Ωστόσο όπως επισημαίνεται στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημοσιοποίησε σήμερα η Τράπεζα της Ελλάδος, η παράταση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή για μεγάλο χρονικό διάστημα θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τη χρηματοοικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών στην Ελλάδα, καθώς και την ποιότητα χαρτοφυλακίου των τραπεζών και την επίτευξη των στόχων τους για πιστωτική επέκταση. Συνεπώς, αποτελεί προτεραιότητα η περαιτέρω θωράκιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και επιβάλλεται εγρήγορση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Όσον αφορά στις εξελίξεις τη χρονιά που μας πέρασε η Έκθεση επισημαίνει ότι οι ελληνικοί τραπεζικοί όμιλοι κατέγραψαν κέρδη μετά από φόρους και διακοπτόμενες δραστηριότητες ύψους 4,7 δισεκ. ευρώ, έναντι κερδών 4,2 δισεκ. ευρώ το 2024. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν η αύξηση των εσόδων από μη τοκοφόρες εργασίες και η μείωση των προβλέψεων για τον πιστωτικό κίνδυνο. Αρνητικά συνέβαλαν η μείωση των εσόδων από χρηματοοικονομικές πράξεις και η αύξηση των λειτουργικών δαπανών, κυρίως εξαιτίας της αύξησης των διοικητικών εξόδων.

Η κεφαλαιακή επάρκεια των ελληνικών τραπεζικών ομίλων παρέμεινε σε ικανοποιητικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, ο Δείκτης Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών της Κατηγορίας 1 (Common Equity Tier 1 ratio – CET1 ratio) σε ενοποιημένη βάση μειώθηκε σε 15,3% τον Δεκέμβριο του 2025, από 16% τον Δεκέμβριο του 2024, και ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου (Total Capital Ratio – TCR) υποχώρησε οριακά σε 19,7%, από 19,8% τον Δεκέμβριο του 2024.

Η ποιότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου των πιστωτικών ιδρυμάτων βελτιώθηκε. Τον Δεκέμβριο του 2025 ο λόγος των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) προς το σύνολο των δανείων διαμορφώθηκε σε 3,3% (από 3,8% τον Δεκέμβριο του 2024), καθώς η πιστωτική επέκταση συνδυάστηκε με μείωση των ΜΕΔ. Το ποσοστό αυτό είναι το χαμηλότερο από την ένταξη της Ελλάδος στη ζώνη του ευρώ και έχει συγκλίνει σημαντικά με τον μέσο όρο των σημαντικών τραπεζών στην Τραπεζική Ένωση.

Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος της Κυβέρνησης ήταν το πρωτογενές πλεόνασμα να διαμορφωθεί στο 3,7%. Η υπέρβαση του στόχου εφόσον πιστοποιηθεί και από την Eurostat την Τετάρτη, δημιουργεί στην Κυβέρνηση δημοσιονομικό χώρο προκειμένου να προχωρήσει στην λήψη μέτρων για την ανακούφιση των αρνητικών επιπτώσεων από τον πόλεμο στον Περσικό.

Σε συνέντευξη του που δημοσιεύτηκε χθες Κυριακή στην Καθημερινή ο διοικητής της ΤτΕ ανέφερε ότι απ’ ό,τι φαίνεται υπάρχει δημοσιονομικός χώρος προκειμένου η Κυβέρνηση να λάβει και νέα μέτρα στήριξης. «Κατά τις πληροφορίες μας ίσως είναι ακόμη μεγαλύτερος από αυτόν που πιστεύαμε μέχρι τώρα. Ίσως το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 να ξεπεράσει το 4,4% του ΑΕΠ. Η στήριξη, όμως, πρέπει να είναι συγκεκριμένη, προσωρινή και στοχευμένη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αναφορικά με τον πληθωρισμό ο κ. Στουρνάρας επεσήμανε ότι ο υψηλότερος κατά 1% πληθωρισμός στην Ελλάδα σε σχέση με την Ευρωζώνη είναι χρόνιο πρόβλημα. «Πλέον, έχουμε θετικό παραγωγικό κενό, υπάρχει ζήτηση που υπερκαλύπτει τις παραγωγικές δυνατότητες και αυτός είναι ο κύριος λόγος που ο πληθωρισμός είναι μεγαλύτερος. Υπάρχουν βέβαια και άλλοι λόγοι, κλάδοι όπου υπάρχει συγκέντρωση, άρα αυτό που συμβουλεύουμε την κυβέρνηση είναι να κοιτάξει το θέμα του ανταγωνισμού και πού υπάρχουν εμπόδια στην είσοδο επιχειρήσεων», επεσήμανε ο ίδιος.

Για τις φοροαπαλλαγές διευκρίνισε ότι η ΤτΕ δεν συστήνει στην κυβέρνηση να τις κόψει, αλλά να τις ξαναδεί και να εξετάσει αν είναι επαρκώς στοχευμένες.

Για παράδειγμα, όπως συμπλήρωσε, η ΤτΕ θεωρεί σκόπιμο οι φοροαπαλλαγές να είναι καλύτερα στοχευμένες με βάση τους κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους. ” Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε μια νέα Επιτροπή Γεωργακόπουλου και να ξαναδούμε το φορολογικό βάρος, συμπεριλαμβανομένων των φοροαπαλλαγών; Μιλάμε για μείωση του ΦΠΑ, ενώ αν λάβουμε υπόψη τις φοροαπαλλαγές στον ΦΠΑ, είναι ήδη μειωμένος”, επεσήμανε ο κ. Στουρνάρας.

Τρεις σημαντικοί παράγοντες:

• Η διαφορά στις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου με αυτή των αντίστοιχων γερμανικών έχει υποχωρήσει περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα (115 μονάδες βάσης) σε σύγκριση με το τέλος του α΄ τριμήνου του 2023, δηλαδή λίγο πριν αρχίσουν οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης να δίνουν την επενδυτική βαθμίδα.
• Το άμεσο όφελος από τη μείωση του κόστους δανεισμού για το ελληνικό δημόσιο είναι σημαντικό για τους φορολογούμενους, όπως είναι και για τις τράπεζες, που ανέκτησαν επίσης την επενδυτική βαθμίδα, και για μεγάλες επιχειρήσεις.
• Η διαθεσιμότητα κεφαλαίων με χαμηλότερο κόστος αυξάνει με τη σειρά της τις επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα συμβάλλοντας στη διατήρηση ενός σταθερού ρυθμού ανάπτυξης πάνω από το 2% τα τελευταία χρόνια.

Εκτός από τις ποσοτικές παραμέτρους, οι οίκοι αξιολόγησης λαμβάνουν υπόψη στη βαθμολογία τους – με αυξημένη βαρύτητα – και ποιοτικές αξιολογήσεις που σχετίζονται με δείκτες διακυβέρνησης.

Επομένως, «προκειμένου να επιταχυνθεί η πορεία προς τον στόχο αυτό, είναι σημαντικό να υπάρξουν επιπλέον βελτιώσεις, ειδικά στις θεσμικές παραμέτρους που υπεισέρχονται στις αξιολογήσεις», αναφέρει η ΤτΕ, προσθέτοντας ότι «η διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας και η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε θεσμούς, όπως η Δικαιοσύνη και η δημόσια διοίκηση, θεωρούνται καθοριστικοί παράγοντες, με απτά αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία».

Στην ανάλυσή της, η ΤτΕ εκτιμά αρχικά τις βαθμολογίες που δίνονται από τους τρεις μεγαλύτερους οίκους αξιολόγησης – Fitch, Moody’s και S&P – με βάση τα θεμελιώδη μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, από τα οποία προκύπτει το ποσοτικό σκέλος των πιστοληπτικών αξιολογήσεων.

Χρησιμοποιεί τις προβλέψεις των τριών οίκων για την τριετία 2025-2027 καθώς και τις προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών έως και το 2029. Οι τρεις μεγάλοι οίκοι αναμένουν θετικούς ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ για τα έτη 2026 και 2027, της τάξεως του 2%-2,3% για το 2026 και 1,9%-2,1% για το 2027. Με βάση τις παραδοχές του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού (ΠΔΠ) 2026-2029 του Υπουργείου Οικονομικών, αναμένεται σταδιακή επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς οι ρυθμοί ανάπτυξης αναμένεται να μειωθούν από 2,4% το 2026 σε 1,7% το 2027, 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029.

Για τα δημοσιονομικά μεγέθη, οι προβλέψεις των οίκων είναι σχετικά παρόμοιες και συγκλίνουν ότι θα συνεχισθούν τα πρωτογενή πλεονάσματα και η μείωση του χρέους την διετία 2026-2027. Με βάση τις προβλέψεις του ΠΔΠ, αναμένεται ότι ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει περίπου ισοσκελισμένος, δηλ. τα δημοσιονομικά έσοδα θα καλύπτουν τις δαπάνες. Έτσι, σε συνδυασμό με τις μειωμένες δαπάνες για τόκους, το υπουργείο Οικονομικών αναμένει μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους στο 119% του ΑΕΠ έως το τέλος του 2029, από περίπου 146% στο τέλος του 2025.

Η βελτίωση στον λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ θα συμβάλει αυξητικά στη συνολική βαθμολογία της ελληνικής οικονομίας κατά περισσότερο από μισή βαθμίδα και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της οικονομίας και τη μείωση της μεταβλητότητας του ΑΕΠ αναμένεται να οδηγήσουν σε βελτίωση του κρατικού αξιόχρεου περίπου κατά μία βαθμίδα, δηλαδή από BBB σε BBB+.

Εφόσον υπάρξει και σημαντική βελτίωση στις θεσμικές ή διαρθρωτικές παραμέτρους μέσω μεταρρυθμίσεων, το ελληνικό δημόσιο θα μπορεί να πάρει μία περαιτέρω βαθμίδα και να βρεθεί έτσι στην κατηγορία Α.

Οι μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν σε υψηλότερη βαθμολογία είναι σχετικές με τους δείκτες διακυβέρνησης που χρησιμοποιεί η Παγκόσμια Τράπεζα και λαμβάνονται υπόψη από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Ειδικότερα, αφορούν στο κράτος δικαίου, την πολιτική σταθερότητα και απουσία βίας, τον έλεγχο της διαφθοράς, την ποιότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, την αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα και την εκπροσώπηση και λογοδοσία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η εξέλιξη αυτή αντανακλά την μείωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο αγαθών καθώς η μείωση των εισαγωγών υπερέβη εκείνη των εξαγωγών σε απόλυτους όρους. Σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 3,4%, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές κατέγραψαν άνοδο κατά 2,7% (αύξηση 6,1% και 2,1% σε σταθερές τιμές αντίστοιχα).

Θετικές ήταν οι εξελίξεις στο μέτωπο του τουρισμού καθώς οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 4,1% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 12,0%, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί το πλεόνασμα στο Ισοζύγιο Υπηρεσιών στα 16,3 δισ. Ευρώ.

Τα έσοδα από τον τουορισμό έφθασαν το οκτάμηνο στα 16,7 δισ.ευρώ από 14,9 δισ.ευρώ πέρυσι.

Το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων – (το οποίο αντιστοιχεί στις ανάγκες της οικονομίας για χρηματοδότηση από το εξωτερικό) – συρρικνώθηκε σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024 και διαμορφώθηκε σε 6,0 δισ. ευρώ.

Στο Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού κατέγραψαν καθαρές ροές ύψους 2,3 δισεκ. ευρώ και οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, που αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, σημείωσαν καθαρές ροές ύψους 8,1 δισεκ. ευρώ. Εδικότερα τον Αύγουστο στις άμεσες ξένες επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν στη χώρα περιλαμβάνουν και την ανταλλαγή των μετοχών της Metlen Energy & Metals PLC για την απόκτηση των κοινών ονομαστικών μετοχών της Metlen Energy & Metals Α.Ε.

Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η άνοδος των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται στη διεύρυνση κατά 4,4 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε μετοχές επιχειρήσεων μη κατοίκων, η οποία αντισταθμίστηκε περίπου κατά το ήμισυ από την υποχώρηση κατά 2,7 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους αντανακλά κυρίως την άνοδο κατά 8,4 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος η αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος κατά περίπου 65%, αντανακλά τόσο την αύξηση των φορολογικών εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού στα 46,7 δισ. ευρώ έναντι 43,3 δισ. ευρώ πέρυσι, όσο και την αύξηση των δαπανών του στα 42,2 δισ. ευρώ από 38,8 δισ. ευρώ, αντιστοίχως,

Το αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης παρουσίασε πλεόνασμα 1,7 δισ. ευρώ έναντι πλεονάσματος 1,36 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024.

Πλεόνασμα επίσης ύψους 2 δις. ευρώ εμφάνισε ο Κρατικός Προϋπολογισμός έναντι ελλείμματος 929 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι.

Τέλος, η δαπάνη για τόκους που κατέβαλε ο Προϋπολογισμός για την εξυπηρέτηση του Δημοσίου Χρέους ήταν αυξημένη στα 6,1 δισ. ευρώ έναντι 5,8 δισ. ευρώ πέρυσι.

Τον ίδιο μήνα μείωση κατά 1,3 δισ. ευρώ παρουσίασαν οι καταθέσεις των επιχειρήσεων, έναντι μείωσης κατά 3,7 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε στο 9,4% από 10,0% τον προηγούμενο μήνα. Ειδικότερα, οι καταθέσεις των MXE μειώθηκαν κατά 1,2 δισ. ευρώ, έναντι μείωσης κατά 3,8 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Οι καταθέσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μειώθηκαν κατά 46 εκατ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 58 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, μειώθηκαν οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα κατά 1,7 δισ. ευρώ τον ίδιο μήνα του 2025, έναντι μείωσης κατά 4,7 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε στο 4,5% από 4,8% τον προηγούμενο μήνα.

Τέλος, αύξηση κατά 928 εκατ. ευρώ παρουσίασαν, τον ίδιο μήνα, οι καταθέσεις της γενικής κυβέρνησης, έναντι αύξησης κατά 463 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε στο 15,3% από -5,9% τον προηγούμενο μήνα.

Στο σκέλος των χορηγήσεων, η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις, το Φεβρουάριο του 2025, ήταν θετική κατά 1,438 δις ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1,424 δις ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής αυξήθηκε στο 16,5% από 15,9% τον προηγούμενο μήνα. Ειδικότερα, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων (ΜΧΕ) αυξήθηκε στο 16,7% από 15,9% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν θετική κατά 1,277 δις ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 876 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μειώθηκε στο 14,6% από 16,1% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν θετική κατά 161 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 548 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Αρνητική κατά 33 εκατ. ευρώ ήταν η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τους ιδιώτες και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, το Φεβρουάριο του 2025, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 144 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησής τους παρέμεινε αμετάβλητος στο -0,5%.

Συνολικά τον Φεβρουάριο του 2025, o ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε στο 10,5% από 10,0% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν θετική κατά 1,409 δισ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1, 671 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Τέλος η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τη γενική κυβέρνηση, ήταν αρνητική κατά 1,416 δισ. ευρώ, έναντι θετικής καθαρής ροής 290 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο -0,3% από 2,6% τον προηγούμενο μήνα.

Ταυτόχρονα ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός συναλλασσομενων χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση τις κάρτες πληρωμών ακόμη και για αγορές μικρής αξίας.

Ειδικότερα σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, που δημοσιοποιήθηκαν στην πρόσφατη έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, οι ενεργές κάρτες πληρωμών σε κυκλοφορία ανήλθαν σε 20,7 εκατ. στις 30 Ιουνίου 2024. Το ποσοστό συμμετοχής των χρεωστικών και πιστωτικών καρτών επί του συνόλου των καρτών πληρωμών δεν μεταβλήθηκε από τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και διαμορφώθηκε στο επίπεδο του 85% και 15%, αντίστοιχα.

Συναλλαγές με κάρτες πληρωμών

Ο συνολικός αριθμός και η συνολική αξία των συναλλαγών που πραγματοποιήθηκαν με κάρτες πληρωμών το πρώτο εξάμηνο του 2024 κινήθηκε σε υψηλά επίπεδα.

Συγκεκριμένα, ο αριθμός των συναλλαγών με κάρτες ανήλθε σε 1,185 δισεκ., παρουσιάζοντας αύξηση 2%, ενώ η αναλογούσα αξία διαμορφώθηκε στα 53 δισεκ. ευρώ.

Ο μέσος αριθμός συναλλαγών ανά κάρτα εμφανίστηκε αυξημένος στις 57, από 56 το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Οι χρεωστικές κάρτες που αποτελούν το κύριο υποκατάστατο των μετρητών, συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται ευρέως για συναλλαγές μικρής αξίας. Ο μέσος αριθμός συναλλαγών ανά χρεωστική κάρτα ανήλθε σε 62 συναλλαγές, από 61 το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Ο μέσος αριθμός συναλλαγών ανά πιστωτική κάρτα διατηρήθηκε αμετάβλητος στις 29 συναλλαγές.

Η μέση αξία συναλλαγών ανά κάρτα ανήλθε σε 2.542 ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά 2,5% συγκριτικά με το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στην αντίστοιχη μείωση της μέσης αξίας συναλλαγών ανά χρεωστική κάρτα κατά 2,5%, η οποία διαμορφώθηκε σε 2.760 ευρώ, από 2.831 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Η μέση αξία συναλλαγών ανά πιστωτική κάρτα μειώθηκε οριακά κατά 0,3% και διαμορφώθηκε σε 1.313 ευρώ, από 1.318 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Η μέση αξία ανά συναλλαγή για το σύνολο των καρτών μειώθηκε κατά 4,5% σε 44 ευρώ, από 46 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Η πτωτική τάση της μέσης αξίας ανά συναλλαγή των χρεωστικών και πιστωτικών καρτών αναδεικνύει την ολοένα μεγαλύτερη χρήση των καρτών πληρωμών για αγορές μικρής αξίας.

Περιστατικά απάτης στις συναλλαγές με κάρτες πληρωμών – Συνεχής μείωση

Ταυτόχρονα με την αύξηση της χρήσης των καρτών πληρωμών, με τις εκστρατείες ενημέρωσης των τελευταίων ετών μειώθηκαν και τα περιστατικά απάτης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι συναλλασσόμενοι θα πρέπει να εφησυχάζουν.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, στα περιστατικά απάτης στις συναλλαγές με κάρτες πληρωμών το πρώτο εξάμηνο του 2024 καταγράφηκε μείωση του απόλυτου αριθμού συναλλαγών απάτης κατά 6% σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Αντίστοιχα, ο δείκτης της αναλογίας του αριθμού των περιστατικών απάτης προς τον αριθμό των συναλλαγών μειώθηκε συγκριτικά με το προηγούμενο εξάμηνο κατά 7%, και αντιστοιχεί σε 1 συναλλαγή απάτης ανά 6.000 συναλλαγές ή 0,017%.

Σε ό,τι αφορά την αξία των συναλλαγών απάτης παρατηρείται απόλυτη μείωση κατά 3% σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Ταυτόχρονα, ο δείκτης της αναλογίας της αξίας των περιστατικών απάτης προς την αξία των συναλλαγών εμφανίζεται σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και εξακολουθεί να διατηρείται στο χαμηλό επίπεδο του 0,02% και αντιστοιχεί σε 1 ευρώ αξία απάτης ανά 4.800 ευρώ αξία συναλλαγών.

Αναλύοντας τα περιστατικά απάτης ανά δίαυλο συναλλαγής με κάρτες πληρωμών, δηλαδή (α) συναλλαγές σε τερματικά ΑΤΜ, (β) πληρωμές σε τερματικά POS και (γ) εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς τη φυσική παρουσία της κάρτας (card not present – CNP), προκύπτει ότι το υψηλότερο ποσοστό απάτης εξακολουθεί να αφορά τις εξ αποστάσεως συναλλαγές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το πρώτο εξάμηνο του 2023 ο δείκτης της αναλογίας του αριθμού και της αξίας των περιστατικών απάτης προς τον αριθμό και την αξία των συναλλαγών στα κράτη μέλη του Ενιαίου Οικονομικού Χώρου ήταν 0,015% και 0,031% αντίστοιχα.

Ενημέρωση του συναλλακτικού κοινού

Ουσιαστικό ρόλο στην μείωση της απάτης είχαν και οι εκστρατείες ενημέρωσης εκ μέρους της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών (ΕΕΤ), με την τελευταία καμπάνια, σε συνεργασία με την Mastercard, να έχει ως κεντρικό μήνυμα «Κάποιες Ειδοποιήσεις είναι Καλύτερο να τις Αγνοείς».

Παρά το γεγονός ότι οι απάτες με τα σύγχρονα μέσα ηλεκτρονικών συναλλαγών εμφάνισαν περαιτέρω μείωση, οι ελληνικές τράπεζες έκριναν αναγκαία τη συνεχή ενημέρωση των συναλλασσόμενων για τις νέες τυπολογίες απάτης που εφαρμόζουν οι δράστες, αλλά και ενδεδειγμένους τρόπους προστασίας από αυτές. Οι συστηματικές αυτές προσπάθειες των μελών της ΕΕΤ και η διαρκής τους επαγρύπνηση στην ενημέρωση του συναλλακτικού κοινού απέδωσαν καρπούς, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος τόσο για τις απάτες με κάρτες πληρωμών όσο και για τις απάτες με μεταφορές πίστωσης οι οποίες, στο τέλος του 2023, μειώθηκαν κατά 38% σε αριθμό και κατά 72,5% σε αξία σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

Οι συχνότερες μορφές απάτης

Οι συχνότερες μέθοδοι, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της ΕΕΤ, περιλαμβάνουν την απάτη μέσω τηλεφωνικής κλήσης (Vishing), μέσω email (Phishing) και μέσω SMS (Smishing).

Συνήθως ο χρήστης λαμβάνει τηλεφωνικές κλήσεις, ψεύτικους ψηφιακούς συνδέσμους (links) ή απατηλά sms, με αληθοφανή χαρακτηριστικά (π.χ. λογιστήριο δήμου, επωνυμία ή λογότυπο τράπεζας ή άλλου ιδιωτικού οργανισμού ή δημόσιου φορέα).

Η απάντηση σε αυτές τις τηλεφωνικές κλήσεις ή η επίσκεψη σε αυτούς τους συνδέσμους μπορεί να οδηγήσει σε επιζήμιες ενέργειες, όπως την αποκάλυψη ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων και κωδικών ασφαλείας, την αποστολή χρηματικών ποσών για υποτιθέμενη αγορά ή ακόμα και την εγκατάσταση κακόβουλου λογισμικού σε συσκευές.

Για τον σκοπό της καμπάνιας δημιουργήθηκαν ισάριθμα τηλεοπτικά σποτ που καλύπτουν και τα 3 είδη ηλεκτρονικής απάτης.

Με την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τις δόλιες ηλεκτρονικές τακτικές, αναπτύσσεται μια κουλτούρα κυβερνοασφάλειας, όπου ιδίως ο καταναλωτής, αλλά και η επιχείρηση μαθαίνουν να εντοπίζουν τις κακόβουλες επιθέσεις με τη μορφή ειδοποιήσεων, τις οποίες είναι καλύτερο να αγνοούν για την προστασία τους.

Η τελευταία αυτή καμπάνια αποτέλεσε συνέχεια της προηγούμενης αντίστοιχης πρωτοβουλίας «Μία παύση αρκεί» που στόχευε στην ενημέρωση του συνόλου του πληθυσμού και ολοκληρώθηκε τον Φεβρουαρίου 2024.

Στο ίδιο πλαίσιο και η πρόσφατη ενημερωτική εκστρατεία της Τράπεζας της Ελλάδος με θέμα τις ασφαλείς πληρωμές και την προστασία από τις ηλεκτρονικές απάτες.

Οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται αναλυτικά για τα διάφορα είδη ηλεκτρονικής απάτης από την ιστοσελίδα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών και της Τράπεζας της Ελλάδος.

Ωστόσο, η εισερχόμενη τουριστική κίνηση ανήλθε στο 30% εκείνης του αντίστοιχου επταμήνου του 2019, όταν ο αριθμός των τουριστών είχε ξεπεράσει τα 15,080 εκατομμύρια.

Τον Ιούλιο η εισερχόμενη τουριστική κίνηση, πάντα σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, παρουσίασε αύξηση κατά 240% σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2020, με αποτέλεσμα ο αριθμός των τουριστών που επισκέφθηκαν τη χώρα μας να φθάσει τα 2,815.000, επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου στο 50% της εισερχόμενης τουριστικής κίνησης τον Ιούλιο του 2015. Οι εισπράξεις του Ιουλίου, συμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, διαμορφώθηκαν σε επίπεδο 61,4% εκείνων του Ιουλίου του 2019.

Τι συμβαίνει με το ρήγμα της Πάρνηθας – Η απάντηση του Γερ.Παπαδόπουλου

Στο επτάμηνο πάντως, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε μείωση κατά 889 εκατ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020 και διαμορφώθηκε σε 7,0 δισεκ. ευρώ.

Η αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών οφείλεται στη μεγαλύτερη αύξηση των εισαγωγών έναντι των εξαγωγών σε απόλυτα μεγέθη. Αναλυτικότερα, οι εξαγωγές σημείωσαν αύξηση κατά 29,6% και 13,9% σε τρέχουσες και σταθερές τιμές αντίστοιχα και οι εισαγωγές σημείωσαν αύξηση κατά 25,4% σε τρέχουσες τιμές και 7,9% σε σταθερές τιμές.

Ειδικότερα, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν περίπου με τον ίδιο ρυθμό δηλαδή κατά 23,7% και 23,4%, αντίστοιχα σε τρέχουσες τιμές, ενώ σε σταθερές τιμές αυξήθηκαν κατά 19,6% και 22,1% αντίστοιχα.

Η αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών οφείλεται πρωτίστως στη βελτίωση του ισοζυγίου ταξιδιωτικών υπηρεσιών, αλλά και, σε μικρότερο βαθμό, του ισοζυγίου λοιπών υπηρεσιών, η οποία όμως αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου μεταφορών. Οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 51,4%, ενώ οι σχετικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 139,7% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2020, αντιπροσωπεύοντας το 37,1% των εισπράξεων του 2019.

Στο Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών συναλλαγών στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού σημείωσαν αύξηση κατά 726 εκατ. ευρώ και οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, που αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, κατέγραψαν αύξηση κατά 2,8 δισεκ. ευρώ.

Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται κυρίως στην αύξηση κατά 14,5 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους οφείλεται στην αύξηση κατά 1,3 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε μετοχές ελληνικών επιχειρήσεων και κατά 938 εκατ. ευρώ σε τοποθετήσεις μη κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου.