Το σχέδιο τίθεται σε διαβούλευση έως τις 25 Ιουνίου. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το σχέδιο θα εισαχθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας. Στόχος είναι έως τα τέλη Ιουνίου να έχει υπογραφεί η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ)

Δείτε την παρουσίαση

   Κεντρικός άξονας του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό αποτελεί η μετάβαση σε ένα τουριστικό μοντέλο χαμηλότερου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, με ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων και προστασία της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη σύγχρονων και βιώσιμων υποδομών, η ενίσχυση οργανωμένων μορφών χωροθέτησης με σαφείς περιβαλλοντικές προδιαγραφές, καθώς και η επιτάχυνση διαφανών και προβλέψιμων διαδικασιών αδειοδότησης.

   Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη χωρική εξισορρόπηση της τουριστικής δραστηριότητας, με στόχο τη μείωση των πιέσεων σε κορεσμένες περιοχές και την ανάδειξη νέων, εναλλακτικών και θεματικών προορισμών. Η διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος, σε συνδυασμό με την ποιότητα και τη βιωσιμότητα, αποτελεί βασική προτεραιότητα της νέας στρατηγικής.

   Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, που θα συνδυάζει την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή, θέτοντας σταθερές βάσεις για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο τουριστικό μέλλον.

   Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, κατευθύνει σύμφωνα με την υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη με ξεκάθαρους στόχους, μέσα από πολυετή και εμπεριστατωμένη επιστημονική μελέτη, το μέλλον της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας προς:

   1. Τη χρονική και χωρική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, με την υποστήριξη θεματικών μορφών τουρισμού παράλληλα με το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα»,

   2. Την περαιτέρω προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων και ειδικών τουριστικών υποδομών υψηλής ποιότητας,

   3. Τη μείωση των ανισοτήτων της τουριστικής ανάπτυξης εντός των περιφερειών, αλλά και σε σχέση με τις υπόλοιπες,

   4. την απλούστευση των διαδικασιών χωροθέτησης και τον συντονισμό όλων των βαθμίδων σχεδιασμού που επηρεάζουν τον τουρισμό,

   5. Την προώθηση γενικών υποδομών, αναγκαίων για την τουριστική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, των περιβαλλοντικών υποδομών και των ψηφιακών υποδομών.

   «Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να απαντήσει στις σύγχρονες προκλήσεις του ελληνικού τουρισμού» ανέφερε η κυρία Κεφαλογιάννη. «Να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα παραμείνει κορυφαίος παγκόσμιος προορισμός και στο μέλλον» σημείωσε

   Προσέθεσε επίσης ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θα ξεκλειδώσει πολιτικές για ένα πιο ανθεκτικό και ισορροπημένη μοντέλο, με σεβασμό στους τόπους, το περιβάλλον και πάνω απ’όλα στον άνθρωπο».

   Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορική και ολική», επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά προωθούνται ταυτόχρονα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια: για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία. Όπως τόνισε, η παράλληλη ολοκλήρωσή τους κρίνεται απαραίτητη, προκειμένου να αποφευχθούν χωρικές και θεσμικές συγκρούσεις μεταξύ των τριών τομέων.

   Την ίδια ώρα, προχωρά και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, που έως σήμερα παρέμενε ανεκπλήρωτος, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια και οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις περιοχές Natura. Στόχος του συνολικού σχεδιασμού είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου πλαισίου κανόνων για τη διαχείριση του χώρου, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα.

   Οι βασικές προβλέψεις του νέου Χωροταξικού για τον Τουρισμό

   1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);

   Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.

   To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

   Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.

   Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:

   * βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,

   * οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,

   * προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,

   * δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,

   * και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.

   2. Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα;

   Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του.

   Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.

   Σε αυτή την κατεύθυνση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.

   3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;

   Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.

   Παράλληλα, προωθεί τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιοχές της χώρας, τη στήριξη ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, καθώς και τη σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να ενισχύεται συνολικά η τοπική ανάπτυξη και η τουριστική εμπειρία.

   Το ΕΧΠ-Τ στοχεύει επίσης στην καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται αυξημένες πιέσεις, στη διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων χωροθέτησης τουριστικών δραστηριοτήτων και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των επιπέδων χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

   Επιπλέον, δίνει κατευθύνσεις για την ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, ενώ κεντρικό στοιχείο του αποτελεί η προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών δραστηριοτήτων, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη.

   4. Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση;

   Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.

   Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

   (Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,

   (Β) Αναπτυγμένες περιοχές,

   (Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,

   (Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και

   (Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

   Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα. Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.

   5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής;

   Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α-Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι-ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

   Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.

   Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.

   Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

   Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.

   Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

   Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

   Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

   6.⁠ ⁠Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία);

   Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα.

   Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.

   7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;

   Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου.

   Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.

   Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

   8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;

   Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

   Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.

   9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

   Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:

   α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,

   β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,

   γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,

   δ) Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.

   10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;

   Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

   Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.

   11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;

   Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά.

   Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.

   12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτηθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα;

   Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον έξωαστικό χώρο. Οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ένα σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα και παράλληλα ενισχύουν και ενθαρρύνουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη και ένα σύγχρονο τουριστικό μοντέλο αυξημένων περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Παράλληλα, η διαφοροποίηση έγκειται και στο γεγονός ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ της διαβούλευσης και της σημερινής παρουσίασης έχουν εκπονηθεί αρκετά Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με μελέτες Φέρουσας Ικανότητας που η αξιολόγηση των δεικτών τους οδήγησε στην λήψη αυστηρότερων μέτρων ως προς τη δόμηση.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του νέου Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, βασικός στόχος είναι η καλύτερη οργάνωση του χώρου και ο καθορισμός σαφών προϋποθέσεων για το πού, πώς και υπό ποιους όρους θα μπορεί να αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα στο μέλλον.

Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία των νησιών και των περιοχών που ήδη δέχονται έντονη τουριστική πίεση, ενώ παράλληλα επιδιώκει να κατευθύνει νέες επενδύσεις προς λιγότερο κορεσμένες περιοχές της χώρας.

Πέντε κατηγορίες περιοχών

Για πρώτη φορά, η επικράτεια χωρίζεται σε πέντε διακριτές κατηγορίες περιοχών, με βάση:

• την υφιστάμενη τουριστική δραστηριότητα,
• τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά,
• αλλά και τα ειδικά καθεστώτα προστασίας που ισχύουν σε κάθε περιοχή.

Το νέο μοντέλο προβλέπει αυστηρότερους κανόνες για περιοχές όπου η πίεση από τον τουρισμό θεωρείται ήδη υψηλή, ενώ σε περιοχές με περιθώρια ανάπτυξης οι επενδύσεις θα μπορούν να προχωρούν μόνο με όρους βιωσιμότητας και συγκεκριμένα κίνητρα.

«Ταβάνι» στις τουριστικές κλίνες στα νησιά

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η νέα ρύθμιση για τον μέγιστο αριθμό τουριστικών κλινών στα νησιά, ανάλογα με το μέγεθός τους, σε μια προσπάθεια να αποφευχθούν φαινόμενα υπερτουρισμού και υπερφόρτωσης των υποδομών.

Το μέτρο έρχεται σε μια περίοδο όπου αρκετοί δημοφιλείς προορισμοί αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις σε νερό, ενέργεια, μεταφορές και διαχείριση απορριμμάτων κατά τους θερινούς μήνες.

Αυστηρή προστασία στις ακτές

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο προβλέπει επίσης αυξημένη προστασία της παράκτιας ζώνης.

Συγκεκριμένα, στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή τίθεται καθεστώς πλήρους προστασίας, όπου θα επιτρέπονται αποκλειστικά έργα κοινής ωφέλειας, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα τουρισικής εκμετάλλευσης σε ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές.

Προστασία για παραδοσιακούς οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους

Ειδικές πρόνοιες περιλαμβάνονται ακόμη για:

• το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών,
• παραδοσιακούς και εγκαταλελειμμένους οικισμούς,
• αρχαιολογικούς χώρους,
• μνημεία και ιστορικούς τόπους.

Με το νέο πλαίσιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την τουριστική ανάπτυξη με την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, δίνοντας έμφαση σε ένα πιο ποιοτικό και ισορροπημένο μοντέλο τουρισμού για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ («Εισερχόμενος Τουρισμός στην Ελλάδα 2025»), οι Περιφέρειες Αττικής και Νοτίου Αιγαίου ξεχώρισαν ως οι πιο υψηλής αξίας προορισμοί, ενώ αγορές όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τις εισπράξεις, σε αντίθεση με τη Γερμανία που εμφάνισε σημάδια κόπωσης.

Παράλληλα, καταγράφεται θετική τάση στη μείωση της εποχικότητας, με πιο ομοιόμορφη κατανομή της ζήτησης μέσα στο έτος.

Ο εισερχόμενος τουρισμός (χωρίς την κρουαζιέρα) έφτασε τα 38 εκατ. επισκέπτες (+5,6% έναντι 2024, +21,2% έναντι 2019) και 22,6 δισ. ευρώ εισπράξεις (+9,8% / +27,9%). Συνολικά, με την κρουαζιέρα, οι εισπράξεις ανήλθαν στα 23,6 δισ. ευρώ.

Μείωση διάρκειας παραμονής – αύξηση δαπάνης

Οι διανυκτερεύσεις παραμένουν σταθερές γύρω στα 230 εκατ., όμως η Μέση Διάρκεια Παραμονής (ΜΔΠ) μειώθηκε στις 6,1 διανυκτερεύσεις από 7,4 το 2019. Αντίθετα, η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ) αυξήθηκε στα 97 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο +27,5% σε σχέση με το 2019. Ως αποτέλεσμα, η Μέση Κατά Κεφαλή Δαπάνη (ΜΚΔ) διαμορφώθηκε στα 595 ευρώ.

Η μείωση της ΜΔΠ αποδίδεται σε τρεις βασικές τάσεις:

• διεθνής στροφή σε συντομότερα ταξίδια,
• αύξηση του κόστους διαβίωσης και ταξιδιών,
• άνοδος των ημερήσιων επισκεπτών από γειτονικές χώρες.

Η άνοδος των city breaks ενίσχυσε σημαντικά την Αττική, η οποία αύξησε το μερίδιό της από 16,2% (2019) σε 23,2% (2025), συμβάλλοντας στη μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής.

Περιφέρειες και αγορές

Οι πέντε βασικές τουριστικές Περιφέρειες (Αττική, Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Κεντρική Μακεδονία, Ιόνια Νησιά) συγκεντρώνουν περίπου το 90% των εισπράξεων. Η Αττική αποτελεί τον βασικό μοχλό ανάπτυξης, ενώ το Νότιο Αιγαίο καταγράφει την υψηλότερη δαπάνη ανά επίσκεψη (869 ευρώ).

Αντίθετα, η Κρήτη και τα Ιόνια Νησιά εμφανίζουν μείωση εισπράξεων, ενώ η Κεντρική Μακεδονία καταγράφει σημαντική πτώση στις διανυκτερεύσεις.

Σε επίπεδο αγορών, η Γερμανία παρουσιάζει κόπωση, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και οι ΗΠΑ συνέβαλαν σχεδόν στο 45% της αύξησης των εισπράξεων.

Νέες τάσεις στον τουρισμό

Καταγράφεται αύξηση του επαγγελματικού τουρισμού (MICE), καθώς και ενίσχυση της κρουαζιέρας, που αγγίζει πλέον τα 1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, ενισχύονται οι αεροπορικές αφίξεις (73,2%), ενώ μειώνεται το μερίδιο των οδικώς εισερχομένων.

Η εποχικότητα παρουσιάζει μικρή αλλά σταθερή βελτίωση, με το Γ’ τρίμηνο να εξακολουθεί να κυριαρχεί, αλλά με μειωμένη συγκέντρωση σε σχέση με το 2019.

Ο ελληνικός τουρισμός εμφανίζει ισχυρή ανθεκτικότητα και υψηλή δυναμική, ωστόσο η επόμενη περίοδος απαιτεί αντιμετώπιση κρίσιμων προκλήσεων όπως η ανταγωνιστικότητα, η διάρκεια παραμονής, η αναβάθμιση προϊόντος και η ισορροπία με τις τοπικές κοινωνίες, ώστε να διασφαλιστεί η διατηρήσιμη ανάπτυξη του κλάδου.

Ο έλεγχος διαβατηρίων, στο πλαίσιο του νέου συστήματος, φαίνεται να αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες που οδήγησαν στη δημιουργία αυτής της κατάστασης.

Ως αποτέλεσμα, φωτογραφίες και βίντεο διαδόθηκαν γρήγορα στο διαδίκτυο, προκαλώντας πλήθος από αρνητικά σχόλια. Το περιστατικό έρχεται σε μια περίοδο όπου η τουριστική σεζόν ξεκινά με έντονη αβεβαιότητα και ανησυχία, λόγω των διεθνών εξελίξεων.

Σε δημόσια τοποθέτησή του, ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ρόδου, Κώστας Σπανός, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για την κατάσταση, κάνοντας λόγο για απαράδεκτες εικόνες με τουρίστες να περιμένουν όρθιοι στην πίστα. Τόνισε επίσης ότι παρόμοια προβλήματα είχαν εμφανιστεί και την προηγούμενη χρονιά, ενώ φέτος επιδεινώνονται λόγω των νέων διαδικασιών και της έλλειψης προσωπικού.

Παράλληλα, επεσήμανε ότι αντίστοιχα φαινόμενα ταλαιπωρίας έχουν παρατηρηθεί και στο λιμάνι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη άμεσης βελτίωσης των υποδομών και της οργάνωσης, ειδικά σε μια περίοδο όπου κάθε επισκέπτης είναι πολύτιμος και η εμπειρία του θα έπρεπε να είναι άψογη.

Εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης σε νησιωτικούς προορισμούς μιλώντας στο Αθηναϊκό Πρακτορείο τονίζουν ότι οι Κυκλάδες δείχνουν να διατηρούν τη δυναμική τους, αξιοποιώντας την αυθεντικότητα και την πολυμορφία τους ως βασικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.

Στις τοποθετήσεις τους υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία. Όπως επισημαίνουν, η πορεία της σεζόν προδιαγράφεται θετική, χωρίς όμως περιθώρια εφησυχασμού.

Η διεθνής συγκυρία επιβάλλει εγρήγορση, ευελιξία και συνεχή προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της τουριστικής αγοράς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα νησιά επενδύουν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους -την πολιτιστική κληρονομιά, τη γαστρονομία, το φυσικό τοπίο και τις εναλλακτικές δραστηριότητες- ενισχύοντας τη διαφοροποίησή τους και διευρύνοντας το τουριστικό τους αποτύπωμα.

Παράλληλα, εντείνεται η στρατηγική στόχευση για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και προσέλκυση επισκεπτών υψηλότερης ποιότητας, με μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής και αυξημένη καταναλωτική δαπάνη. Οι τοπικές αρχές προωθούν θεματικές μορφές τουρισμού, επενδύουν σε υποδομές και ενισχύουν τις συνεργασίες με επαγγελματίες του κλάδου, επιδιώκοντας να διασφαλίσουν βιώσιμη ανάπτυξη και ανθεκτικότητα.

Σύρος: Προορισμός με ταυτότητα και αυθεντικότητα

«Η φετινή πασχαλινή περίοδος επιβεβαίωσε τη δυναμική της Σύρου ως προορισμού με ξεχωριστή ταυτότητα και σταθερή τουριστική κίνηση, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη την ιδιαιτερότητα της φετινής τουριστικής χρονιάς και τα διεθνή γεγονότα στην ευρύτερη περιοχή.

Η επισκεψιμότητα στην «Αρχόντισσα των Κυκλάδων» κινείται σε ιδιαίτερα ικανοποιητικά επίπεδα, με τη Σύρο να προσελκύει επισκέπτες που αναζητούν χαλάρωση, φύση, αναζωογόνηση, ήπια διασκέδαση, πολιτισμό, αρχιτεκτονική, ιστορία και αυθεντικές εμπειρίες», τονίζει ο Αντιδήμαρχος Τουρισμού του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης, Γιάννης Α. Βουτσίνος.

Όπως εξηγεί μιλώντας στο Αθηναικό πρακτορείο οι πρώτες εκτιμήσεις για τη συνέχεια της χρονιάς έχουν θετικό πρόσημο, αν και η διεθνής συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια επανάπαυσης και απαιτεί προσεκτική διαχείριση και συνεχή παρακολούθηση των εξελίξεων.

Η Σύρος, σύμφωνα με τον κ. Βουτσίνο, διαθέτει μοναδικά χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούν από άλλους νησιωτικούς προορισμούς. Η Ερμούπολη, με τη νεοκλασική της αρχιτεκτονική, τα ιστορικά θέατρα και τη ζωντανή πολιτιστική σκηνή, αποτελεί σημείο αναφοράς. Την εμπειρία αυτή συμπληρώνει ιδανικά η ‘Ανω Σύρος, με τον μεσαιωνικό της χαρακτήρα, τα γραφικά σοκάκια και την αυθεντική κυκλαδίτικη ατμόσφαιρα, προσφέροντας στον επισκέπτη ένα μοναδικό ταξίδι στον χρόνο και στην παράδοση.

Παράλληλα, το νησί διαθέτει πληθώρα δημοφιλών παραθαλάσσιων περιοχών που συνδυάζουν καθαρές και όμορφες θάλασσες, οργανωμένες υποδομές και ποιοτικές υπηρεσίες φιλοξενίας, προσφέροντας στιγμές χαλάρωσης και αναψυχής και καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα προτιμήσεων επισκεπτών.

Το νησί συνδυάζει αρμονικά τον νεοκλασικό του χαρακτήρα με το αυθεντικό «άρωμα» Κυκλάδων, τις όμορφες παραλίες και τους παραδοσιακούς οικισμούς, δημιουργώντας μια πολυδιάστατη και σπάνια ταξιδιωτική εμπειρία.

Αεροπορική σύνδεση με Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο Κρήτης

«Στα πλεονεκτήματα του προορισμού φέτος είναι και η νέα αεροπορική σύνδεση από Θεσσαλονίκη και από Ηράκλειο Κρήτης που δημιουργεί προϋποθέσεις για νέες συνεργασίες.

Ως Δήμος, εστιάζουμε στην ανάδειξη αυτής της πολυμορφίας, υλοποιώντας συνεχείς δράσεις προβολής και προωθώντας θεματικές μορφές τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός, ο γαστρονομικός, οι υπαίθριες εναλλακτικές δραστηριότητες και οι αποδράσεις σε εορταστικές περιόδους.

Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την τουριστική δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και να εμπλουτίσουμε τις επιλογές του ταξιδιώτη, ώστε να επιτύχουμε μεγαλύτερη επιμήκυνση της σεζόν και αύξηση της μέσης διάρκειας παραμονής» αναφέρει ο κ. Βουτσίνος και συμπληρώνει: «Παράλληλα, αναπτύσσουμε δράσεις που σχετίζονται με εκδηλώσεις, αθλητικά events, φεστιβάλ και πολιτιστικές πρωτοβουλίες, οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στην προσέλκυση επισκεπτών εκτός αιχμής.

Η Σύρος έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί ως προορισμός τόσο υψηλής όσο και χαμηλής σεζόν, και αυτό αποτελεί βασική μας προτεραιότητα. Με συντονισμένες ενέργειες και τη συνεργασία των τοπικών φορέων, εργαζόμαστε συστηματικά για τη διατήρηση και την περαιτέρω ενίσχυση της θετικής πορείας του τουρισμού στο νησί μας».

Σίφνος: Προορισμός με σταθερή αξία

«Με δεδομένες τις ευρύτερες γεωπολιτικές συνθήκες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, η περίοδος του Πάσχα αποτέλεσε ένα αισιόδοξο ξεκίνημα για τη Σίφνο, καθώς καταγράφηκε επισκεψιμότητα και ενδιαφέρον από επισκέπτες που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες.

Το νησί μας, με την μακραίωνη παράδοση, τη μοναδική αρχιτεκτονική και τη φημισμένη γαστρονομία του, απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι αποτελεί έναν προορισμό με σταθερή αξία» υπογραμμίζει ο Αντιδήμαρχος Τουρισμού του Δήμου Σίφνου Γιάννης Ραφελέτος.

Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «οι πρώτες ενδείξεις για τη θερινή περίοδο είναι θετικές, ωστόσο η αβεβαιότητα που επικρατεί διεθνώς μάς υποχρεώνει να παραμένουμε προσεκτικοί και σε συνεχή εγρήγορση. Η τουριστική αγορά επηρεάζεται άμεσα από εξωτερικούς παράγοντες και απαιτεί ευελιξία και διαρκή επιφυλακή».

Η Σίφνος, σύμφωνα με τον κ. Ραφελέτο, ξεχωρίζει για την αυθεντικότητα και την ποιότητά της. Η γαστρονομία, με βαθιές ρίζες στην τοπική παράδοση, αποτελεί βασικό πυλώνα της ταυτότητάς μας, ενώ τα μονοπάτια του νησιού, η αγγειοπλαστική, ο πολιτισμός και η ιδιαίτερη αισθητική των οικισμών συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν. «Αυτά τα στοιχεία αξιοποιούμε συστηματικά, προωθώντας ειδικές μορφές τουρισμού όπως ο γαστρονομικός, ο πεζοπορικός και ο πολιτιστικός τονίζει.

«Στόχος μας είναι να δρομολογούμε έργα και δράσεις που αναβαθμίζουν την τουριστική εικόνα του προορισμού και μπορούν να συμβάλλουν στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στην προσέλκυση επισκεπτών με ποιοτικά ενδιαφέροντα και μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής ώστε να θέλουν και να μπορούν να εξερευνήσουν τις πολλαπλές πτυχές της Σίφνου. Μέσα από στοχευμένες δράσεις προβολής και συνεργασίες, επιδιώκουμε να ενισχύσουμε τη θέση της Σίφνου ως προορισμού ποιότητας, που προσφέρει εμπειρίες πέρα από το κλασικό μοντέλο «ήλιος και θάλασσα», επισημαίνει ο κ. Ραφελέτος.

Νάξος και Μικρές Κυκλάδες: Ελκυστικός και πολυδιάστατος προορισμός

«Η εικόνα που αποκομίζουμε από την περίοδο του Πάσχα και μετά, δείχνει πως η Νάξος και οι Μικρές Κυκλάδες εξακολουθούν να αποτελούν έναν ιδιαίτερα ελκυστικό και πολυδιάστατο προορισμό, με υψηλό βαθμό ικανοποίησης των επισκεπτών.

Βάσει συνθηκών, η ζήτηση κινήθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα, γεγονός που μας επιτρέπει να διατηρούμε συγκρατημένη αισιοδοξία για τη συνέχεια της σεζόν.

Ωστόσο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει ρευστό, με γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις που απαιτούν γρήγορα αντανακλαστικά και κινητικότητα» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντιδήμαρχος Τουρισμού του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Βαγγέλης Κατσαράς.

Ο ίδιος τονίζει ότι η Νάξος διαθέτει έναν μοναδικό συνδυασμό στοιχείων: Δαντελωτή ακτογραμμή, πλούσια ιστορία και πολιτισμό, ισχυρή αγροτική παραγωγή, αυθεντική γαστρονομία και ένα εντυπωσιακό εύρος δραστηριοτήτων όπως πεζοπορία, καταδύσεις, windsurf και ποδηλασία. Ταυτόχρονα, οι Μικρές Κυκλάδες -η Ηρακλειά, η Σχοινούσα, τα Κουφονήσια και η Δονούσα– προσφέρουν μια ήπια, εναλλακτική εμπειρία τουρισμού, με έμφαση στην ηρεμία, την αυθεντικότητα και τη βιώσιμη προσέγγιση των διακοπών.

Πρόκειται για προορισμούς που διατηρούν τον παραδοσιακό νησιωτικό χαρακτήρα, με μικρές κοινότητες, ανεπιτήδευτη φιλοξενία, καθαρές παραλίες και ένα φυσικό περιβάλλον που ενδείκνυται για χαλαρές αποδράσεις, πεζοπορικές διαδρομές και θαλάσσιες εξερευνήσεις.

Ιδιαίτερη αξία έχει η δυνατότητα συνδυαστικών εμπειριών μέσω island hopping, που επιτρέπει στους επισκέπτες να γνωρίσουν διαφορετικές πτυχές του κυκλαδίτικου τοπίου μέσα σε μία ενιαία ταξιδιωτική εμπειρία.

Οι Μικρές Κυκλάδες ενισχύουν το συνολικό τουριστικό προϊόν της περιοχής, προσφέροντας διαφοροποίηση και απαντώντας στη σύγχρονη ανάγκη για πιο αυθεντικές μορφές τουρισμού. Αυτή η πολυμορφία αποτελεί βασικό μας πλεονέκτημα.

«Ως Δήμος, αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες για εγχώρια και διεθνή προβολή σε πολλαπλά επίπεδα και εργαζόμαστε συστηματικά για την ανάδειξη μια δέσμης χαρακτηριστικών, επενδύοντας σε θεματικές μορφές τουρισμού, όπως ο γαστρονομικός, ο πεζοπορικός, ο πολιτιστικός και ο βιωματικός τουρισμός» επισημαίνει ο κ. Κατσαράς και συμπληρώνει:

«Στόχος μας είναι όχι μόνο η αύξηση της επισκεψιμότητας, αλλά και η ενίσχυση ποιοτικών παραμέτρων, όπως η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η διασπορά της ζήτησης και η ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.

Ενθαρρύνουμε τη συνεργασία με φορείς και επαγγελματίες, ώστε να προσφέρουμε ολοκληρωμένες εμπειρίες υψηλής ποιότητας, αναδεικνύοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Η φετινή χρονιά εξελίσσεται με αρκετές αντιξοότητες, όμως η συνέπεια, η προσαρμοστικότητα και η στρατηγική προσέγγιση σε κάθε επίπεδο –τοπικό, συλλογικό, εθνικό και ευρωπαϊκό- θα είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη διατήρηση και ενίσχυση της δυναμικής μας».

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ένωσης tour operators της Γαλλίας, SETO, Πατρίς Καραντέκ, οι πωλήσεις πακέτων διακοπών εκτός Γαλλίας εμφανίστηκαν μειωμένες κατά περίπου 4% σε σχέση με πέρυσι, ενώ ο Μάρτιος και οι πρώτες εβδομάδες του Απριλίου ήταν ιδιαίτερα αδύναμοι, με πτώση που έφτασε το 20% έως 25%.

Όπως εξηγεί, η αύξηση στην τιμή του πετρελαίου και κατ’ επέκταση των καυσίμων ανεβάζει το κόστος των πτήσεων, ιδιαίτερα στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων. Ένα υπερατλαντικό ταξίδι, αναφέρει, κοστίζει ήδη 100 έως 150 ευρώ περισσότερο σε σχέση με τις εβδομάδες πριν από την έναρξη της κρίσης και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Αυτό μεταφράζεται σε αλλαγή ταξιδιωτικής συμπεριφοράς. Πολλοί Ευρωπαίοι φαίνεται να εξετάζουν φέτος πιο κοντινές λύσεις: εσωτερικό τουρισμό, μεσογειακούς προορισμούς ή σύντομες αποδράσεις που απαιτούν μικρότερο αεροπορικό κόστος. Στη Γαλλία, έρευνα της Ifop για την Tourism Alliance έδειξε ότι το 71% σχεδιάζει διακοπές εντός χώρας, ενώ μόλις το 9% σκοπεύει να ταξιδέψει εκτός Ευρώπης.

Ιδιαίτερη πίεση δέχονται οι προορισμοί της Ασίας και του Ινδικού Ωκεανού, καθώς πολλές πτήσεις από την Ευρώπη βασίζονται σε κόμβους του Περσικού Κόλπου, όπως το Ντουμπάι ή η Ντόχα. Η εγγύτητα αυτών των hubs στην περιοχή της κρίσης λειτουργεί αποτρεπτικά για μέρος των ταξιδιωτών.

Την ίδια ώρα, η αεροπορική βιομηχανία εμφανίζεται πιο ψύχραιμη. Ο γενικός διευθυντής της International Air Transport Association (IATA), Willie Walsh, δήλωσε στο Reuters ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις αλλαγής στις ταξιδιωτικές συνήθειες. Όπως σημείωσε, η ζήτηση παρέμεινε ισχυρή το πρώτο τρίμηνο του έτους, ενώ ακόμη και το αεροδρόμιο του Ντουμπάι λειτουργούσε κανονικά τις προηγούμενες ημέρες, με γεμάτες πτήσεις.

Ο ίδιος εκτιμά ότι ο ευρωπαϊκός τουρισμός θα παραμείνει ισχυρός το καλοκαίρι, αν και αναγνωρίζει πως τυχόν μετακύλιση του αυξημένου κόστους καυσίμων στα εισιτήρια θα μπορούσε να περιορίσει μέρος της ζήτησης.

Για την ώρα, η εικόνα απέχει πολύ από το σοκ της πανδημίας, όταν το 2020 οι διεθνείς αερομεταφορές κατέρρευσαν έως και 95%. Ωστόσο, η φετινή σεζόν δείχνει να μπαίνει σε τροχιά νευρικότητας, με τους ταξιδιώτες να καθυστερούν αποφάσεις και τους επαγγελματίες του κλάδου να περιμένουν κρατήσεις της τελευταίας στιγμής.

Αν η κρίση αποκλιμακωθεί σύντομα, εκτιμούν παράγοντες της αγοράς, δεν αποκλείεται να ακολουθήσει ένα νέο κύμα «revenge travel» – η εκρηκτική ζήτηση που εμφανίζεται μετά από μια περίοδο φόβου και αναμονής. Μέχρι τότε, το φετινό ευρωπαϊκό καλοκαίρι μοιάζει να εξαρτάται όχι μόνο από τον καιρό, αλλά και από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, η εικόνα της αγοράς δεν είναι μονοδιάστατη. Παρά τη μείωση της ζήτησης, η ελληνική αγορά εμφανίζει ανθεκτικότητα, κυρίως στο επίπεδο των τιμών, οι οποίες συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά.

Η αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης βρέθηκε αντιμέτωπη με διπλή πίεση: από τη μία πλευρά λιγότεροι ταξιδιώτες, από την άλλη περιορισμένη διαθεσιμότητα ακινήτων.

Οι διαθέσιμες καταχωρίσεις μειώθηκαν κατά 4%, από 101.223 σε 97.186 ακίνητα. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση υποχώρησε εντονότερα (-8,5%), οδηγώντας την πληρότητα σε πτώση κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες, στο 52,1%.

Παρά τη μείωση της δραστηριότητας, οι τιμές διατήρησαν την ανοδική τους πορεία. Η μέση ημερήσια τιμή (ADR) αυξήθηκε κατά 7,4%, φτάνοντας τα 89,6 ευρώ, ενώ τα έσοδα ανά διαθέσιμη διανυκτέρευση (RevPAR) σημείωσαν άνοδο 3,2%.

Το βασικό μοτίβο που προκύπτει είναι σαφές: λιγότερες κρατήσεις, αλλά ακριβότερες διαμονές. Οι διαχειριστές επιχειρούν να διατηρήσουν την κερδοφορία αυξάνοντας τις τιμές, σε μια αγορά που εξακολουθεί να έχει περιθώρια στην τιμολόγηση, όχι όμως και στον όγκο.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι περιορισμοί στην είσοδο νέων ακινήτων στο κέντρο της Αθήνα. Οι ρυθμίσεις αυτές περιορίζουν την προσφορά πιο οικονομικών καταλυμάτων, τα οποία στο παρελθόν πίεζαν προς τα κάτω τη μέση τιμή, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση των τιμών σε υψηλότερα επίπεδα.

Η πτώση κατά 8,5% στις κρατήσεις τον Μάρτιο δεν υποδηλώνει μια αγορά σε κρίση, αλλά μια αγορά που περνά σε νέα φάση προσαρμογής. Η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή θέση, κρατώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, δείχνοντας ανθεκτικότητα απέναντι στη ζήτηση και επωφελούμενη από τη συγκρατημένη προσφορά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές.

Το βασικό ζήτημα δεν είναι η έλλειψη ταξιδιωτών, αλλά η αλλαγή στη συμπεριφορά τους. Οι επισκέπτες εμφανίζονται πλέον πιο επιλεκτικοί και πιο συγκρατημένοι, επηρεάζοντας άμεσα τη δυναμική των κρατήσεων.

Αυτό είναι και το στοιχείο που αλλάζει το «παιχνίδι»: η αγορά μετατοπίζεται από ένα μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο στον όγκο κρατήσεων σε ένα μοντέλο όπου κυριαρχούν η διάρκεια διαμονής, η τιμολόγηση και το σωστό timing.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Μάρτιος λειτουργεί ως ένα σαφές σήμα προσαρμογής και όχι ως ένδειξη μιας βαθύτερης ύφεσης στην αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb.

Η Ισπανία, που πέρυσι κατέγραψε ρεκόρ με 97 εκατομμύρια τουρίστες (αύξηση 3,5%), εκτιμάται ότι μπορεί να διατηρήσει παρόμοια αναπτυξιακή πορεία και φέτος. Ωστόσο, οι αυξημένες τιμές στα καύσιμα ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τη ζήτηση, όπως τόνισε ο υπουργός σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Expansion.

Όπως εξήγησε, οι ταξιδιώτες συμφέρει να κλείσουν εισιτήρια τώρα, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες χρησιμοποιούν ακόμη κηροζίνη που έχει αγοραστεί σε χαμηλότερες τιμές, γεγονός που δημιουργεί προσωρινά περιθώρια πριν από νέες ανατιμήσεις.

Η άνοδος στις τιμές του πετρελαίου—περίπου 50% μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου—έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει το κόστος των πτήσεων μεγάλων αποστάσεων, προσθέτοντας πάνω από 100 δολάρια ανά εισιτήριο, σύμφωνα με την οργάνωση Transport & Environment.

Παράλληλα, ο Ερέου σημείωσε ότι η Ισπανία διαθέτει μεγαλύτερα αποθέματα κηροζίνης και ισχυρότερη παραγωγική ικανότητα σε σχέση με άλλες χώρες, ωστόσο προειδοποίησε ότι τυχόν προβλήματα στις χώρες προέλευσης των τουριστών θα επηρεάσουν αναπόφευκτα και την ίδια.

Το επόμενο δεκαπενθήμερο θεωρείται καθοριστικό καθώς η αγορά αναζητά ενδείξεις ανάκαμψης μετά την αναταραχή στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του κλάδου, το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι βασικές τουριστικές αγορές θα εγκαταλείψουν τη στάση αναμονής που προκάλεσε η σύγκρουση στο Ιράν και θα περάσουν σε φάση ομαλοποίησης της ζήτησης.

Παράλληλα, επαγγελματίες του τουρισμού επισημαίνουν ότι οι παραδοσιακές αγορές της Ελλάδας εμφανίζουν σταθερότητα και εκφράζουν αισιοδοξία ότι η ζήτηση μπορεί να αρχίσει να «ξεπαγώνει».

Αυτά όλα όμως είναι εκτιμήσεις…

Κομβικό ζήτημα παραμένει το ενεργειακό κόστος, καθώς η πλειονότητα των αφίξεων βασίζεται στις αερομεταφορές.

Μια τετραμελής οικογένεια από το εξωτερικό θα πρέπει πλέον να υπολογίσει ότι θα πληρώσει πολλαπλάσια χρήματα σε αεροπορικά εισιτήρια, βενζίνη , αλλά και βέβαια αυξημένες τιμές για ενοίκιαση στα καταλύματα της χώρας μετά και την υπερφορολόγηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Θετικά μηνύματα προκύπτουν και από την επανεκκίνηση αεροπορικών συνδέσεων της Aegean από Ισραήλ, Σαουδική Αραβία και Ιορδανία προς Αθήνα, Ηράκλειο, Λάρνακα και Ρόδο. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την τουριστική ζήτηση, τόσο από τις αγορές της Μέσης Ανατολής όσο και από την Ασία, μέσω των περιφερειακών κόμβων.

Ωστόσο, οι εξελίξεις παραμένουν εύθραυστες και εξαρτώνται από το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή, που θα μπορούσε να ανατρέψει το θετικό κλίμα, αλλά και από την διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα ανεξάρτητα με το αν θα τελειώσει ή όχι ο πόλεμος…

   «Η Αθήνα δεν χρειάζεται κατασκευασμένες εικόνες κρίσης. Χρειάζεται σοβαρή δουλειά, υπεύθυνη στάση και πολιτικές που αντιμετωπίζουν πραγματικά τις πιέσεις που δημιουργεί η αυξημένη τουριστική ζήτηση.

   Η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει σειρά αυστηρών μέτρων για την προστασία της πόλης και τη διαχείριση των επιπτώσεων του τουρισμού. Γι’ αυτό και κάθε σύγκριση της Αθήνας με άλλους διεθνείς προορισμούς, όπως η Βαρκελώνη, είναι απλουστευτική και λανθασμένη» επισημαίνει η κυρία Κεφαλογιάννη

   «Η Αθήνα είναι σήμερα ένας κορυφαίος διεθνής προορισμός. Έχει εξελιχθεί όχι μόνο ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά. Οφείλουμε όλοι να την προστατεύουμε με σοβαρότητα, ευθύνη και σεβασμό στους κατοίκους, στους εργαζόμενους και στις επιχειρήσεις της πόλης» αναφέρει η υπουργός Τουρισμού.

Δούκας: Η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη απειλεί εμβληματικές γειτονιές της Αθήνας

«Η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη απειλεί εμβληματικές γειτονιές της» επισημαίνει στην απάντησή του ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, στην υπουργό Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη.

«Η Αθήνα δεν έχει ανάγκη από εξωραϊσμούς όψιμων υπερασπιστών. Η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη απειλεί εμβληματικές γειτονιές της. Όποιος δεν το βλέπει, απλά στρουθοκαμηλίζει» αναφέρει αρχικά.

Και συνεχίζει: «Καλώ την κα Υπουργό να μελετήσει τις τεκμηριωμένες προτάσεις μας και να σταθεί αρωγός στο αίτημά μας για την απόδοση στον Δήμο του τέλους ανθεκτικότητας, ώστε να γίνουν οι κατάλληλες υποδομές».

«Δεν μπορεί οι τουρίστες να πληρώνουν τέλη στα ξενοδοχεία και η Κυβέρνηση να τα παρακρατεί και να μην αποδίδει στον Δήμο ούτε ένα ευρώ. Καλώ επίσης την κα Υπουργό, αντί να ανακαλύπτει ανύπαρκτους εχθρούς, να συζητήσει με τη Δημοτική Αρχή της Αθήνας ένα συνολικό σχέδιο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης της πόλης» καταλήγει.