Μάρτυρες όσοι την απόλαυσαν έστω για δύο τραγούδια το βράδυ της Τετάρτης 25 Σεπτεμβρίου 2024 κάτω από την Ακρόπολη όπου η «Μεγάλη Κυρία» του ελληνικού τραγουδιού έκανε είσοδο τραγουδώντας a capella το «Καμιά φορά» αφήνοντας άφωνους ακόμα και όσους το είδαν σε βίντεο που κυκλοφόρησε.

Τραγούδια όπως τα «Σταλιά σταλιά», «Κοίτα με στα μάτια», «Ανοιξε πέτρα», «Κρασί, θάλασσα και τ’ αγόρι μου», «Με πνίγει τούτη η σιωπή». «Για σένανε μπορώ», «Πάλι θα κλάψω», «Καμιά φορά», «Ποτέ να μη χαθείς από τη ζωή μου» και πολλά άλλα, η Μαρινέλλα τα πήρε και τα απογείωσε και τα χάραξε απευθείας στο DNA μας από γενιά σε γενιά.

Στα 86 της χρόνια συνέχιζε να ανεβαίνει στη σκηνή, να τραγουδάει και να αποθεώνεται από τους πολυπληθείς θαυμαστές της που έσπευδαν να την απολαύσουν όπου κι αν εμφανιζόταν. Με το «Εγώ κι εσύ» να είναι το τελευταίο κομμάτι μιας τεράστιας πορείας που κόπηκε άξαφνα επί σκηνής το βράδυ της Τετάρτης 25 Σεπτεμβρίου. Ήταν το τραγούδι που ερμήνευε όταν υπέστη το μοιραίο εγκεφαλικό επεισόδιο και έχανε τις αισθήσεις της μπροστά στα μάτια χιλιάδων θεατών.

Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη στις 19 Μαΐου 1938, η Κυριακή ή Κική Παπαδοπούλου όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, ήταν το τελευταίο από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας η οποία ζούσε τότε σε ένα ημιυπόγειο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Οι γονείς της κατάγονταν από τον Πόντο και νωρίτερα ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη και όπως έλεγε η ίδια, η ζωή τους ήταν φτωχική αλλά ευτυχισμένη. Τα πρώτα παιδικά της χρόνια ήταν σκληρά καθώς βίωσε τον πόλεμο, την κατοχή, τον εμφύλιο, όμως η βεβαιότητα ότι έχει άστρο στο τραγούδι τη σφράγισε από μικρή. «Δεν θα ξεχάσω όταν, σε μικρή ηλικία, ο πατέρας μου Γιώργος με ανέβαζε πάνω στο τραπέζι για να του τραγουδήσω. Τώρα που το σκέφτομαι, αυτός ήταν ο πρώτος μου θαυμαστής», έλεγε σε συνέντευξή της στη Lifo.

• Στα 4 της χρόνια συμμετείχε στη ραδιοφωνική εκπομπή «Παιδική ώρα», στην οποία τραγούδησε τη «Φλαμουριά» του Αυστριακού συνθέτη Φραντς Πέτερ Σούμπερτ.

Αργότερα μπήκε σε «μπουλούκι» ως ηθοποιός αλλά στα 17 της χρόνια βγήκε να πει δυο τραγούδια σε μια παράσταση καθώς η τραγουδίστρια του θιάσου είχε αρρωστήσει. Ο Τόλης Χάρμας τη «βάφτισε» Μαρινέλλα το 1956 από το ομώνυμο τραγούδι του, λίγο πριν γνωρίσει τον άνθρωπο που στο πλάι του θα αποκτούσε φήμη και αναγνώριση σε όλη την Ελλάδα, τον Στέλιο Καζαντζίδη.

Ο έρωτάς τους ήταν κεραυνοβόλος. «Υπήρξαν κάποιες μέρες, μήνες, στην αρχή της γνωριμίας μας, τότε που δεν υπήρχαν ακόμα οι πολλές υποχρεώσεις. Κάναμε το κέφι μας μόνο, τα ψαρέματά μας, τις βόλτες μας… Δεν θυμάμαι μετά απ’ αυτόν τον πρώτο καιρό να μας απασχόλησε ξανά ο έρωτάς μας. Τον παραμελήσαμε πολύ, λόγω υποχρεώσεων και οι δυο. Όταν κατεβήκαμε στην Αθήνα, πέσανε όλοι οι συνθέτες πάνω μας. Μας δίναν όλοι τραγούδια τους και δεν κάναμε τίποτε άλλο. Μόνο πρόβες όλη μέρα. Τραβιόμαστε στα σπίτια των συνθετών και κάναμε πρόβες. Όλα τα άλλα τα αφήσαμε», έλεγε ο Στέλιος Καζαντζίδης χρόνια αργότερα στον Θανάση Λάλα. Οι δυο τους στην Αθήνα από το Νοέμβριο του 1957 γνώρισαν την αποθέωση και ταξίδεψαν με τα τραγούδια τους στην Αμερική και την Ευρώπη τραγουδώντας στους Έλληνες της διασποράς.

• Ο γάμος τους τον Μάιο του 1964 έγινε ασφαλώς πρώτη είδηση όπως και ο χωρισμός τους τον Σεπτέμβριο του 1966, κάτι που σημάδεψε τον λαϊκό βάρδο για καιρό.

«Δεν ήξερα πού βρίσκομαι και πού πατάω. Όταν βγήκε το διαζύγιο και χωρίσαμε με τη Μαρινέλλα, πέρασα μέρες που δεν ήθελα να βάλω μπουκιά στο στόμα μου… Δεν με ένοιαζε αν θα φάω, πότε θα φάω και τι θα φάω. Τίποτε δεν με ένοιαζε», έλεγε με πάσα ειλικρίνεια ο Στέλιος Καζαντζίδης στη συνομιλία του με τον Θανάση Λάλα. Αιτία του διαζυγίου, όπως έλεγε και ο ίδιος ήταν η απόφασή του να αποσυρθεί από τα νυχτερινά κέντρα.

Στη συνέχεια η Μαρινέλλα προσπάθησε και κατάφερε ασφαλώς να χαράξει τη δική της πορεία στο τραγούδι κάνοντας επιτυχίες με τα «Σταλιά σταλιά» του Γιώργου Ζαμπέτα, το «Ανοιξε πέτρα» του Μίμη Πλέσσα, το «Πάλι θα κλάψω» του Νάκη Πετρίδη, «Κοίτα με στα μάτια» του Ακη Πάνου κ.α.

Στις ζωντανές της εμφανίσεις έδειξε το δρόμο για έναν άλλο τύπο διασκέδασης. Από «σεμνή και ταπεινή» δεύτερη φωνή καθισμένη δίπλα στον Καζαντζίδη, η Μαρινέλλα έκοψε το μαλλί της αγορίστικο, έδιωξε τις καρέκλες για τους τραγουδιστές και πλησίαζε το κοινό χορεύοντας και κάνοντας τα «θεατρικά» της με τις χαρακτηριστικές κινήσεις των χεριών της.

Παράλληλα, τον Ιούλιο του 1973 απέκτησε την κόρη της Τζωρτζίνα με τον πρωταθλητή ιππασίας, Φρέντυ Σερπιέρη.

Οι δυο τους δεν παντρεύτηκαν, ανήκουστο για την εποχή εκείνη και η Μαρινέλλα πολύ γρήγορα γνώρισε και συνδέθηκε με τον Τόλη Βοσκόπουλο που κι αυτός είχε μόλις χωρίσει από τη Ζωή Λάσκαρη.

Τον Δεκέμβριο του 1975 παντρεύτηκαν στο διαμέρισμά της στο Παγκράτι φορώντας τζιν παντελόνια. Ιστορία άφησαν τα τραγούδια στα οποία οι δύο σταρ ερμήνευσαν μαζί αλλά και στις κοινές εμφανίσεις τους στη σκηνή με τη χημεία τους να είναι ασυναγώνιστη. Ο Τόλης Βοσκόπουλος έτρεφε ιδιαίτερη αδυναμία στην κόρη της Μαρινέλλας αλλά το 1981 ήρθε ένα ακόμα διαζύγιο και για τους δύο.

Ο Βοσκόπουλος εγκαταστάθηκε σε καμπάνα του Αστέρα και η Μαρινέλλα έλεγε αργότερα: «Είχα μόνο σοβαρές σχέσεις που κρατούσαν χρόνια. Και όταν η Τζωρτζίνα ήταν 10 ετών και είχα πάρει διαζύγιο από τον Βοσκόπουλο -είχα ξεμπερδέψει για την ακρίβεια γιατί ο Τόλης δεν ήταν το πιο εύκολο αγόρι- αποφάσισα πως οι άντρες είχαν τελειώσει πια για μένα. Δεν ήθελα να δω πότε το παιδί μου κατσουφιασμένο από κάποιο αρνητικό σχόλιο που θα άκουγε για την προσωπική μου ζωή».

• Νωρίτερα, η Μαρινέλλα είχε πετύχει μια ακόμα τεράστια καλλιτεχνική επιτυχία συνεργαζόμενη με τον Κώστα Χατζή στο «Ρεσιτάλ».

Τραγούδια όπως τα «Τρελός ή παλικάρι», «Γλυκό της νιότης μου πουλί», «Όλος ο κόσμος είσ’ εσύ», «Σ’ αγαπώ», «Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει», «Η αγάπη όλα τα υπομένει», τραγουδιούνται έως και σήμερα και από τις νεότερες γενιές προκαλώντας ρίγη συγκίνησης κι ας έχουν περάσει σχεδόν 50 χρόνια από την ηχογράφησή τους. Σημειώνεται ότι το «Ρεσιτάλ» είναι ένας από τους δέκα πιο εμπορικούς ελληνικούς δίσκους με τις περισσότερες πωλήσεις.

Ακολούθησαν συνεργασίες με τον Αντώνη Στεφανίδη (Καρδούλα μου δε σε μαλώνω), τον Γιώργο Χατζηνάσιο (Καμιά φορά), τον Αλέξη Παπαδημητρίου (Είσαι παντού και πουθενά, Τολμώ), τον Τάκη Μουσαφίρη (Θέλω να τ’ ακούω) και πολλά άλλα.

Όσα κι αν πει κανείς για αυτή την σπουδαία προσωπικότητα και καλλιτέχνιδα δεν φτάνουν για να αποδώσουν τις συγκινήσεις και τις χαρές που έδωσε σε εκατομμύρια Έλληνες όλες αυτές τις δεκαετίες. Που ξεκίνησε από το μηδέν σε ένα ημιυπόγειο στη Θεσσαλονίκη και κατέκτησε κορυφές που μετρημένοι στα δάχτυλα ομότεχνοί της βίωσαν.

Με βαθιές ρίζες στο αμερικανικό ροκ (οι επιρροές του ήταν από τον Μπομπ Ντίλαν και τον Φρανκ Ζάπα) και την παράδοση των Βαλκανίων, δημιούργησε συνθέσεις με μοναδικό μουσικό «χρώμα», που συνοδεύουν στίχους πολιτικούς, συναισθηματικούς αλλά και συχνά σκωπτικούς.

Η δραστηριότητά του δεν περιορίστηκε στη μουσική. Έγραψε μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο και παρουσίασε εκπομπές στην τηλεόραση αφιερωμένες στο ελληνικό τραγούδι, μεταδίδοντας τη γνώση και το πάθος του για τη μουσική στις νεότερες γενιές.

Τα τραγούδια του κατέκτησαν αμέσως το κοινό, ήδη από την πρώτη δισκογραφική του δουλειά, το «Φορτηγό» (Lyra, 1966), και ακολούθησαν επιτυχίες όπως «Το περιβόλι του τρελού» (Lyra, 1969), «Μπάλλος» (Lyra, 1971), «Το βρώμικο ψωμί» (Lyra, 1972), «Δέκα χρόνια κομμάτια» (Lyra, 1975), «Happy day» (Lyra, 1976), «Αχαρνής» (Lyra, 1977), «Η ρεζέρβα» (Lyra, 1979) και «Τραπεζάκια έξω» (Lyra, 1983) μεταξύ άλλων.

Η Μαρίν Λεπέν έσπευσε να ενημερώσει το μέσο πως θα καταθέσει μήνυση κατά αυτών που μαγνητοσκόπησαν το βίντεο, για «κατάχρηση αδυναμίας» του πατέρα της.

Dispensé de procès, Jean-Marie Le Pen chante chez lui avec des néonazis

Le fondateur du parti a été filmé samedi à son domicile en compagnie de musiciens affiliés au groupuscule Blood & Honour.

Une enquête de @dodonatien 👉‍ https://t.co/ms5wPjuOMj pic.twitter.com/Rf11ZmlVN6

— Mediapart (@Mediapart) September 30, 2024

Ο Ζαν-Μαρί Λεπέν είναι μεταξύ των 27 που κατηγορούνται πως υπεξαίρεσαν ευρωπαϊκούς πόρους ως ευρωβουλευτές, προς όφελος του ακροδεξιού Εθνικό Μέτωπο (RN) που ίδρυσε ο ίδιος.

Η δίκη τους ξεκίνησε σήμερα, Δευτέρα και θα διαρκέσει έως τα τέλη Νοεμβρίου 2024, αν και λόγω ηλικίας, o 96χρονος Λεπέν δεν θα παραστεί μετά από έγκριση του δικαστηρίου.

Το πρότζεκτ «Playlist for Life» υποστηρίζει οικογένειες που ζουν με άνοια και ζήτησε από τον σερ Άλεξ Φέργκιουσον μία λίστα με τραγούδια, που θα ενισχύσει το σκοπό τους. Ο Σκωτσέζος τεχνικός δημιούργησε έτσι μία λίστα με τραγούδια σε στυλ Desert Island Discs, εμπνευσμένη από το Euro. Ο θρύλος της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, διάλεξε πολλά τραγούδια από τη μεταπολεμική εποχή που συνδέονται με την εφηβεία του στη Γλασκώβη για τη λίστα αναπαραγωγή μουσικής.

Γεννημένος το 1941, ο πρώην ποδοσφαιριστής και προπονητής, συμπεριέλαβε τραγούδια από τα παιδικά του χρόνια στο Γκόβαν της Γλασκώβης στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Playlist for Life», το οποίο υποστηρίζει οικογένειες που ζουν με άνοια.

Έρευνα διαπίστωσε ότι τα οφέλη από τη δημιουργία προσωπικής λίστας αναπαραγωγής είναι μειωμένο άγχος, βελτιωμένοι διαπροσωπικοί δεσμοί και ακόμη και μείωση της ανάγκης για φαρμακευτική αγωγή έως και 80%.

Ο σερ Άλεξ Φέργκιουσον είναι ο πιο επιτυχημένος προπονητής ποδοσφαίρου του Ηνωμένου Βασιλείου και η μουσική λίστα του περιλαμβάνει το «Moon River», από την ταινία «Breakfast At Tiffany’s», που κυκλοφόρησε το 1961 και συνδέεται με τους παλιότερους φίλους του.

Θυμήθηκε επίσης ότι ερμήνευσε όταν ήταν 17 ετών την επιτυχία του 1951 «It’s All In The Game», του Νατ Κινγκ Κόουλ, σε ένα χριστουγεννιάτικο πάρτι που διοργάνωσε η Queen’s Park FC.

«Αυτό το τραγούδι έχει μια ιδιαίτερα δυνατή μνήμη. Όταν ήμουν 17 ετών και έπαιζα για το Queen’s Park, διοργάνωναν έναν ετήσιο διαγωνισμό μπιλιάρδου, τον οποίο κέρδισα. Αλλά όταν πήγα να παραλάβω το βραβείο στον ετήσιο χριστουγεννιάτικο χορό, δεν μου το έδιναν αν δεν τραγουδούσα. Και αυτό ήταν το τραγούδι που τραγούδησα», ανέφερε.

Ο σερ Άλεξ Φέργκιουσον συμμετείχε στη δημιουργία λίστας με τραγούδια λόγω του Euro και είπε ότι ήταν «ευχάριστη και συγκινητική» διαδικασία και επέλεξε ακόμη το θεματικό τραγούδι «My Own True Love» του 1939 από την ταινία «Gone With The Wind» επειδή του θυμίζει διακοπές με την αείμνηστη σύζυγό του, Κάθι.

Μιλώντας για τη σημασία της μουσικής στη ζωή του και την οργάνωση «Playlist for Life» είπε: «Μουσική επένδυση είχαν πολλές σημαντικές στιγμές στη ζωή μου και είμαι στην ευχάριστη θέση να υποστηρίξω το “Playlist for Life”, το οποίο χρησιμοποιεί τη μουσική για να υποστηρίξει ανθρώπους που έχουν πληγεί από άνοια.

Επέλεξε επίσης το «The Way We Were» των Gladys Knight and the Pips, που χρονολογείται από το 1974, το «Dirty Old Town» του συγκροτήματος The Pogues και το «Danny Boy» ένα από τα πιο πολυτραγουδισμένα τραγούδια στον κόσμο, όπως αναφέρει.

Πρόκειται για την μεγαλύτερη τιμή που επιδαψιλεύει ο γερμανικός στρατός σε εκπρόσωπο της πολιτικής ηγεσίας. Στο τιμόνι της αναμετάδοσης η έμπειρη δημοσιογράφος Μπετίνα Σάουστεν, η οποία εδώ και χρόνια παρουσιάζει με σοβαρότητα και εγκυρότητα όλα τα μεγάλα πολιτικά γεγονότα της πρωτεύουσας συμπεριλαμβανομένων και όλων των εκλογικών αναμετρήσεων σε ομοσπονδιακό και τοπικό επίπεδο. Η Σάουστεν έχει κάνει πολλές συνεντεύξεις με την Μέρκελ, αλλά αυτήν την φορά ο ρόλος της είναι διαφορετικός. Αποχαιρετιστήριος.

Κύκνειο άσμα στην καγκελαρία

Η τελετή αποχαιρετισμού θα ξεκινήσει με ομιλία της Μέρκελ στους προσκεκλημένους, δηλαδή όλους τους υπουργούς και προέδρους της Δημοκρατίας, με τους οποίους συνεργάστηκε τα 16 χρόνια της καγκελαρίας της. Στη συνέχεια η Σάουστεν θα αναλύσει με τη βοήθεια του πολιτικού επιστήμονα Καρλ-Ρούντολφ Κόρτε την πολιτική κληρονομιά της. Ο αντισυνταγματάρχης Σβεν Χόμαν θα δώσει το έναυσμα για την έναρξη της μεγάλης στρατιωτικής εκδήλωσης με μπάντα του στρατού να παιανίζει, με στρατιώτες σε ειδικούς σχηματισμούς και και αναμμένους πυρσούς. Μια τελετουργία που έχει τις καταβολές της στον 16ο αιώνα. Οι στρατιωτικές φανφάρες έχουν γίνει και σε άλλους πολιτικούς αξιωματούχους στο παρελθόν, και κάπου προκαλούν ειρωνικά σχόλια για το εάν σε όλες τις περιπτώσεις έχουν νόημα. Το ενδιαφέρον ωστόσο επικεντρώνεται αυτήν την φορά σε μια σημαντική λεπτομέρεια. Η παράδοση θέλει τον ή την πολιτικό, στην οποία αποδίδεται αυτή η ύψιστη τιμή, να επιλέγει τρία τραγούδια της αρεσκείας της. Και εδώ κρύβεται η μεγάλη έκπληξη. Γιατί κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ποια θα επέλεγε η Μέρκελ, έτσι όπως την γνωρίσαμε επί 16 χρόνια με το συντηρητικό παρουσιαστικό της και σταθερή θαμώνα του ετήσιου Φεστιβάλ Βάγκνερ στο Μπαϊρόιτ στο πλευρό του συζύγου της.

Το πρώτο τραγούδι δεν αποτελεί έκπληξη. Πρόκειται για τον χορωδιακό εκκλησιαστικό ύμνο “Ύψιστε Θεέ, σε υμνούμε” του Γιόχεν Ρίγκερ. Λογικό, θα έλεγε κανείς, για την κόρη ενός ευαγγελικού πάστορα, που κατάφερε να φτάσει στα ανώτατα αξιώματα μέσα σε ένα ανδροκρατούμενο χριστιανικό κόμμα. Αλλά από την επόμενη επιλογή ξεκινούν τα ωραία. Πρόκειται για την αισθαντική μπαλάντα της Βερολινέζας Χίλντεγκαρντ Κνεφ (1925-2002) με τον τίτλο “Για μένα θέλω να βρέχει κόκκινα τριαντάφυλλα”. Η Κνεφ έκανε μεγάλη καριέρα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ήταν από τις λίγες Γερμανίδες ηθοποιούς που κατέκτησαν το Χόλυγουντ. Στα τηλεοπτικά σόου μιλούσε για τη σχέση της με την Μέριλν Μονρόε, τον Μάρλον Μπράντο και την Μαρλέν Ντίτριχ. Δεν ήταν όμως μόνο ηθοποιός και τραγουδίστρια, αλλά και συγγραφέας. Γνωστές έχουν μείνει οι ατάκες της όπως, “οι Γερμανοί άνδρες έχασαν έναν πόλεμο, τώρα θέλουν να τον κερδίσουν στην κρεβατοκάμαρα”.

Μνήμες Αν. Γερμανίας με την εκκεντρική Νίνα Χάγκεν

Το κείμενο του τραγουδιού που επέλεξε η Μέρκελ μαρτυρά στιγμές εφηβικών αμφισβητήσεων, αμφιταλαντεύσεων, αλλά και ώριμης αυτοεπιβεβαίωσης. “Στα 16, έλεγα μέσα μου, θέλω. Θέλω να είμαι μεγάλη, να κερδίσω. Να είμαι χαρούμενη, να μην λέω ποτέ ψέματα. Στα 16, έλεγα μέσα μου, θέλω. Θέλω τα πάντα ή τίποτα. Κι αργότερα είπα, θέλω να καταλάβω, να δω πολλά, να βιώσω, να συγκρατήσω. Και αργότερα είπα και πάλι, δεν θέλω να είμαι μόνη, αλλά να είμαι και ελεύθερη”. Ο μεγαλύτερος όμως αιφνιδιασμός προέρχεται από την επιλογή του τρίτου τραγουδιού. Έχει τίτλο “Ξέχασες το έγχρωμο φιλμ”, και έκανε τεράστια επιτυχία στην Ανατολική Γερμανία και όχι μόνο. Το ερμήνευσε η Νίνα Χάγκεν το 1974 με το συγκρότημα Automobil. H Χάγκεν γεννήθηκε στη συνοικία Φρίντριχσχαϊν του τότε Ανατολικού Βερολίνου, θεωρείται η νονά της πανκ και επηρέασε το γερμανικό New Wave. Το 1976 έπεσε από το ανατολικογερμανικό κομμουνιστικό καθεστώς σε δυσμένεια και βρήκε ευκαιρία να διαφύγει στη Δύση. Η φήμη της έκανε τον γύρο του κόσμου, Λονδίνο, Ν. Υόρκη, Ολλανδία. Το 1986 επέστρεψε στη Γερμανία.

Χάρη στις στιλιστικές επιλογές του Γάλλου σχεδιαστή μόδας Ζαν Πολ Γκοτιέ η Νίνα Χάγκεν έγινε ντίβα της πανκ ροκ. Το τραγούδι κάνει λόγο για ένα ευτυχισμένο ταξίδι στη Χίντενζε. Αλλά που τελικά λόγω κακών συγκυριών οι αναμνήσεις των διακοπών ήταν ασπρόμαυρες, όπως η καθημερινότητα στην πρώην Αν. Γερμανία. Με την επιλογή η Μέρκελ θέλει να υπενθυμίσει (FAZ) την εποχή της νιότης της και τη χώρα, στην οποία έζησε και δεν υπάρχει πια, όπως τουλάχιστον την ήξερε. Επιλογές που δείχνουν ευαισθησία, συναισθηματισμό, αυτοπεποίθηση επιλογών. Δεν παραδόθηκε στην κοινοτοπία κλασσικών μουσικών προτιμήσεων, όπως πχ. του πρώην καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ με το χιλιοπαιγμένο τραγούδι «My Way» του Φρανκ Σινάτρα, του πρώην υπουργού Άμυνας Φραντς Γιόζεφ Γιουνγκ με το «Time to say goodbuy» των Αντρέα Μποτσέλι και Σάρα Μπραϊτμαν ή του Χέλμουτ Κολ με την “Ωδή στη Χαρά” του Μπετόβεν. Η Μέρκελ κάνει τη (μουσική) ρήξη με τον συντηρητισμό που υπηρέτησε με τόση προσήλωση στα 16 χρόνια της θητείας της. Ποτέ δεν είναι αργά, και η απόσυρσή της από την ενεργό πολιτική μπορεί να γίνει αφορμή για να απελευθερωθεί από δεσμεύσεις. Είναι ωραία η ζωή και στη σύνταξη…

Πηγή: DW