Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής αργού πετρελαίου στον κόσμο, η Κίνα έχει λάβει μέτρα για να προστατεύσει την εγχώρια αγορά της, καθώς η σύγκρουση στην περιοχή έχει περιορίσει την πρόσβαση σε πάνω από 11 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Μειώνοντας τις εισαγωγές, αξιοποιώντας μεγάλα αποθέματα και ενισχύοντας τις καθαρές μορφές ενέργειας, κατάφερε να μετριάσει τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών στο εσωτερικό της.

Αυτές οι κινήσεις έχουν επηρεάσει και την παγκόσμια αγορά.

Μετά από περισσότερους από τρεις μήνες πολέμου, ορισμένοι αναλυτές προέβλεπαν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως και τα 200 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, παρά τις μεγάλες απώλειες προσφοράς, οι τιμές παρέμειναν σχετικά συγκρατημένες, με πολλούς να αποδίδουν αυτή την ισορροπία στην Κίνα.

Όπως ανέφερε ο Daan Walter της Ember, «η Κίνα έχει παίξει κρίσιμο ρόλο ως απορροφητής κραδασμών για την παγκόσμια οικονομία».

Η τιμή του Brent υποχώρησε κάτω από τα 78 δολάρια το βαρέλι, εν αναμονή πιθανής επαναλειτουργίας των ροών μέσω του Στενού του Ορμούζ, από το οποίο περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Η «αόρατη δύναμη» της Κίνας στην αγορά

Αναλυτές της Société Générale σημειώνουν ότι σε προηγούμενες κρίσεις, μικρές απώλειες προσφοράς προκάλεσαν τεράστιες αυξήσεις τιμών. Αυτή τη φορά όμως, η επίδραση είναι πιο περιορισμένη, κυρίως λόγω της Κίνας, την οποία αποκαλούν «αόρατο χέρι» που εξισορροπεί την αγορά.

Η Κίνα έχει τη δυνατότητα να μειώσει τις εισαγωγές της κατά περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ διαθέτει πάνω από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια σε εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα, τα οποία άρχισε να χρησιμοποιεί από τον Μάιο. Παράλληλα, έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων, μειώνοντας τη ζήτηση για αργό από τη διεθνή αγορά.

Η ταχεία ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων έχει επίσης μειώσει σημαντικά την κατανάλωση πετρελαίου, κατά περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Από έλλειψη σε πιθανή υπερπροσφορά

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί τώρα ότι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπροσφορά πετρελαίου το επόμενο έτος, καθώς η παραγωγή στη Μέση Ανατολή θα επανέλθει.

Η αύξηση της προσφοράς μπορεί να ξεπεράσει τη ζήτηση κατά 4,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δημιουργώντας συνθήκες αναπλήρωσης αποθεμάτων και πιθανής πτώσης τιμών.

Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, με την Κίνα να ηγείται στην παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών και φωτοβολταϊκών, ενδέχεται επίσης να περιορίσει τη μακροπρόθεσμη ζήτηση πετρελαίου.

Το κρίσιμο ερώτημα

Παρότι η παγκόσμια προσφορά μπορεί να αυξηθεί ξανά, οι αναλυτές τονίζουν ότι η ισορροπία της αγοράς θα εξαρτηθεί από την Κίνα.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί της αγοράς, η χώρα είναι σήμερα η μόνη με την ικανότητα να απορροφήσει πιθανή υπερπροσφορά. Το κρίσιμο ζήτημα όμως παραμένει: αν και πόσο η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει πετρέλαιο.

«Αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο από ό,τι πριν από δύο μήνες», ανέφερε η αναλύτρια Muyu Xu. «Η Κίνα είναι αυτή τη στιγμή ο βασικός παράγοντας που μπορεί να απορροφήσει την υπερπροσφορά, αλλά το ερώτημα είναι αν θα το θέλει».

Νίκος Γιαννόπουλος

Ομως η ελληνική αγορά των σούπερ μάρκετ είναι σίγουρα ολιγοπωλιακή ενώ υπάρχουν υποψίες ότι λειτουργεί με τους όρους καρτέλ.

Ας κρατήσουμε το πρώτο στοιχείο για το οποίο διαθέτουμε, εδώ και αρκετά χρόνια, περισσότερα στοιχεία.

Η ελληνική αγορά παρουσιάζει πολύ μεγάλη “συγκέντρωση”. Οι πέντε μεγαλύτεροι όμιλοι Σούπερ Μάρκετ (όλοι τις γνωρίζουμε) ελέγχουν πάνω από το 70% της αγοράς. Οι παίκτες είναι λίγοι. Και όταν αυτό συμβαίνει, οι τιμές “ελέγχονται” καλύτερα από αυτούς που τελικά τις καθορίζουν.

Τακτική “tacit collusion“

Η έλλειψη ανταγωνισμού είναι φανερή. Οι διαφορές στις τιμές στα περισσότερα προϊόντα είναι είτε μικρές είτε ανύπαρκτες. Οι αμερικανοί αυτού του είδους την επιχειρηματική συμπεριφορά την ονομάζουν tacit collusion που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει σιωπηρή σύμπλευση. Σ’ αυτό το πεδίο όταν ένας όμιλος προχωρά σε αυξήσεις, δεν διστάζουν να προχωρήσουν και οι υπόλοιποι. Ετσι συντονίζεται “προς τα πάνω” όλη η αγορά.

Οι προσφορές που όντως πολλές φορές πέφτουν στο τραπέζι ως “τυράκι” για τους πελάτες δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα. Ούτε φυσικά τα προϊόντα της ιδιωτικής ετικέτας τα οποία όντως είναι αισθητά φθηνότερα από τα υπόλοιπα. Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων που πωλούνται δίνονται σχεδόν στην ίδια τιμή. Δεν υπάρχουν δραστικές μειώσεις τιμών ούτε νέοι παίκτες μπαίνουν στην αγορά.

Αλλά και να θελήσει να μπει κάποιος πως να τα καταφέρει; Μόνο κάποιος “παίκτης” από το εξωτερικό μπορεί να έλθει και να αλλάξει το τοπίο. Οι εγχώριοι όμως γνωρίζουν καλά ότι όπως έχει στηθεί η αγορά, δύσκολα κάποιος θα πάρει ένα τέτοιο επιχειρηματικό ρίσκο. Ξένοι παίκτες που δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια στην ελληνική αγορά, φρόντισαν να προσαρμοστούν στις εν Ελλάδι συνθήκες.

Τα σημεία-αγκάθια της ελληνικής αγοράς έχει εντοπίσει ακόμα και η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Το 2024 μάλιστα επιβλήθηκε πρόστιμο σε γνωστό όμιλο επειδή διαπιστώθηκε πρακτική γεωγραφικής κατανομής αγορών μεταξύ μελών του ομίλου.

Η γεωγραφική κατανομή είναι κλασική αντι-ανταγωνιστική πρακτική και θεωρείται μορφή συμπεριφοράς καρτέλ.

Αλλά το αυτί των μεγάλων παικτών δεν ιδρώνει. Ξέρουν ότι μπορούν να αγοράσουν τεράστιους όγκους εμπορευμάτων, γεγονός που φέρνει σε πίεση τους προμηθευτές. Κακά τα ψέματα ουδείς προμηθευτής μπορεί να αγνοήσει ένα μεγάλο όμιλο.

Η πίεση είναι μεγάλη και η συγκέντρωση ισχύος στους γνωστούς παίκτες ακόμη μεγαλύτερη.

Mείωση φόρων και περισσότερος ανταγωνισμός   

Γι’ αυτό, όπως τόνιζαν στο Libre, παράγοντες του καταναλωτικού κινήματος στη χώρα, η εφαρμογή δεν πρόκειται να κάνει τους καταναλωτές σοφότερους.

Δυστυχώς, δεν δημιουργεί νέο ανταγωνισμό ούτε ωθεί τους μεγάλους παίκτες να μειώσουν τις τιμές. Δεν λύνει το πρόβλημα αν οι τιμές είναι υψηλές σε όλους, αφήστε ότι μπορεί να λειτουργήσει και ανάποδα, να ενισχύσει, δηλαδή το ολιγοπώλιο.

Το πως είναι απλό: Αφού πλέον όλοι βλέπουν τους πάντες και όλοι γνωρίζουν τις κινήσεις των ανταγωνιστών σου σε πραγματικό χρόνο τότε αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη «παράλληλη τιμολόγηση» αντί για πιο επιθετικό ανταγωνισμό. Δεν είναι απαραίτητο ότι αυτό θα συμβεί αλλά δεν μπορεί και να το αποκλείσει κανείς. Άλλωστε, στην Ελλάδα είμαστε.

Το θετικό στοιχείο

Υπάρχει όμως και ένα θετικό το οποίο όμως μπορεί να αποδώσει καρπούς σε βάθος χρόνου. Αν η εφαρμογή λειτουργήσει σωστά και παραμείνει δημόσια για χρόνια, θα δημιουργήσει ένα τεράστιο ιστορικό δεδομένων. Τότε θα μπορεί κανείς να εξετάσει πολύ πιο σοβαρά ερωτήματα όπως το ποιος αυξάνει πρώτος τις τιμές ή πόσο γρήγορα ακολουθούν οι άλλοι.

Οι τιμές όμως δεν πρόκειται να πέσουν κατ’ αυτόν τον τρόπο και πάντως δεν πρόκειται να πέσουν άμεσα.

Οι τιμές μπορούν να μειωθούν, όπως έχουν τονίσει πολλάκις οικονομολόγοι αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αν μειωθούν οι έμμεσοι φόροι και αν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί φροντίσουν αυτή η μείωση να περάσει στις τιμές λιανικής, στο ράφι.

Σε προοπτική πενταετίας (τουλάχιστον) ο ισχυρότερος ανταγωνισμός και η μείωση της συγκέντρωσης ισχύος στην αγορά είναι πιο σημαντικά, γιατί αλλάζουν τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά και όχι μόνο το τελικό ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής. Αλλά αυτό χρειάζεται εκτός από χρόνο και πολιτική βούληση πολύ μεγάλων διαστάσεων. 

Η πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, που κινούνται πλέον κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι, αρχίζει σταδιακά να αποτυπώνεται και στην ελληνική αγορά, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να βλέπουν χαμηλότερες τιμές στην αντλία.

Η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έχει μειωθεί από το υψηλό των 2,14 ευρώ/λίτρο στις 22 Μαΐου στα 1,968 ευρώ/λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης έχει υποχωρήσει από τα 2,12 ευρώ/λίτρο στις 31 Μαρτίου στα 1,697 ευρώ/λίτρο.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μείωση στο υγραέριο κίνησης, το οποίο από τα 1,37 ευρώ/λίτρο στα τέλη Μαρτίου διαμορφώνεται πλέον στα 1,022 ευρώ/λίτρο, καταγράφοντας πτώση περίπου 35 λεπτών.

Οι περιοχές με τις χαμηλότερες τιμές καυσίμων

Τις πιο χαμηλές τιμές παρουσιάζει η Αττική, όπου η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει διαμορφωθεί στα 1,935 ευρώ/λίτρο, ενώ το ντίζελ κίνησης στα 1,659 ευρώ/λίτρο.

Ακολουθεί η Θεσσαλονίκη, με την αμόλυβδη στα 1,951 ευρώ/λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης στα 1,678 ευρώ/λίτρο, ενώ στην Πιερία οι αντίστοιχες τιμές ανέρχονται σε 1,954 ευρώ και 1,675 ευρώ/λίτρο.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων Αττικής, Νίκος Παπαγεωργίου, εκτιμά ότι μέσα στο καλοκαίρι οι τιμές αναμένεται να παραμείνουν σταθερές σε αυτά τα επίπεδα, με την αμόλυβδη να κινείται περίπου στα 1,88 ευρώ/λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης μεταξύ 1,63 και 1,64 ευρώ/λίτρο.

Παραμένουν ακριβότερα τα καύσιμα στα νησιά

Παρά τη γενικότερη αποκλιμάκωση, οι νησιωτικές περιοχές εξακολουθούν να εμφανίζουν υψηλότερες τιμές, λόγω του αυξημένου κόστους μεταφοράς.

Στις Κυκλάδες, η μέση τιμή της αμόλυβδης φτάνει τα 2,157 ευρώ/λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης αγγίζει τα 1,908 ευρώ/λίτρο. Στα Δωδεκάνησα, οι τιμές διαμορφώνονται στα 2,070 ευρώ/λίτρο για τη βενζίνη και στα 1,891 ευρώ/λίτρο για το ντίζελ.

Στον νομό Λασιθίου, η αμόλυβδη παραμένει πάνω από τα 2 ευρώ, στα 2,040 ευρώ/λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης διαμορφώνεται στα 1,758 ευρώ/λίτρο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των βενζινοπωλών, τις επόμενες ημέρες αναμένεται νέα μικρή υποχώρηση, με τη μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης να πλησιάζει τα 1,90 ευρώ/λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης τα 1,63 ευρώ/λίτρο.

   Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι μέχρι το 2020 στην Ελλάδα δεν υπήρχε καν αρμόδιος ελεγκτικός μηχανισμός της αγοράς όχι μόνο στα καύσιμα, αλλά και στα τρόφιμα και σε μια σειρά από δραστηριότητες, όπως είναι οι εικονικές εκπτώσεις, παράτυπες δραστηριότητες.

   «Εδώ το κράτος έχει αλλάξει. Υπάρχουν ελεγκτές, υπάρχουν διαδικασίες. Εγώ δεν θα προδικάσω ούτε πρόστιμα τα οποία δεν μπορώ να επιβάλω, δεν είναι αρμοδιότητά μου. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είναι η πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησης αυτές τις μέρες» πρόσθεσε.

   Για το πότε θα φανεί στην αντλία η μείωση της τιμής του πετρελαίου υπογράμμισε «όταν πουλάς μια πρώτη ύλη που την έχεις αγοράσει με ένα Χ ποσό, όταν αντίστοιχα το ποσό αυτό μειώνεται ή ο παράγων αυτός ως προς την αξία του, το κόστος του, εν προκειμένω το πετρέλαιο, που επηρεάζει μια σειρά από δραστηριότητες, έχει μειωθεί ως προς το κόστος, η αγορά του δηλαδή, τότε αντίστοιχα και οι τιμές πρέπει να μειωθούν». «Άρα δεν μιλάμε για εβδομάδες μετά, μιλάμε για λίγες ημέρες. Μιλάμε για την εβδομάδα που μας έρχεται» είπε.

   Για το ψήφισμα στο ευρωκοινοβούλιο για την Τουρκία και αν οι χθεσινές απαντήσεις στην ενημέρωση πολιτικών συντακτών αποτελούν απάντηση στην κριτική του Αντώνη Σαμαρά, ο κ. Μαρινάκης ανέφερε: «Καταρχάς ο κ. Σαμαράς δεν είναι ευρωβουλευτής, ούτε έχει ευρωομάδα για να στηρίξει ή να μη στηρίξει μια πολύ σημαντική έκθεση, η οποία δικαιώνει τις ελληνικές θέσεις. Αλλά μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Ένα από τα πιο ψευδεπίγραφα και άνευ τεκμηρίωσης αφηγήματα που προσπαθούν κάποιοι πολιτικοί, κυρίως από τον χώρο της άκρας δεξιάς και ευρύτερα τέλος πάντων του, πάλαι ποτέ, δικού μας πολιτικού χώρου, να χτίσουν, είναι το αφήγημα της ενδοτικότητας, της υποχωρητικότητας και της αναποτελεσματικότητας στην εξωτερική πολιτική».

   «Όσα έχει πετύχει η κυβέρνηση Μητσοτάκη σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής και άμυνας σε 7 χρόνια, δεν τα έχουμε δει αθροιστικά σε όλα τα υπόλοιπα χρόνια της μεταπολίτευσης. Αυτό το οποίο είδαμε από την ευρωπαϊκή επιτροπή, από την Ευρώπη και από το ευρωκοινοβούλιο πλέον, είναι άλλη μία ηχηρή απάντηση, ουσίας, στα μεγάλα λόγια. Η στάση των κομμάτων σε αυτήν την έκθεση, στην ψήφιση δηλαδή της έκθεσης, άρα σε ένα ψήφισμα, λέει πολλά και δεν πρέπει να την προσπεράσουμε σε καμία περίπτωση. Εγώ δεν πιστεύω ότι υπάρχουν περισσότερο και λιγότερο πατριώτες ούτε πολιτικοί, ούτε πολίτες. Όμως, αυτοί που διεκδικούν το «μονοπώλιο» σε όλα αυτά, στον υγιή πατριωτισμό, παριστάνοντάς τους «μεγαλόστομους» πατριώτες, όταν έρχεται η ώρα της ψήφου τους, φαίνεται πόσο λίγοι είναι. Και δεν θα τους αφήσουμε χωρίς να ξέρει ο κόσμος την πραγματικότητα» συμπλήρωσε.

   Για την ψηφιακή πλατφόρμα posokanei.gov.gr σημείωσε ότι ο στόχος είναι να μπορούν να συγκρίνουν καλάθια, δηλαδή ένα άθροισμα προϊόντων που θέλει ο καταναλωτής να αγοράσει, να δει πού είναι πιο φθηνό αθροιστικά, να δει τα προϊόντα συγκριτικά στη χώρα μας πόσο έχουν σε ένα βάθος χρόνου, και το τρίτο, να τα συγκρίνει και με άλλα κράτη.

   «Λύνει μια εφαρμογή το ζήτημα της ακρίβειας; Προφανώς και όχι. Είναι άλλο ένα όμως χρήσιμο εργαλείο που προστίθεται στα υπόλοιπα και έχει καταστήσει τη χώρα μας ικανή να αντέξει, όσο μπορεί, αυτό το κύμα. Για μένα ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσεις ένα πρωτοφανές πληθωριστικό κύμα, που βιώνουμε και εμείς και τα υπόλοιπα κράτη, είναι να μεγαλώνεις την πίτα, να αυξάνεις συνεχώς τα έσοδα, μειώνοντας τους φόρους. Θυμάστε ότι μας κατήγγειλε η αντιπολίτευση και στον προϋπολογισμό για υπερφορολόγηση, επειδή αυξάναμε τα φορολογικά έσοδα, κάτι που είναι καλό όταν μειώνονται οι φόροι. Λοιπόν, ο στόχος είναι να αυξάνονται τα φορολογικά έσοδα, να μεγαλώνει η πίτα και όσα παραπάνω λεφτά εισπράττει το κράτος από την ανάπτυξη της οικονομίας και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, γιατί δεν έχουμε αυξήσει ούτε έναν φόρο, να γυρίζουμε πίσω στον κόσμο όσα στερήθηκε και δικαιολογημένα ζητάει, με φοροελαφρύνσεις» τόνισε.

   Για τις προτάσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, ο κ. Μαρινάκης επανέλαβε ότι η αντιπολίτευση συνεχίζει στον δρόμο που χάραξε η Ελλάδα του ’80. «Δηλαδή, να τάζει από λεφτά που είτε δεν υπάρχουν, είτε θα τα στερήσουμε, ως πολιτικό σύστημα, από τις επόμενες γενιές. Εμείς δεν πρόκειται να συμβάλουμε, γιατί δημοκρατία έχουμε, στο να γυρίσει η χώρα πίσω μία, δύο, τρεις ακόμα και τέσσερις και πέντε δεκαετίες» τόνισε.

   Τέλος, σε ερώτηση για τις δημοσκοπήσεις, ο κ. Μαρινάκης ανέφερε: «Προφανώς δεν υποτιμούμε έναν πρώην πρωθυπουργό, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι ο κ. Τσίπρας έφυγε, παραιτήθηκε από πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ έχοντας πάρει 17% παραπάνω από ό,τι παίρνει τώρα στις δημοσκοπήσεις ως πρόθεση ψήφου, αλλά τον κ. Τσίπρα, όπως και όλους μας θα μας κρίνουν οι πολίτες. Δεν χρειάζεται να προδικάζουμε κανένα αποτέλεσμα. Εγώ μιλάω στην ουσία», σημειώνοντας ότι οι πολίτες δεν έχουν ακούσει από την αντιπολίτευση κοστολογημένες προτάσεις.

Ήδη καταγράφεται υποχώρηση στις τιμές διυλιστηρίου, με τη βενζίνη να διαμορφώνεται στα 1,412 ευρώ ανά λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης στα 1,135 ευρώ ανά λίτρο. Οι εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για περαιτέρω μείωση το επόμενο διάστημα, καθώς οι διεθνείς τιμές συνεχίζουν να αποκλιμακώνονται. Παράλληλα, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης υποχώρησε στα 1,981 ευρώ, ενώ του ντίζελ κίνησης στα 1,717 ευρώ ανά λίτρο.

Όσον αφορά το αργό πετρέλαιο, οι ίδιες πηγές θεωρούν πιθανό να κινηθεί το προσεχές διάστημα σε εύρος μεταξύ 80 και 100 δολαρίων ανά βαρέλι, εφόσον δεν υπάρξουν απρόβλεπτες εξελίξεις που θα επηρεάσουν την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Παρά τις επιπτώσεις που προκάλεσε η κρίση στον Περσικό Κόλπο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κατάσταση δεν έλαβε τις διαστάσεις προηγούμενων ενεργειακών κρίσεων. Αυτό οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων, όπως η μετατροπή των Ηνωμένων Πολιτειών στον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου παγκοσμίως, η συνέχιση μεταφοράς φορτίων μέσω εναλλακτικών διαδρομών και αγωγών, η μείωση της διεθνούς ζήτησης λόγω των αυξημένων τιμών, αλλά και η σημαντική αποθεματοποίηση αργού πετρελαίου από την Κίνα πριν από το κλείσιμο των στενών.

Αντίθετα, η εικόνα στην αγορά του φυσικού αερίου παραμένει πιο σύνθετη. Οι δυνατότητες μεταφοράς και αποθήκευσης είναι περιορισμένες, ενώ οι ζημιές σε εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως, δεν αναμένεται να αποκατασταθούν άμεσα. Παράλληλα, η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει τα αποθέματά της ενόψει του χειμώνα, γεγονός που διατηρεί αυξημένες πιέσεις στην αγορά.

Σε ό,τι αφορά τον τομέα των υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι η πιθανή ερευνητική γεώτρηση στον Κυπαρισσιακό Κόλπο από την κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy τοποθετείται σε βάθος πενταετίας. Το αμέσως επόμενο βήμα αφορά τη διεξαγωγή τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών στο γειτονικό μπλοκ Α2, τα αποτελέσματα των οποίων θα καθορίσουν τις μελλοντικές αποφάσεις. Παράλληλα, η Helleniq Energy διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων συνεργασιών για την περιοχή του Ιονίου, όπου σήμερα κατέχει το σύνολο των δικαιωμάτων έρευνας.

«Έχουμε μια πρώτη σημαντική εκτόνωση και χρέος της ελληνικής πολιτείας είναι να εξασφαλίσει ότι η μείωση των τιμών του αργού πετρελαίου θα μεταφραστεί άμεσα και σε μείωση των τιμών στο diesel και τη βενζίνη στην αντλία, ωφελώντας με αυτόν τον τρόπο όλους τους Έλληνες καταναλωτές», ανέφερε.

«Η Ελλάδα χαιρετίζει τη συμφωνία και κάθε πρωτοβουλία που θα συμβάλει στην εκτόνωση κάθε έντασης. Αυτή τη στιγμή η μεγάλη προτεραιότητα είναι η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και παρατηρούμε με μεγάλη προσοχή τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου», δήλωσε ο Πρωθυπουργός.

Ο κ. Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων στην καθημερινότητα των πολιτών, σημειώνοντας ότι η αποκλιμάκωση στις τιμές του αργού πετρελαίου πρέπει να αποτυπωθεί άμεσα στις τιμές των καυσίμων.

Αναφερόμενος στις συζητήσεις για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ο Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα θα επιμείνει στη διατήρηση των βασικών ευρωπαϊκών πολιτικών στήριξης.

«Η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, θα αγωνιστεί για τη διατήρηση του πυρήνα των δύο βασικών εργαλείων που δεν είναι άλλα από την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική», τόνισε.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας της ΕΕ θα πρέπει να λειτουργήσει με τρόπο που δεν θα διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών.

«Θα επιχειρηματολογήσω γιατί το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο έχει σκοπό να στηρίξει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, πρέπει να κατανεμηθεί με δίκαιο τρόπο, ώστε να μην συμβάλει σε περαιτέρω οικονομική διαφοροποίηση μεταξύ των ισχυρών και των πιο αδύναμων οικονομιών», σημείωσε.

Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο μεταναστευτικό, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την ενίσχυση των σχετικών κονδυλίων στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ενώ επανέλαβε την ανάγκη δημιουργίας κοινών ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την άμυνα.

«Η Ελλάδα εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός για τη μετανάστευση είναι πιο ενισχυμένος. Όμως δεν θα σταματήσει να πείθει τους εταίρους της ότι απαιτούνται κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία για την άμυνα. Η άμυνα είναι ένα κοινό ευρωπαϊκό αγαθό και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπίζεται. Ο σκοπός αυτός θα εξυπηρετηθεί πολύ καλύτερα εάν μπορέσουμε να προσθέσουμε στις δυνατότητές μας και ένα ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Όπως αναφέρει ανάλυση του BBC, ο πόλεμος προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό, καθώς ουσιαστικά ανέστειλε τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Πιέσεις και αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας

Η προοπτική συμφωνίας οδήγησε σε αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου. Το Brent, που είχε φθάσει κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, υποχώρησε στα περίπου 84 δολάρια.

Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, καθώς η οριστική συμφωνία δεν έχει ακόμη υπογραφεί. Παράλληλα, παραμένει ασαφές τι θα συμβεί μετά τη λήξη της αρχικής περιόδου εφαρμογής της συμφωνίας και αν το Ιράν θα επιδιώξει στο μέλλον να επαναφέρει περιορισμούς ή τέλη διέλευσης.

Οι συνέπειες σε τρόφιμα και επιτόκια

Η ενεργειακή κρίση επηρέασε και την αγορά λιπασμάτων, καθώς σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου και πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους μεταφέρονται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το κόστος των λιπασμάτων αυξήθηκε σημαντικά, επιβαρύνοντας τους αγρότες σε πολλές χώρες.

Παρότι η εκεχειρία αναμένεται να μειώσει σταδιακά τις πιέσεις στην αγορά, αναλυτές προειδοποιούν ότι η επανέναρξη των προμηθειών δεν θα είναι άμεση. Σε αρκετές περιοχές του κόσμου η καλλιεργητική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει, γεγονός που σημαίνει ότι οι ελλείψεις και το αυξημένο κόστος ενδέχεται να επηρεάσουν τη φετινή αγροτική παραγωγή και κατ’ επέκταση τις τιμές των τροφίμων τους επόμενους μήνες.

Την ίδια στιγμή, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων κατά τη διάρκεια του πολέμου τροφοδότησε τον πληθωρισμό διεθνώς, ασκώντας πιέσεις στις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν υψηλά επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Εφόσον η αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή διατηρηθεί και οι ενεργειακές τιμές σταθεροποιηθούν, οι αγορές εκτιμούν ότι θα περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης, ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και σταδιακή ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας προς το τέλος του έτους.

Το διεθνές σημείο αναφοράς, το πετρέλαιο τύπου Brent, υποχώρησε κάτω από τα 90 δολάρια για πρώτη φορά από τις 14 Απριλίου, ενώ το αμερικανικό αντίστοιχό του, το West Texas Intermediate (WTI), έπεσε στα περίπου 86 δολάρια το βαρέλι.

Η αποκλιμάκωση αυτή ήρθε μόλις μία ημέρα αφότου οι τιμές του αργού πετρελαίου εκτινάχθηκαν, καθώς το Ιράν και το Ισραήλ επανέλαβαν προσωρινά τις επιθέσεις τους εν μέσω μιας εύθραυστης εκεχειρίας στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής.

Πιο αναλυτικά, η αύξηση των τιμών το α΄ τρίμηνο του 2026 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 ήταν 6,0% για τα νέα διαμερίσματα, δηλ. ηλικίας έως 5 ετών, και 5,5% για τα παλαιά, δηλ. ηλικίας άνω των 5 ετών. Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, για το 2025 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των τιμών για τα νέα διαμερίσματα ήταν 7,7%, έναντι αύξησης 10,2% το 2024, ενώ ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης για τα παλαιά διαμερίσματα διαμορφώθηκε στο 8,4% το 2025, έναντι αντίστοιχης αύξησης 8,4% το 2024.

Από την ανάλυση των στοιχείων κατά γεωγραφική περιοχή προκύπτει ότι η αύξηση των τιμών των διαμερισμάτων το α΄ τρίμηνο του 2026, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025, ήταν 5,2% στην Αθήνα, 6,4% στη Θεσσαλονίκη, 5,4% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 6,9% στις λοιπές περιοχές της χώρας.

Για το σύνολο του 2025, η αύξηση των τιμών στις ίδιες περιοχές σε σχέση με το 2024 ήταν 6,5%, 9,7%, 10,2% και 9,1% αντίστοιχα (αναθεωρημένα στοιχεία).

Τέλος, για το σύνολο των αστικών περιοχών της χώρας, το α΄ τρίμηνο του 2026 οι τιμές των διαμερισμάτων ήταν κατά μέσο όρο αυξημένες κατά 5,6% σε σύγκριση με το α΄ τρίμηνο του 2025, ενώ για το 2025 η μέση ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 7,8% (αναθεωρημένα στοιχεία).

Ειδικότερα όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Spitogatos, η ιστοσελίδας αγγελιών ακινήτων στην Ελλάδα, συνεργάστηκε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στο πλαίσιο της έκθεσης «Inside Greece’s Housing Affordability Paradoxes».

Τα δεδομένα της πλατφόρμας του Spitogatos συνέβαλαν στην ανάλυση του ΔΝΤ και αξιοποιήθηκαν από τους οικονομολόγους με στόχο την ανάλυση των δομικών ανισορροπιών της ελληνικής στεγαστικής αγοράς καλύπτοντας από τις περιφερειακές αποκλίσεις τιμών έως τις αναντιστοιχίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.

Η έκθεση αναδεικνύει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει απλώς έλλειψη κατοικιών, αλλά ένα σύνθετο πρόβλημα κατανομής που απαιτεί τεκμηριωμένες, δεδομενο-κεντρικές αποφάσεις χάραξης πολιτικής.

Στο πλαίσιο της έκθεσης «Inside Greece’s Housing Affordability Paradoxes», το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) αξιοποίησε δεδομένα της πλατφόρμας του Spitogatos για να αναλύσει τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική στεγαστική αγορά. Η ανάλυση εστιάζει στις περιφερειακές αποκλίσεις των τιμών κατοικίας, στις αναντιστοιχίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, καθώς και στις επιπτώσεις των βραχυχρόνιων μισθώσεων στη στεγαστική προσιτότητα.

Τα ευρήματα της έκθεσης αναδεικνύουν ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν συνδέεται αποκλειστικά με την επάρκεια κατοικιών, αλλά και με τον τρόπο κατανομής του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για τεκμηριωμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις πολιτικής.

Η έκθεση αναδεικνύει ότι στην Ελλάδα εντοπίζεται ένα δομικό πρόβλημα κατανομής της στεγαστικής προσφοράς και όχι απλώς έλλειψης κατοικιών. Παρότι η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κατοικιών ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πιέσεις στη στεγαστική προσιτότητα παραμένουν έντονες και συνεχίζουν να επιδεινώνονται.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, οι ζητούμενες τιμές κατοικιών έχουν αυξηθεί κατά περίπου 85% από το 2016, ενώ η αντίστοιχη αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος διαμορφώθηκε στο 47%. Ως αποτέλεσμα, το 2025 το διάμεσο στεγαστικό κόστος ξεπέρασε το ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος, με περίπου δύο στα πέντε νοικοκυριά να δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγαση. Τα στοιχεία ζητούμενων τιμών του Spitogatos αποτυπώνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών της χώρας, με την Αττική, τη Θεσσαλονίκη και τους τουριστικούς προορισμούς να καταγράφουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα τιμών σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Η έκθεση επίσης αναφέρει έντονες αναντιστοιχίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Spitogatos, παρά την αύξηση των διαθέσιμων καταχωρίσεων, ο μέσος χρόνος παραμονής ενός ακινήτου στην αγορά ανέρχεται σε περίπου οκτώ μήνες για τις πωλήσεις και έξι μήνες για τις ενοικιάσεις. Παράλληλα, το 55% των ακινήτων που διατίθενται προς πώληση ξεπερνά τις 200.000 ευρώ, επίπεδο τιμών που παραμένει απρόσιτο για την πλειονότητα των Ελλήνων. Αντίστοιχα, η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης διαμορφώνεται στα περίπου 575 ευρώ τον μήνα σε εθνικό επίπεδο και στα περίπου 785 ευρώ τον μήνα στην Αττική. Σημαντικές αναντιστοιχίες εντοπίζονται και στα χαρακτηριστικά του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος. Το ένα τρίτο των καταχωρίσεων προς πώληση αφορά κατοικίες άνω των 120 τ.μ., την ώρα που η ζήτηση έχει μετατοπιστεί προς μικρότερα ακίνητα. Παράλληλα, στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη μόλις το 30% των διαθέσιμων κατοικιών προς ενοικίαση είναι μικρότερο των 60 τ.μ., έναντι περίπου 55% στις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, οι σχετικές καταχωρίσεις αυξήθηκαν κατά 240% μεταξύ 2017 και 2024, φτάνοντας τις 230.000, που αντιστοιχούν περίπου στο 3,5% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος. Η ανάλυση του ΔΝΤ, η οποία συνδύασε δεδομένα από το Spitogatos, το INSETE και την ΕΛΣΤΑΤ, διαπίστωσε ότι η υψηλή συγκέντρωση βραχυχρόνιων μισθώσεων συνδέεται με υψηλότερες τιμές κατοικιών και μειωμένη διαθεσιμότητα ακινήτων για μακροχρόνια μίσθωση σε περιοχές υψηλής ζήτησης.

Τέλος, η έκθεση επισημαίνει την ενεργειακή αναποτελεσματικότητα του ελληνικού κτιριακού αποθέματος, σημειώνοντας ότι οι ελληνικές κατοικίες καταναλώνουν περίπου 65% περισσότερη ενέργεια ανά τετραγωνικό μέτρο σε σύγκριση με τις Πορτογαλικές κατοικίες, επιβαρύνοντας περαιτέρω το συνολικό στεγαστικό κόστος των νοικοκυριών.

Με βάση τα ευρήματα της έκθεσης, το ΔΝΤ προτείνει έναν συνδυασμό παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στη στεγαστική αγορά. Αυτός ο συνδυασμός περιλαμβάνει τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για την εξ αδιαιρέτου συνιδιοκτησία, στοχευμένους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, επένδυση σε κοινωνική και προσιτή στέγαση και ενίσχυση της παραγωγικότητας του κατασκευαστικού κλάδου για την αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικού δυναμικού.