Η Μόσχα έχει απορρίψει τις κατηγορίες των ευρωπαϊκών δυνάμεων για επιθέσεις, λέγοντας ότι η Δύση υποδαυλίζει την αντιρωσική παράνοια.

«Χάρη στην πραγματικά λαμπρή δράση των υπηρεσιών μας… συλλάβαμε έναν Ρώσο πολίτη που είχε στρατολογηθεί από τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών», δήλωσε ο Τουσκ.

Ο Ρώσος θα σκότωνε έναν άνδρα που είχε ουκρανικό και αμερικανικό διαβατήριο, δήλωσε ο Τουσκ, χωρίς να δώσει περισσότερες πληροφορίες για την ταυτότητά του.

«Την τελευταία στιγμή, χάρη στη δράση της Υπηρεσίας Εσωτερικής Ασφάλειας και της αστυνομίας, καταφέραμε να αποτρέψουμε αυτήν την εκτέλεση, αυτήν την επίθεση», πρόσθεσε ο Τουσκ.

Τον Ιούνιο, ένας Ρώσος καλλιτέχνης που ασκούσε κριτική στον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στην πόλη Μπιάλα Ποντλάσκα της ανατολικής Πολωνίας, δήλωσαν οι εισαγγελείς.

Η Πολωνία λέει ότι ο ρόλος της ως κόμβου για στρατιωτικές και άλλες προμήθειες προς τη γειτονική Ουκρανία την έχει καταστήσει στόχο ρωσικής κατασκοπείας και επιθέσεων.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών καταδικάζει το περιστατικό στην Πολωνία, όπου, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, ρωσικός πύραυλος κατέπεσε σε χωράφι με αποτέλεσμα να ανοίξει ένας τεράστιος κρατήρας 10 μέτρων, χωρίς πάντως να αναφερθούν υλικές ζημιές ή τραυματισμοί.

«Η Ελλάδα καταδικάζει τα ρωσικά χτυπήματα που αφαιρούν ζωές πολιτών στην Ουκρανία, καθώς και την παραβίαση του Πολωνικού – επομένως και του ευρωπαϊκού – εναέριου χώρου», αναφέρεται σε μια ανάρτηση του ελληνικού ΥΠΕΞ.

«Οποιαδήποτε παραβίαση κρατικών συνόρων αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και είναι απαράδεκτη. Εκφράζουμε την πλήρη αλληλεγγύη μας προς την Πολωνία, εταίρο μας στην ΕΕ και σύμμαχό μας στο ΝΑΤΟ», προστίθεται σε επόμενη ανάρτηση.

Πύραυλος κοντά σε χωράφι στο χωριό Ταρνάβα Κολόνια

Σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, ο πύραυλος κατέπεσε τα ξημερώματα της Πέμπτης σε χωράφι κοντά στο χωριό Ταρνάβα Κολόνια, περίπου 100 χιλιόμετρα από τα ουκρανικά σύνορα, την ώρα που η Ρωσία εξαπέλυε μαζική επίθεση εναντίον της πόλης Λβιβ. Από την πρόσκρουση δημιουργήθηκε κρατήρας διαμέτρου περίπου 10 μέτρων.

Σε έκτακτη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Λούμπλιν, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ανέφερε ότι οι ενδείξεις συγκλίνουν στο πως το αντικείμενο ήταν ρωσικός πύραυλος τύπου Kh-101, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι Αρχές περιμένουν τα αποτελέσματα των ερευνών για να επιβεβαιώσουν με βεβαιότητα τον τύπο του πυραύλου και την προέλευσή του.

Νωρίτερα, ο υπηρεσιακός υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, υποστήριξε ότι πύραυλος cruise Kh-101 εισήλθε στον πολωνικό εναέριο χώρο κατά τη διάρκεια της μεγάλης ρωσικής επίθεσης, κάνοντας λόγο για παραβίαση του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ.

«Ουγγαρία, Πολωνία, Ευρώπη ξανά ενωμένες! Ένδοξη νίκη, αγαπητοί φίλοι!» ανέφερε ο κ. Τουσκ μέσω X, προσθέτοντας στα ουγγρικά: «Ruszkik haza!» («Ρώσοι σπίτια σας!»).

Ο Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος είχε διατελέσει και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ανέφερε ότι «όλα μοιάζουν με το ονειρικό σχέδιο του Πούτιν», με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει μια μεγάλη ενεργειακή κρίση λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

«Η απειλή διάλυσης του ΝΑΤΟ, η χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, μια τεράστια ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, η διακοπή της βοήθειας προς την Ουκρανία και το μπλοκάρισμα του δανείου προς το Κίεβο από τον Όρμπαν», έγραψε ο Τουσκ στα social media, απαριθμώντας όσα, κατά τον ίδιο, ωφελούν τον Πούτιν.

Αν και ο Τουσκ δεν ανέφερε ρητά τις ΗΠΑ στην ανάρτησή του, τα σχόλιά του έγιναν μετά την απειλή του Τραμπ να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ, επειδή οι σύμμαχοι δεν στήριξαν τον πόλεμό του κατά του Ιράν.

Ο Τουσκ δήλωσε ότι η σύγκρουση μπορεί να ξεσπάσει μέσα σε «λίγες, δώδεκα ή αρκετές ώρες» και ότι «η εκκένωση μπορεί να μην είναι πλέον επιλογή».

«Σας παρακαλώ, πάρτε το σοβαρά. Έχουμε άσχημες εμπειρίες στο παρελθόν με ανθρώπους που αγνόησαν αυτές τις προειδοποιήσεις. Γι’ αυτό, θέλω να το τονίσω για άλλη μια φορά: εγκαταλείψτε αμέσως το Ιράν ή ακυρώστε τα ταξιδιωτικά σας σχέδια. Αν ξεσπάσει έντονη σύγκρουση, κανείς δεν θα μπορεί να σας εγγυηθεί μια διέξοδο», ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να δείχνει αδύναμη. Ο Ντόναλντ Τουσκ προειδοποιεί ότι ο κατευνασμός απέναντι σε εχθρούς ή ακόμα και σε συμμάχους δεν φέρνει αποτελέσματα, αλλά μόνο ταπείνωση. Στην εποχή γεωπολιτικών εντάσεων, από τη Γροιλανδία μέχρι το ΝΑΤΟ, η Ευρώπη οφείλει να δείξει αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, υπερασπίζοντας τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη.

Ο κατευνασμός αποτελεί πάντα ένδειξη αδυναμίας και η Ευρώπη δεν επιτρέπεται να είναι αδύναμη, ούτε απέναντι στους εχθρούς της ούτε απέναντι στους συμμάχους της, υπογράμμισε σήμερα ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένη χώρα.

«Ο κατευνασμός δεν οδηγεί σε αποτελέσματα, παρά μόνο σε ταπείνωση», ανέφερε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, συμπληρώνοντας πως στην παρούσα φάση είναι επιτακτική ανάγκη η Ευρώπη να δείξει αυτοπεποίθηση.

Σε ό,τι αφορά το τι έχει απομείνει προκειμένου να μετουσιωθεί η συμφωνία, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας τόνισε πως ακόμη χρειάζονται «πολλές ώρες όλο και πιο τεχνικών συζητήσεων». Ωστόσο είπε ότι ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα το headroom, που δεν έγινε αποδεκτός με ενθουσιασμό, δεν θα χρησιμοποιηθεί επί σκοπού αποζημιώσεων, όπως θα γίνει με την εξέταση του δανείου με βάση τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Τόνισε δεν ότι περισσότερο θα επιδιώξουμε να δώσουμε εγγυήσεις στις χώρες που κινδυνεύουν περισσότερο, όπως το Βέλγιο, για να αισθανθούν ότι αυτές οι εγγυήσεις είναι σοβαρές».

«Είναι βέβαιο ότι επιζητούμε μία τομή και τομή σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν ότι αξίζει να προσπαθήσουμε και ότι η χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την Ουκρανία θα είναι δικαιολογημένη και θετική για την Ευρώπη, αλλά ορισμένες χώρες θα αγωνιστούν μέχρι το τέλος για να μεγιστοποιήσουν τις εγγυήσεις για τους εαυτούς τους», δήλωσε ο Τουσκ στους δημοσιογράφους.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός ανέφερε ακόμα πως «αυτή η δήλωση ότι όλοι θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την Ουκρανία έγινε και δεν πιστεύω ότι θα υπαναχωρήσει κάποιος». Επιπλέον, μίλησε για κλίμα συναίνεσης κατά το διάλειμμα των εργασιών της συνόδου.

Σπύρος Σιδέρης

Την ώρα που η Ουκρανία παραμένει στο επίκεντρο της γεωπολιτικής καταιγίδας, ο άξονας Βερολίνου–Βαρσοβίας μοιάζει να δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ, εγκλωβισμένος σε ένα μείγμα ιστορικής μνήμης, εθνικών αφηγημάτων και πραγματιστικών διλημμάτων.

Σε αυτό το σκηνικό, η πρόσφατη συνάντηση των δύο ηγετών στο Βερολίνο –που είχε σχεδιαστεί ως μήνυμα ενότητας και συντονισμού– εξελίχθηκε σε ένα φόρουμ όπου το παρελθόν διεκδίκησε πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι τόνοι έμειναν συγκρατημένοι, όμως το υπόγειο ρεύμα της διαφωνίας ήταν εμφανές και οι πολιτικές δηλώσεις φόρτισαν ακόμη περισσότερο μια ήδη εύθραυστη σχέση.

Η ιστορία που δεν τελειώνει ποτέ

Ο Φρίντριχ Μερτς, επιδιώκοντας να τηρήσει προσεκτικές ισορροπίες, δήλωσε πως η Γερμανία «πρέπει να κρατά ζωντανές τις μνήμες, ακόμη και τις επώδυνες». Η φράση ήταν προσεκτικά μελετημένη, όμως ο Ντόναλντ Τουσκ, πιεσμένος από την αξιωματική αντιπολίτευση του συντηρητικού PiS, υιοθέτησε έναν πιο αιχμηρό τόνο: «Η Πολωνία δεν έχει αποζημιωθεί ούτε για τις απώλειες ούτε για τα εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής».

Το θέμα των επανορθώσεων δεν είναι καινούργιο. Το προηγούμενο συντηρητικό-εθνικιστικό κυβερνητικό σχήμα της Βαρσοβίας είχε απαιτήσει 1,3 τρισεκατομμύρια ευρώ. Η Γερμανία απαντούσε μονότονα πως το ζήτημα «έχει ρυθμιστεί νομικά». Όμως τώρα, ο Τουσκ –ο οποίος μετά τις εκλογές του 2023 είχε αποφύγει να σηκώσει τη σημαία της διεκδίκησης– φαίνεται να επανέρχεται, προβάλλοντας την ίδια επιχειρηματολογία με το PiS: ότι η Πολωνία δεν είχε πραγματική ελευθερία απόφασης τη δεκαετία του ’50, καθώς βρισκόταν υπό σοβιετικό έλεγχο.

Πέρα από τη νομική διάσταση, το ζήτημα έχει ισχυρή συμβολική φόρτιση. Η γερμανική κυβέρνηση επιχείρησε να κάνει κινήσεις καλής θέλησης: επίσπευση της ανέγερσης μνημείου για τα πολωνικά θύματα του ναζισμού στο Βερολίνο, επιστροφή κλεμμένων πολιτιστικών θησαυρών και «διερεύνηση επιλογών» για ενίσχυση των λίγων πλέον επιζώντων της εποχής. Για τον Τουσκ, όμως, ο χρόνος τελειώνει: «Όταν το συζητούσα με τον Όλαφ Σολτς, οι επιζώντες ήταν 60.000. Σήμερα είναι 50.000».

Πολιτική πίεση και λαϊκά συναισθήματα

Η πολωνική κοινή γνώμη είναι σαφής: μόλις το ένα τρίτο δηλώνει συμπάθεια προς τη Γερμανία. Τα χρόνια της ακροδεξιάς και εθνικιστικής ρητορικής έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα. Ο Τουσκ, παρά την ευρωπαϊκού προσανατολισμού πολιτική του ταυτότητα, γνωρίζει πως κάθε «ήπια» στάση έναντι του Βερολίνου μπορεί να εργαλειοποιηθεί από το PiS και την ακροδεξιά Konfederacija, που τον παρουσιάζουν ως πολιτικό «δεύτερης κατηγορίας» στις ευρωπαϊκές διεργασίες.

Ενδεικτικό είναι το συμβολικό επεισόδιο κατά το πρόσφατο ταξίδι τεσσάρων Ευρωπαίων ηγετών στο Κίεβο, όταν ο Μερτς, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κιρ Στάρμερ ταξίδεψαν σε διαφορετικό βαγόνι από τον Τουσκ. Η εξήγηση ήταν τεχνική, αλλά ο αντίκτυπος πολιτικός – και αξιοποιήθηκε άμεσα στην προεκλογική σύγκρουση.

Επιπλέον, στη Γερμανία, η συζήτηση για την Πολωνία συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα. Η «ασυμμετρία ενδιαφέροντος», όπως την περιγράφουν ειδικοί, βαραίνει ψυχολογικά και ενισχύει την πολωνική ανασφάλεια. Και όσο οι πόλοι της πολιτικής σκηνής στη Βαρσοβία τροφοδοτούν την καχυποψία, το δίπολο αντιγερμανισμού–αντιπολωνισμού βρίσκει εύφορο έδαφος.

Ο ουκρανικός παράγοντας

Παρά την ένταση, οι δύο πλευρές παραμένουν απολύτως συντονισμένες στο ζήτημα της Ουκρανίας. Και ο Τουσκ και ο Μερτς υπογράμμισαν ότι οι χώρες τους κινούνται «σε πρωτοφανές επίπεδο συνεργασίας» ως προς την υποστήριξη του Κιέβου. Με τις ΗΠΑ να πιέζουν για ένα πιθανό πλαίσιο ειρηνευτικών συνομιλιών, Βερολίνο και Βαρσοβία προσπαθούν να στείλουν μήνυμα σταθερότητας – ιδίως τώρα που το πολιτικό κλίμα στην Ευρώπη γίνεται ολοένα πιο βαρύ.

Η Πολωνία, ωστόσο, δεν θέλει να συμπεριφέρεται ως «μικρός εταίρος». Επικαλείται τη γεωγραφική της θέση, τον ρόλο της στη φιλοξενία προσφύγων και την άμεση ανάμειξή της στη στήριξη της ουκρανικής άμυνας. Η Βαρσοβία ζητά πιο κεντρική θέση στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό και δεν κρύβει την ενόχλησή της όταν αισθάνεται παραγκωνισμένη.

Το μέλλον μιας δύσκολης σχέσης

Οι πολεμικές επανορθώσεις δεν πρόκειται να «λυθούν» με πολιτικό τρόπο στο άμεσο μέλλον – αυτό το γνωρίζουν και οι δύο πλευρές. Ωστόσο, το ζήτημα γίνεται εργαλείο εσωτερικής πολιτικής πίεσης για τον Τουσκ και μόνιμη πηγή ανησυχίας για το Βερολίνο, το οποίο φοβάται ότι μια συζήτηση χωρίς όρια μπορεί να οδηγήσει σε νομικά και οικονομικά αχαρτογράφητα νερά.

Την ίδια στιγμή, ο Μερτς προσπαθεί να ενισχύσει το Τρίγωνο της Βαϊμάρης με τη Γαλλία και την Πολωνία, θεωρώντας ότι αυτός ο άξονας μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής. Όμως, χωρίς ένα στοιχειώδες επίπεδο εμπιστοσύνης ανάμεσα σε Βαρσοβία και Βερολίνο, ο στόχος αυτός μοιάζει μακρινός.

Το πολιτικό κλίμα στην Πολωνία παραμένει τεταμένο, το εθνικό αφήγημα περί ιστορικής αδικίας διατηρεί ισχυρή δυναμική και οι γερμανικές πρωτοβουλίες για συμφιλίωση συχνά κρίνονται «λίγες» ή «καθυστερημένες».

Παράλληλα, στη Γερμανία, η Πολωνία δεν αποτελεί προτεραιότητα στη δημόσια συζήτηση, γεγονός που ενισχύει την πολωνική αίσθηση υποτίμησης.

Η Εσθονία δήλωσε ότι τρία ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη παραβίασαν τον εναέριο χώρο της την Παρασκευή, ενισχύοντας την αίσθηση μεταξύ των ηγετών του ΝΑΤΟ ότι η Μόσχα δοκιμάζει την ετοιμότητα και την αποφασιστικότητα της Συμμαχίας, με ορισμένους να προτρέπουν για μια αποφασιστική απάντηση. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών πρόκειται να συνεδριάσει τη Δευτέρα για να συζητήσει το περιστατικό ενώ το  Βορειοατλαντικό Συμβούλιο ξεκινά διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του Άρθρου 4 της συνθήκης του ΝΑΤΟ.

Η Ρωσία δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο ισχυρισμός ότι τα αεροσκάφη της παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Εσθονίας ήταν ψευδής και είχε σχεδιαστεί για να οξύνει την ένταση.

Οι παραβιάσεις ήρθαν μετά την παραβίαση από 20 ρωσικά drones του εναέριου χώρου της Πολωνίας τη νύχτα της 9ης προς 10η Σεπτεμβρίου. Η Πολωνία δήλωσε επίσης την Παρασκευή ότι δύο ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη παραβίασαν τη ζώνη ασφαλείας της πλατφόρμας γεώτρησης της Petrobaltic στη Βαλτική Θάλασσα.

“Θα λάβουμε την απόφαση να καταρρίψουμε ιπτάμενα αντικείμενα όταν παραβιάζουν το έδαφός μας και πετούν πάνω από την Πολωνία – δεν υπάρχει καμία απολύτως συζήτηση γι’ αυτό”, δήλωσε ο Τουσκ σε συνέντευξη Τύπου.

“Όταν έχουμε να κάνουμε με καταστάσεις που δεν είναι απολύτως ξεκάθαρες, όπως η πρόσφατη πτήση ρωσικών μαχητικών πάνω από την πλατφόρμα της Petrobaltic – αλλά χωρίς καμία παραβίαση, επειδή δεν πρόκειται για τα χωρικά μας ύδατα – πρέπει πραγματικά να το σκεφτείς δύο φορές πριν αποφασίσεις για ενέργειες που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια πολύ οξεία φάση σύγκρουσης“, πρόσθεσε.

Ο Τουσκ δήλωσε ότι θα πρέπει επίσης να είναι βέβαιος ότι η Πολωνία δεν θα είναι μόνη της σε περίπτωση κλιμάκωσης.

“Πρέπει επίσης να είμαι απολύτως βέβαιος… ότι όλοι οι σύμμαχοι θα το αντιμετωπίσουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το αντιμετωπίζουμε εμείς”, είπε.

Έπειτα από πρόσκληση της φιλοευρωπαίας προέδρου Μάγια Σάντου, οι τρεις ηγέτες θα μεταβούν στο Κισινάου με την ευκαιρία της 34ης επετείου της ανεξαρτησίας της χώρας για να «επαναβεβαιώσουν εκεί την πλήρη υποστήριξή τους στην ασφάλεια, την κυριαρχία και τον ευρωπαϊκό δρόμο της Μολδαβίας».

Η αρχηγός του κράτους, κατηγόρησε στα τέλη Ιουλίου τη Ρωσία ότι σχεδίαζε να παρέμβει μέσω εκστρατειών παραπληροφόρησης, κυβερνοεπιθέσεων και πληρωμένων «βίαιων» στο πλαίσιο, μιας περίπλοκης και συντονισμένης επιχείρησης ανάμιξης «χωρίς προηγούμενο» για να φέρει στο στρατόπεδό της τη φιλοευρωπαϊκή Μολδαβία στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Η Μόσχα θέλει να μπορέσει «από το φθινόπωρο» «να θέσει υπό τον έλεγχό της» τη Μολδαβία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ουκρανία, χάρη σε μηχανισμούς εξαγοράς ψήφων και χρηματοδοτήσεων με «κρυπτονομίσματα», έχοντας προβλέψει για το λόγο αυτό δαπάνη «100 εκατομμυρίων ευρώ», είχε καταγγείλει η πρόεδρος επισημαίνοντας επίσης τις ευθύνες του μέσου κοινωνικής δικτύωσης Telegram.

Η Μάγια Σάντου κατηγόρησε τις δύο κύριες δυνάμεις της αντιπολίτευσης ότι χρησιμοποιούν το σχέδιο αυτό για να της στερήσουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, που θα έφερνε αυτή την πρώην σοβιετική δημοκρατία πιο κοντά στην ολοκλήρωσή της στην ΕΕ.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διεξήχθη στα μέσα Ιουλίου, το κεντροδεξιό Κόμμα Δράσης και Αλληλεγγύης (PAS) της Σάντου προηγείται με 39% των ψήφων, ακολουθούμενο από το φιλορωσικό Σοσιαλιστικό Κόμμα της αντιπολίτευσης με 14,9%.

Ο Μακρόν είχε εκφράσει την επιθυμία «να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία μας ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα της Μολδαβίας έναντι της ξένης ανάμιξης» και κατά τη διάρκεια συνάντησης με τη Σάντου στις 10 Μάρτιο στο μέγαρο των Ηλυσίων, καταδίκασε «όλο και πιο απροκάλυπτες» τις προσπάθειες της Ρωσίας να αποσταθεροποιήσει τη Μολδαβία και τους δημοκρατικούς θεσμούς της.