Η Μπιενάλε δεν εξήγησε τους λόγους για την παραίτηση ολόκληρης της επιτροπής, που σηματοδοτεί μια δραματική κλιμάκωση στη διαμάχη η οποία έχει προκαλέσει αναταραχή σε ένα από τα πλέον περίβλεπτα καλλιτεχνικά φεστιβάλ στον κόσμο, περίπου μία εβδομάδα πριν από τα εγκαίνιά του, στις 9 Μαΐου.

Η πενταμελής κριτική επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα έφορο Σολάνζ Φαρκάς, ανέφερε την προηγούμενη εβδομάδα ότι «προασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα» δεν θα τιμήσει έργα από χώρες οι ηγέτες των οποίων κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Οι μοναδικές δύο χώρες που συμμετέχουν στην Μπιενάλε και αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα είναι η Ρωσία και το Ισραήλ: το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης σε βάρος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία και σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα.

Η απόφαση αυτή επικρίθηκε σφοδρά από ορισμένους ενώ ένας Ισραηλινός καλλιτέχνης που θα παρουσιάσει έργα του στη Βενετία, ο γλύπτης Μπέλου Σιμιόν Φαϊνάρου, κατηγόρησε την επιτροπή για φυλετικές διακρίσεις και απείλησε να προσφύγει στη δικαιοσύνη.

Η φετινή Μπιενάλε βρέθηκε στο μάτι ενός πολιτικού και μιντιακού κυκλώνα από τις αρχές Μαρτίου, όταν οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι θα επιτρέψουν στη Ρωσία να επανέλθει στην έκθεση, για πρώτη φορά μετά την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία. Η ιταλική κυβέρνηση επέκρινε δριμύτατα την απόφαση ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα τερματίσει ή θα αναστείλει τη χρηματοδότησή της, ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, εάν ξανανοίξει φέτος το ρωσικό περίπτερο.

Ωστόσο, ο πρόεδρος της Μπιενάλε Πιετράντζελο Μπουταφουόκο αρνήθηκε να υποχωρήσει, εκτιμώντας ότι το φεστιβάλ είναι «χώρος συνύπαρξης όλου του πλανήτη», όπου δεν χωρά λογοκρισία.

Την Τετάρτη, εντείνοντας τις πιέσεις, το υπουργείο Πολιτισμού έστειλε τους επιθεωρητές του στη Βενετία για να συγκεντρώσουν πληροφορίας για το πώς έγινε ξανά δεκτή η Ρωσία, αναζητώντας τυχόν γραφειοκρατικά λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανάκληση της πρόσκλησης.

Η Μπιενάλε δεν σχολίασε το μποϊκοτάζ της κριτικής επιτροπής στους Ρώσους και τους Ισραηλινούς καλλιτέχνες, εκτιμώντας ότι λειτουργεί «αυτόνομα και ανεξάρτητα». Τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής είναι οι Ζόι Μπατ, Ελβίρα Ντιανγκάνι Όσε, Μάρτα Κούζμα και Τζοβάνα Ζαπέρι.

Οι οργανωτές πάντως ανακοίνωσαν ότι, για πρώτη φορά, θα επιτρέψουν να επιλέξουν οι επισκέπτες τους αγαπημένους καλλιτέχνες τους, μεταξύ όλων (συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων και των Ισραηλινών) όσοι συμμετέχουν στην έκθεση. Τα βραβεία θα απονεμηθούν με τη λήξη της έκθεσης τον Νοέμβριο, αντί για την επόμενη εβδομάδα.

Προς το παρόν δεν είναι σαφές το ποιος θα επιλέξει τους νικητές των κορυφαίων βραβείων, του Χρυσού και του Αργυρού Λέοντα ή αν θα επιτραπεί να βραβευτούν έργα Ισραηλινών και Ρώσων καλλιτεχνών.

Η πρωτοβουλία υλοποιήθηκε σε συνεργασία με την ιταλική εταιρεία μεταξιού Taroni και είχε ως βασικό στόχο να μεταφέρει στο κοινό το λεγόμενο overview effect — το έντονο συναίσθημα δέους που περιγράφουν οι αστροναύτες όταν παρατηρούν τον πλανήτη μας από το Διάστημα.

Παράλληλα, η αποστολή επιδίωξε να αναδείξει τη σύνδεση ανάμεσα στην καλλιτεχνική δημιουργία και την επιστημονική έρευνα, καλώντας το κοινό να επανεξετάσει τη σχέση του με τον κόσμο και τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη παρέμβαση επηρεάζει την αντίληψή μας για τη ζωή και το περιβάλλον.

Οι εμπνευστές του πρότζεκτ επισημαίνουν ότι κατά την περίοδο της Αναγέννησης η τέχνη και η επιστήμη λειτουργούσαν ως δύο άρρηκτα συνδεδεμένα πεδία. Μέσα από τη Mission Taroni επιχειρούν να επαναφέρουν αυτόν τον δημιουργικό διάλογο στη σύγχρονη εποχή.

Για τις ανάγκες της αποστολής κατασκευάστηκε ένα ελαφρύ ανδρείκελο, το οποίο τυλίχθηκε με μετάξι και συνδέθηκε με μετεωρολογικό μπαλόνι από βιοδιασπώμενο λάτεξ. Η πτήση καταγράφηκε με κάμερα Insta360, ενώ το σύστημα προστατεύτηκε θερμικά ώστε να αντέξει την έντονη ηλιακή ακτινοβολία και τις εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες.

Το μπαλόνι έφτασε σε ύψος περίπου 30 χιλιομέτρων, δηλαδή σχεδόν στο ένα τρίτο της απόστασης προς το όριο του Διαστήματος. Το συνολικό βάρος της κατασκευής, μαζί με τα μεταξωτά υλικά, δεν ξεπερνούσε τα 700 γραμμάρια.

Η Ασπασία Παπαδοπεράκη γεννήθηκε το 1942 κοντά στην Κνωσό και από νωρίς έδειξε το ταλέντο και την αγάπη της για την τέχνη. Σπούδασε γλυπτική στην Αθήνα και στο Παρίσι, έχοντας ως σημαντικό πρότυπο τον αδελφό της, Θωμά Παπαδοπεράκη.

Το έργο της άφησε έντονο αποτύπωμα στον δημόσιο χώρο, καθώς γλυπτά της κοσμούν πλατείες και δημόσιους χώρους σε πολλές πόλεις και οικισμούς, κυρίως στην Κρήτη, την οποία ανέδειξε σε βασικό κέντρο του καλλιτεχνικού της οράματος.

Η δημιουργική της πορεία δεν περιορίστηκε μόνο στη γλυπτική.

Υπήρξε ζωγράφος και εικαστικός δημιουργός, ενώ δραστηριοποιήθηκε επίσης ως γεωμέτρης και χωροτάκτης, σκηνογράφος και γραφίστρια, καθώς και ως συγγραφέας και διανοούμενη.

Ανήσυχο πνεύμα και πολυσχιδής προσωπικότητα, η Ασπασία Παπαδοπεράκη άφησε ξεχωριστό αποτύπωμα στον χώρο της τέχνης, με έργο που συνεχίζει να ζει μέσα από τις δημιουργίες της και τη συμβολή της στον πολιτισμό της Κρήτης.

«Αντίθετα, η εξωτερική πολιτική της χώρας μας δεν επιτρέπεται να παίζει με τα εθνικά θέματα «υποκλινόμενη» -κυριολεκτικά και μεταφορικά- διότι αυτό είναι που προσβάλλει στην πράξη τα εθνικά μας χρώματα.

*Η φωτογραφία από διάσημο έργο τέχνης, που δημιουργήθηκε πριν από 33 χρόνια. Δεν περιμένω από τον κ. Γεραπετρίτη να υποκλιθεί μπροστά στην τέχνη, αλλά τουλάχιστον ας την αφήσει στην ησυχία της», καταλήγει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία.

Οι δύο γυναίκες, ηλικίας περίπου 25-30 ετών, συνελήφθησαν ενώ η οργάνωση Aterstall Vatmarker («Αποκατάσταση των Υδροβιότοπων») στη Σουηδία ανέλαβε την ευθύνη για την πράξη τους.

Το έργο που εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο της Στοκχόλμης είναι «Ο κήπος του ζωγράφου στο Ζιβερνί», που φιλοτέχνησε ο Μονέ το 1900.

Ο πίνακας θα εξεταστεί από μια ομάδα συντηρητών του μουσείου για να διαπιστωθεί εάν έχει υποστεί ζημιές. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του μουσείου, Χάνα Τότμαρ, η ομάδα ελπίζει ότι θα έχει «περισσότερες πληροφορίες» για το θέμα μέχρι αύριο Πέμπτη.

Deux femmes ont été arrêtées par la police suédoise après avoir jeté de la peinture sur un tableau du maître français Claude Monet au musée national suédois de Stockholm. Elles ont ensuite collé leurs mains à la peinture. pic.twitter.com/0ITM1GplaN

— Lefèvre Thomas (@LefvreThomas92) June 14, 2023

Ανέλαβε την ευθύνη η οργάνωση “Aterstall Vatmarker”

Η οργάνωση Aterstall Vatmarker έδωσε στη δημοσιότητα ένα βίντεο όπου διακρίνονται οι δύο γυναίκες να πασαλείβουν την κόκκινη μπογιά στο τζάμι, πίσω από το οποίο βρίσκεται ο πίνακας. Φώναζαν εν χορώ «Η κλιματική κατάσταση επείγει» και «Απειλείται η υγεία μας». Η μία από αυτές είναι νοσηλεύτρια και η δεύτερη φοιτήτρια νοσηλευτικής.

Σε μια συνέντευξη στο Γαλλικό Πρακτορείο, η οργάνωση κατηγόρησε τη σουηδική κυβέρνηση ότι δεν τηρεί τις διεθνείς δεσμεύσεις της όσον αφορά την περιβαλλοντική πολιτική.

«Θα έπρεπε να μειώσουμε τις εκπομπές (καυσαερίων) κατά 31%. Αλλά οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται. Είναι σκάνδαλο» είπε η Χέλεν Βάλγκρεν, η εκπρόσωπος της ομάδας αυτής.

Και επισημαίνει: «Επί δεκαετίες, ο Γιάννης Μαρκόπουλος συνόδευσε τη νεοελληνική ζωή με τις μελωδίες του. Μελοποιώντας αξεπέραστα ποιήματα. Συνθέτοντας πρωτοποριακά έργα για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Και ενώνοντας τους συμφωνικούς με τους παραδοσιακούς ήχους, σε ένα κίνημα που ο ίδιος όρισε ως “επιστροφή στις ρίζες για τον σχεδιασμό του μέλλοντος”.

Τον αποχαιρετούμε με ευγνωμοσύνη για όσα μας πρόσφερε τόσο μέσα από τη μουσική διαδρομή του, όσο και με την αξιοπρεπή δημόσια παρουσία του. Ειλικρινή συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους πολλούς φίλους του», καταλήγει στη δήλωσή του ο κ. Μητσοτάκης.

Ο Μανώλης Χριστοφάκης , ο Μανώλης Σπανάκης και ο Γιώργος Ζερβάκης είναι οι άνθρωποι που δουλεύοντας σκληρά από τη δεκαετία του ‘40 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ‘70, κράτησαν ζωντανή την παράδοση των ανεμόμυλων της περιοχής, οι οποίοι στην απόλυτη εξάπλωσή τους, έφτασαν σε αριθμό τις δέκα χιλιάδες.

«Σήμερα έχουμε καταφέρει να αναβιώσουμε περίπου 160 παραδοσιακούς ανεμόμυλους» είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δήμαρχος Γιάννης Στεφανάκης, που με συγκίνηση βράβευσε πριν από λίγες ημέρες τους τρεις ηλικιωμένους πλέον τεχνίτες, που περιμένουν και οι ίδιοι με χαρά να ξεκινήσουν τα σεμινάρια, τα οποία ήδη από την πρώτη στιγμή που ανακοινώθηκε ότι θα γίνουν, έχουν συγκεντρώσει μεγάλο ενδιαφέρον.

«Η προσδοκία μας είναι να καταφέρουμε μέσα από τα σεμινάρια κατάρτισης τεχνιτών ανεμόμυλων, αυτή η παράδοση του τόπου μας να μη σβήσει και να μπορέσει να ενταχθεί σε ένα βιώσιμο σχεδιασμό. Με βάση τον παραδοσιακό ανεμόμυλο και σύγχρονα υλικά που θα επιτύχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ευελπιστούμε να διατηρήσουμε και να ενισχύσουμε το αιολικό πάρκο του Οροπεδίου Λασιθίου, που δεν είναι απλά το σήμα κατατεθέν της περιοχής, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας μας, από τα τέλη του 1800» όπως είπε ο κ. Στεφανάκης.

Οι ανεμόμυλοι στο Οροπέδιο Λασιθίου, έχουν τη δική τους τεχνική. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Οροπεδίου Λασιθίου, εκείνος που εφηύρε τον λασιθιώτικο αντλητικό ανεμόμυλο, ήταν στα τέλη του 1800, ο Εμμανουήλ Παπαδάκης (Σπιρτοκούτης ). «Δημιούργησε έναν ανεμόμυλο από ξύλο και μάλιστα χρησιμοποιούσε το ξύλο της ντόπιας μουριάς. Έχει μείνει σαν αστικός μύθος στην περιοχή, ότι μάζευε και επεξεργαζόταν τα ξύλα στη “λίγωση” του φεγγαριού» πρόσθεσε ο κ. Στεφανάκης, ο οποίος συνεχίζοντας την ιστορία των ανεμόμυλων στο Οροπέδιο, εξήγησε ότι αμέσως μετά τον «Σπιρτοκούτη» οι ανεμόμυλοι άλλαξαν, με την συμβολή του τεχνίτη Μάρκου Στεφανή που αντικατέστησε το ξύλο με μέταλλο.

«Είναι πραγματικά μοναδικές οι περιγραφές που φτάνουν σε εμάς και σχετίζονται με τους ανεμόμυλους. Είναι γνωστό ότι για τους λασιθιώτικους ανεμόμυλους, κατά την περίοδο που μετατρέπονταν σε μεταλλικούς, χρησιμοποιούνταν κάλυκες από τα πυροβόλα όπλα των Βαλκανικών Πολέμων που από εργαλεία πολέμου γίνονταν εργαλείο ειρήνης και ανάπτυξης για τον τόπο μας. Το ίδιο έγινε και με τα σίδερα που άφησαν πίσω τους φεύγοντας οι Γερμανοί. Κουβαλούν μια ολόκληρη ιστορία αυτοί οι ανεμόμυλοι και αποτελεί μεγάλο μας όνειρο να τους δούμε και πάλι να στολίζουν τον κάμπο του Οροπεδίου Λασιθίου» πρόσθεσε ο κ. Στεφανάκης.

Η φθίνουσα πορεία των ανεμόμυλων στο Οροπέδιο Λασιθίου ξεκίνησε από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν στην περιοχή εισήχθη η μηχανή πετρελαίου και αντικατέστησε τον παραδοσιακό τρόπο άντλησης νερού. Πάντως η ιστορία όπως εξηγεί ο δήμαρχος Οροπεδίου Λασιθίου, γράφεται με μεγάλα γράμματα και αφήνει τα χνάρια της.

«Σε δημοσίευμα του 1894 της εφημερίδας “Ηράκλειον” διαβάσαμε ότι για την εποχή εκείνη, θεωρούνταν καινοτομία και πρωτοπορία αυτό που έκαναν οι πρόγονοί μας. Δίχως τα κατάλληλα μέσα και με δυσκολίες, να καταφέρνουν να δημιουργήσουν κάτι που για την εποχή έμοιαζε απίστευτο. Όταν σε άλλες περιοχές του νησιού το νερό μεταφέρονταν με κουβάδες, εδώ οι άνθρωποι χωρίς καν να έχουν ρεύμα, είχαν τους ανεμόμυλους για να αντλούν το νερό για τις καλλιέργειές τους και να στηρίζουν την οικονομία του τόπου τους. Είναι χρέος μας να κρατήσουμε ζωντανή την παράδοση και θα το κάνουμε» συμπλήρωσε ο κ. Στεφανάκης.

Η έκθεση προτείνει μια νέα ανάγνωση των έργων του Πικάσο, σύμφωνα με την οποία η καλλιτεχνική συνομιλία του με τον Ελ Γκρέκο δεν ήταν μόνο πολύ εντονότερη από ό,τι υποθέταμε μέχρι τώρα, αλλά διήρκεσε και πολύ περισσότερο, αφού οι αναλογίες είναι αναγνωρίσιμες τόσο στους κυβιστικούς πίνακές του όσο και σε πίνακες από όλες τις μεταγενέστερες περιόδους της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Η έκθεση σκηνοθετεί και φωτίζει ένα νοερό διάλογο του Πικάσο με το πρότυπό του, έναν από τους συναρπαστικότερους διαλόγους στην ιστορία της τέχνης.

Ο Ελ Γκρέκο πήγε στην Ισπανία το 1570 μετά από δέκα χρόνια μαθητείας στη Βενετία και τη Ρώμη, όπου απέκτησε μεγάλη φήμη λόγω του μοναδικού ζωγραφικού του στυλ. Ωστόσο, λίγο μετά τον θάνατό του περιέπεσε σε λήθη. Ανακαλύφθηκε μόλις τον 19ο αιώνα και εκ νέου στο γύρισμα του 20ου αιώνα, οπότε και υπήρξε μια ολική καλλιτεχνική επαναφορά του και γοήτευσε καλλιτέχνες σε όλη την Ευρώπη. Ο νεαρός Πικάσο ήταν στην πρώτη γραμμή της αποκατάστασής του.

Το ενδιαφέρον του για τον μεγάλο Έλληνα δάσκαλο ξύπνησε ήδη στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν το 1896 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στη Βαρκελώνη. Εκεί ο μελλοντικός ζωγράφος, που ήταν μόλις 15 ετών, κινήθηκε στον κύκλο καλλιτεχνών ανοικτών οριζόντων οι οποίοι πρωταγωνίστησαν στην αποκατάσταση του αμφιλεγόμενου και ξεχασμένου Ελ Γκρέκο. Το 1898 η Ισπανία ηττήθηκε στον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο και έχασε τις τελευταίες σημαντικές αποικίες της. Αντιδρώντας στην γεωπολιτική παρακμή της πρώην αποικιακής δύναμης, πολλοί καλλιτέχνες προσανατολίστηκαν στο λεγόμενο «Siglo de Oro», τη «Χρυσή Εποχή» της Ισπανίας (από τα τέλη του 16ου έως τα τέλη του 17ου αιώνα). Έτσι, την περίοδο γύρω στο 1900, οι ζωγράφοι της ισπανικής Σχολής -με εκφραστές τους Ελ Γκρέκο, Ντιέγκο Βελάσκεθ και Φρανθίσκο ντε Γκόγια– βρέθηκαν στο επίκεντρο.

Ο Ελ Γκρέκο ήταν βαθιά αντισυμβατικός, όχι μόνο επειδή επεξεργάστηκε στο έργο του τρεις διαφορετικές παραδόσεις (βυζαντινή, βενετσιάνικη και ισπανική) και ανέπτυξε από αυτές την μοναδική ατομική του εικαστική γλώσσα. Στη γοητεία που ασκεί μέχρι σήμερα συμβάλλει επίσης και η έλλειψη επαρκών ντοκουμέντων για τη ζωή και το έργο του. Η περιβαλλόμενη από θρύλους προσωπικότητά του ήταν ιδεώδης για να ταυτιστούν μαζί του καλλιτέχνες που επαναστάτησαν κατά του ακαδημαϊσμού. Ο ίδιος ο Πικάσο ήταν ενθουσιασμένος με τον κρητικό ζωγράφο από νεαρή ηλικία. Όποτε βρισκόταν στη Μαδρίτη, επισκεπτόταν το Museo del Prado και φιλοτεχνούσε πολλά σκίτσα του ίδίου στυλ. Ένα από αυτά μάλιστα φέρει τη σημείωσή του «Yo El Greco» («Εγώ, ο Ελ Γκρέκο»)…

Ο Πικάσο γοητευόταν ιδιαίτερα από τα πορτρέτα του. Αμεσοι εικαστικοί δανεισμοί από τον Ελ Γκρέκο υπήρχαν ήδη από την αρχή της καλλιτεχνικής πορείας του: σε πολυάριθμα σχέδια από το 1898–99 ο Πικάσο δούλεψε κυριολεκτικά πάνω στα μοτίβα του. Το «Πορτραίτο ενός ξένου» (1899) αναπαράγει έναν τύπο κεφαλιού, ο οποίος είναι χαρακτηριστικός των πορτρέτων του Eλ Γκρέκο, αλλά και των αγίων του όπως ο «Άγιος Ιερώνυμος» (περίπου 1610) που βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο Πικάσο έλεγε: «Αυτό που μου αρέσει πολύ στη δουλειά του είναι τα πορτρέτα, όλοι αυτοί οι κύριοι με τα μυτερά γένια».

Η αυτοκτονία του ζωγράφου φίλου του Κάρλος Κασαχέμας, πυροδότησε τους μελαγχολικούς μονόχρωμους πίνακες της «Γαλάζιας Περιόδου» (1901-1904) με το έργο «Evokation-Η ταφή του Κασαχέμας, το οποίο είναι άμεσα εμπνευσμένο από τον Ελ Γκρέκο. «Ήξερα μερικούς από τους πίνακές του, που με είχαν εντυπωσιάσει πολύ, και μια μέρα αποφάσισα να πάω στο Τολέδο. Αυτό το ταξίδι μου προξένησε βαθιά εντύπωση. Το γεγονός ότι οι φιγούρες μου στη Γαλάζια Περίοδο ήταν όλες επιμήκεις πιθανότατα οφείλεται στην επιρροή του», θα δηλώσει ο Πάμπλο Πικάσο το 1944.

Το 1904 ο Πικάσο μετακόμισε οριστικά στο Παρίσι όπου ανέπτυξε περαιτέρω το καλλιτεχνικό του λεξιλόγιο και το συμπλήρωσε. Η επιρροή του Ελ Γκρέκο είναι εμφανής και στην λεγόμενη Ροζ Περίοδο (1905-1907) του Πικάσο. Παράδειγμα αποτελούν οι εκπληκτικές αναλογίες μεταξύ του πορτραίτου της Mme Canals (1905) του Πικάσο και του πορτραίτου μιας «Κυρίας με γούνα» (Portrait of a Lady in furs), το οποίο εξακολουθούσε να αποδίδεται στον Ελ Γκρέκο εκείνη την εποχή, αλλά και μέχρι τα μέσα του 20ο αιώνα.

Σήμερα υπάρχει συμφωνία μεταξύ των ειδικών ότι τόσο η «Γαλάζια» όσο και η «Ροζ Περίοδος» επηρεάστηκαν έντονα από τον Ελ Γκρέκο.

«Η επίδραση του Ελ Γκρέκο στον Πικάσο είχε πολύ μεγαλύτερη διάρκεια», κατά την ιστορικό τέχνης και επί χρόνια επιμελήτρια στο Μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης Κάρμεν Χιμένεθ, Είναι δε ακράδαντα πεπεισμένη ότι «Ο μεγάλος Ισπανός παρέμεινε με κάποιες διακοπές συνδεδεμένος με τον αντισυμβατικό Έλληνα μέχρι το τέλος της ζωής του». Ως προσκεκλημένη επιμελήτρια της έκθεσης στο Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας, η οποία ερευνά αυτό το θέμα επί δεκαετίες, επιθυμεί τώρα να ξεδιπλώσει όλη την ιστορία αυτής της ιδιαίτερης καλλιτεχνικής «φιλίας».

Πράγματι, ο Ελ Γκρέκο έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο ως πρότυπο στην δημιουργία του κυβισμού. Η αντιπαραβολή του πίνακά του η «Στέψη της Παναγίας» με τις μελέτες του Πικάσο για τον πρώτο του μεγάλο κυβιστικό πίνακα, τις «Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν» (Les Demoiselles d’Avignon) και τον πίνακα «Οι Θεριστές» (Les Moissonneurs) αποκαλύπτει τις επιδράσεις. Σε αυτές κατατάσσονται οι υπερβολικές κινήσεις και οι επιμήκεις αναλογίες των μορφών. Η μείωση του βάθους του χώρου και η αποσύνθεση του πίνακα σε επιμέρους επίπεδα βρίσκουν επίσης τους προδρόμους τους στον Ελ Γκρέκο.

Γι αυτό η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον κυβισμό: σε δύο αίθουσες, εκτίθενται έργα του Πικάσο από το 1910 περίπου, μαζί με μια επιλογή από τους διάσημους πίνακες των Αποστόλων του Ελ Γκρέκο (γύρω στο 1608/1614) από το Museo del Greco του Τολέδο και τον μεγάλου σχήματος πίνακα «Ανάσταση του Χριστού» (1597–1600) από το Museo Nacional del Prado της Μαδρίτης.

«Είναι αλήθεια ότι ο κυβισμός έχει ισπανική προέλευση και ότι ήμουν εγώ που τον επινόησα. Θα πρέπει να αναζητήσουμε την διαφαινόμενη ισπανική (κυβιστική) επιρροή στον Σεζάν και βέβαια την επιρροή του Γκρέκο πάνω του! Η σύνθεσή των έργων του οποίου είναι «κυβιστική», θα πεί ο Πικάσο το1960.

Ο διάλογος μεταξύ των κυβιστικών έργων του Πικάσο αυτής της περιόδου με εικόνες αγίων και άλλες θρησκευτικές απεικονίσεις του Ελ Γκρέκο καθιστά σαφείς τις επιρροές. Εκτός από τις εκπληκτικές ομοιότητες όσον αφορά στα μοτίβα, όπως είναι oι παρόμοιες στάσεις σωμάτων, υπάρχουν και άλλες αναλογίες: ο μειωμένος εικαστικός χώρος καθώς και οι με έντονο τρόπο αντιπαρατιθέμενες χρωματικές επιφάνειες μπροστά σε συχνά μονόχρωμα φόντο.

Πολλά στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο Ελ Γκρέκο παρέμεινε σημαντική πηγή έμπνευσης για τον Πικάσο και μετά το 1910. Χρησιμοποιούσε ελεύθερα στοιχεία του πρώτου και με αυτόν τον τρόπο, γίνεται εμφανής η θεμελιώδης ανάγκη του να μην αφήσει την τέχνη των περασμένων εποχών απλώς να αναπαύεται ήσυχη στα μουσεία, αλλά να την μεταμορφώνει και έτσι να την επικαιροποιεί. Το 1923 ο Πικάσο είχε πει μάλιστα χαρακτηριστικά: «Αν ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να ζει πάντα στο παρόν, δεν έχει αξία. Η τέχνη των Ελλήνων, των Αιγυπτίων, των μεγάλων ζωγράφων άλλων εποχών δεν είναι η τέχνη του παρελθόντος. Ίσως είναι και πιο ζωντανή σήμερα από ποτέ άλλοτε».

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Πικάσο είχε πλέον προ πολλού αποκτήσει παγκόσμια φήμη, ασχολήθηκε ιδιαίτερα εντατικά και με άλλες σημαντικές μορφές της ιστορίας της τέχνης. Εν τούτοις, ο Ελ Γκρέκο διατήρησε μια σημαντική θέση ανάμεσα στα καλλιτεχνικά του πρότυπα. Στην έκθεση παρουσιάζονται εντυπωσιακά παραδείγματα της ενασχόλησής του με τους καλλιτεχνικούς προγόνους του, συμπεριλαμβανομένου και του πίνακά του «Ο σωματοφύλακας» (1967), στην πίσω όψη του οποίου ο Πικάσο έγραψε «Domenico Theotocopulos van Rijn da Silva» – πρόκειται για μια ρητή αναφορά στους τρεις μεγάλους παλαιούς δασκάλους που θαύμαζε: τον El Greco, τον Ρέμπραντ (van Rijn) και τον (Diego Rodríguez de Silva y) Βελάσκεθ.

Σύμφωνα δε με τον ίδιο, ένιωθε την παρουσία του Ντελακρουά, του Τζιότο, του Τιντορέτο και του Ελ Γκρέκο όταν ζωγράφιζε: «…στέκονται όλοι πίσω μου και με παρακολουθούν να δουλεύω», έλεγε χαρακτηριστικά.

[Στην έκθεση Πικάσο-Ελ Γκρέκο (11.06. – 25.09.2022) μαζί με έργα του Πικάσο από τη συλλογή του Μουσείου Τέχνης της Βασιλείας, εκτίθενται πάνω από 50 υψηλής ποιότητας δανεικά έργα από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές από όλο τον κόσμο. Πρωτίστως από το Museo Nacional del Prado της Μαδρίτης, το Museo del Greco του Τολέδο, το Museu Picasso της Βαρκελώνης και το Musée national Picasso του Παρισιού. Δανεικά έργα προέρχονται επίσης από το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης και το Μουσείο Solomon R. Guggenheim της Νέας Υόρκης, από την Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον, την Εθνική Πινακοθήκη και την Tate Modern του Λονδίνο, το Musée du Louvre και το Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, το Μουσείο Thyssen-Bornemisza της Μαδρίτης, το Szépművészeti Múzeum της Βουδαπέστης και την Γκαλερί Έργων Ζωγραφικής του Βερολίνου].

Τέσσερα βραβεία απονεμήθηκαν σε κάθε μία από τις τέσσερις κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένων των βραβείων για υπάρχοντα ολοκληρωμένα έργα, αλλά και των βραβείων «Rising Stars» για ιδέες νέων ταλέντων ηλικίας 30 ετών και κάτω. Στην κατηγορία «Επανασύνδεση με τη φύση», οι νικητές είναι από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία.

Τα βραβεία για την «Επανάκτηση της αίσθησης του ανήκειν» απονεμήθηκαν σε έργα από την Αυστρία, τη Λιθουανία, την Πολωνία και την Τσεχία. Τα καλύτερα έργα με τίτλο «Προτεραιότητα σε τόπους και ανθρώπους που το χρειάζονται περισσότερο» επιλέχθηκαν από το Βέλγιο, την Ελλάδα (Odyssea Academy), την Ιταλία και την Ουγγαρία.

Στην τέταρτη κατηγορία, «Διαμόρφωση ενός κυκλικού βιομηχανικού οικοσυστήματος και υποστήριξη της σκέψης του κύκλου ζωής», βραβεία απονεμήθηκαν στην Πορτογαλία, τη Ρουμανία, τη Φινλανδία και την Ιταλία.

Τέλος, δύο βραβεία απονεμήθηκαν στους νικητές μιας δημόσιας ψηφοφορίας: ένα έργο «Κήποι του μέλλοντος» από την Κύπρο και «Βιοφωτοβολταϊκά για τη φύση και τους ανθρώπους», ένα έργο Rising Stars από την Ισπανία. Ο κάθε νικητής θα λάβει οικονομικό βραβείο καθώς και μια εταιρική σχέση μέσων ενημέρωσης που παρέχεται από την Επιτροπή για ειδικές επικοινωνιακές δραστηριότητες. Να σημειωθεί ότι συνολικά υποβλήθηκαν προτάσεις για 1100 έργα, ενώ οι φιναλίστ ήταν 52.

Περισσότερες από 200 παράλληλες εκδηλώσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη διοργανώθηκαν από τις 9 μέχρι τις 12 Ιουνίου.

Οι παράλληλες εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους σε 25 χώρες περιελάμβαναν συζητήσεις σχετικά με τους ανανεώσιμους πόρους, τις καινοτόμες τεχνολογίες, την αστική γεωργία, την εξέλιξη των κτιρίων και τη φιλική προς το κλίμα κινητικότητα, καθώς και συναυλίες, εργαστήρια ιδεών και εκθέσεις.

Για τέσσερις εβδομάδες, από την 1η Μαΐου έως και το τέλος του μήνα, το Φεστιβάλ θα γεμίσει την Αθήνα με εικόνες και ήχους, μέσα σε ένα αληθινό κλίμα γιορτής, που επιστρέφει στην πόλη, ύστερα από δύο δύσκολα χρόνια πανδημίας.

Στο πλαίσιο των δράσεων, αθηναϊκά μουσεία, πολιτιστικά ιδρύματα, φορείς και επιχειρήσεις ανοίγουν τις πόρτες τους για να καλωσορίσουν Έλληνες και ξένους επισκέπτες, ενώ ταυτόχρονα διοργανώνονται συναυλίες -σε δρόμους, πάρκα και στοές-, θεματικές διαδρομές περιπάτου και ποδηλάτου, βραδιές γαστρονομίας και αθλητικές δράσεις στην ύπαιθρο.

Η ατζέντα του This is Athens City Festival περιλαμβάνει ένα πλήρες πρόγραμμα, με έμφαση στις πρωτότυπες δράσεις: Από ένα ψυχαγωγικό ολοήμερο πικ-νικ στην Ακαδημία Πλάτωνος κι ένα street πάρτυ στη Βαρβάκειο μέχρι έναν περίπατο ειδικού ενδιαφέροντος στο Αστεροσκοπείο Αθηνών και μία τζαζ συναυλία στη βεράντα του Μουσείου της Ακρόπολης. Κάθε εκδήλωση αναδεικνύει ένα διαφορετικό σημείο, φέρνοντας κοντά τους Αθηναίους με την πόλη τους, και τους επισκέπτες με τις δυνατές εμπειρίες που προσφέρει η πρωτεύουσα.

«Η Αθήνα επιστρέφει στους ρυθμούς της κι εμείς δημιουργούμε μία γιορτή-θεσμό για την πόλη, προσκαλώντας τους Αθηναίους και τους επισκέπτες σε αυτό το ανοιχτό, πρότυπο Φεστιβάλ, που εκτείνεται στο κέντρο και τις γειτονιές. Το This is Athens City Festival είναι το αποτέλεσμα της δημιουργικής συνεργασίας που έχουμε με όλους τους παραγωγικούς φορείς της πόλης, υλοποιώντας δράσεις προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας, αλλά και της δυναμικής προβολής της Αθήνας στην Ελλάδα και το εξωτερικό», τονίζει σε δήλωσή του ο Δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης.