Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που η λίρα σπάει το όριο των 30 λιρών έναντι ενός δολαρίου, το οποίο ενισχύθηκε κατά 0,17% έναντι του τουρκικού νομίσματος από τη συνεδρίαση της προηγούμενης ημέρας.

Αυτή πιο συμβατική προσέγγιση ακολουθεί αρκετά χρόνια ανορθόδοξης πολιτικής κατά τη διάρκεια της οποίας η Άγκυρα αρνήθηκε να αυστηροποιήσει τα επιτόκια παρά τον αυξανόμενο πληθωρισμό, ενώ ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκαλούσε συνήθως τις αυξήσεις των επιτοκίων «μητέρα κάθε κακού».

Αργά την Πέμπτη, η επίσημη εφημερίδα της χώρας ανακοίνωσε την πρώην τραπεζίτη της Goldman Sachs, Χαφιζέ Γκάιε Έρκαν, ως την πρώτη γυναίκα διοικητή της κεντρικής τράπεζας της χώρας. Αυτό ήρθε μετά τον επαναδιορισμό -νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα- του βετεράνου της Merrill Lynch Μεχμέτ Σιμσέκ ως υπουργού Οικονομικών. Η απόλυση του Σιμσέκ από τον Ερντογάν πριν από πέντε χρόνια ήταν ένα από τα εναύσματα για την τελευταία οικονομική κρίση της Τουρκίας.

Turkish economy to return to 'rational ground', new finance minister says https://t.co/NZDU5p7mH8 pic.twitter.com/Qu2ACeE9UT

— Reuters (@Reuters) June 4, 2023

Και οι δύο έχουν να αντιμετωπίσουν μια τεράστια πρόκληση: ο πληθωρισμός είναι σχεδόν στο 4% και η κεντρική τράπεζα ξεμένει γρήγορα από συναλλαγματικά αποθέματα μετά τη χρήση απελπισμένων και μη βιώσιμων μεθόδων για να ανακόψει μια νομισματική κρίση μέχρι τις εκλογές του περασμένου μήνα. Πούλησε σχεδόν τα δύο τρίτα των συνολικών αποθεμάτων χρυσού – πάνω από 80 τόνους – μόνο τον Απρίλιο, σύμφωνα με την ανάλυση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού.

Κατρακυλάει η λίρα

Τόσο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών όσο και ο προϋπολογισμός είναι βαθιά ελλειμματικά και οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ουσιαστικά κλειστές για τους Τούρκους δανειολήπτες. Η λίρα, η οποία ήταν λιγότερο από τέσσερα δολάρια όταν απολύθηκε ο Σιμσέκ πριν από πέντε χρόνια, έπεσε στο νέο ιστορικό χαμηλό των 23,64 δολαρίων την Παρασκευή και έχει χάσει πάνω από το ένα πέμπτο της αξίας της από τον πρώτο γύρο των εκλογών τον Μάιο.

And Simsek takes over the Turkish economy. He mentions all the keywords markets want to here

• Price stability
• Fighting inflation is our basic policy
• Promises on accountability and transparency
• Fiscal discipline
• And rational policies

pic.twitter.com/GOVP3Es3dR

— Ragıp Soylu (@ragipsoylu) June 4, 2023

Τα εξωτερικά χρέη καθίστανται ληξιπρόθεσμα και μεγάλο μέρος των εναπομεινάντων αποθεματικών της κεντρικής τράπεζας έχει ήδη δεσμευτεί, προκειμένου να υπερασπιστεί μια υπόσχεση που είχε δώσει ο Ερντογάν πριν από χρόνια στους εγχώριους αποταμιευτές, ότι θα μπορούσαν να μετατρέψουν τις αποταμιεύσεις τους σε λίρες σε δολάρια με συγκεκριμένο επιτόκιο.

Ο Τοντ Σούμπερτ, επικεφαλής της έρευνας σταθερού εισοδήματος στην Bank of Singapore στο Ντουμπάι, αναμένει απότομη διόρθωση της πορείας τις επόμενες εβδομάδες. Η Ερκάν, σημειώνει, πιθανότατα θα πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια κάπου πάνω από 30% από 8,5% που είναι σήμερα.

Ο Ερντογάν είχε πιέσει τους προηγούμενους κυβερνήτες να μειώσουν τα επιτόκια πολύ κάτω από το επίπεδο του πληθωρισμού, επιμένοντας ότι οι πληρωμές με υψηλά επιτόκια ήταν κινητήρια δύναμη του πληθωρισμού. Όταν ο κυβερνήτης Νασί Αγκμπάλ τον αψήφησε και αύξησε τα ποσοστά πριν από δύο χρόνια, απολύθηκε μέσα σε λίγες μέρες.

Αυτή η φορά είναι… διαφορετική;

Αυτό το είδος συμπεριφοράς εγείρει αμφιβολίες για το αν η Ερκάν και ο Σιμσέκ θα έχουν την εξουσία και τον χρόνο για να κάνουν τη στροφή που απαιτείται. Στα 20 χρόνια διακυβέρνησης της Τουρκίας, ο Ερντογάν σπάνια μπόρεσε να επιμείνει στο είδος των ορθόδοξων πολιτικών που παραδοσιακά φέρνουν σταθερότητα.

The latest economic indicators reveal aspects of the crisis in the Turkish economy, with the lira recently registering a further drop to historic lows, in addition to the drop in […] https://t.co/2W9WJuSnTA #News #Breaking #BreakingNews #WorldNews

— The Eastern Herald (@EasternHerald) June 10, 2023

«Πρέπει να υποθέσει κανείς ότι εάν ο Σίμσεκ είναι πρόθυμος, τότε θα του δοθεί η εξουσία να εφαρμόσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις», είπε ο Σούμπερτ. «Έχουμε λόγους να είμαστε αισιόδοξοι. Αλλά ας δούμε αν θα γίνει πραγματικότητα… κανείς δεν μπορεί να πει ειλικρινά ότι γνωρίζει την απάντηση σε αυτή την ερώτηση αυτή τη στιγμή».

Ενώ ορισμένοι παράγοντες είναι υπέρ της νέας κυβερνητικής σύνθεσης -ο τουρισμός είναι ανοδικός και οι τιμές του πετρελαίου έχουν μειωθεί σημαντικά- οι διεθνείς αγορές εξακολουθούν να είναι πολύ προσεκτικές, τουλάχιστον μέχρι να δουν επίσημη οικονομική υποστήριξη για μια αξιόπιστη πορεία μεταρρυθμίσεων.

🇹🇷 – What's next for Turkish economy after Erdogan's re-election?
• Restoring investor confidence will be key, but this will be (far) easier said than done
• Inflation remains sky-high, denting households purchasing power and fuelling poverty pic.twitter.com/huN0MGCeJ4

— Agathe Demarais (@AgatheDemarais) June 8, 2023

Στο παρελθόν, αυτό θα σήμαινε μια διάσωση από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με ριζικές περικοπές δαπανών και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, το στίγμα που σχετίζεται με την υποταγή στις συνθήκες που υπαγορεύονται στην Ουάσιγκτον και η διαθεσιμότητα άλλων υποστηρικτών όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ καθιστούν αυτή τη διαδρομή απίθανη.

Αμφιβολίες για την Ερκάν

Μπορεί επίσης να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα της Ερκάν, προσωπικά, να προσφέρει. Ενώ η φήμη του Σιμσέκ παραμένει αλώβητη από τη θητεία του ως υπουργός Οικονομικών, τα λαμπερά ακαδημαϊκά διαπιστευτήρια και η εμπειρία της Ερκάν με την Goldman αμαυρώνονται κάπως από μια επταετή συνεργασία με την First Republic Bank, η οποία κορυφώθηκε σε μια θητεία ως συνδιευθύνων σύμβουλος.

Turkish lira falls to record low after mainstream economy tsar takes officehttps://t.co/CIfvCPCs0m

— News About Turkey – NAT (@TurkeyNat) June 8, 2023

Η FRB κατέρρευσε θεαματικά μέσα σε λιγότερο από 18 μήνες μετά την αποχώρησή της, καθώς η αυστηροποίηση της πολιτικής της Federal Reserve αποκάλυψε μεγάλες ανεπάρκειες στη διαχείριση του κινδύνου επιτοκίου. Η Ερκάν έφυγε το 2021 σε μια εποχή που ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ άρχιζε να βρυχάται, αλλά προτού η Fed αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια.

«Το βιογραφικό της καθιστά σαφές ότι είναι πολύ έξυπνη», είπε ο Σούμπερτ, δείχνοντας πτυχία τόσο από το Πρίνστον όσο και από το Χάρβαρντ Business School. «Αλλά χρειάζεται κάτι περισσότερο από το να είσαι έξυπνος. Ως επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, πρέπει να μπορείς να περπατήσεις σε αυτό το πολιτικό τεντωμένο σχοινί».

Κι αν το ποσοστό αυτό φαίνεται μικρό, είναι εν τούτοις μεγαλύτερο από την απόσταση που χωρίζει τον Ερντογάν από τον ανθυποψήφιό του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Η ετερόκλιτη αντιπολιτευόμενη Εθνική Συμμαχία ψάρεψε προεκλογικά, όπως και ο Ερντογάν, σε εθνικιστικά και αντιμεταναστευτικά νερά και περιμένει να δει αν η τακτική της θα αποβεί αποτελεσματική.

Σε κάθε περίπτωση, ο νικητής της Κυριακής θα έχει μπροστά του το δύσκολο έργο να αποκαταστήσει μια χώρα υπό οξύτατη οικονομική κρίση, με το νόμισμά της να κινείται στα όρια της απαξίωσης, αλλά και να θεραπεύσει τις χαίνουσες πληγές που άνοιξε τον Φεβρουάριο το διπλό χτύπημα του Εγκέλαδου.

Ο Ερντογάν συγκέντρωσε ποσοστό 49,5% στον πρώτο γύρο των εκλογών στις 14 Μαΐου έναντι 45% του Κιλιτσντάρογλου, που στηρίζεται από έξι κόμματα της αντιπολίτευσης, από την εθνικιστική δεξιά μέχρι την αριστερά.

Ο Κιλιτσντάρογλου καταγγέλλει ότι τον εμπόδισαν να στείλει sms σε δημοσιογράφους. Ο ηγέτης της τουρκικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου κατηγόρησε τις τουρκικές αρχές ότι μπλόκαραν τα sms του προεκλογικού επιτελείου του.

Ο Κιλιτσντάρογλου ήθελε κυρίως να ενημερώσει τους δημοσιογράφους ότι θα μιλούσε ζωντανά απόψε το βράδυ στο ιδιωτικό κανάλι Fox. «Μπλόκαραν τα sms επειδή φοβούνται», είπε με την έναρξη του προγράμματος, υποστηρίζοντας ότι αυτό έγινε «από την Αρχή Ελέγχου της τεχνολογίας των Πληροφοριών και των Επικοινωνιών (BTS) κατ’ εντολή του Ερντογάν».

«Προσπαθούν με κάθε μέσο να παραμείνουν στην εξουσία», συνέχισε, καλώντας «όλους τους εργαζόμενους να ψηφίσουν για τα δικαιώματά τους» την Κυριακή. «Αν σκέφτεστε ότι θα περιμένετε άλλα δέκα χρόνια, μην έρθετε να παραπονεθείτε», πρόσθεσε.

Λίγο πριν να ξεκινήσει η εκπομπή, ο Κιλιτσντάρογλου είχε αναρτήσει στο Twitter ένα βίντεο με το οποίο κατήγγειλε «τις συνεχείς συκοφαντίες, τις συνωμοσίες, τα ψέματα» σε βάρος του. «Τώρα, δεν μπορώ να στείλω μήνυμα στους δημοσιογράφους για να ανακοινώσω το πρόγραμμά μας. Οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών με εμποδίζουν να στείλω μηνύματα, μου έριξαν μαύρο. Σας μιλάω, Ερντογάν, μήπως θέλετε να αποσυρθώ από τις εκλογές;», είπε.

«Δεν μπορούν να γίνουν εκλογές στην Τουρκία, αυτός ο άνθρωπος είναι δειλός», συνέχισε.

Σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο έναντι του δολαρίου υποχωρεί η τουρκική λίρα. Στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 20 λιρών έναντι του δολαρίου υποχώρησε σήμερα το τουρκικό νόμισμα ενόψει του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών στη χώρα.

Η τουρκική λίρα, που αποδυναμώνεται σταθερά μετά τις ισχυρές επιδόσεις του Ταγίπ Ερντογάν στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, ξεπέρασε το όριο των 20 έναντι του δολαρίου ενόψει της αναμέτρησης της Κυριακής. Ο Ερντογάν, του οποίου οι ανορθόδοξες νομισματικές πολιτικές έχουν προκαλέσει νευρικότητα στους ξένους επενδυτές και έχουν οδηγήσει σε σημαντική πτώση της τουρκικής λίρας, αναμένεται από πολλούς ότι θα παραμένει στην εξουσία μετά τον δεύτερο γύρο των εκλογών.

Στόχος του σχήματος αυτού ήταν η σταθεροποίηση της τουρκικής λίρας που τότε είχε χάσει το 30% της αξίας της σε διάστημα μόλις ενός μήνα. Στο πλαίσιο αυτού του σχήματος οι καταθέσεις δεσμεύονται να παραμείνουν σε τουρκικές λίρες με την υπόσχεση του τουρκικού κράτους ότι θα αναπληρώσει οποιοδήποτε τμήμα της αξίας τους χαθεί εξαιτίας της υποτίμησης του νομίσματος της χώρας. Η Αγκυρα ζητεί τώρα από τις τουρκικές τράπεζες να μην ψάχνουν τα λεγόμενα «παραθυράκια» του νόμου ώστε να μη δημιουργούν νέα ζήτηση για δολάρια και γενικότερα για σκληρό νόμισμα.

Μέχρι στιγμής πάντως το σχήμα έχει αποδειχθεί ατελέσφορο καθώς οι Τούρκοι έχουν αυξήσει τις καταθέσεις τους σε συνάλλαγμα, φτάνοντας πλέον στο 1,7 δισ. δολ. με στοιχεία του περασμένου μήνα. Οι εισροές κεφαλαίων σε τουρκικές λίρες, αντιθέτως, παρέμειναν ουσιαστικά σταθερές στο ίδιο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Bloomberg σε καθεστώς ανωνυμίας, σε ψηφιακή συνεδρίασή της με τους επικεφαλής των τουρκικών τραπεζών, η κεντρική τράπεζα έθιξε το θέμα, τονίζοντας πως δεν είναι επαρκείς οι καταθέσεις που μετατράπηκαν σε τουρκικές λίρες στο πλαίσιο του προγράμματος προστασίας του νομίσματος. Επανέλαβε μάλιστα το αίτημά της προς τις τουρκικές τράπεζες ζητώντας να καταστήσουν πιο ελκυστικό το επίμαχο σχήμα.

Την προηγούμενη φορά που είχε θέσει αντίστοιχα αιτήματα, οι τράπεζες είχαν αυξήσει τα επιτόκια των καταθέσεων σε τουρκικές λίρες. Στο παρελθόν, άλλωστε, κάθε φορά που η κεντρική τράπεζα έθετε τέτοια αιτήματα και ασκούσε πιέσεις στις τράπεζες, στη συνέχεια θέσπιζε νέες υποχρεωτικές ρυθμίσεις που στόχευαν πάντα στην τεχνητή στήριξη της τουρκικής λίρας.

Επανειλημμένως έχει προκαλέσει τις διαμαρτυρίες των υψηλόβαθμων τραπεζικών στελεχών που τονίζουν πως υπονομεύεται η σταθερότητα και η κερδοφορία των επιχειρήσεών τους από τέτοιου είδους τεχνάσματα. Τώρα εντείνονται, όμως, οι πιέσεις καθώς η Τουρκία βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και οι Αρχές προσπαθούν να αποτρέψουν την αποδυνάμωση του νομίσματος και να περιορίσουν τη χρήση συναλλάγματος στο τραπεζικό σύστημα.

Διαμαρτυρήθηκαν για τους κανόνες που τις υποχρεώνουν στην κατοχή μεγάλου όγκου ομολόγων του τουρκικού δημοσίου και σε μια ασυνήθη κριτική τους στην πολιτική Ερντογάν προειδοποίησαν ότι η συσσώρευση τουρκικού χρέους στους ισολογισμούς τους εγκυμονεί μακροπρόθεσμους κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα.

Πρόκειται για μια σειρά νέων κανόνων και ρυθμίσεων που έχει επιβάλει η Τράπεζα της Τουρκίας στις τουρκικές τράπεζες στη διάρκεια του έτους αναγκάζοντάς τες να αγοράζουν τουρκικό χρέος για να διευκολύνουν τον δανεισμό της κυβέρνησης, να μειώσουν το κόστος δανεισμού της χώρας και να στηρίξουν το νόμισμά της. Ο τελευταίος από αυτούς τους κανόνες επιβλήθηκε μόλις την περασμένη εβδομάδα και απαιτεί από όσες τράπεζες έχουν λιγότερο από το 50% των καταθέσεών τους σε τουρκικές λίρες να αυξήσουν κατά 7% τις τοποθετήσεις τους σε τουρκικά ομόλογα.

Ο εν λόγω κανόνας έχει δημιουργήσει κατά κάποιον τρόπο τεχνητή ζήτηση για ομόλογα του τουρκικού δημοσίου αξίας 88 δισ. τουρκικών λιρών, ποσό αντίστοιχο των 4,73 δισ. δολ. Το ποσό αυτό είναι ενδεχομένως διπλάσιο για όσες τουρκικές τράπεζες έχουν το 50% έως 60% των καταθέσεών τους σε τουρκικές λίρες.

Αλλοι κανόνες υποχρεώνουν τις τράπεζες να κρατούν τουρκικό χρέος ως ενέχυρο. Οι αναγκαστικές αυτές αγορές τουρκικού χρέους έχουν κατορθώσει να συμπιέσουν τις αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων του τουρκικού δημοσίου κατά 1.550 μονάδες βάσης στο 10,5%, από το ρεκόρ του 26% που σημείωσαν φέτος. Εχουν εν ολίγοις μειώσει έτσι το κόστος του δανεισμού της κυβέρνησης, που στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους προβλέπεται να φθάσει στα 4,47 τρισ. τουρκικές λίρες, ποσό αντίστοιχο των 240 δισ. δολαρίων. Ολοι αυτοί οι κανόνες εντάσσονται στη γενικότερη τακτική της κυβέρνησης Ερντογάν να διατηρεί χαμηλό το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά προκειμένου να διασφαλίζει τη δημοτικότητα του Τούρκου προέδρου, ιδιαιτέρως τώρα που η χώρα μπαίνει σε προεκλογική περίοδο.

Και βέβαια να αποθαρρύνει την κατοχή συναλλάγματος και τη μετατροπή των αποταμιεύσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε συνάλλαγμα, ώστε να περιορίζει την αναπόφευκτη και συνεχιζόμενη διολίσθηση του τουρκικού νομίσματος. Μετά τη συνάντηση της Δευτέρας, στην οποία συμμετείχαν και στελέχη της ρυθμιστικής αρχής τραπεζών, το υπουργείο Οικονομικών ανέφερε πως οι συμμετέχοντες συζήτησαν θέματα γύρω από τη συμμόρφωση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων με την επίσημη πολιτική και τη συνδρομή τους στην οικονομία. Σχετικό ρεπορτάζ του Reuters επικαλείται πηγή προσκείμενη στη συνάντηση και στις σχετικές συνομιλίες, που όμως προτίμησε την ανωνυμία, σύμφωνα με την οποία τα ανώτερα τραπεζικά στελέχη «διαμαρτυρήθηκαν για πρώτη φορά». Δύο άλλες πηγές, επίσης ανώνυμες, εξέφρασαν φόβους για τους μακροπρόθεσμους «συστημικούς κινδύνους» που εγκυμονεί αυτή η πολιτική.

Ενδεικτική περίπτωση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες τουρκικές τράπεζες, η Akbank, που ανακοίνωσε καθαρά κέρδη γ΄ τριμήνου ύψους 17,07 δισ. τουρκικών λιρών έναντι 3,2 δισ. τουρκικών λιρών την αντίστοιχη περίοδο του περασμένου έτους. Δεδομένου, όμως, του υπερβολικά μεγάλου όγκου χρέους στους ισολογισμούς της, η τράπεζα εκτιμά ότι διατρέχει μεγάλο κίνδυνο αν η κεντρική τράπεζα αλλάξει ρότα και αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια, ακολουθώντας το παράδειγμα των μεγάλων κεντρικών τραπεζών ανά τον κόσμο.

Προς το παρόν, πάντως, η Τράπεζα της Τουρκίας μόνο τέτοιες διαθέσεις δεν έχει δείξει, καθώς έπειτα από αλλεπάλληλες μειώσεις των επιτοκίων από τον Ιούλιο και μετά έχει μειώσει τα επιτόκια συνολικά κατά 350 μονάδες βάσης και τα έχει περιορίσει στο 10,5%. Σύμφωνα, δε, με όλες τις εκτιμήσεις, ο διοικητής της Σαχάπ Καβτσίογλου αναμένεται να ανακοινώσει νέα μείωση επιτοκίων τον επόμενο μήνα και να περιορίσει το κόστος του δανεισμού σε μονοψήφιο ποσοστό. Κι αυτό ενώ ο πληθωρισμός στην Τουρκία έχει φθάσει αισίως στο 83% τον Σεπτέμβριο και μάλιστα με τα επίσημα στοιχεία που συχνά αμφισβητούνται από ανεξάρτητους οικονομολόγους.

Ο κ. Καβτσίογλου έδωσε, άλλωστε, χθες στη δημοσιότητα τις εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας πως στο σύνολο του έτους ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 65,2%. Σε ό,τι αφορά την τουρκική λίρα, έχει χάσει σχεδόν το 50% της αξίας της έναντι του δολαρίου στη διάρκεια του περασμένου έτους. Διακηρυγμένη πολιτική του Ερντογάν είναι τώρα ένα είδος «κινεζοποίησης» της τουρκικής οικονομίας με την αποδυνάμωση του νομίσματος, που θα καταστήσει πιο ελκυστικές τις τουρκικές εξαγωγές, αλλά το τίμημα είναι ο ιλιγγιώδης πληθωρισμός και η δραματική πτώση του βιοτικού επιπέδου των Τούρκων.

Η τουρκική λίρα έχει απολέσει το 22% της αξίας της από τις αρχές του έτους, γεγονός που αυξάνει τις ανησυχίες ότι η χώρα οδεύει σε μια επανάληψη της συναλλαγματικής κρίσης που παρατηρήθηκε στα τέλη του 2021.

Ένας αναλυτής της S&P, ο Μαξίμ Ρίμπνικοφ, είπε ότι η απόφαση της εταιρείας τον Απρίλιο να υποβαθμίσει την αξιολόγηση του αξιόχρεου της Τουρκίας αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες της για το ενδεχόμενο εισαγωγής πρόσθετων capital controls. «Νομίζω ότι ο κίνδυνος αυξάνεται», πρόσθεσε.

Ένας άλλος αναλυτής πρόσθεσε ότι η πτώση της τουρκικής λίρας σημαίνει ότι τελικά θα «εμφανιστούν» προβλήματα στον τραπεζικό τομέα της Τουρκίας. Ο ρυθμός ανάκαμψης του τουρισμού είναι μία από τις λίγες θετικές εξελίξεις.

Η πτώση της λίρας συνεχίστηκε και σήμερα, με το νόμισμα να πλησιάζει σε ιστορικό χαμηλό, μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η μείωση των επιτοκίων θα συνεχιστεί.

Το τουρκικό νόμισμα κατέγραψε πτώση 2% και το απόγευμα η ισοτιμία του έναντι του δολαρίου ανερχόταν σε περίπου 17 λίρες έναντι ενός δολαρίου. Τον Δεκέμβριο η ισοτιμία είχε πέσει στις 18,4 λίρες ανά δολάριο.

Η λίρα έχει χάσει το 22% της αξίας της από την 1η Ιανουαρίου και το 49,7% μέσα σε έναν χρόνο.

«Η πίεση εξακολουθεί να αυξάνεται στη λίρα» σχολίασε ο Φαουάντ Ραζακζάντα, αναλυτής στη CityIndex, υπενθυμίζοντας ότι ο Ερντογάν ανακοίνωσε την Δευτέρα την πρόθεσή του να μειώσει περαιτέρω τα επιτόκια μολονότι ο πληθωρισμός στην Τουρκία έφτασε το 73,5% σε ετήσια βάση τον Μάιο.

«Οι επενδυτές φοβούνται επίσης ότι η αύξηση στην τιμή του πετρελαίου θα επιδεινώσει τον πληθωρισμό στην Τουρκία», πρόσθεσε.

Κοντά στο χαμηλό ρεκόρ του Δεκεμβρίου η τουρκική λίρα

Όπως μετέδωσε το Reuters, η τουρκική λίρα χάνει 2,2% και αλλάζει χέρια στις 17,14 λίρες ανά δολάριο, κοντά στο χαμηλό ρεκόρ του 18,4 της 20ής Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια της τελευταίας νομισματικής κρίσης.

Το νόμισμα έχει υποχωρήσει σε 12 από τις τελευταίες 14 συνεδριάσεις και χάνει 23% φέτος, μετά από απώλειες 44% πέρυσι.

Η υποτίμηση, σε συνδυασμό με ετήσιο πληθωρισμό της τάξης του 73%, ασκεί έντονη πίεση στα νοικοκυριά, ενόψει των εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τα μέσα του 2023. Ο Ερντογάν, μετά από υπουργικό συμβούλιο τη Δευτέρα (6/6), είπε ότι η Τουρκία δε θα αυξήσει τα επιτόκια αλλά μάλλον θα συνεχίσει να τα μειώνει, λόγω της αύξησης του κόστους ζωής.

Τα καθαρά συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας ήταν 12,2 δισεκατομμύρια δολάρια στα τέλη Μαΐου, αλλά είναι αρνητικά όταν αφαιρεθούν οι ανταλλαγές.

Με περιορισμένη επιτυχία, η Τουρκία έχει αναζητήσει γραμμές ανταλλαγής ξένου νομίσματος για να βοηθήσει στην αποκατάσταση του αποθέματος ασφαλείας της.

Οι πατέντες Ερντογάν

Ο Ερντογάν δεν παρέλειψε να παραπέμψει για μια ακόμη φορά στο «νέο οικονομικό μοντέλο» που έχει επεξεργαστεί και εφαρμόζει η κυβέρνησή του. Ένα μοντέλο που, όπως τονίζουν οι υπέρμαχοι του, βασίζεται στην παραδοχή ότι η διαρκώς αυξανόμενη εσωτερική παραγωγή, σε διάφορους κλάδους, θα καταστήσει τα τουρκικά προϊόντα περιζήτητα στις αγορές του εξωτερικού, εξαιτίας της φτηνής λίρας – η οποία, ταυτόχρονα, θα εκτινάξει στα ύψη και τα έσοδα από τον τουρισμό.

Ωστόσο, καθώς το ισοζύγιο εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να διαμορφώνεται από την ενέργεια, όπου η Τουρκία είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις εισαγωγές, οι υπολογισμοί του Ερντογάν και του κυβερνητικού επιτελείου δε βγαίνουν. Αντιθέτως, το έλλειμμα επιδεινώνεται – όπως και η οικονομική κατάσταση εκατομμυρίων νοικοκυριών, που κυριολεκτικά δεν καταφέρνουν να τα βγάλουν πέρα και να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Μιλώντας μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Ερντογάν είπε ότι 163 δισεκατομμύρια τουρκικές λίρες (12,2 δισεκατομμύρια δολάρια) έχουν κατατεθεί σε λογαριασμούς στο πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος που προστατεύει τις καταθέσεις της λίρας από την υποτίμηση του συναλλάγματος.

Πηγές: Reuters, Ahval

Η ισοτιμία του τουρκικού νομίσματος υποχώρησε 2,9% στις 15,25 λίρες, ενώ διαμορφωνόταν πριν λίγο στις 15,2 λίρες. Η αξία του δολαρίου έναντι της λίρας έχει υπερδιπλασιαστεί από την αρχή του έτους, κλονίζοντας την τουρκική οικονομία.

Παρά την εκτίναξη του πληθωρισμού πάνω από το 21%, η κεντρική τράπεζα αναμένεται να μειώσει το βασικό επιτόκιό της κατά μία ποσοστιαία μονάδα στο 14% αργότερα σήμερα, σύμφωνα με έρευνα του Reuters. «Γίνεται ένα πείραμα και ο Ερντογάν είναι υπεύθυνος για το πείραμα αυτό. Θα μειώσουν τα επιτόκια όσο μπορούν», δήλωσε οικονομολόγος της Istanbul Analytics.

Από τον Σεπτέμβριο, η κεντρική τράπεζα έχει μειώσει το βασικό επιτόκιο κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες στο 15% στο πλαίσιο του σχεδίου του Ερντογάν να δοθεί προτεραιότητα στις εξαγωγές και τον δανεισμό, παρά το ότι οικονομολόγοι και βουλευτές της αντιπολίτευσης έχουν επικρίνει την πολιτική αυτή ως απερίσκεπτη.

Επίσης, η κεντρική τράπεζα έχει παρέμβει τέσσερις φορές στην αγορά συναλλάγματος τις δύο τελευταίες εβδομάδες, πουλώντας δολάρια για να επιβραδύνει τις μεγάλες πωλήσεις του τουρκικού νομίσματος. Η απόφασή της για τα επιτόκια θα ανακοινωθεί στις 13.00 (ώρα Ελλάδας).

Δεδομένης της μεγάλης πτώσης της λίρας, οικονομολόγοι προβλέπουν ότι ο πληθωρισμός θα εκτοξευτεί σχεδόν στο 30% το επόμενο έτος λόγω κυρίως της αύξησης των τιμών των εισαγωγών.

Ηξαφνική πτώση είχε ως αποτέλεσμα το νόμισμα να βρεθεί με το ήμισυ της αξίας που είχε στα τέλη της περασμένης χρονιάς, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό σε μια μεγάλη αναδυόμενη αγορά που εξαρτάται πολύ από τις εισαγωγές.Η κεντρική τράπεζα κράτησε στο παρελθόν τη λίρα κάτω από το επίπεδο των 14,0 παρεμβαίνοντας στην αγορά συναλλάγματος τρεις φορές τις δύο τελευταίες εβδομάδες μέσω πώλησης δολαρίων. Έως σήμερα στις 10:15 ώρα Ελλάδας δεν είχε ανακοινώσει νέες παρεμβάσεις.

Τι απάντησε o Κατρίνης για το αν θα εκπροσωπεί τον Ανδρουλάκη στη Βουλή ως επικεφαλής της ΚΟ

Η ισοτιμία του τουρκικού νομίσματος υποχώρησε έως τις 14,99 λίρες έναντι του δολαρίου σε μια αγορά με χαμηλή ρευστότητα, από το επίπεδο των 13,889 όπου έκλεισε την Παρασκευή. Στις 10:15 ώρα Ελλάδας, είχε περιορίσει τις απώλειές του και κινείτο στο επίπεδο των 14,44 λιρών.

Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, δεχόμενη πιέσεις από τον Ερντογάν, αναμένεται να μειώσει το βασικό επιτόκιο κατά 100 μονάδες βάσης στο 14% αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με έρευνα του Reuters μεταξύ οικονομολόγων και αναλυτών την Παρασκευή, παρά το γεγονός ότι τον περασμένο μήνα ο πληθωρισμός κατέγραψε άλμα στο 21,3%.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ-Reuters

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο ο Ερντογάν ανέθεσε στο Κρατικό Εποπτικό Συμβούλιο, μια ελεγκτική υπηρεσία η οποία δίνει αναφορά στην προεδρία, να εντοπίσει θεσμούς που αγόρασαν μεγάλες ποσότητες ξένου συναλλάγματος και να διαπιστώσει αν έγινε οποιαδήποτε χειραγώγηση.

Η λίρα υποχώρησε σε επίπεδο ρεκόρ αυτήν την εβδομάδα, αφού ο Τούρκος πρόεδρος δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει την πολιτική χαλάρωσης των επιτοκίων. Από τις αρχές του έτους η λίρα έχει απολέσει έως και το 45% της αξίας της – οι μισές από αυτές τις απώλειες καταγράφηκαν τις δύο τελευταίες εβδομάδες.

Την Τρίτη, μετά την ομιλία του Ερντογάν κατά την οποία υπερασπίστηκε την απόφαση της κεντρικής τράπεζας να μειώσει τα επιτόκια στο 15%, μολονότι ο πληθωρισμός αγγίζει το 20%, η λίρα κατρακύλησε στο ιστορικό χαμηλό του 13,45 έναντι του δολαρίου.

Στην ομιλία του ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία δίνει έναν «οικονομικό πόλεμο ανεξαρτησίας» και δεν θα υποχωρήσει στις πιέσεις να αλλάξει τη στρατηγική του. «Βλέπουμε τα παιχνίδια που παίζονται με τις ισοτιμίες, τα επιτόκια και τις αυξήσεις τιμών από αυτούς που θέλουν να πετάξουν τη χώρα μας έξω από την εξίσωση», είπε.

Σύμφωνα με το Anadolu, το Εποπτικό Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει από οργανισμούς να παράσχουν έγγραφα και πληροφορίες και στη συνέχεια θα προωθήσει τα ευρήματά του στις αρμόδιες αρχές.