Ο ίδιος εστίασε τόσο στο παράδειγμα της Ελλάδας, όσο και στο τι μπορούν να κάνουν οι κεντρικές τράπεζες για να αποσυμφορήσουν την κατάσταση.

Ξεχώρισε ως ερωτήματα την μακροπρόθεσμη αύξηση των τιμών, αλλά και τη μείωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας που σχετίζεται με την οικονομική δυσπροσιτότητα της κατοικίας, εξετάζοντας και ως παράδειγμα την Ελλάδα.

Oλόκληρη η ομιλία του Γιάννη Στουρνάρα

Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή συμμετέχω στην παρούσα συζήτηση στο πλαίσιο του Dubrovnik Economic Conference.

Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης έχει αναδειχθεί σε μία από τις καθοριστικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις της εποχής μας. Τόσο στις προηγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες, το κόστος της στέγασης αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, ασκώντας αυξανόμενες πιέσεις στα νοικοκυριά και απειλώντας τόσο την κοινωνική συνοχή όσο και την οικονομική αποτελεσματικότητα.

Στην καρδιά του ζητήματος βρίσκονται δύο θεμελιώδη ερωτήματα. Πρώτον, τι καθορίζει το «κατάλληλο» επίπεδο των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων, και πόσο επαρκής είναι στην παρούσα φάση η προσφορά κατοικιών; Δεύτερον, ποιες είναι οι γενικότερες επιπτώσεις της οικονομικής δυσπροσιτότητας της στέγασης στην ευρύτερη οικονομία, ιδίως στα αστικά κέντρα, που λειτουργούν ως πόλοι οικονομικής δραστηριότητας, καινοτομίας και προσέλκυσης ταλέντων; Πώς επηρεάζει αυτό το ζήτημα τις αγορές εργασίας, την παραγωγικότητα και τη μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη;

Ας αρχίσουμε με το πρώτο ερώτημα. Η μακροπρόθεσμη αύξηση των τιμών των κατοικιών δεν είναι κάτι ανεξήγητο. Εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τα θεμελιώδη μεγέθη της προσφοράς και της ζήτησης. Τα αυξανόμενα εισοδήματα των νοικοκυριών και ο συσσωρευμένος πλούτος έχουν ενισχύσει την αγοραστική δύναμη. Οι δημογραφικές αλλαγές — όπως η μείωση του μεγέθους των νοικοκυριών και η αστικοποίηση — έχουν εντείνει τη ζήτηση στις πόλεις. Παράλληλα, η προσφορά συχνά δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τη ζήτηση λόγω παραγόντων όπως το κόστος κατασκευής, η έλλειψη δομήσιμων ακινήτων, οι κανονισμοί χρήσεων γης και άλλοι περιορισμοί της δόμησης.

Η νομισματική πολιτική έχει διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο. Η παρατεταμένη περίοδος χαμηλών επιτοκίων αύξησε την ελκυστικότητα των ακινήτων ως επένδυση. Αν και τα χαμηλά επιτόκια δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, μπορούν επίσης να συμβάλουν σε αύξηση των επενδύσεων στην αγορά κατοικιών, μειώνοντας ταυτόχρονα τα κίνητρα αποταμίευσης σε ένα περιβάλλον χαμηλών αποδόσεων.

Μάλιστα, σε πολλές χώρες της Ευρώπης μεγάλο ποσοστό των αγοραπωλησιών ακινήτων δεν χρηματοδοτείται με στεγαστικά δάνεια. Αυτό σημαίνει ότι η ζήτηση κατοικιών ολοένα και περισσότερο τροφοδοτείται από τον συσσωρευμένο πλούτο και επενδυτικά κίνητρα, με αποτέλεσμα τα νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα να πλειοδοτούν έναντι των υπολοίπων, αποκλείοντας τα λιγότερο εύπορα νοικοκυριά από τις αγορές κατοικιών.

Ερχόμαστε τώρα στο δεύτερο ερώτημα, αυτό που αφορά τη μείωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας που σχετίζεται με την οικονομική δυσπροσιτότητα της κατοικίας. Όταν οι εργαζόμενοι αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος διαβίωσης κοντά στα κέντρα οικονομικής δραστηριότητας, η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού μειώνεται, οι κενές θέσεις εργασίας δεν καλύπτονται και η αύξηση της παραγωγικότητας περιορίζεται. Η οικονομική προσιτότητα της κατοικίας, επομένως, δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ζήτημα, αλλά και μακροοικονομικό.

Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να εξετάσουμε εν συντομία την περίπτωση της Ελλάδος, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των εξελίξεων.

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική αγορά κατοικιών παρουσιάζει ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης, ιδίως σε μητροπολιτικές περιοχές όπως η Αθήνα. Οι τιμές και τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά, αν και ο ρυθμός ανόδου τους έχει πρόσφατα κάπως μετριαστεί. Παράλληλα, η οικονομική προσιτότητα της κατοικίας έχει επιδεινωθεί, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση του κόστους στέγασης για τα ελληνικά νοικοκυριά να είναι από τις υψηλότερες στη ζώνη του ευρώ.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι τα υψηλά – αν και μειούμενα – ποσοστά ιδιοκατοίκησης δεν έχουν μεταφραστεί σε οικονομικά προσιτή στέγαση. Ένας βασικός λόγος είναι ότι τα εισοδήματα παραμένουν σχετικά χαμηλά, ενώ τα έξοδα που σχετίζονται με τη στέγαση — όπως το κόστος ενέργειας, συντήρησης και ανακαίνισης — έχουν αυξηθεί σημαντικά. Επιπλέον, μεγάλο μέρος του αποθέματος κατοικιών είναι γηρασμένο και ενεργειακά μη αποδοτικό, με αποτέλεσμα να αυξάνεται περαιτέρω το κόστος διαβίωσης.

Στην πλευρά της προσφοράς, τα προβλήματα που κληροδότησε η περασμένη δεκαετία είναι ακόμη ορατά. Η κατασκευαστική δραστηριότητα έχει ανακάμψει μόνο εν μέρει από την έντονη συρρίκνωση που υπέστη την περίοδο της οικονομικής κρίσης, ενώ οι επενδύσεις σε κατοικίες παραμένουν πολύ κάτω από τα προ της κρίσεως επίπεδα και τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ.

Ταυτόχρονα, το αυξημένο κόστος κατασκευής, η πολυπλοκότητα του ρυθμιστικού πλαισίου και οι καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών εξακολουθούν να περιορίζουν την προσφορά.

Η ζήτηση όμως παραμένει ισχυρή. Ενισχύεται όχι μόνο από εγχώριους παράγοντες — όπως η σταδιακή άνοδος του διαθέσιμου εισοδήματος τα τελευταία χρόνια, η βελτίωση των οικονομικών προσδοκιών και τα στοχευμένα μέτρα στήριξης της κατοικίας της κυβέρνησης — αλλά και από τις ξένες επενδύσεις, τις αυξημένες τουριστικές ροές στα αστικά κέντρα και την αντίληψη ότι το ακίνητο είναι ένα σχετικά ασφαλές περιουσιακό στοιχείο. Είναι σημαντικό ότι ένα αξιόλογο ποσοστό των συναλλαγών χρηματοδοτείται μέσω της αποταμίευσης των νοικοκυριών και όχι με τραπεζικό δανεισμό, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η ζήτηση κατοικιών δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στα επιτόκια, καθώς πολλοί αγοραστές χρησιμοποιούν τον συσσωρευμένο πλούτο τους για την απόκτηση ακινήτων αντί να προσφεύγουν σε τραπεζικό δανεισμό.

Οι κυβερνητικές πολιτικές στοχεύουν όλο και περισσότερο στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Μέτρα όπως τα προγράμματα επιδότησης στεγαστικών δανείων και ενοικίου, τα προσωρινά φορολογικά κίνητρα για τη μακροχρόνια μίσθωση κενών κατοικιών και τα κίνητρα για την ανακαίνιση ή την αξιοποίησή τους αποτελούν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση.

Υπάρχουν επίσης πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της κοινωνικής στέγασης μέσω της στρατηγικής αξιοποίησης δημόσιων περιουσιακών στοιχείων σε σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, οι πολιτικές αυτές χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν και οι πιέσεις στην προσιτότητα της στέγασης είναι πιθανό να συνεχιστούν βραχυπρόθεσμα.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η οικονομική προσιτότητα της στέγασης δεν αποτελεί μόνο κοινωνική και μακροοικονομική πρόκληση, αλλά επίσης αντικατοπτρίζει βαθύτερα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών και των επενδυτικών προτύπων των νοικοκυριών.

Στην περίπτωση της Ελλάδος, η στεγαστική επισφάλεια αναδεικνύεται όλο και περισσότερο ως παράγοντας που επηρεάζει τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές τάσεις. Η περιορισμένη πρόσβαση σε προσιτή στέγαση καθυστερεί τη δημιουργία νέων νοικοκυριών, ιδίως μεταξύ των νεότερων γενεών. Πολλοί νεαροί ενήλικες τελικά παραμένουν στην κατοικία των γονέων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι θα επιθυμούσαν, ενώ άλλοι αναβάλλουν ή επανεξετάζουν την απόφαση δημιουργίας οικογένειας.

Αυτό έχει ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις. Η συρρίκνωση και η γήρανση του πληθυσμού μειώνουν το μέγεθος του εργατικού δυναμικού, επιβαρύνουν το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό και αυξάνουν την πίεση στα δημόσια οικονομικά. Υπό την έννοια αυτή, η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αλληλεπιδρά άμεσα με τη δημογραφική βιωσιμότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα.

Επανερχόμαστε τώρα στο γενικότερο ερώτημα τι μπορούν να κάνουν οι κεντρικές τράπεζες σε ένα τέτοιο περιβάλλον.

Παραδοσιακά, η διαχείριση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης δεν αποτελεί άμεση αρμοδιότητα των κεντρικών τραπεζών. Πρωταρχική αποστολή τους είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, συμβάλλοντας παράλληλα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ωστόσο, καθώς η στέγαση επηρεάζει όλο και περισσότερο την ευρύτερη οικονομία, οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να παραμένουν εντελώς αδρανείς.

Μια βασική πρόκληση είναι ότι όταν η ζήτηση κατοικιών προέρχεται από αγοραστές που χρηματοδοτούν την αγορά ακινήτου με ίδια κεφάλαια ή έχουν ως κίνητρο την επένδυση, η συμβατική νομισματική πολιτική καθίσταται λιγότερο αποτελεσματική. Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να επηρεάσει σε περιορισμένο μόνο βαθμό την εν λόγω ζήτηση, ενώ ενδέχεται να προκαλέσει επιβράδυνση στην ευρύτερη οικονομία.

Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη μετάδοση της πολιτικής. Εάν οι μεταβολές των επιτοκίων δεν επηρεάζουν σημαντικά τη ζήτηση κατοικιών, ίσως χρειάζεται να εξεταστούν πρόσθετα εργαλεία ή συμπληρωματικές πολιτικές.

Από τη σκοπιά της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η μακροπροληπτική πολιτική μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Αν και πρωταρχικός σκοπός της είναι ο μετριασμός των συστημικών κινδύνων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα, ο κατάλληλος σχεδιασμός των μακροπροληπτικών μέτρων μπορεί επίσης να στηρίξει την οικονομική προσιτότητα της στέγασης με κοινωνικά ισορροπημένο τρόπο.

Ειδικότερα, τα μακροπροληπτικά μέτρα για τη δανειακή επιβάρυνση που εφαρμόζονται σε επίπεδο δανειολήπτη – όπως η επιβολή ορίων στον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) και τον δείκτη εξυπηρέτησης δανείου προς εισόδημα (DSTI) – αποσκοπούν στη διατήρηση συνετών πιστοδοτικών κριτηρίων και στην αποφυγή της υπερβολικής δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

Ταυτόχρονα, η διαμόρφωση των ορίων μπορεί να ενσωματώνει και ευρύτερες κοινωνικές παραμέτρους. Η πρόβλεψη πιο διευκολυντικών συνθηκών για τους δανειολήπτες που είναι αγοραστές για πρώτη φορά μπορεί να στηρίξει την πρόσβασή τους σε ιδιόκτητη κατοικία, ενώ η επιβολή αυστηρότερων ορίων για τη δεύτερη ή την επενδυτική κατοικία μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της κερδοσκοπικής ζήτησης και της απόκτησης οικιστικών ακινήτων με σκοπό την εκμίσθωση.

Επίσης, υπάρχει περιθώριο για στοχευμένη ευελιξία. Προσεκτικά σχεδιασμένες εξαιρέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες – όπως προγράμματα κοινωνικής κατοικίας ή εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης – μπορούν να συμβάλουν ώστε η μακροπροληπτική πολιτική να συμβαδίζει με ευρύτερους στόχους της δημόσιας πολιτικής χωρίς να υπονομεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Επιπλέον, τα μέτρα σε επίπεδο κεφαλαιακών απαιτήσεων, μεταξύ των οποίων το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας ή τα τομεακά αποθέματα ασφαλείας συστημικού κινδύνου, δύνανται να περιορίσουν την υπερβολική πιστωτική επέκταση στον τομέα της στεγαστικής πίστης στη φάση του πιστωτικού κύκλου όπου οι αυξήσεις των τιμών των ακινήτων οφείλονται όλο και περισσότερο στη μόχλευση. Μέσω της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα και της αποθάρρυνσης της ανάληψης υπέρμετρων κινδύνων, τα εργαλεία αυτά μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο βιώσιμη πορεία της αγοράς κατοικίας διαχρονικά.

Πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι υψίστης σημασίας. Μέσω της εμβάθυνσης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και της διεύρυνσης των εναλλακτικών επενδυτικών ευκαιριών, θα μπορούσε να περιοριστεί σταδιακά η διαρθρωτική προτίμηση για την ακίνητη περιουσία ως μέσο αποθεματοποίησης πλούτου, αμβλύνοντας έτσι τις επίμονες πιέσεις στις αγορές κατοικίας από την πλευρά της ζήτησης.

Τέλος, η αυξημένη διαφάνεια και οι ισχυρότερες δικλίδες ασφαλείας έναντι της χρήσης αδήλωτων κεφαλαίων στις αγοραπωλησίες ακινήτων μπορούν να συμβάλουν στην υγιέστερη λειτουργία της αγοράς και στον περιορισμό των πιέσεων από την πλευρά της ζήτησης που δεν δικαιολογούνται από τα θεμελιώδη μεγέθη.

Συγχρόνως, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν δύνανται να λύσουν το πρόβλημα αυτό από μόνες τους. Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης ουσιαστικά διαμορφώνεται από τις συνθήκες στην πλευρά της προσφοράς, από τη δημοσιονομική πολιτική και από διαρθρωτικούς παράγοντες. Η αύξηση της προσφοράς κατοικιών, η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των πολεοδομικών και χωροταξικών διαδικασιών και η καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της λύσης του προβλήματος.

Εξάλλου, το στεγαστικό ζήτημα δεν έχει να κάνει αποκλειστικά και μόνον με τιμές, αγορές ή εργαλεία πολιτικής, αλλά κυρίως με το κατά πόσον οι οικονομίες μας παρέχουν στην επόμενη γενιά μια αξιόπιστη προοπτική για το μέλλον. Αν η πρόσβαση σε προσιτή στέγη γίνεται όλο και πιο αβέβαιη, οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από την αγορά κατοικιών. Επηρεάζουν την παραγωγικότητα, την κοινωνική συνοχή και τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας.

Ως εκ τούτου, ο ρόλος των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των κεντρικών τραπεζών, δεν είναι να επιλύσουν το στεγαστικό ζήτημα μεμονωμένα, αλλά να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικές τους δεν έχουν ως παρενέργεια την ενίσχυση αυτών των ανισορροπιών και, όπου αυτό είναι εφικτό, να συμβάλουν σε μια πιο ισορροπημένη κατανομή των πόρων.

Εν τέλει, μια βιώσιμη οικονομία εξαρτάται όχι μόνο από τη σταθερότητα των τιμών, αλλά και από το αν εμπνέει σε αυτούς που θα διαμορφώσουν το μέλλον της μια αίσθηση σιγουριάς και ύπαρξης ευκαιριών.

Ειδικότερα υποστηρίζει ότι «επιχειρείται με αυτόν τον τρόπο άλλη μια απόπειρα επικοινωνιακής διαχείρισης των συνεπειών από τις υπέρμετρες επιβαρύνσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων οι οποίες προκύπτουν από τη λειτουργία του τραπεζικού τομέα».

Η κ. Αποστολάκη αναφέρει ότι «σε μια περίοδο έντονης ακρίβειας και αυξανόμενης υπερχρέωσης των νοικοκυριών λόγω των εσωτερικών και εξωτερικών εξελίξεων, η κυβέρνηση περιορίζεται σε μια τυπική συμμόρφωση και μάλιστα καθυστερημένη, αρνούμενη να αξιοποιήσει πλήρως τα εργαλεία που παρέχει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών».

Προσθέτει ότι «η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225 προβλέπει ένα ενισχυμένο πλαίσιο προστασίας, που περιλαμβάνει αυξημένη διαφάνεια, πλήρη ενημέρωση του καταναλωτή, κανόνες υπεύθυνου δανεισμού, μέτρα κατά της υπερχρέωσης και δυνατότητες επιβολής ανώτατων ορίων στο κόστος της πίστωσης, κατευθύνσεις που δεν υιοθετεί η κυβέρνηση». Συμπληρώνει ότι «την ίδια στιγμή τα επιτόκια καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα παραμένουν από τα υψηλότερα στην Ευρωζώνη, με το μέσο επιτόκιο νέων δανείων να φτάνει το 9,94% τον Δεκέμβριο του 2025, έναντι 7,15% στην Ευρωζώνη, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τα ελληνικά νοικοκυριά».

Σύμφωνα με την κ. Αποστολάκη «τη λύση στις δυσβάσταχτες επιβαρύνσεις των πολιτών δείχνουν οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ οι οποίες προβλέπουν μια σειρά από παρεμβάσεις όπως: κατάργηση αδιαφανών χρεώσεων (έξοδα δανείων και πιστοληπτικής αξιολόγησης), ενίσχυση της διαφάνειας στα επιτόκια ώστε να αποτραπούν φαινόμενα εκμετάλλευσης των καταναλωτών καθώς και αποτελεσματικές κυρώσεις για την προστασία τους».

«Θα υπάρχει κόφτης μεταξύ 30 -50% στις χρεώσεις των τραπεζών και πρόκειται για ποσοστό που ισχύει ως μέσος όρος στις περισσότερες χώρες ευρωζώνης», είπε ο Υπουργός Ανάπτυξης, εξηγώντας ότι η θέσπιση πλαφόν στο συνολικό κόστος αποπληρωμής των δανείων, έχει στόχο τον περιορισμό καταχρηστικών χρεώσεων και την προστασία των καταναλωτών από τον υπερδανεισμό. Στη χειρότερη, όπως είπε, περίπτωση θα απομένει για αποπληρωμή το 50%,  μαζί με τόκους, έξοδα δανείου και διάφορες προμήθειες.

Το φρενάρισμα στις ανατιμήσεις σχετικά με το πετρέλαιο diesel οδήγησε στην μικρότερη αύξηση τιμής σε σχέση με όλη την Ευρώπη, είπε ο κ. Θεοδωρικάκος.

«Πρέπει να παραταθεί το πλαφόν στις τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ, είπε ο Υπουργός Ανάπτυξης, αναφερόμενους στους σαρωτικούς ελέγχους στην αγορά αλλά και στην επέκταση των μέτρων στήριξης.

Αμέσως μετά θα ακολουθήσει και η καταβολή των συντάξεων στη δεύτερη ομάδα συνταξιούχων, οι οποίοι ωστόσο δεν θα πληρωθούν το ίδιο νωρίς, καθώς θα μπορούν να προχωρήσουν σε αναλήψεις από τα τραπεζικά μηχανήματα τη Δευτέρα το απόγευμα.

Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν και οι πληρωμές των επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ, ολοκληρώνοντας τον κύκλο των καταβολών. Όπως όλα δείχνουν, οι συντάξεις Μαρτίου θα καταβληθούν συνολικά πριν από την Καθαρά Δευτέρα, χωρίς καθυστερήσεις.

Ημερομηνίες για τις πληρωμές συντάξεων 

Συγκεκριμένα: 

• Την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις από τα τέως ταμεία Μη Μισθωτών ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, οι κύριες συντάξεις που απονεμήθηκαν από τη σύσταση του ΕΦΚΑ και μετά, με τον ν. 4387/2016, μέσω του ΟΠΣ-ΕΦΚΑ (συνταξιούχοι Μισθωτοί & Μη Μισθωτοί από 1.1.2017 και έπειτα) και όλες οι επικουρικές συντάξεις του ιδιωτικού τομέα (Μη Μισθωτών και Μισθωτών). Αυτό πρακτικά σημαίνει πως τα χρήματα θα είναι διαθέσιμα -με ανάληψη μέσω ΑΤΜ με χρεωστική κάρτα- μία εργάσιμη ημέρα πριν από την προαναφερόμενη ημερομηνία στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων. Και δεδομένου ότι η Καθαρά Δευτέρα είναι αργία, οι συντάξεις θα «φανούν» στους λογαριασμούς την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, με άλλα λόγια πριν από την Καθαρά Δευτέρα.  
• Την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026 θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των τέως Ταμείων Μισθωτών [ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΛΟΙΠΩΝ ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΩΝ (ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ), ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ] καθώς και οι κύριες και οι επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου. Και σε αυτή την περίπτωση φυσικά, τα χρήματα θα είναι διαθέσιμα μία εργάσιμη ημέρα πριν στους τραπεζικούς λογαριασμούς και συγκεκριμένα την Τετάρτη 25 του μήνα.  

Πότε θα καταβληθούν τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ 

Ο ΟΠΕΚΑ θα καταβάλει τις συντάξεις των Ανασφάλιστων Υπερηλίκων την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου. Η πίστωση των ποσών αυτών θα γίνει το απόγευμα της Πέμπτης 26 του μήνα. 

Την ίδια ημερομηνία θα καταβληθούν και όλα τα υπόλοιπα επιδόματα του Οργανισμού, δηλαδή τα προνοιακά – αναπηρικά επιδόματα, το επίδομα γέννας, το επίδομα ενοικίου, αλλά και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και άλλα. 

Και σε αυτή την περίπτωση φυσικά, τα χρήματα θα είναι διαθέσιμα -με ανάληψη μέσω ΑΤΜ με χρεωστική κάρτα- μία εργάσιμη ημέρα πριν από την προαναφερόμενη ημερομηνία στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων. Δηλαδή οι δικαιούχοι θα μπορούν να κάνουν ανάληψη των χρημάτων το απόγευμα της Πέμπτης 26 του μήνα. 

Πιο αναλυτικά, τα ποσοστό των κόκκινων δανείων στο τέλος Ιουνίου (β΄τριμήνο 2025) υποχώρησε στο 2,73% από 2,90% που ήταν στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Ωστόσο ο μέσος όρος των τραπεζών που βρίσκονται υπό την εποπτεία της ΕΚΤ (SSM) στο ίδιο διάστημα διαμορφώθηκε στο 1,90%.

Όσον αφορά στα υπόλοιπα βασικά μεγέθη των πιστωτικών ιδρυμάτων, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται πιο αποδοτικές από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο με κριτήριο την απόδοση επί των ιδίων κεφαλαίων. Ο συγκεκριμένος δείκτης (return on equity) των ελληνικών τραπεζών στο τέλος του δευτέρου τριμήνου του 2025 διαμορφώθηκε στο 13,2% ενώ στο σύνολο τους οι ευρωπαϊκές τράπεζες εμφανίζονται με δείκτη αποδοτικότητας 10,11%.

Ταυτοχρόνως, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες (Εθνική, Πειραιώς, Eurobank και Alpha Bank) οι οποίες βρίσκονται στο «ραντάρ του SSM του εποπτικού βραχίονα της ΕΚΤ – εμφανίζονται από τις πλέον επαρκώς κεφαλαιοποιημένες στην Ευρωζώνη καθώς ο σχετικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας (CET1) αυξήθηκε στο 16,09% από 15,88% που ήταν στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2025. Αντιστοίχως, στις ευρωπαϊκές τράπεζες ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στο 16,12% από 16%.

Τέλος, αναλογικά με τις καταθέσεις που διαθέτουν οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται να έχουν χορηγήσει πολύ λιγότερα δάνεια σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές. Συγκεκριμένα ο δείκτης των δανείων ως προς τις καταθέσεις των ελληνικών τραπεζών βρίσκεται μόλις στο 62,37 %. έναντι 102,16% που είναι στο σύνολο της Ευρωζώνης.

Στις 11.10 τοπική ώρα, ο δείκτης CAC 40 υποχωρούσε κατά 1,49%, μετά την πτώση του κατά 2% αμέσως μετά την ανακοίνωση της παραίτησης.

Η πτώση των τραπεζών αποδίδεται «100% σε αυτή την πολιτική απόφαση», δήλωσε ο Alexandre Baradez, υπεύθυνος αναλύσεων στην IG France.

Οι μετοχές των τραπεζών δεν άντεξαν στην αιφνίδια αύξηση των επιτοκίων δανεισμού της Γαλλίας που πέρασαν από το 3,51% χθες στο 3,61% λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση.

«Οι γαλλικές, αλλά επίσης και η ευρωπαϊκές τράπεζες βρίσκονται στο κόκκινο, διότι διακρατούν γαλλικό χρέος. Με την αύξηση των επιτοκίων των δεκαετών ομολόγων, οι επενδυτές επαναπροσδιορίζουν το ρίσκο τους», εξηγεί ο Alexandre Baradez.

«Αν το όριο του 3,60% ξεπερασθεί, το γαλλικό χρέος μπορεί να εκτεθεί σε μαζικές επιθέσεις, γεγονός που θα αυξήσει την νευρικότητα των αγορών», προειδοποιεί ο Antoine Andreani, διευθυντής έρευνας στην XTB France.

Το spread (διαφορά μεταξύ γερμανικών και γαλλικών επιτοκίων δανεισμού στις αγορές) έφθασε τις 89 μονάδες βάσης αμέσως μετά την ανακοίνωση της παραίτησης Λεκορνί, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο, έναντι 81 μονάδων βάσης χθες.

«Η παραίτηση του Λεκορνί βυθίζει την πολιτική σκηνή στην αβεβαιότητα. Οι επενδυτές φοβούνται την εκδήλωση ενός φαινομένου ντόμινο στην οικονομική και τη δημοσιονομική πολιτική», σχολιάζει ο Antoine Andreani.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2024, το χρέος ανήλθε σε 2.510,5 δισεκατομμύρια ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε 30.062 ευρώ κατά κεφαλήν, 669 ευρώ περισσότερα από το 2023. Το χρέος αφορά τις εκτός προϋπολογισμού οφειλές της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, των κρατιδίων, των δήμων και των κοινοτήτων και των ασφαλιστικών ταμείων προς τράπεζες και ιδιωτικές εταιρίες.

Στο τέλος του 2024 το χρέος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ήταν 1.732.7 δισεκατομμύρια ευρώ, κατά 2,1% αυξημένο σε σχέση με το 2023. Το χρέος, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, εκτοξεύθηκε κυρίως λόγω των δήμων, με 170,5 δισεκατομμύρια ευρώ και αύξηση κατά 10,3%.

Αντιθέτως, το συνολικό χρέος του κλάδου κοινωνικής ασφάλισης μειώθηκε κατά 73,9%, στα 10 εκατομμύρια ευρώ. «Πρωταθλητές» στο χρέος είναι οι δήμοι της Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας, ενώ ακολουθούν οι δήμοι της Έσσης και του Ζάαρλαντ. Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα επίπεδα χρέους καταγράφονται στους δήμους του Βρανδεμβούργου, της Θουριγγίας και της Σαξονίας.

Οι νέοι κανόνες αφορούν όλες τις τράπεζες και στοχεύουν στην εναρμόνιση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών σε αντικατάσταση του σημερινού που ισχύει σχεδόν μία δεκαετία.

Με το νέο πλαίσιο ισχυροποιείται ο ρόλος των Επιτροπών Εσωτερικού Ελέγχου που θα πρέπει να έχουν όλες οι τράπεζες και των Επιτροπών Διαχείρισης Κινδύνων. Πρόκειται για αναβάθμιση των κανόνων εσωτερικής διακυβέρνησης την οποία διαμόρφωσε η Τράπεζα της Ελλάδα ύστερα από διαβουλεύσεις που είχε με την Ελληνική Ένωση Τραπεζών προκειμένου να θωρακιστεί περαιτέρω το ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Ειδικότερα, θεσπίζονται κανόνες για την πρόληψη και αποτροπή περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων που αφορούν τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου των Τραπεζών καθώς και του προσωπικού τους. Μεταξύ άλλων οι νέοι αυστηρότεροι κανόνες αποσκοπούν στον εντοπισμό τέτοιων κινδύνων κατά την παροχή δανείων και τη διενέργεια άλλων συναλλαγών (χρηματοδοτική μίσθωση, αγοραπωλησία ακινήτων, εγγυήσεις) σε μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων και άλλα πρόσωπα συνδεδεμένα με αυτούς.

Όπως υπογραμμίζεται, στο νέο πλαίσιο οι τράπεζες μέσω των Επιτροπών Εσωτερικών Ελέγχων και Διαχείρισης Κινδύνων θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι αποφάσεις που αφορούν τη χορήγηση δανείων ή τη σύναψη άλλων συναλλαγών με μέλη του ΔΣ ή με πρόσωπα που συνδέονται μ αυτούς, λαμβάνονται με αντικειμενικούς όρους χωρίς αδικαιολόγητη επιρροή, όπως σε όλες τις άλλες περιπτώσεις της καθημερινής λειτουργίας τους σύμφωνα με κανόνες συνετής διαχείρισης.

Μάλιστα τα μέλη αυτά του ΔΣ που λαμβάνουν πιστώσεις ή τα πρόσωπα που είναι συνδεδεμένα μ’ αυτούς δεν θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων για τις πιστώσεις αυτές. Ειδικότερα θεσπίζονται πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας για τους λογαριασμούς που αφορούν γραμμές πίστωσης ( υπεραναλήψεις κά) προς τα μέλη του ΔΣ. Για περιπτώσεις όπου η πίστωση προς ένα μέλος του ΔΣ υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ το πιστωτικό ίδρυμα υποχρεούνται να παρέχει συγκεκριμένη πληροφόρηση προς την Τράπεζα της Ελλάδος που θα αφορά όχι μόνο το ποσό της πίστωσης αλλά και το ύψος των ανεξόφλητων πιστώσεων τράπεζας προς το ίδιο πρόσωπο

Οι νέοι κανόνες εποπτείας προβλέπουν επίσης τη θέσπιση διαδικασίας για την αναφορά παραβάσεων από το προσωπικό της τράπεζας. Οι συγκεκριμένες αναφορές θα γίνονται είτε μέσω της λειτουργίας κανονιστικής συμμόρφωσης, είτε της εσωτερικής επιθεώρησης, είτε μέσω ειδικής ανεξάρτητης γραμμής αναφοράς (whistleblowing) που υποχρεούνται να διαμορφώσει το πιστωτικό ίδρυμα. Και αυτό, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίζεται η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τόσο του υπαλλήλου που αναφέρει την παράβαση, όσο και του προσώπου το οποίο φέρεται να έχει ευθύνη για την παράβαση.

Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων θα λειτουργεί εκτάκτως και σε κάθε περίπτωση κάθε τρίμηνο. Σκοπός ο εντοπισμός χρηματοοικονομικών και μη κινδύνων. Μεταξύ άλλων πρόκειται για πιστωτικούς κινδύνους, κινδύνους αγοράς, ρευστότητας, συγκέντρωσης, τεχνολογίας, φήμης, νομικής φύσης, νομιμοποίησης εσόδων από οικονομικά εγκλήματα, χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και άλλες εγκληματικές δραστηριότητες, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και στρατηγικούς.

Ο υπουργός έθεσε ως βασικό ζητούμενο την ενίσχυση της διαφάνειας στις μισθωτικές συναλλαγές, επισημαίνοντας ότι τα επίσημα καταγεγραμμένα στοιχεία απέχουν σημαντικά από την πραγματικότητα.

«Συμφωνούμε, νομίζω, ότι το μέσο ενοίκιο στη χώρα δεν είναι 255 ευρώ», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εργαλεία που θα επιτρέψουν την ακριβή αποτύπωση της αγοράς.

Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για βελτίωση τόσο σε επίπεδο ταχύτητας όσο και αποτελεσματικότητας.

«Ως χώρα μπορούμε να κάνουμε πολύ περισσότερα, πολύ πιο γρήγορα», ανέφερε, κάνοντας λόγο για «τεράστιες αξίες που παραμένουν αναξιοποίητες».

Αναφερόμενος στη φορολόγηση των εισοδημάτων από ακίνητα, ο κ. Πιερρακάκης ξεκαθάρισε πως οποιαδήποτε επίσημη ανακοίνωση θα γίνει στο κατάλληλο χρονικό και θεσμικό πλαίσιο, παραπέμποντας στις παραδοσιακές εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Από τις ατελείωτες ουρές στα καταστήματα για την πραγματοποίηση εγχρήματων συναλλαγών, έχουμε περάσει σε μια νέα πραγματικότητα, όπου το σύνολο σχεδόν των συναλλαγών γίνονται πλέον εκτός φυσικού καταστήματος, μέσω εφαρμογών κινητού, ψηφιακών πορτοφολιών, internet banking και online γενικότερα περιβάλλοντος. Σήμερα, στα τραπεζικά καταστήματα μόνον ένας ελάχιστος αριθμός των συναλλασσόμενων, πραγματοποιεί τις συναλλαγές μέσω του παραδοσιακού γκισέ, με τον μέσο Έλληνα πολίτη να είναι πλέον εξοικειωμένος με τις ψηφιακές συναλλαγές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ψηφιακού μετασχηματισμού στον τραπεζικό τομέα αποτελεί η Alpha Bank, η οποία πλέον πραγματοποιεί το 98% των συναλλαγών της με πελάτες εκτός καταστήματος. Όπως ανέφερε στο 10ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών ο Chief Digital Officer της Τράπεζας, Μιχάλης Τσαρμπόπουλος, το ποσοστό αυτό ήταν 80% μόλις πριν λίγα χρόνια, ενώ πλέον οι πωλήσεις μέσω ψηφιακών καναλιών έχουν φτάσει το 32% το πρώτο τρίμηνο του 2025, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του Νότου (26%).

«Εντός του έτους, η Alpha Bank θα έχει ψηφιοποιήσει το σύνολο των καθημερινών συναλλαγών των πελατών της, οι οποίοι, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν θα χρειάζεται να επισκεφθούν κατάστημα για κάποια εργασία», σημείωσε ο κ. Τσαρμπόπουλος.

Ο αόρατος συνεργάτης

«Η Τράπεζα προσπαθεί να γίνει ένας αόρατος συνεργάτης σε κάθε ψηφιακή εμπειρία του πελάτη. Να προσφέρει εμπόριο όχι απλώς εύκολο, αλλά έξυπνο και ανθρώπινο», δήλωσε ο Γιάννος Ιωαννίδης, Chief of Retail Banking Products της Alpha Bank, μιλώντας στο ίδιο Φόρουμ. Η τάση είναι σαφής: η ψηφιοποίηση δεν αφορά μόνο τους νέους ή τους “τεχνολογικά ώριμους”. Όπως τόνισε ο κ. Ιωαννίδης, «το e-commerce είναι μια πολυγενεακή συνήθεια. Ο ψηφιακός πελάτης δεν έχει ηλικία – έχει προσδοκίες». Με αυτό το σκεπτικό, η Alpha Bank σχεδιάζει ψηφιακά ταξίδια που δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια, την ταχύτητα και την εμπειρία.

Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται και η πρόληψη της ψηφιακής απάτης, που αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Ιωαννίδη, βασική προτεραιότητα: «Η λέξη-κλειδί είναι η πρόληψη. Επενδύουμε συνεχώς σε συστήματα και σε συνεργασίες – όπως με τη Visa – για να προσφέρουμε ασφάλεια χωρίς να θυσιάζεται η εμπειρία του πελάτη».

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν σταματά στις συναλλαγές: επεκτείνεται και στον τρόπο που οργανώνονται εσωτερικά οι τράπεζες και στο πώς αναπτύσσουν οικοσυστήματα συνεργατών. Όπως ανέφερε ο κ. Τσαρμπόπουλος, η Alpha Bank συνεργάζεται με ένα τεχνολογικό κολοσσό από τις ΗΠΑ, ο οποίος εξ αφορμής των σχέσεων του με την Τράπεζα δημιούργησε μόνιμα γραφεία στην Ελλάδα. Συνεργάστηκε επίσης με startup Moveo.ai, για το λανσάρισμα του ψηφιακού βοηθού. Η Ελλάδα, σύμφωνα με την Alpha Bank, έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε περιφερειακό κόμβο τεχνογνωσίας, αξιοποιώντας την καινοτομία, τη δυναμική της εκπαίδευσης και την ψηφιακή της ωρίμανση.