Νίκος Γιαννόπουλος

Ας δούμε λίγο την πραγματικότητα όπως έχει. Ως γνωστόν από το φθινόπωρο κάθε έτους αρχίζουν και γίνονται προκρατήσεις για την επόμενη τουριστική σεζόν με κάποια έκπτωση. Εφέτος, ειδικά λόγω του πολέμου και της προηγούμενης φημολογίας που υπήρχε, αυτή η περίοδος (όπως και η σχετική έκπτωση) επεκτάθηκε και έφτασε μέχρι τον Μάρτιο.

Μέχρι και τη στιγμή της έναρξης των αμερικανικών και των ισραηλινών επιχειρήσεων στο Ιράν, οι κρατήσεις για την Ελλάδα είχαν πάει αναμενόμενα καλά, όπως σχεδόν κάθε χρόνο. Στη συνέχεια, όπως τόνισαν αρμόδιες πηγές στο Libre, υπήρξε μία σχετική επιβράδυνση, σαφώς αναμενόμενη και όχι ιδιαίτερα ανησυχητική.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε με νούμερα, η επιβράδυνση/πτώση ανέρχεται περίπου στο 12% σε σχέση με την αντίστοιχη χρονική περίοδο πέρυσι. Είναι μία πτώση που σε κάθε περίπτωση μπορεί να χαρακτηριστεί διαχειρίσιμη.

Η επιβράδυνση των προκρατήσεων επηρέαζει, σύμφωνα με τα στοιχεία, κατά κύριο λόγο την Αθήνα, τη Μύκονο και τη Σαντορίνη, δηλαδή τρεις κλασικούς ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς. Και εδώ καμία έκπληξη.

Τα περισσότερα ερωτηματικά υπάρχουν για τους Αμερικανούς τουρίστες και επίσης για τους Αυστραλούς (και τους Ασιάτες της Άπω Ανατολής) οι οποίοι χρησιμοποιούν ως ενδιάμεσους σταθμούς για το ταξίδι τους στην Ελλάδα αεροδρόμια της Μέσης Ανατολής. Οι εν λόγω φαίνονται ότι τηρούν στάση αναμονής κάτι που αντικατοπτρίζεται στα νούμερα.

Εστω και έτσι όμως, στον (πολύ σκληρό) τουριστικό ανταγωνισμό, η Ελλάδα έχει να λέει ότι βρίσκεται σε οπωσδήποτε καλύτερη θέση σε σχέση με χώρες όπως η Τουρκία αλλά και η Κύπρος. Οι λόγοι είναι ευνόητοι. Η Κύπρος, γεωγραφικά, “αγγίζει” τα θέατρα των επιχειρήσεων στο Λίβανο ενώ η Τουρκία έχει κάκιστες σχέσεις με το Ισραήλ.

Για τους tour operators, που φυσικά θέλουν να κάνουν τη δουλειά τους, η Ελλάδα φαντάζει αυτήν την ώρα ως ένας ασφαλής προορισμός και σίγουρα πιο ασφαλής από χώρες που βρίσκονται στα ανατολικά της. Αυτό κατά πάσα πιθανότητα δεν πρόκειται να αλλάξει εκτός συγκλονιστικού απροόπτου.

Η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης έχουν στο πλευρό τους και την επιθυμία των Ευρωπαίων πολιτών να ταξιδέψουν. Οπως αυτή αποτυπώθηκε σε μεγάλη έρευνα που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, το 82% των Ευρωπαίων δηλώνουν ότι και αυτό το καλοκαίρι επιθυμούν να ταξιδέψουν έξω από τη χώρα τους για τις καλοκαιρινές τους διακοπές, ιδιαίτερα τώρα που μεσολάβησε και ένας πολύ σκληρός και βροχερός χειμώνας. Υπό αυτό ως δεδομένο, διάθεση και πελατεία θα υπάρξει.

Ποιος είναι όμως ο μεγάλος φόβος των tour operators; Όχι η ασφάλεια της χώρας αλλά το τι θα γίνει ακριβώς με τις πτήσεις και τη διαχείριση των καυσίμων. Αν οι πολεμικές επιχειρήσεις διαρκέσουν περισσότερο, δεν αποκλείεται οι αεροπορικές εταιρίες να προχωρήσουν σε περιορισμό των πτήσεών τους. Και αυτό που βασανίζει τους operators και τους Έλληνες επιχειρηματίες είναι, αν χρειαστεί να γίνει τελικά αυτό, ποιες πτήσεις θα “κοπούν” και για ποιο χρονικό διάστημα.

Πάντως, αν εξασφαλιστεί η κανονικότητα ως προς αυτό το κομμάτι, το αεροδρόμιο της Αθήνας δεν περιμένει μείωση των αφίξεων αλλά αύξηση! Η αύξηση αυτή δεν θα είναι διψήφια, όπως υπολογιζόταν αρχικά αλλά μονοψήφια. Αλλά θα αποτελέσει γεγονός και αυτό δείχνει πολλά για το status της χώρας ως τουριστικού προορισμού.

Ο τουριστικός υπο-κλάδος, ο οποίος σίγουρα θα αντιμετωπίσει πρόβλημα, είναι αυτός της κρουαζιέρας. Αυτό έχει ήδη φανεί και αναμένεται να φανεί περισσότερο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Αλλά τη μείωση των επισκεπτών της κρουαζιέρας ο ελληνικός τουρισμός μπορεί να την αντιμετωπίσει και να μην επηρεαστεί.

Την ίδια ώρα τέλος, οι χώρες της Μέσης Ανατολής τραβούν τα μαλλιά τους.  Σε πόλεις όπως το υπερτουριστικό σε καιρό ειρήνης Ντουμπάι, η ακύρωση των κρατήσεων έχουν φτάσει στο 93% και οι τιμές σε πολυτελέστατα ξενοδοχεία κατρακυλούν καθημερινά. Εντάξει, δεν περιμένουν από τον τουρισμό να πλουτίσουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αλλά όπως και να το κάνουμε οι απώλειες είναι μεγάλες.

Η Ελλάδα, αντιθέτως, μπορεί να αισιοδοξεί ότι στο τέλος θα κερδίσει και το εφετινό στοίχημα. Και αν τελειώσει άμεσα ο πόλεμος (τόσο στο Ιράν όσο και στο Λίβανο) ακόμη καλύτερα…

Η Ελλάδα υποδέχτηκε 37,8 εκατομμύρια επισκέπτες από το εξωτερικό το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, αριθμός – ρεκόρ. Οι περισσότεροι προτιμούν μέρη όπως η Αθήνα, η Σαντορίνη και τα υπόλοιπα νησιά. Ωστόσο, η Ήπειρος είναι ένας διαφορετικός καλοκαιρινός προορισμός, σύμφωνα με τους συντάκτες του άρθρου. Προσελκύει λιγότερο από το 2% των διανυκτερεύσεων στη χώρα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων.

Τα βουνά της Ελλάδας μπορούν να είναι ένας αρκετά φθηνότερος προορισμός σε σύγκριση με τα νησιά. Άλλωστε, μια ημέρα διανυκτέρευσης σε κάποιο ξενοδοχείο της Ηπείρου κοστίζει λιγότερο από ορισμένες ξαπλώστρες σε δημοφιλή νησιά. «Τα ξενοδοχεία υψηλής ποιότητας, αν και σπάνια, θα κοστίζουν το ένα τέταρτο των τιμών των 1.000 δολαρίων τη βραδιά που μπορούν να κοστίζουν τα νησιά τον Αύγουστο», τονίζει το Bloomberg.

 Η βόλτα στην ύπαιθρο, μπορεί να αποτελέσει καταφύγιο για αρκετούς τουρίστες. Η Ήπειρος εκτός από την οικονομική διαφορά, έχει και βαρομετρική: «Μια καλοκαιρινή μέρα μπορεί να είναι περίπου 14°C πιο δροσερή, από ό,τι στη Μύκονο».

Αντίστοιχος προορισμός είναι και τα Μετέωρα, για τα οποία γίνεται επίσης αναφορά. Τα Μετέωρα συνδυάζουν την θρησκευτική κατάνυξη και την άγρια ομορφιά της ορεινής Ελλάδας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και για την χειμερινή τουριστική περίοδο, με κυρίαρχο το Μέτσοβο.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ο ορισμός του φαινομένου είναι απλός: Υπερτουρισμό έχουμε όταν η πυκνότητα και ο όγκος επισκεπτών υπερβαίνουν τη φέρουσα ικανότητα του προορισμού, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η ζωή των κατοίκων και η ποιότητα υποδομών και υπηρεσιών.

Ας κρατήσουμε από τον παραπάνω ορισμό τη φράση “φέρουσα ικανότητα” γιατί είναι ο παράγοντας-κλειδί για να κατανοήσουμε την έννοια. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η φέρουσα ικανότητα ενός προορισμού συνίσταται ως η δυνατότητα που έχει να εξυπηρετεί μόνιμους κατοίκους και φιλοξενούμενους χωρίς να φτάνουν στα όριά τους βασικές υποδομές.

Στη διεθνή βιβλιογραφία πάντως το φαινόμενο του υπερτουρισμού καταγράφεται κυρίως από το 2017 κάτι που σημαίνει ότι ο κόσμος το αντιμετωπίζει κυρίως την τελευταία 10ετία, διάστημα στο οποίο έχει κάνει θραύση στο δυτικό κόσμο (και όχι μόνο) η βραχυχρόνια μίσθωση.

Στην Ελλάδα, ειδικά μετά την πανδημία ο υπερτουρισμός είναι, δυστυχώς, παρών, και δοκιμάζει τις αντοχές, κυρίως των νησιών αλλά και μεγάλων πόλεων όπως η Αθήνα.

Να δώσουμε ένα απλό παράδειγμα: Σε μελέτη του 2023 για όλη την περιφέρεια της Κρήτης καταγράφηκαν 6,327,366 επισκέπτες με «τουριστική πυκνότητα» περίπου 4,120 κλινών-διανυκτερεύσεων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και 55.63 κλινών-διανυκτερεύσεων ανά κάτοικο. Τα νούμερα αυτά είναι πολύ μεγάλα και αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος.

Ακόμα όμως πιο χαρακτηριστική είναι η κατάσταση σε μικρότερα νησιά, όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος. Η πρώτη έχει μόνιμο πληθυσμό λίγο πάνω από 15.000 κατοίκους κάτι που σημαίνει ότι οι κύριες υποδομές έχουν σχεδιαστεί για έναν τέτοιο αριθμό.

Ετησίως όμως (η Σαντορίνη έχει τουρισμό και την άνοιξη αλλά και το φθινόπωρο) το συνολικό νούμερο των τουριστών που φτάνουν στο νησί (έστω και για μερικές ώρες διαμονής) ξεπερνάει κατά πολύ τα 3εκ. Αντιστοιχούν, σε κάθε περίπτωση, περισσότεροι από 200 τουρίστες ανά μόνιμο κάτοικο. Γι’ αυτό άλλωστε το νησί άρχιζε να εφαρμόζει… πλαφόν ημερήσιων επισκεπτών κρουαζιέρας χωρίς πάντως να λυθεί ριζικά το πρόβλημα.

Ακόμα και η Ζάκυνθος, νησί ιδιαίτερα δημοφιλές στο εξωτερικό και στους tour operator της Ευρώπης , δείχνει να έχει εξαντλήσει προ πολλού τις δυνατότητες φιλοξενίας της. Με μόνιμο πληθυσμό τους 40.000 κατοίκους, το 2023 ξεπέρασε τους 6εκ επισκέπτες.

Το δίκτυο της υδροδότησης, αυτό του ηλεκτρισμού, το κυκλοφοριακό δίκτυο επίσης όλων αυτών των προορισμών δέχονται, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τεράστια πίεση. Και ειδικά τα κυκλαδονήσια, όπως όλοι γνωρίζουμε, αντιμετώπιζαν έτσι και αλλιώς προβλήματα με το νερό, πόσο μάλλον τώρα όταν φιλοξενούν εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο.

Το ζήτημα κάθε άλλο παρά απλό είναι. Για μία οικονομία όπως η ελληνική, που βασίζεται στην τουριστική βιομηχανία, τα πράγματα είναι ακόμα πιο σύνθετα. Όμως έτσι σίγουρα δεν μπορούμε να συνεχίσουμε γιατί τα “πετράδια” της ελληνικής γης (και του ελληνικού τουρισμού) θα καταστραφούν.

Ηδη μιλήσαμε για το παράδειγμα της Σαντορίνης που έβαλε έναν πρώτο κόφτη στους επισκέπτες κρουαζιέρας. Δημοφιλείς προορισμοί στο εξωτερικό εφαρμόζουν ανάλογης υφής μέτρα.

• Στη Βενετία έχει θεσπιστεί ημερήσιο όριο επισκεπτών και εισιτήριο εισόδου για ημερήσιους τουρίστες. Το μέτρο εφαρμόστηκε για να μειωθεί η υπερβολική συγκέντρωση τουριστών στο ιστορικό κέντρο.
• Στην Βαρκελώνη, μία από τις πιο τουριστικές πόλεις στον κόσμο, έχουν επιβληθεί αυστηροί κανόνες για τα καταλύματα τύπου Airbnb, όπως περιορισμός νέων αδειών και σκληροί έλεγχοι, ώστε να μειωθεί η αύξηση των ενοικίων για τους κατοίκους. Προηγήθηκε η δράση ενός κινήματος πολιτών με αυτά τα αιτήματα.
• Ακόμα και στο μακρινό Μάτσου-Πίτσου στο Περού, σ’ ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του κόσμου, εφαρμόζεται σύστημα ωρών εισόδου και ανώτατου αριθμού επισκεπτών ανά ημέρα, ώστε να προστατευτεί ο αρχαιολογικός χώρος από τη φθορά.

Σε κάθε περίπτωση η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να συνδυάσει την οικονομική ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, της κληρονομιάς και της κοινωνικής συνοχής, διασφαλίζοντας ότι οι επόμενες γενιές θα μπορούν να απολαμβάνουν τα ίδια τοπία και μνημεία.

Δεν είναι δυνατόν η Ακρόπολη, το πιο επιδραστικό μνημείο του δυτικού πολιτισμού, να δέχεται 20.000 επισκέψεις την ημέρα στην περίοδο αιχμής κάθε καλοκαίρι. Και με το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής να κάνει τη ζέστη της Αθήνας ανυπόφορη για μόνιμους κατοίκους και επισκέπτες.

Χρειαζόμαστε μέτρο και… μέτρα.

Αυτά είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού τουρισμού, όπως διαμορφώνονται τα τελευταία χρόνια, από το 2019 μέχρι σήμερα και αποτυπώνονται στα βασικά μεγέθη του τομέα στην «Ετήσια Έκθεση του Τουρισμού 2024» του ΙΝΣΕΤΕ.

Η ανάλυση περιλαμβάνει και τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας για την επόμενη μέρα, όπως η κλιματική αλλαγή, οι φορολογικές επιβαρύνσεις και το ανορθολογικό Τέλος Κλιματικής Αλλαγής, αλλά και η ανάγκη για σαφή και αποτελεσματικό χωροταξικό σχεδιασμό.

Εισπράξεις, αφίξεις και διανυκτερεύσεις

Οι εισπράξεις (πλην κρουαζιέρας) αυξήθηκαν κατά 16,5% σε σχέση με το 2019, από 17,68 δισ. ευρώ σε 20,59 δισ. ευρώ το 2024.

Οι αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 14,7% στα 35,95 εκατ. ταξιδιώτες, ενώ οι διανυκτερεύσεις μειώθηκαν κατά 0,6% (231 εκατ. το 2024 έναντι 232,5 εκατ. το 2019).

Η Μέση Διάρκεια Παραμονής μειώθηκε κατά 13,3% στις 6,4 ημέρες.

Η Αττική παρουσιάζει τη σημαντικότερη συμβολή στην αύξηση, με τις εισπράξεις να φτάνουν τα 4,75 δισ. ευρώ το 2024 από 2,59 δισ. ευρώ το 2019.

Ως προς τις διανυκτερεύσεις, η Αττική εμφανίζει αύξηση κατά 13,8 εκατ., την ώρα που οι συνολικές διανυκτερεύσεις στις Περιφέρειες μειώνονται κατά 1,4 εκατ..

Περιφερειακές επιδόσεις

Μεγάλη κερδισμένη και η Ήπειρος με μεγάλες διψήφιες ποσοστιαίες αυξήσεις στα μεγέθη της.
Κρήτη και Ιόνια Νησιά σημειώνουν επίσης αυξήσεις.

Αντίθετα, Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, Πελοπόννησος, Θεσσαλία και Δυτική Μακεδονία εμφανίζουν μειώσεις σε αφίξεις, εισπράξεις και διανυκτερεύσεις.

Εποχικότητα

Το γ’ τρίμηνο παρουσιάζει μείωση 11% στις διανυκτερεύσεις, ενώ τα υπόλοιπα τρίμηνα σημειώνουν αύξηση 13%. Το γεγονός αυτό επηρεάζει τα συνολικά έσοδα, αφού το γ’ τρίμηνο έχει τη μεγαλύτερη μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση.

Σημαντικό ρόλο στην αύξηση των εισπράξεων έπαιξε η ενίσχυση των αγορών υψηλής δαπάνης (Γερμανία, Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία).
746 εκατ. ευρώ είναι η αύξηση των εισπράξεων από ΗΠΑ, που αντιστοιχεί στο 22% της συνολικής αύξησης.

Κρουαζιέρα

Η κρουαζιέρα παρουσίασε πολύ μεγάλη ανάπτυξη:
Έσοδα από 499 εκατ. ευρώ το 2019 σε άνω του 1 δισ. ευρώ το 2024.
Αφίξεις από 2,7 εκατ. το 2019 σε 4,7 εκατ. το 2024.
Αιτία και η προσθήκη απευθείας συνδέσεων ΗΠΑ – Αθήνας.

Οι προκλήσεις

• Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στη ζήτηση και υποδομές
• Υψηλός ΦΠΑ και Τέλος Κλιματικής Αλλαγής πλήττουν την ανταγωνιστικότητα
• Έλλειψη πρόσβασης σε χρηματοδότηση για μικρομεσαίες επιχειρήσεις
• Χρειάζεται χωροταξικός σχεδιασμός και στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης
• Ψηφιακός μετασχηματισμός, εκπαίδευση ανθρώπινου δυναμικού, αναβάθμιση δεξιοτήτων

Δήλωση Ηλία Κικίλια (ΙΝΣΕΤΕ)

«Το 2024 ο ελληνικός τουρισμός επιβεβαίωσε τη δυναμική και τον κομβικό του ρόλο για τη χώρα. Το τουριστικό οικοσύστημα χρειάζεται στρατηγική, σχέδιο, οργάνωση, επαρκείς υποδομές και αποτελεσματική διακυβέρνηση προορισμών.

Η επέκταση της σεζόν και η ανάδειξη νέων προορισμών προσκρούουν στην υπερβάλλουσα φορολόγηση.

Με ενίσχυση της βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και διαφοροποίηση του προϊόντος, μπορούμε να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα της χώρας και να διασφαλίσουμε οφέλη και ευημερία για τις τοπικές κοινωνίες».

Σε εκτενές άρθρο, η διεθνής τουριστική ιστοσελίδα με 20 εκατομμύρια επισκέπτες αποκαλεί τη Σάμο «ανερχόμενο αστέρι ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς προορισμούς που θα προτιμήσουν οι νέες γενιές ταξιδιωτών οι οποίες θέλουν να τα συνδυάζουν όλα, χαλάρωση, καλό φαγητό, παραδεισένιες παραλίες, δραστηριότητες στην φύση, αναψυχή, πλούσια ιστορία και ατελείωτες περιηγήσεις».

Στο πλαίσιο του αφιερώματος, το Travel and Tour World ξεχωρίζει την παραλία Ποτάμι για τα σαγηνευτικά εξωτικά νερά της αλλά και την πεζοπορία στον Κέρκη ως μια δραστηριότητα που μένει αξέχαστη στους φίλους του περιπατητικού τουρισμού. Στο ίδιο διάστημα, η Mirror συμπεριέλαβε την Σάμο στους 31 νέους προορισμούς που θα έχουν αεροπορικές συνδέσεις με βρετανικά αεροδρόμια και που αναμένεται να θέσουν νέα δεδομένα στον «χάρτη» του διεθνούς τουρισμού.

Η προβολή στην βρετανική αγορά εντάσσεται στις προσπάθειες του Δήμου Δυτικής Σάμου που είχε ξεκινήσει έγκαιρα και τις διερευνήσεις με Βρετανό Tour Operator για την δρομολόγηση απευθείας πτήσεων.

«Αξιοποιούμε τις πολλαπλές δυνατότητες του προορισμού με στόχο τόσο την εδραίωση σε καθιερωμένες αγορές, όσο και το άνοιγμα σε νέες όπως την βρετανική. Οι πρόσφατες ενημερωτικές επαφές μας στην έκθεση WTM στο Λονδίνο με ταξιδιωτικά δίκτυα, tour Operators και διεθνή ΜΜΕ επιβεβαιώνουν το έντονο ενδιαφέρον των ταξιδιωτών για νέους προορισμούς που δεν έχουν αλλοιωθεί από τον υπερτουρισμό. Στο πλαίσιο αυτό, παραγωγική ήταν η συνάντηση με την διευθύντρια του Γραφείου ΕΟΤ Ηνωμένου Βασιλείου κ. Ελένη Σκαρβέλη σχετικά με θέματα προώθησης και τις προοπτικές μελλοντικής συνεργασίας στον τομέα του εναλλακτικού τουρισμού», τόνισε ο αντιδήμαρχος Τουρισμού του Δήμου Δυτικής Σάμου Βαγγέλης Μαρνέζος.

Σημειώνεται πως στο πλαίσιο των καθιερωμένων GreekTravel Awards που διοργανώνει τα τελευταία τέσσερα χρόνια το Γραφείο ΕΟΤ Ηνωμένου Βασιλείου, η Σάμος απέσπασε την διάκριση του κορυφαίου ελληνικού προορισμού για υπαίθριες αποδράσεις μετά από ψηφοφορία του βρετανικού κοινού.

Άννα Στεργίου

Ο κινηματογράφος, ελληνικός και κυρίως διεθνής, εμπνεύστηκε από τα σπήλαια, που συγκεντρώνουν εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Η Ελλάδα είναι από τις πιο πλούσιες χώρες, διότι κατέχει ένα σπουδαίο σπηλαιολογικό απόθεμα, χερσαίων, υπόγειων και υποθαλάσσιων σπηλαίων. Οι εξερευνήσεις που έχουν γίνει από γεωλόγους και σπηλαιολόγους, με τη συμμετοχή της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας κι άλλων επιστημόνων, έχουν φέρει στο φως χιλιάδες σπήλαια, ενώ εκτιμάται πως ουκ ολίγες χιλιάδες είναι εκεί έξω και περιμένουν να τα ανακαλύψουμε. Κι αν τα σπήλαια είναι ιδανικό τοπίο για ιστορίες μυστηρίου για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση στα διαδικτυακά παιχνίδια τα σπήλαια αποτελούν νέα διάσταση, αυτή της εικονικής πραγματικότητας, που φέρνουν σεβαστά ποσά στις εταιρείες.

Στην Ευρώπη, για τα σπήλαιά της φημίζεται η Σλοβενία. Το 1884 ανακαλύφθηκαν στην περιοχή τα σπήλαια Σκότσγιαν, που συνδέονται με τον ποταμό Ρέκα και διαθέτουν το μεγαλύτερο υπόγειο γνωστό φαράγγι στον κόσμο. Από το 1986 αποτελούν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αλλά προστατεύονται όμως και λόγω του υγροβιότοπου από τη συνθήκη Ραμσάρ. Τ0 σπήλαιο Ποστόινα είναι το πιο πολυσύχναστο στην Ευρώπη και το επισκέπτονται  πάνω από 40 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλα υπέροχα, ιστορικά και μυστηριώδη σπήλαια σε όλο τον κόσμο, με την Καππαδοκία να παραμένει πρωταγωνίστρια.

Η Ελλάδα απέραντο σπηλαιολογικό πάρκο

Η χώρα μας διαθέτει έναν αμύθητο σπηλαιολογικό θησαυρό, καθώς τεράστιες ποσότητες ασβεστόλιθου καλύπτουν περίπου το 65% της επιφάνειάς της. Ελάχιστα απ΄ αυτά είναι γνωστά και επισκέψιμα και ορισμένα συνδέονται με την ιστορία αλλά και με παλαιούς και σύγχρονους μύθους. Το σπήλαιο του ανθρώπου των Πετραλώνων στη Χαλκιδική λ.χ. διαχρονικά προκαλεί διχογνωμία στους επιστήμονες. Τα σπήλαια θεωρούνται από τις πρώτες κατοικίες ζώων κι ανθρώπων, υπήρξαν χώροι λατρείας, χώροι απόκρυψης ανθρώπων, θησαυρών` χώροι προστασίας ή παρανομίας, ορμητήρια ληστών. Υπήρξαν καταφύγια ανθρώπων σε δύσκολες εποχές, χώροι άσκησης μοναχών αλλά και αποκούμπι για παράνομα ζευγάρια κ.ά.

Στον Ψηλορείτη στο Ιδαίο Άντρο μεγάλωσε, σύμφωνα με τη μυθολογία, ο θεός Δίας. Στο Σπήλαιο του Φιλοκτήτη στη Λήμνο φημολογείται πως ο ήρωας εγκαταλείφθηκε στο δρόμο των αρχαίων Ελλήνων για την Τροία, εξαιτίας ενός φιδιού. Σύμφωνα με άλλη μυθολογική παράδοση υπάρχει το Σπήλαιο του Πυθαγόρα στη Σάμο, όπου κρυβόταν ο μεγάλος μαθηματικός, όταν τον κυνηγούσαν. Διαφορετικοί τόποι ερίζουν για την περίφημη σπηλιά, που κατοικούσε ο Κύκλωπας Πολύφημος και ο Οδυσσέας κατάφερε να βγει έξω. Κάποιοι την τοποθετούν στο Σπήλαιο της Μαρώνειας στη σημερινή Ροδόπη ενώ άλλοι θεωρούν πως βρίσκεται στη Σέριφο ενώ άλλοι πιστεύουν ότι βρίσκεται στην Κύπρο.  

Η ατμόσφαιρα μυστηρίου, η μυθολογική σύνδεση, η απόκοσμη ομορφιά, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για να γοητεύουν τα σπήλαια και τους επισκέπτες και τους κινηματογραφιστές. Ο έρωτας μπορεί ν΄ ανθίσει σε μία σπηλιά, όπως συνέβη στην περίπτωση ταινίας «Τζένη – Τζένη» (1966) με τη Τζένη Καρέζη και τον Ανδρέα Μπάρκουλη ή να κερδίσει το στοιχείο της περιπέτειας ή ακόμη και του θρίλερ.

Η σπηλιά του Νέστορα στη Μεσσηνία με πρωταγωνιστή τον Οδυσσέα – Ματ Ντέιμον χρησιμοποιήθηκε στα γυρίσματα της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν. Η ταινία αναμένεται να περάσει στις κινηματογραφικές αίθουσες το 2026. Η ταινία «Το άδυτο» αφορούσε ανθρώπους, που παγιδεύονται σε ένα σπήλαιο. Στην Ελλάδα, η ταινία «Η θεία μου η Χίπισσα» με τη Ρένα Βλαχοπούλου μίλησε σκωπτικά για την περίοδο των Χίπηδων στα Μάταλα της Κρήτης και τα παιδιά των λουλουδιών.

Υπήρξαν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ιστορίας, που τα σπήλαια ανακαλύφθηκαν όχι από κάποιους επιστήμονες αλλά από βοσκούς, που κάποιο ζωντανό τους έπεσε και χτύπησε στο άνοιγμα σπηλιάς ή ενός βάραθρου κι αποκάλυψαν ένα γεωλογικό μνημείο της φύσης, που ήταν κρυμμένο. Αλλά δεν ήταν λίγες και οι φορές στο διάβα της ιστορίας, που άνθρωποι χτύπησαν σε σπήλαια ή έχασαν τον δρόμο για να βγουν.   

Σήμερα οι επιστήμονες έχουν σαφέστατα καλύτερα τεχνολογικά εργαλεία για να δουν τα σπήλαια και να ανασυνθέσουν την εικόνα διαφορετικών εποχών. Σε κάθε περίπτωση το θέμα του αρχανθρώπου των Πετραλώνων στο ομώνυμο σπήλαιο εξακολουθεί να γεννά συζητήσεις επί συζητήσεων, καθώς πολλοί θεωρούν πως δεν θα μπορούσε η ηλικία του κρανίου να υπερβαίνει τα 350.000 χρόνια.

Το σπήλαιο των Ιωαννίνων στο Πέραμα ήταν από τα πρώτα που άνοιξαν κι αξιοποιήθηκαν τουριστικά για το κοινό ενώ από τα πιο διάσημα κι εντυπωσιακά σπήλαια παραμένει του Διρού στη Λακωνία. Στις Κυκλάδες όσοι περνούν από την Αντίπαρο θεωρείται δεδομένο ότι θα πάνε μία βόλτα στο υπόγειο σπήλαιό της ενώ εξαιρετικά εντυπωσιακό είναι και το σπήλαιο του ποταμού Αγγίτη (Μααρά) στη Βόρεια Ελλάδα. Το νησί της Κεφαλονιάς φιλοξενεί το Σπήλαιο Δρογκαράτης με την υπέροχη ακουστική και το εντυπωσιακό λιμναίο Σπήλαιο της (νύμφης) Μελισσάνης. Πανέμορφο είναι και το σπήλαιο των Λιμνών στη βόρεια πλευρά της Πελοποννήσου. Φυσικά πολύ κοντά στο κέντρο της Αθήνας στα νότια προάστια υπάρχει το εντυπωσιακό σπήλαιο της Βουλιαγμένης.

Τα σπήλαια στην Ελλάδα σχηματίστηκαν σταδιακά κατά την Τριτογενή και Τεταρτογενή Περίοδο και σήμερα θεωρούνται προστατευόμενοι ιστορικοί χώροι ή γεωλογικά μνημεία και υπάγονται στα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος. Μερικά είναι απλά σπήλαια, άλλα καταλήγουν σε υπόγεια ποτάμια, άλλα έχουν ανοιχτή οροφή ενώ τα πιο εντυπωσιακά έχουν σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Ορισμένα απ΄αυτά χρησιμοποιήθηκαν άλλοτε και ως ασκηταριά από μοναχούς. Για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον οθωμανικό ζυγό πολλά σπήλαια χρησίμευσαν ως καταφύγια ή ορμητήρια.

Στην Αττική εξίσου διάσημη έγινε η περίφημη Σπηλιά του Νταβέλη στο Όρος Πεντέλης. Έμεινε στην ιστορία από τον λήσταρχο του 19ου αιώνα, Χρήστο Νταβέλη, που φέρεται να τη χρησιμοποιούσε ως κρησφύγετο, αλλά το πραγματικό της όνομα είναι Σπήλαιο Πεντέλης ή Σπήλαιο των Αμώμων. Ωστόσο, η ιστορία πάει πολύ πίσω και σ΄ αυτό το μέρος υπήρξαν κάποια σενάρια ότι ήταν τόπος λατρείας του Πανός.

Τα σπήλαια έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στη Γερμανική Κατοχή. Από τη σπηλιά της Ακρόπολης κατάφεραν ν΄ ανέβουν για να κατεβάσουν τη γερμανική σημαία ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας. Το σπήλαιο Ανθρωπόγραβα το χρησιμοποίησαν αντιστασιακοί στην Κέρκυρα, όπως και το σπήλαιο στην επαρχία Μαλεβιζίου της Κρήτης. Σε σπήλαιο έκρυψαν αντιστασιακοί, τον στρατηγό Κράιπε, όταν τον απήγαγαν στη μεγαλόνησο.

Λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό αλλά εξίσου εντυπωσιακά είναι το Κωρύκειο σπήλαιο στους Δελφούς (ιερό για τον θεό Πάνα), το σπήλαιο Φράγχθι στην Ερμιόνη, το Σπήλαιο Ολύμπων στη Χίο, το σπήλαιο Χαρκαδιό στο νησί της Τήλου σε μία περιοχή στρωμένη με ηφαιστειακή λάβα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και σπήλαια που έχουν παρεκκλήσια στο εσωτερικό τους, όπως το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας στα Κύθηρα, το Σπήλαιο στη Μίλατο στην Κρήτη και το Σπήλαιο της Ακρόπολης στην Αθήνα με το μικρό παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής στο εσωτερικό του, καθώς και το σπήλαιο στη Χρυσαυγή Παραμυθιάς με το παρεκκλήσι του Αγίου Αρσενίου. Εξίσου εντυπωσιακές είναι οι κατακόμβες της Μήλου, που εξυπηρετούν ένα αρχαίο υπόγειο ταφικό δίκτυο.

Μετά από έρευνες, που έγιναν από το Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης, στο Σπήλαιο Χαρκάδιο  της Τήλου ανακαλύφθηκαν 15.000 οστά προερχόμενα από 40 νάνους ελέφαντες που είχαν ύψος 120 – 150 εκατοστά και υπάγονταν στο είδος Palaeloxodon antiquus falconi BUSK. Σε βαθύτερα σημεία βρέθηκαν οστά από ελάφια, ενώ οι επιστήμονες βρήκαν και οστά από χελώνες αλλά κι από άλλα μικρά θηλαστικά. Το Σπήλαιο αυτό θεωρείται από τα σημαντικότερα για την παλαιοντολογία και τα ευρήματα χρονολογούνται από το 8.000-7.000 π. Χ και βρίσκονται στο Παλαιοντολογικό Μουσείο.

Η δρ. Περιβαλλοντικής Καρστικής Γεωμορφολογίας – Γεωγραφίας Μιλιάνα Γκολούμποβιτς – Δεληγιάννη εξηγεί πως «τα ελληνικά σπήλαια, και ιδίως τα καρστικά σπήλαια, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αλλά λιγότερο προβεβλημένους φυσικούς πόρους της Ελλάδας. Αποτυπώνουν με μοναδικό τρόπο τη γεωλογική εξέλιξη του ελλαδικού χώρου και τη μακρά αλληλεπίδραση φυσικών διεργασιών και ανθρώπινης παρουσίας».

Όπως τονίζει «η εκτεταμένη εξάπλωση ανθρακικών πετρωμάτων, κυρίως ασβεστόλιθων και δολομιτών, σε συνδυασμό με την έντονη τεκτονική δραστηριότητα και τις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου, ευνόησαν την ανάπτυξη πολύπλοκων καρστικών συστημάτων και χιλιάδων υπόγειων κοιλοτήτων».

Σημειώνει πως όλα τα σπήλαια έχουν τη δική τους αξία, απλά επειδή ορισμένα είναι πιο εντυπωσιακά συγκεντρώνουν μεγαλύτερο τουριστικό ενδιαφέρον, γιατί έχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, π.χ. συνδέονται με λίμνες ή ποτάμια. Άλλα, εξίσου εντυπωσιακά αφορούν  παραθαλάσσιες σπηλιές και μερικά έχουν υπέροχο διάκοσμο από σταλακτίτες ή σταλαγμίτες. Όπως εξηγεί η Ελλάδα έχει εξαιρετικό σπηλαιολογικό πλούτο και πολλές παραθαλάσσιες σπηλιές, συγκριτικά με άλλες χώρες.

Από την άλλη πλευρά τονίζει, πέρα από τους εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς, ορισμένα λειτουργούν ως σημαντικά προϊστορικά, ιστορικά ή περιβαλλοντικά οικοσυστήματα π.χ. περιέχουν βραχογραφίες, απολιθώματα, ζουν σπάνια είδη φυτών, ζώων ή ψαριών κ.ά.

Η Ελλάδα, εξηγεί η κ. Γκουλιόμποβιτς – Δεληγιάννη, «συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης ως προς τον αριθμό και την ποικιλία καρστικών σπηλαίων, με περισσότερα από 10.000 καταγεγραμμένα, πολλά από τα οποία παραμένουν ανεξερεύνητα. Τα καρστικά σπήλαια σχηματίζονται κυρίως μέσω της χημικής διάλυσης των ανθρακικών πετρωμάτων από τα επιφανειακά και υπόγεια νερά, ακολουθώντας προϋπάρχουσες τεκτονικές ασυνέχειες, ρωγμές και διακλάσεις. Η μακροχρόνια αυτή διαδικασία οδηγεί στη δημιουργία σύνθετων υπόγειων δικτύων, αγωγών και αιθουσών, που αντανακλούν διαδοχικά στάδια καρστικής εξέλιξης».

Η μοναδικότητα των ελληνικών καρστικών σπηλαίων, σημειώνει η κ. Γκολιούμποβιτς – Δεληγιάννη, «έγκειται στη μορφολογική και γενετική τους ποικιλομορφία. Η συνύπαρξη ενεργών και απολιθωμένων φάσεων καρστικοποίησης, καθώς και οι μεταβολές της στάθμης των υπόγειων υδάτων, αποτυπώνονται στον πλούσιο σπηλαιοδιάκοσμο. Σταλακτίτες, σταλαγμίτες, κολώνες και ροές ασβεστίτη συνιστούν φυσικές καταγραφές γεωλογικού χρόνου, σχηματισμένες σε συνθήκες σταθερής υγρασίας και θερμοκρασίας. Πέραν της γεωμορφολογικής και αισθητικής τους αξίας, τα καρστικά σπήλαια φιλοξενούν εξειδικευμένα υπόγεια οικοσυστήματα και συχνά φέρουν ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας από την προϊστορία έως σήμερα. Η σύνθεση φυσικού κάλλους, γεωλογικής μοναδικότητας και πολιτισμικής μνήμης καθιστά τα ελληνικά καρστικά σπήλαια ανεπανάληπτα φυσικά μνημεία, υψηλής επιστημονικής και συμβολικής σημασίας».

Άννα Στεργίου

Τα δεντρόσπιτα στην Ελλάδα κατασκευάζονται συνήθως από σουηδικό ή φιλανδικό ξύλο ή και μέταλλο και συχνά διαθέτουν ευφάνταστο σχεδιασμό. Μπορούν να είναι μικρά και απλά ή μεγαλύτερα και πλήρως λειτουργικά, ενώ σε ορισμένα οι κορμοί δέντρων διαπερνούν τα δωμάτια. Στη χώρα μας η οργανωμένη παρουσία τους εμφανίστηκε κυρίως μετά το 2004, και έκτοτε κερδίζει συνεχώς έδαφος, ιδιαίτερα για όσους ταξιδεύουν για την εμπειρία και την επαφή με τη φύση. Και μη φανταστείτε ότι τα δεντρόσπιτα αφορούν μόνο στους κοινούς θνητούς αλλά ακόμη και πρόσωπα της διεθνούς πολιτικής σκηνής, που έχουν βρεθεί σε δεντρόσπιτα, μερικά εκ των οποίων είναι πραγματικά βγαλμένα από παραμύθι, όπως στη Σκανδιναβία, όπου δεντρόσπιτο συνυπάρχει με δεκάδες φωλιές για πουλιά.

Στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική δραστηριοποιούνται εξειδικευμένες επιχειρήσεις κατασκευής δεντρόσπιτων, όπως και μεμονωμένα καταλύματα που επενδύουν σε αυτή τη μορφή φιλοξενίας. Άλλα είναι λιτά, άλλα σχεδιασμένα για ζευγάρια ή οικογένειες, ενώ υπάρχουν και προτάσεις υψηλής πολυτέλειας με σπα, πισίνες και ιδιωτικές παροχές.

Εμπειρία στη φύση: Φανταστική αλλά όχι για όλους

Παρόλα αυτά, η εμπειρία στη φύση δεν είναι εύκολη για όλους: περίεργοι ήχοι, παρουσία ζώων, αλλά και δυσκολίες στην πρόσβαση, μπορούν να δυσκολέψουν ορισμένους ταξιδιώτες ή κυρίως άτομα με κινητικά προβλήματα.

Ο ύπνος πάνω σε δέντρο, όμως εξακολουθεί να παραμένει μια συναρπαστική εμπειρία, παρά τις δυσκολίες στην κατασκευή και συντήρηση κάθε τέτοιου σπιτιού. Στο εξωτερικό υπάρχουν καταλύματα – δεντρόσπιτα που κοστίζουν πολλά χιλιάδες στερλίνες, δολάρια ή ευρώ.

Αν και στην Ελλάδα είναι μία μόδα που ήρθε πολύ αργότερα οι ξένες ταινίες έχουν σημείο αναφοράς τα δεντρόσπιτα, ειδικά όταν πρόκειται για φιλμ για παιδιά.

Ο Ροβινσώνας Κρούσος κι ο Ταρζάν

Από τον λογοτεχνικό ήρωα Ροβινσώνα Κρούσο μέχρι τον Ταρζάν, η σχέση με τη φύση και τα δεντρόσπιτα έχουν περάσει κι από σαράντα λογοτεχνικά ή κινηματογραφικά κύματα.

Χαρακτηριστική η ταινία «Χουκ» (1991), με το δεντρόσπιτο ν΄ ανήκει στον Πίτερ Παν. «Η Γέφυρα στην Τεραμπιθία» (2007), όπου δυο παιδιά βρίσκουν τον δικό τους τρόπο να δημιουργήσουν έναν φανταστικό κόσμο. Είχε προηγηθεί η ταινία «Για να σκοτώσεις έναν κότσυφα» (1962) που περιλαμβάνει ένα δενδρόσπιτο, ενώ ακόμη και «Ο πόλεμος των άστρων: Η επιστροφή των Τζεντάι» (1983) είχε τα δεντρόσπιτα των Ιγουόκ, που συνέδεαν πλέον την περιπέτεια με την επιστημονική φαντασία. Χαρακτηριστική και η κωμωδία «Η αλάνα» (1993), στην οποία περιλαμβάνεται κι ένα εντυπωσιακό δενδρόσπιτο.

Εκτός όμως απ΄ αυτά τα δενδρόσπιτα που φτιάχτηκαν ή έμειναν στα εφέ, υπάρχουν και τα πραγματικά. Αυτά που μπορεί ο καθένας να ζήσει μια ξεχωριστή εμπειρία αν αντέχει το βαλάντιο του κι αν είναι εραστής της φύσης.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δεντρόσπιτου στην Ατλάντα των ΗΠΑ, όπου πολλοί έχουν δει σε σειρές στο Netflix, όπου μία διανυκτέρευση ανάλογα με την εποχή μπορεί να είναι στα 385 δολάρια για ένα άτομο. Το δεντρόσπιτο βρίσκεται μέσα σε μία μικρή φάρμα ζώων και διαθέτει και υψηλές παροχές αλλά εκεί γίνονται και γάμοι, κοινωνικές εκδηλώσεις κ.ά.

Σε πολλές περιπτώσεις στην Ελλάδα, υπάρχουν και ξύλινες κατασκευές στο έδαφος, που προσφέρουν την αίσθηση του δεντρόσπιτου χωρίς το ύψος ή χωρίς τα εμπόδια στην πρόσβαση. Πιο ευτυχισμένα απ΄ όλους είναι τα παιδιά, που ενθουσιάζονται με τις περιπέτειες στο «μαγικό σπίτι» είτε είναι πάνω σε δέντρο είτε ως τριγωνική κατασκευή. Στο εξωτερικό είναι κάτι πολύ πιο συνηθισμένο είτε στις ΗΠΑ είτε στον Καναδά, απ΄ όπου άρχισε αυτή η τάση.

Στην Ελλάδα, η παραμονή σε δενδρόσπιτο κυμαίνεται συνήθως από 40 έως 230 ευρώ ανάλογα με την εποχή και οι νέοι Ροβινσώνες μπορούν να μείνουν στη φύση αλλά να μη χάνουν την άνεση του ψυγείου ή του wifi ή να διαθέτουν τζάκια, σόμπες και παραπέρα ακόμη και πισίνες, σπα, ποδήλατα κ.ά.

Παρόλα αυτά αναλόγως με το κατάλυμα μπορεί ν΄ απαγορεύονται συγκεκριμένες δραστηριότητες, π.χ. η χρήση σίδερου ή στεγνωτήρα μαλλιών. Επίσης, προσεκτικοί θα πρέπει να είναι όσοι έχουν αλλεργίες, γιατί τα δεντρόσπιτα είναι κατά κανόνα μέσα σε περιοχές με έντονη βλάστηση και όσοι έχουν αλλεργίες είτε σε συγκεκριμένα είδη φυτών είτε σε έντομα, μπορεί να ταλαιπωρηθούν.

Σε αντίθεση με το εξωτερικό η Ελλάδα έχει ακόμη τιμές, που για τα μικρομεσαία κοινωνικοοικονομικά βαλάντια είναι προσιτές. Όμως, επειδή αυτού του είδους οι κατοικίες είναι πολύ λίγες, χρειάζεται να κάνετε εγκαίρως κράτηση. Μερικά εξ αυτών βρίσκονται σε μεγαλύτερα κτήματα ή στο πλαίσιο ξενοδοχείων που διαθέτουν και αγροικίες ή συνήθως νοικιάζονται μέσω Airbnb ή booking.com. Ορισμένα απ΄ αυτά δεν λειτουργούν όλες τις εποχές του χρόνου.

Μερικά φτιάχτηκαν από μάστορες εδώ ή ακόμη κι από άτομα που είχαν το μεράκι κι ασχολήθηκαν με τέτοιου είδους κατασκευές κι είναι ιδιοκτήτες ενώ χαρακτηριστική είναι η περίπτωση δεντρόσπιτου στη Δυτική Φθιώτιδα που φτιάχτηκε από μάστορες από το χωριό του Άι Βασίλη, από τη Φιλανδία.  

Στη χώρα μας ξεχωρίζουν μεταξύ άλλων τα εξής καταλύματα:

Κτήμα Κότσυφα, Πελοπόννησος μέσα σε μια αγροτική έκταση με ελαιώνες και πεύκα και βιολογικό κήπο. Διαθέτει άνετες παροχές, πρωινό στο κρεβάτι και πρόσβαση σε εξωτερική πισίνα, σπα και χώρο μπάρμπεκιου. Γύρω στα 180 ευρώ το άτομο ανάλογα με την εποχή.

Δεντρόσπιτο Μαργαρίτη – Παραμoνά στην Κέρκυρα χτισμένο πάνω σε ελιά, μέσα σε ελαιώνα, με θέα τη θάλασσα από μπροστά και βουνό από την πίσω  πλευρά. Ιδανικό για χαλάρωση και κατοικίδια, με άμεση πρόσβαση σε κοντινή παραλία. Δέχεται 2 + 2 άτομα. Γύρω στα 175 ευρώ το άτομο ανάλογα με την εποχή.  
Ζάκυνθος – Lagos Tree House & Villa Υπάγεται σ΄ ένα ευρύτερο ρομαντικό περιβάλλον και διαθέτει μονάδες με κουζίνα, υδρομασάζ, παιδικούς χώρους και πισίνα. Συνήθως γύρω στα 139 – 159 ευρώ, ανάλογα την περίοδο.

Δεντρόσπιτο του Δράκου, Πρωτόπαππα Ιωάννινα σε απομονωμένη ορεινή περιοχή, ιδανικό κυρίως για ζευγάρια και φυσιολάτρες, με άπλετη ησυχία και ιδιωτικότητα. Έχει 1 υπνοδωμάτιο με κλιματισμό, τραπεζαρία και σε αντίθεση με όσους θέλουν να κάνουν τον Ροβινσώνα Κρούσο, διαθέτει /πλήρως εξοπλισμένη κουζίνα με ψυγείο. Γύρω στα 90 ευρώ το άτομο.

River Tree House, Ζάκυνθος κοντά σε παραλίες, 2 χλμ από το αεροδρόμιο σε ήσυχη περιοχή με ιδιωτική βεράντα, κήπο, Wi-Fi. Βρίσκεται μόλις 700 μέτρα από την παραλία του Λαγανά. Κατάλληλο κυρίως για ενήλικες και ζευγάρια, που αρέσκονται στην πεζοπορία και την ποδηλασία. Ανοίγει μετά τον Μάιο. Μέση τιμή γύρω στα 40 με 60 ευρώ το άτομο, ανάλογα με την εποχή.

Kedra Village, Ορεινή Δυτική Φθιώτιδα χωριό Πουγκάκια στον οικισμό Κέδρα. Νοικιάζεται συνήθως σε οικογένειες ή σε νέους, καθώς χωρά 4 άτομα. Κοστίζει γύρω στα 200 ευρώ για 4 άτομα. Είναι από τα πρώτα δεντρόσπιτα, που φτιάχτηκαν στη χώρα μας και βρίσκεται στο δάσος της Οξιάς. Είναι κατάλληλο για ανθρώπους που αγαπούν την πεζοπορία, την ορειβασία, την ποδηλασία, τη συλλογή μανιταριών, καθώς στην περιοχή υπάρχει ακόμη και τρούφα. Κοντά του υπάρχουν κι άλλα δέκα σπίτια, υπάρχει χώρος για φαγητό αλλά και για μασάζ και πισίνα το καλοκαίρι.

Φωλιά του Κούκου, Πρέβεζα σε ήσυχη έκταση στο πράσινο, με ηλιακό σύστημα, γραφείο εργασίας, κήπο και μπαλκόνι. Το δεντρόσπιτο με ένα υπνοδωμάτιο μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι 3 άτομα κι η τιμή κυμαίνεται ανάλογα και με την εποχή, συνήθως γύρω στα 110-120 ευρώ.

Δεντρόσπιτο στην Αγραμάδα, Χαλκιδική. Μπορεί να φιλοξενήσει έως 2 άτομα και παρέχεται WiFi ενώ το συγκριτικό του πλεονέκτημα είναι το εντυπωσιακό πρωινό του ενώ με πρόσθεση το πρωινό, δίνει έμφαση στις τοπικές γεύσεις. Η τιμή ανά διανυκτέρευση εξαρτάται αλλά έρχεται γύρω στα 150-160 ευρώ.

Δενδρόσπιτο “Στολίδι μου” (Stolidi Mou Treehouse), Ρέθυμνο. Κατάλληλο για 4 άτομα βρίσκεται στο Ατσιπόπουλο Ρεθύμνου και διαθέτει δωρεάν WiFi και θέα στον κήπο. Έχει επίσης κήπο, βεράντα και μπαρ. Αυτό το κατάλυμα προσφέρει πρόσβαση σε μπαλκόνι και δωρεάν ιδιωτικό χώρο στάθμευσης. Το κλιματιζόμενο κατάλυμα διαθέτει επίσης 1 μπάνιο με υδρομασάζ. Δεν έχει τιμολογηθεί για τη νέα σεζόν, αλλά την προηγούμενη χρονιά ήταν γύρω στα 300 ευρώ για τα 4 άτομα.

Στη συζήτηση, στην οποία συμμετείχαν επίσης η νεοεκλεγείσα γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού -ΠΟΤ (UN TOURISM) Shaikha Al Nowais, ο οικοδεσπότης υπουργός Τουρισμού και Αθλητισμού της Κροατίας Tonči Glavina και η υπουργός Τουρισμού της Ιταλίας Daniela Santanchè, δόθηκε έμφαση από την κυρια Κεφαλογιάννη στις σύγχρονες προκλήσεις, όπως:

– η ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας των προορισμών,

– ⁠η ψηφιοποίηση της τουριστικής προβολής και της πληροφορίας που διαμορφώνει την ταξιδιωτική εμπειρία,

– ⁠η αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης ως κρίσιμου παράγοντα ποιοτικής ανάπτυξης του τουριστικού προϊόντος,

– ⁠η ανάγκη εκσυγχρονισμού των τουριστικών υποδομών με γνώμονα την απομείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους αλλά και τη ανάγκη διαφοροποίησης της τουριστικής προσφοράς.

Στην υψηλού επιπέδου θεσμική αυτή συνεδρίαση, η οποία συγκεντρώνει κορυφαίους εκπροσώπους κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών και ηγετικά στελέχη του τουριστικού κλάδου, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων, την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών και τον συντονισμό στρατηγικών για έναν βιώσιμο, ανθεκτικό και καινοτόμο τουριστικό τομέα, η κυρία Κεφαλογιάννη τόνισε τη σημαντική ενίσχυση της ταξιδιωτικής κίνησης, σε πάνω από 40 εκατομμύρια το 2024, συμπεριλαμβανομένων των επιβατών κρουαζιέρας.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της επιτυχούς πορείας, σε 21,6 δισ. ευρώ το 2024, με το 2025 να ολοκληρώνεται προοδευτικά με εξίσου ενθαρρυντικά μηνύματα σε σχέση με τα έσοδα. Παράλληλα με αυτή την αναφορά, επισήμανε και τη συνεχιζόμενη αύξηση τόσο της ταξιδιωτικής κίνησης όσο και των εισπράξεων κατά τους μήνες εκτός αιχμής, υπογραμμίζοντας ότι για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025 καταγράφηκε νέο ρεκόρ και για τα δύο μεγέθη.

Σημαντική αύξηση καταγράφεται και για το πρώτο οκτάμηνο του έτους, με τις αφίξεις να σημειώνουν άνοδο 4% και τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να αυξάνονται κατά 12%.

Η κυρία Κεφαλογιάννη παρουσίασε το στρατηγικό όραμα της Ελλάδας για τον τουρισμό, υπογραμμίζοντας ότι η «χώρα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η ανάπτυξη συνδέεται στενά με τη βιωσιμότητα, την ποιότητα, με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον, που διασφαλίζει ότι τα οφέλη επιστρέφουν στις τοπικές κοινωνίες, δίκαια και ανταποδοτικά».

Στη συνέχεια, ανέλυσε τις βασικές κυβερνητικές προτεραιότητες της εθνικής τουριστικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στη διάχυση της επισκεψιμότητας σε στον χώρο και στον χρόνο, την ανάδειξη των λιγότερο προβεβλημένων προορισμών, την αναβάθμιση των υποδομών μέσω των διαθέσιμων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού τουρισμού. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται ο επανασχεδιασμός της επίσημης ταξιδιωτικής πύλης του visitgreece.gr, καθώς και η ανάπτυξη νέων θεματικών ψηφιακών πλατφορμών που θα ενισχύσουν μορφές τουρισμού υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η υπουργός τόνισε επίσης ότι ο τουρισμός στηρίζεται στον ανθρώπινο παράγοντα και υπογράμμισε ότι ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της εθνικής στρατηγικής είναι η στήριξη και η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού, η οποία συνδέεται και με την ενίσχυση της τουριστικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην υλοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης για την αναβάθμιση δεξιοτήτων και επανειδίκευση (upskilling- reskilling) περίπου 20.000 εργαζομένων στον τουρισμό και μακροχρόνια ανέργων, σε διάφορες ειδικότητες.

Στο πεδίο της βιώσιμης διαχείρισης προορισμών, η υπουργός παρουσίασε το νέο πλαίσιο λειτουργικών προδιαγραφών και ελέγχου των ακινήτων που μισθώνονται βραχυχρόνια, τη θεσμοθέτηση ενός νέου, πρωτοποριακού συστήματος κατάταξης των ξενοδοχειακών καταλυμάτων με βάση την περιβαλλοντική τους απόδοση, και την προώθηση ενός νέου προτύπου διαχείρισης και προώθησης των προορισμών, μέσω της σύστασης λειτουργίας οργανισμών Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμών (DMMOs), που θα λειτουργούν ως επιτελικά κέντρα σε επίπεδο τοπικό- περιφερειακό με σκοπό τη διαχείριση και την ανάδειξη/προβολή των προορισμών, υπό τη συνεργασία κεντρικού κράτους, τοπικών κοινωνιών και φορέων του τουρισμού.

Σημαντικό μέρος της τοποθέτησής της αφιερώθηκε στη διεθνή απήχηση της ελληνικής τουριστικής πολιτικής και κυρίως στον ηγετικό ρόλο που αναλαμβάνει η Ελλάδα στην προώθηση της ευρωπαϊκής ατζέντας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, προτείνοντας μάλιστα την πρόβλεψη χρηματοδοτικού μηχανισμού για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Όπως τόνισε, Ελλάδα, Κροατία και Ιταλία χρειάζεται να συνεργαστούν στενά για την από κοινού προώθηση αυτής της πρότασης, σε μια ιστορική συγκυρία ανάληψης του χαρτοφυλακίου του Ευρωπαίου Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Αποστόλου Τζιτζικώστα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «η επιτυχία της νέας στρατηγικής βασίζεται στη συνεργασία όλων των κρατών που μοιραζόμαστε το κοινό όραμα για την τουριστική ανάπτυξη, όπως φυσικά στις συνέργειες μεταξύ κράτους, επιχειρήσεων, εργαζομένων και διεθνών τουριστικών φορέων».

Ακολούθως, η υπουργός συμμετείχε σε συνέντευξη Τύπου σε διεθνή και τοπικά ΜΜΕ. Σημείωσε, ότι η ανάπτυξη συνοδεύεται από νέες ευθύνες αλλά και ευκαιρίες και ότι η Ελλάδα πορεύεται και πρωτοπορεί σε μια νέα εποχή για τον Τουρισμό, με ισχυρές συνεργασίες όπως με την Κροατία και την Ιταλία. Στην κατεύθυνση αυτή, είμαστε αποφασισμένοι να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο αυτή τη συνεργασία, ως βασικοί συνομιλητές με τη νέα ηγεσία του ΠΟΤ, για ένα βιώσιμο και ανθεκτικό μέλλον στην ευρύτερη περιοχή μας.

Κλείνοντας, η κυρία Κεφαλογιάννη ευχαρίστησε την κροατική κυβέρνηση για τη θερμή φιλοξενία, υπογραμμίζοντας ότι «οι ισχυροί δεσμοί φιλίας και αμοιβαίου σεβασμού Ελλάδας και Κροατίας αποτελούν βάση για ακόμη βαθύτερη συνεργασία στον τουρισμό.

Το Υπουργείο Τουρισμού με ανακοίνωσή του τονίζει πως δίνει τη δυνατότητα σε ακόμη περισσότερους πολίτες ν’ απολαύσουν προσιτές διακοπές στην Ελλάδα αξιοποιώντας μη αναλωθέντα ποσά καρτών της Υψηλής περιόδου που έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025.

Ειδικότερα, δημοσιεύτηκε η απόφαση 22951/12.11.2025 (Β’6082) τροποποίηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης  των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Τουρισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης για το πρόγραμμα «Τουρισμός για όλους 2025» που υλοποιείται από την Κοινωνία της Πληροφορίας ΜΑΕ ώστε να προχωρήσουμε στην ανακατανομή ποσού ύψους 4,5 εκ ευρώ που δεν αξιοποίησαν δικαιούχοι που είχαν επιλέξει την υψηλή περίοδο  για να χρησιμοποιήσουν την κάρτα τους. 

Οι νέοι δικαιούχοι θα προκύψουν από τον πίνακα μη κληρωθέντων δικαιούχων της χαμηλής περιόδου βάσει της σειράς κατάταξή τους στην κλήρωση που διενεργήθηκε τον περασμένο Μάρτιο. Ο πίνακας των νέων δικαιούχων Χαμηλής περιόδου θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Τουρισμού και στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Προγράμματοςhttps://vouchers.gov.gr/tourism4all-2025.

Στόχος του Υπουργείου Τουρισμού είναι η ενίσχυση του εσωτερικού τουρισμού, η στήριξη των τουριστικών επιχειρήσεων και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου με έμφαση στις ορεινές και λιγότερο τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές. 

Οι νέοι κληρωθέντες δικαιούχοι θα λάβουν, το προσεχές διάστημα, ενημέρωση μέσω sms και ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στα στοιχεία επικοινωνίας που έχουν δηλώσει κατά την υποβολή της αίτησης, η κατάσταση της αίτησής τους θα τροποποιηθεί ενώ θα λάβουν και οδηγίες ενεργοποίησης της ψηφιακής κάρτας από το πιστωτικό ίδρυμα της επιλογής τους. 

Η ψηφιακή κάρτα, όπως τονίστηκε, μπορεί να χρησιμοποιηθεί όπως μια απλή χρεωστική κάρτα για τη διαμονή σε κατάλυμα της επιλογής τους, χωρίς καμία γραφειοκρατική διαδικασία και γεωγραφικό περιορισμό. Επισημαίνεται ότι οι δικαιούχοι δεν χρειάζεται να τηρούν λογαριασμό στο πιστωτικό ίδρυμα.

Η πρωτοβουλία αυτή του υπουργείου Τουρισμού πραγματοποιείται με την ουσιαστική συνδρομή των Πιστωτικών Ιδρυμάτων Alpha Bank και Eurobank, που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Τουρισμός για Όλους, και του φορέα υλοποίησης του έργου, Κοινωνία της Πληροφορίας Μ.Α.Ε, αλλά και την εξαιρετική συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη δήλωσε : «Συνεχίζουμε δυναμικά την προσπάθεια για τόνωση του εσωτερικού τουρισμού, δίνοντας τη δυνατότητα σε ακόμα περισσότερους συμπολίτες μας να απολαύσουν τις διακοπές τους όλους τους μήνες του χρόνου, υλοποιώντας τη στρατηγική του Υπουργείου Τουρισμού για βιώσιμη και ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη, σε ολόκληρη την Επικράτεια».

Όπως σημείωσε, τα μέχρι σήμερα στοιχεία δείχνουν ιστορικά υψηλές επιδόσεις για το 2025, με αύξηση στις αφίξεις και ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις ταξιδιωτικές εισπράξεις. Συγκριτικά με το 2024, καταγράφεται αυξημένη ταξιδιωτική κίνηση και διψήφια ποσοστιαία άνοδος στα έσοδα κατά την περίοδο εκτός της τουριστικής αιχμής, στους «πλάγιους» και χειμερινούς μήνες.

«Βλέπουμε τα απτά αποτελέσματα της προσπάθειας των τοπικών κοινωνιών, των επιχειρήσεων και του εξαιρετικού ανθρώπινου δυναμικού της χώρας μας, αλλά και τα αποτελέσματα μίας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής, που θέτει ως προτεραιότητα την επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας σε ολόκληρη την επικράτεια, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου», τόνισε η κα Κεφαλογιάννη, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτική αυτή αποδίδει ήδη καρπούς και θα αποδώσει ακόμη περισσότερους. 

Παράλληλα, επισήμανε ότι η Κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στο στρατηγικό σχέδιο για την ανάδειξη της Ελλάδας σε πρότυπο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.

Στη συνέχεια, η Υπουργός παρουσίασε τις παρεμβάσεις και δράσεις που ενισχύουν τη βιωσιμότητα, την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα του ελληνικού τουρισμού, μεταξύ των οποίων:

-τη θεσμοθέτηση νέου συστήματος κατάταξης καταλυμάτων με βάση την περιβαλλοντική τους απόδοση,

-την εφαρμογή πλαισίου ελάχιστων λειτουργικών προδιαγραφών και προδιαγραφών ασφαλείας για τα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης,

-την απλοποίηση διαδικασιών αδειοδότησης τουριστικών υποδομών και δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου για επενδύσεις,

-την αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων για αναβάθμιση υποδομών και ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών που εμπλουτίζουν την τουριστική προσφορά.

Οι παρεμβάσεις αυτές ενισχύουν την ποιότητα των υπηρεσιών, αναβαθμίζουν την ανταγωνιστικότητα των προορισμών και συμβάλλουν στην επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού και νέων ταξιδιωτικών εμπειριών.

Η κ. Κεφαλογιάννη υπογράμμισε ότι η πολιτική του Υπουργείου θέτει τον ανθρώπινο παράγοντα στο επίκεντρο, τονίζοντας ότι η στήριξη και η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί έναν από τους κεντρικούς στρατηγικούς στόχους. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε:

-στην ενίσχυση της στελέχωσης, διοίκησης και λειτουργίας των σχολών τουριστικής εκπαίδευσης,

–στα προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης (upskilling και reskilling) για εργαζόμενους και μακροχρόνια ανέργους,

-στη νέα πρωτοβουλία για αναβίωση του μοντέλου συνύπαρξης ξενοδοχείου και εκπαιδευτικής μονάδας, με αξιοποίηση κτιρίων του Υπουργείου που διαθέτουν άδεια δόμησης ξενοδοχείου.

Η Υπουργός τόνισε επίσης ότι η Θεσσαλονίκη ενισχύει σταθερά το τουριστικό της αποτύπωμα, καθώς το αναβαθμισμένο αεροδρόμιο, η αυξημένη αεροπορική συνδεσιμότητα, το Μετρό και οι νέες επενδύσεις σε υποδομές φιλοξενίας βελτιώνουν την εμπειρία των επισκεπτών και διευρύνουν τις επιλογές τους. Πρόσθεσε ότι η λειτουργία του Οργανισμού Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού θα ενισχύσει την εξωστρέφεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη της πόλης, ενώ η προώθηση του τουρισμού πόλεων και των city breaks –και ειδικότερα της Θεσσαλονίκης– αποτελεί υψηλή προτεραιότητα της εθνικής στρατηγικής.

Όπως υπογράμμισε, το Υπουργείο Τουρισμού, μέσω του ΕΟΤ, θα συνεχίσει στοχευμένες δράσεις προβολής της πόλης, με συνεργασίες με tour operators, αεροπορικές εταιρείες, ταξίδια εξοικείωσης και συνέργειες με επιδραστικά Μέσα Ενημέρωσης.

Η Υπουργός επισήμανε τέλος ότι η Philoxenia αποτελεί πεδίο διαλόγου, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και συνεργασίας, που εδώ και τέσσερις δεκαετίες συμβάλλει ουσιαστικά στην προβολή και προώθηση των ελληνικών προορισμών και επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, συνεχάρη τη ΔΕΘ–Helexpo για την επιτυχή διοργάνωση, υπογραμμίζοντας ότι η συμπλήρωση 40 χρόνων συνεχούς παρουσίας αποτελεί σημαντικό σταθμό τόσο για τον θεσμό όσο και για τον τουρισμό της Θεσσαλονίκης, η οποία αναδεικνύεται σε ανερχόμενο ευρωπαϊκό αστικό προορισμό με σπουδαίες προοπτικές.

Με την ολοκλήρωση της τελετής των εγκαινίων, η Υπουργός συνοδευόμενη από την Υφυπουργό κα Άννα Καραμανλή και την Πρόεδρο του ΕΟΤ κα Αγγελική Βαρελά, περιηγήθηκε στα περίπτερα της έκθεσης, όπου είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με εκθέτες και επαγγελματίες του κλάδου, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική της διοργάνωσης ως σημείο αναφοράς για την καινοτομία, τη συνεργασία και την προβολή του ελληνικού τουρισμού.