα συντηρητικό, αλλά όχι αυταρχικό, κόμμα (του Τζον Μακέιν ή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Μιτ Ρόμνεϊ). Ο δεύτερος είναι να εμποδίζουμε διαρκώς τους αυταρχικούς Ρεπουμπλικάνους να ασκήσουν την εξουσία. Αλλά για να γίνει αυτό, οι Δημοκρατικοί πρέπει να κερδίζουν κάθε εκλογική αναμέτρηση. Όταν αντιμετωπίζεις ένα αυταρχικό πολιτικό κίνημα, κάθε τέτοια αναμέτρηση είναι μια υπαρξιακή απειλή για τη δημοκρατία. Τελικά, το αυταρχικό κόμμα θα κερδίσει...

…Όταν οι δημοκρατίες αρχίζουν να πεθαίνουν, συνήθως δεν ανακάμπτουν. Αντίθετα, καταλήγουν ως αυταρχικά κράτη με δημοκρατικούς θεσμούς-ζόμπι: στημένες εκλογές στη θέση των νόμιμων, διεφθαρμένα δικαστήρια αντί για ανεξάρτητους δικαστές και προπαγανδιστές που αντικαθιστούν τον Τύπο.

…Στις αρχές του 2021, ο Τραμπ είχε πάει πολύ μακριά και είχε υπάρξει μια εθνική καταστροφή. Γι’ αυτό, στις 6 Ιανουαρίου 2021, καθώς ζηλωτές και εξτρεμιστές επιτέθηκαν στο Καπιτώλιο, ένιωσα ένα ασυνήθιστο συναίσθημα αναμεμειγμένο με τη φρίκη και τη θλίψη.

Τελικά, τα συμπτώματα ήταν αναμφισβήτητα. Αφού ο Τραμπ πυροδότησε μια δήθεν καλόπιστη εξέγερση, η απειλή για τη δημοκρατία θα ήταν αδύνατο να αγνοηθεί. Καθώς οι Lindsey Graham και Mitch McConnell κατήγγειλαν τον Τραμπ στο βήμα της Γερουσίας, φαινόταν ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το μονοπάτι της Νότιας Κορέας και η Αμερική θα μπορούσε επιτέλους να πάρει τα φάρμακά της.

Στην πραγματικότητα, οι καταγγελίες ήταν λίγες και προσωρινές. Σύμφωνα με μια νέα δημοσκόπηση από το Πανεπιστήμιο του Monmouth, έξι στους 10 Ρεπουμπλικάνους ψηφοφόρους πιστεύουν τώρα ότι η επίθεση στο Καπιτώλιο ήταν μια μορφή «νόμιμης διαμαρτυρίας». Μόνο ένας στους 10 θα χρησιμοποιούσε τη λέξη εξέγερση για να περιγράψει την 6η Ιανουαρίου. Και αντί να καθαρίζουν το σπίτι, οι Ρεπουμπλικάνοι που τόλμησαν να καταδικάσουν τον Τραμπ είναι τώρα οι μεγαλύτεροι παρίες του κόμματος, ενώ οι απολογητές της 6ης Ιανουαρίου είναι ανερχόμενα αστέρια.

Οι τελευταίοι 18 μήνες προμηνύουν ένα μέλλον του GOP μετά τον Τραμπ που παραμένει αυταρχικό: Τραμπισμός χωρίς Τραμπ.

«Οι δημοκρατίες δεν μπορούν να εξαρτώνται από ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα που δεν κατέχουν ποτέ την εξουσία», υποστηρίζει ο Brendan Nyhan, κυβερνητικός καθηγητής στο Dartmouth College και συνιδρυτής της Bright Line Watch, μιας ομάδας που παρακολουθεί τη διάβρωση της αμερικανικής δημοκρατίας. Αλλά αυτή μπορεί να είναι η απαραίτητη θεραπεία προς το παρόν, επειδή οι Ρεπουμπλικάνοι ηγέτες «καθορίζουν ένα όραμα ενός Τραμπιστικού Κόμματος που θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο ανθεκτικό από τον ίδιο τον άνδρα».

…«Αυτό που με εξέπληξε και άλλαξε την εκτίμησή μου ήταν η απόφαση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος να συνεχίσει να αγκαλιάζει τον Τραμπ και να στέκεται δίπλα του. Η περίοδος που ακολούθησε τις ταραχές στο Καπιτώλιο ήταν κρίσιμη και η απάντηση του κόμματος ήταν ένα σημείο καμπής».

Αυτό αφήνει την αμερικανική δημοκρατία με μια ζοφερή πρόγνωση. Αποκλείοντας μια εκλογική εξάλειψη των Ρεπουμπλικανών το 2022 (που φαίνεται εξαιρετικά απίθανο), η ιδέα ότι το κόμμα θα εγκαταλείψει ξαφνικά την αντιδημοκρατική του θέση είναι μια αυταπάτη.

Μπορεί να μην είμαστε καταδικασμένοι. Αλλά πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: Η αισιόδοξη εκτίμηση από ειδικούς που μελετούν τον αυταρχισμό παγκοσμίως είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα εγκατασταθούν σε μια δυσλειτουργική ισορροπία που αντικατοπτρίζει μια βαθιά δημοκρατική κατάρρευση. Δεν είναι ακόμα πολύ αργά για να το αποφύγουμε. Αλλά όσο περισσότερο περιμένουμε, τόσο περισσότερο θα εξαπλώνεται ο καρκίνος του αυταρχισμού. Δεν έχουμε πολύ καιρό πριν είναι ανενεργό.

*Ο Brian Paul Klaas (γεννημένος στις 29 Ιουνίου 1986) είναι Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας και αρθρογράφος στην Washington Post . [1] Είναι αναπληρωτής καθηγητής στην παγκόσμια πολιτική στο University College του Λονδίνου . Είναι ο συγγραφέας του The Despot’s Complice: How the West is Aiding and Betting the Decline of Democracy και του The Despot’s Apprentice: Donald Trump’s Attack on Democracy. Είναι επίσης συν-συγγραφέας του How to Rig an Election .Ο Klaas είναι αναπληρωτής καθηγητής στην παγκόσμια πολιτική στο University College του Λονδίνου . Αφού ολοκλήρωσε το DPhil του στο New College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης , ήταν Μέλος της Συγκριτικής Πολιτικής στο London School of Economics . Ο Klaas είναι συχνός σχολιαστής στα μέσα ενημέρωσης για την εξωτερική πολιτική και τον εκδημοκρατισμό των ΗΠΑ. Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί στους New York Times , The Financial Times , Foreign Affairs , Foreign Policy , κ.ά