του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Και συμπλήρωσε: “Πείτε μου εσείς αν όλα αυτά τα ωραία πράγματα που κάνουμε στο gov.gr έχουν κομματικό χρώμα. Αν είναι Δεξιά, αν είναι Κεντρώα, αν είναι Αριστερά. Δεν είναι ούτε Δεξιά, ούτε Κεντρώα, ούτε Αριστερά. Είναι σωστά και προοδευτικά. Είναι μέτρα που σέβονται τον πολίτη και είναι μέτρα που αποδεικνύουν ότι αυτή η παράταξη βάζει πάντα τον πολίτη στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός της. Αυτές, λοιπόν, οι νέες διαχωριστικές γραμμές θα διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο και καθώς θα πηγαίνουμε και προς τις επόμενες εθνικές εκλογές, που θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, το ΄23.”

Να με συγχωρέσουν στο Μέγαρο Μαξίμου αλλά εάν αυτή είναι η ανάλυση που κάνουν σχετικά με το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των Γαλλικών εκλογών, μάλλον έχουν χαθεί στην μετάφραση.

Ο Τομά Πικετί, ο κορυφαίος διανοούμενος και αρθρογράφος της Le Monde, έγραφε λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες πώς “εάν ο Macron δεν κάνει επειγόντως μια ισχυρή κοινωνική χειρονομία, τότε η αλαζονεία του μπορεί να τον κάνει να χάσει στον δεύτερο γύρο από τη Le Pen”. Το στοιχείο σε αυτή προσέγγιση είναι η…αλαζονεία του νικητή της πρώτης Κυριακής και όχι κάποιος διαχωρισμός μεταξύ ακροδεξιάς και του “ρεύματος της λογικής” που ανέδειξε τον Μακρόν πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας το 2017. Ούτε μεταξύ προοδευτικών και λαϊκιστών, όπως επιμόνως μεταδίδουν οι κυβερνητικές πηγές.

Η κυβερνητική ανάλυση σχετικά με το αποτέλεσμα, λοιπόν, πάσχει διότι υιοθετεί ότι το γαλλικό εκλογικό σώμα διακατέχεται σε αφθονία από λαϊκισμό, και εν τέλει ταυτίζει τον λαϊκισμό με το πάνδημο αίτημα των Γάλλων να αναταχθεί η καταβύθιση του επιπέδου ζωής, ως αποτέλεσμα της ακρίβειας. Είναι, όμως, λαϊκισμός το ζητούμενο του “pouvoir d’ achat” (αγοραστική δύναμη) που κυριάρχησε ως σύνθημα όχι μόνο στις τάξεις της Μαρίν Λεπέν, αλλά και σε εκείνες του Ζαν Λικ Μελανσόν, και των άλλων μικρότερων πολιτικών δυνάμεων;

Εάν, κατά την κυβερνητική ανάλυση, αυτό είναι λαϊκισμός, τότε ο πρωθυπουργός κινδυνεύει να πέσει στο ίδιο σφάλμα της αλαζονείας που χρεώνει ο Πικετί στον Εμανουέλ Μακρόν.

Η “ακτινογραφία” της έγκυρης Ipsos για το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των γαλλικών εκλογών ανέδειξε ότι μεταξύ εκείνων που είναι ικανοποιημένοι από το οικονομικό στάτους τους ο απερχόμενος πρόεδρος συγκεντρώνει το 43% και η αντίπαλός του το 21%. Μεταξύ, όμως, εκείνων που πλήττονται από την οικονομική κρίση -πριν και μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία- η Μαρίν Λεπέν συγκεντρώνει το 46% και ο Μακρόν μόλις το 4%!

Θα ήταν, ως εκ τούτου, τραγικό πολιτικό λάθος να θεωρηθεί πως ο Μακρόν εκπροσωπεί την λογική και την υπευθυνότητα και όσοι ψήφισαν Λεπέν, Μελανσόν, ή τα άλλα μικρότερα κόμματα τον λαϊκισμό. Φυσικά και η ηγέτης της “Εθνικής Συσπείρωσης” (RN) προέρχεται από την άβυσσο της ακροδεξιάς, και είναι αναμφίβολο πως δεν έπαψε να είναι η ενσάρκωση του φασισμού και του ρατσισμού. Στην θέση της, αντιμέτωπη με τον Γάλλο πρόεδρο στον δεύτερο γύρο, θα μπορούσε, ωστόσο, να βρίσκεται ο αριστερός Μελανσόν (για περίπου μία μονάδα δεν το κατόρθωσε). Θα ήταν, πάλι, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ των λογικών/προοδευτικών και των λαϊκιστών; Κατά την τρέχουσα “μακρονική” αντίληψη που υιοθετείται στο Μαξίμου, πιθανότατα.

Από τη στιγμή, όμως, που προσπαθεί κανείς να ξεμπλέξει με την απόγνωση, την οργή και την δυσφορία των ανθρώπων που βλέπουν τις ζωές τους να καταστρέφονται από την οικονομική κρίση, βάζοντας την ταμπέλα “λαϊκιστές” χάνει κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Και, το έχει αυτό η πραγματικότητα, συνήθως εκδικείται…

Επί της ουσίας, όμως, ο πρωθυπουργός μάλλον άλλο αντιλαμβάνεται και άλλο δηλώνει. Μιλά για τον διαχωρισμό μεταξύ προόδου και συντήρησης για να τοποθετήσει τους πολιτικούς αντιπάλους του στην πλευρά της δεύτερης, όμως είναι βέβαιο πως νοιώθει ότι πρόοδος δεν είναι η απόσταση από την καθημερινότητα των ανθρώπων. Γι αυτό, άλλωστε, ενώ μέχρι πριν μερικές μέρες έλεγε πως η κρίση είναι διεθνής και ευρωπαϊκή, άρα απαιτείται ευρωπαϊκή λύση, τώρα αρχίζει να σκέπτεται να ανακοινώσει εθνική ατζέντα έκτακτων παρεμβάσεων, με επιδόματα, ακόμα και με πλαφόν στην χονδρεμπορική αγορά του ηλεκτρικού ρεύματος. Έρχεται, δηλαδή, σταδιακά να υιοθετήσει κάποια από τα μέτρα που έχουν εισηγηθεί ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και ΚΙΝΑΛ (ίσως πιό κοντά στο δεύτερο), τα οποία απέρριπτε.

Μπορεί, λοιπόν, η Λεπέν να είναι λαϊκίστρια και δημαγωγός, όμως τα θέματα που έβαλε κατά την προεκλογική εκστρατεία αποτελούν αίτημα που υπερβαίνει τις διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος. Και εν τέλει δεν τα εκπροσώπησε μόνο η Λεπέν, αλλά λιγότερο ή περισσότερο και τα άλλα γαλλικά κόμματα.

Συμπερασματικά, το δίπολο πρόοδος-συντήρηση μπορεί να χρησιμοποιείται κατά κόρον στην κυβερνητική ρητορική, ωστόσο δεν είναι καθόλου αντιπροσωπευτικό το παράδειγμα του gov.gr που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός. Άξιος και αποτελεσματικός ο Πιερακκάκης αλλά δεν μπορεί να πιστεύει κανείς στο Μαξίμου πως οι επόμενες εκλογές θα κερδηθούν επειδή οι πολίτες εκδίδουν άμεσα τα αναγκαία πιστοποιητικά μέσω πλατφόρμας. Από τις τιμές στα σούπερ μάρκετ και στα βενζινάδικα, και από τους εξωφρενικούς λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου θα κριθούν. Για, δε, τις κρυφές αυξήσεις της ΔΕΗ, ακόμα και στο νυχτερινό τιμολόγιο, τις ληστρικές συμφωνίες των ιδιωτών παρόχων που καταστρατηγούνται μονομερώς, και τη “ρήτρα αναπροσαρμογής”, οι πολίτες δεν θα ψηφίσουν επιβραβεύοντας τις μικρές σωστές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης. Θα αναζητήσουν υπευθύνους για την μεγάλη απομείωση των εισοδημάτων τους και, κυρίως, επειδή θα αισθανθούν -εάν αυτό δεν αλλάξει- ότι η κυβέρνηση δεν νοιάζεται.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαθέτει ακόμα χρόνο -ελάχιστο, όμως- να αντιληφθεί πως ο Μακρόν πλήρωσε μέχρι τώρα την αλαζονεία του, όπως γράφει ο Πικετί. Ίσως και την επιμονή του να εκπροσωπεί ένα μόνο τμήμα της κοινωνικής Γαλλίας (αυτό που βιώνει με μικρότερες συνέπειες την κρίση) και όχι το σύνολό της. Και εφόσον κερδίσει -που φαίνεται πιθανότερο- τον δεύτερο γύρο των εκλογών, δεν θα είναι επειδή θα επιβραβευτεί για το ίδιο πράγμα (αλαζονεία) που τιμωρήθηκε μέχρι τώρα, αλλά διότι θα έχει “δανειστεί” την αντι-ακροδεξιά ψήφο των ψηφοφόρων των άλλων κομμάτων. Ίσως, δηλαδή, κερδίσει λίγη ακόμα ανοχή επειδή η σκιά του Λεπενικού παρελθόντος είναι ακόμα πολύ βαριά.

Στα καθ΄ ημάς, εν κατακλείδι, δεν υπάρχουν τέτοιες αναλογίες. Ο κ. Μητσοτάκης δεν χρειάζεται να δει την οργή των πολιτών να κατευθύνεται προς τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ή τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης-κάτι το οποίο είναι πιθανό να συμβεί σε κάποιο βαθμό. Αρκεί, ένας σημαντικός αριθμός ψηφοφόρων της Ν.Δ που έχουν απογοητευτεί να πάνε στο σπίτι τους. Η έμμεση ομολογία του, άλλωστε, ότι η αυτοδυναμία είναι μάλλον ανέφικτη επιβεβαιώνει τα παραπάνω…

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάϊντεν αιφνιδίασε την Ευρώπη και την υφήλιο με την πρότασή του για το θέμα αυτό. “Σε εξαιρετικές περιστάσεις, εξαιρετικές αποφάσεις”, εξήγησε η εμπορική εκπρόσωπος των ΗΠΑ, Κάθριν Τάι, ανακοινώνοντας αυτήν την στροφή 180 μοιρών της στάσης της χώρας της. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2020 οι ΗΠΑ αντιστέκονταν στην άρση της πατέντας, όταν το θέμα είχε τεθεί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου από χώρες όπως η Ινδία και η Νότια Αφρική.

Στο κύριο άρθρο της η έγκριτη γαλλική Le Monde κάνει λόγο για υποδειγματική “δημόσια διπλωματία” από τον Τζο Μπάϊντεν και θυμίζει πως και ο Εμανουέλ Μακρόν είχε μιλήσει, από τον Μάϊο πέρυσι, για την ανάγκη να γίνουν τα εμβόλια (πριν αυτά να είναι έτοιμα να βγουν από τα ερευνητικά εργαστήρια) “δημόσιο αγαθό”. Το ίδιο είχε πει και ο “δικός μας” Ηλίας Μόσιαλος, θέση που είχε υιοθετήσει και ο πρωθυπουργός- αν και η πρότασή του που κατατέθηκε με συνέντευξή του στην γερμανική FAZ έκανε λόγο για “ευρωπαϊκή αγορά των δικαιωμάτων πατέντας” και όχι ακριβώς για άρση της. Το γεγονός, δε, πως έκτοτε δεν ανέλαβε κάποια πρωτοβουλία προς την ΕΕ και, ακόμα περισσότερο, επειδή χλεύασε την σχετική πρόταση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τον περασμένο Ιανουάριο, αδυνάτισε πολύ αυτή την αρχική του θέση.

Η Le Monde αμφισβητεί την πρακτική αξία της πρότασης Μπάϊντεν. Δικαίως. Πρόκειται, κυρίως, για μια συμβολική πρόταση που απέχει πολύ από το να γίνει πραγματικότητα, ιδιαίτερα όταν μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, ανθίστανται σθεναρά, τασσόμενες στο πλευρό των Big Pharma. Η Pfizer, για παράδειγμα, πρόκειται να εγγράψει κέρδη περίπου 70 δισ., φέτος, από την πώληση του m-RNA εμβολίου της, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο εάν σκεφτεί κανείς πως αντιστοιχεί περίπου στο 40% του ελληνικού ΑΕΠ.

Στην πρόταση Μπάϊντεν, όμως, υπάρχει ουσία. Και αφορά την ηθική διάσταση του θέματος, ή, έως θέλετε με όρους κυνισμού, την ανάγκη προστασίας ακόμα και εκείνων των πλούσιων χωρών που νοιώθουν καλύτερα προστατευμένες.

Είναι αυτό που επισημαίνει ο Piketty, όταν μιλά για την αναγνώριση της έννοιας της “διεθνούς αλληλεγγύης”. Ο δυτικός κόσμος εμφανίζεται αμήχανος μπροστά στην έστω και μικρή πιθανότητα άρσης της πατέντας των εμβολίων επειδή θεωρεί κακώς πως η πανδημία κλείνει τον κύκλο της. Κακώς, διότι ακόμα και ο τελευταίος επιδημιολόγος γνωρίζει πως οι πανδημίες είναι παγκόσμιες και η ανοσία απέναντί τους δεν μπορεί παρά να είναι κι αυτή παγκόσμια. Ακόμα και ο καλύτερα εμβολιασμένος πληθυσμός οιασδήποτε δυτικής χώρας δεν προστατεύεται όσο επιτρέπονται οι μετακινήσεις και οι μεταναστευτικές ροές, καθώς υπάρχουν αφενός οι μεταλλάξεις και αφετέρου επειδή ένας μη εμβολιασμένος φορέας από την Ινδία, την Αφρική ή την Λατινική Αμερική μπορεί να μεταδώσει τον ιό στις δυτικές μητροπόλεις.

Η ανισότητα στον εμβολιασμό δημιουργεί νέους κινδύνους. “Από 1,1 δισεκατομμύρια εμβόλια που εμβολιάστηκαν μέχρι τώρα στον κόσμο, μόνο 18 εκατομμύρια έχουν γίνει στην Αφρική”, επισημαίνει στο άρθρο της η Le Monde εξηγώντας πόσο ευάλωτη είναι η ανθρωπότητα εξαιτίας αυτής της ανισότητας.

Η Δύση αντιπροτείνει την αύξηση της μαζικής παραγωγής των εμβολίων. Το ίδιο κάνουν και οι πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες. Εάν, όμως, όπως λένε δεν υπάρχουν αρκετές πρώτες ύλες, πως μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο; Ή, όπως λένε άλλοι, εάν δεν υπάρχουν αρκετές γραμμές παραγωγής σε άλλες χώρες, πόσο εύκολο είναι κάτι τέτοιο ακόμα και με την άρση της πατέντας; Και φέρουν ως παράδειγμα την περίπτωση της΄Moderna, η οποία ενώ απελευθέρωσε την “συνταγή” του εμβολίου της δεν βρήκε συμμάχους αλλά μόνο καλές προθέσεις.

Όλα αυτά πρέπει να απαντηθούν από τις ηγεσίες αμεσα και κυρίως με την βεβαιότητα πως η πανδημία θα νικηθεί μόνο όταν θα έχει εμβολιασθεί το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού. Ακόμα και η δέσμευση της Pfizer ότι μπορεί να παραδώσει -πότε;- περίπου 3 δισ. δόσεις, παρότι ακούγεται ενδιαφέρουσα, πρέπει να συμπληρωθεί με απαντήσεις: που θα κατευθυνθούν αυτές οι δόσεις με έναν παγκόσμιο πληθυσμό υπερδιπλάσιο και ποιοι θα τις πληρώσουν;

Ως εκ τούτου, η πρόταση Piketty αποκτά επιτακτικό χαρακτήρα. Η διεθνής αλληλεγγύη! Ήτοι μια κεντρική διαχείριση των εμβολίων, τόσο οικονομικά, όσο και από πλευράς διανομής, ώστε να φτάσουν εγκαίρως σε ολόκληρο τον πλανήτη. Υπάρχει η σχετική ευαισθησία στις δυτικές ηγεσίες; Εάν κρίνει κανείς από τη στάση αρκετών ευρωπαίων ηγετών, λογικά αμφιβάλλει.

Υ.Γ Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και διευθυντής πνευμονολογικής κλινικής του “Σωτηρία” Κ. Συρίγος ήταν σαφής σε συνομιλία που είχαμε στον Real fm: Οι αναπτυγμένες χώρες πρέπει να δανείσουν εμβόλια στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Αλλιώς η πανδημία θα μεταναστεύει…