Οι ελεύθεροι επαγγελματίες

Την ίδια στιγμή, μείωση κατά 50% στο τεκμαρτό εισόδημα προβλέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών, οι οποίες καλύπτουν κοινωνικά και γεωγραφικά κριτήρια:

• Επαγγελματίες με αναπηρία από 67% έως 79% Όσοι ασκούν δραστηριότητα και έχουν κύρια κατοικία σε δημοτικές κοινότητες ή οικισμούς έως 500 κατοίκους, ή σε κοινότητες από 500 έως 1.500 κατοίκους, με εξαίρεση όσους βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην Περιφερειακής Ενότητας Νήσων), καθώς και σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.
• Γονείς μονογονεϊκών οικογενειών με ανήλικα τέκνα
• Γονείς με εξαρτώμενα τέκνα με ποσοστό σωματικής ή νοητικής αναπηρίας τουλάχιστον 67%
• Γονείς πολύτεκνων οικογενειών
• Εκμεταλλευτές ταξί με ποσοστό ιδιοκτησίας στο όχημα έως 25%
• Εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων

Πέρα από τις εκπτώσεις, προβλέπεται και πλήρης απαλλαγή από το τεκμαρτό εισόδημα για ορισμένες κατηγορίες:

• Νέοι επαγγελματίες για τα τρία πρώτα έτη από την έναρξη δραστηριότητας. Όσοι έκαναν έναρξη το 2025 εξαιρούνται από το τεκμαρτό σύστημα για το 2025 και για τα δύο επόμενα έτη, έως και το 2027.
• Μητέρες ελεύθερες επαγγελματίες για το έτος γέννησης του τέκνου και τα δύο επόμενα έτη.
• Αγρότες, ανεξαρτήτως μεγέθους εκμετάλλευσης.
• Ελεύθεροι επαγγελματίες με «μπλοκάκι», υπό την προϋπόθεση ότι συνεργάζονται με έως τρεις εργοδότες.
• Άτομα με αναπηρία ίση ή άνω του 80%, λόγω περιορισμένης επαγγελματικής ικανότητας.
• Καφενεία σε κοινότητες έως 500 κατοίκων ή σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.
• Ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με έως δύο ασφαλιστικές εταιρείες και έχουν δηλώσει ως επαγγελματική έδρα την κατοικία τους.

Τα δικαιολογητικά

Για τη χορήγηση των εκπτώσεων ή των εξαιρέσεων από τα τεκμήρια απαιτείται, κατά περίπτωση, η προσκόμιση συγκεκριμένων δικαιολογητικών:

• Αναφορά σε νομοθετική ή κανονιστική διάταξη από την οποία προκύπτει ο περιορισμός της επιχειρηματικής δραστηριότητας του υπόχρεου.
• Πιστοποιητικό απόδειξης ιδιότητας πολύτεκνου γονέα ή απορφανισθέντος τέκνου.
• Πιστοποιητικό απόδειξης ιδιότητας γονέα μονογονεϊκής οικογένειας με ανήλικα τέκνα. Ως μονογονεϊκή οικογένεια νοείται εκείνη που αποτελείται από έναν μόνο γονέα, ο οποίος ασκεί κατ’ αποκλειστικότητα, πραγματικά ή κατόπιν δικαστικής απόφασης ή συμβολαιογραφικής πράξης, τη μόνιμη ή προσωρινή επιμέλεια ενός ή περισσότερων ανήλικων τέκνων.
• Άδεια κυκλοφορίας οχήματος, από την οποία προκύπτει το ποσοστό ιδιοκτησίας για τους εκμεταλλευτές ταξί.

Οι αλλαγές, που ισχύουν από 1ης Ιανουαρίου 2025, θα επηρεάσουν τις φορολογικές δηλώσεις της άνοιξης του 2026 και έχουν τριπλό στόχο: τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος για κατοικίες, την αναπροσαρμογή των τεκμηρίων στα αυτοκίνητα με «πράσινα» κριτήρια και την κατάργηση της ελάχιστης δαπάνης των 3.000 ευρώ για τα εξαρτώμενα τέκνα που έχουν δικό τους εισόδημα.

Η μείωση των τεκμηρίων για τις κατοικίες είναι η πρώτη μετά από 19 χρόνια. Οι αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης, όπως μετονομάστηκαν το 2006, υπολογίζονται βάσει των περιουσιακών στοιχείων και καθορίζουν ένα ελάχιστο εισόδημα που η εφορία θεωρεί ότι απαιτείται για τη συντήρησή τους. Αν ο φορολογούμενος δηλώσει λιγότερα, τότε φορολογείται με βάση το τεκμαρτό ποσό. Αυτό το σύστημα έχει οδηγήσει χιλιάδες πολίτες σε πρόσθετους φόρους, ακόμη και όταν τα πραγματικά τους εισοδήματα ήταν χαμηλά.

Με το νέο καθεστώς, το τεκμήριο διαβίωσης για κατοικίες μειώνεται κατά 30% σε όλες τις κατηγορίες εμβαδών. Για ένα διαμέρισμα 80 τετραγωνικών, το ετήσιο τεκμήριο υποχωρεί από 3.200 σε 2.240 ευρώ, κάτι που σημαίνει φορολογική εξοικονόμηση έως 960 ευρώ. Σε κατοικία 120 τετραγωνικών, η μείωση στο φορολογητέο εισόδημα φτάνει τα 1.760 ευρώ, ενώ σε περιοχές με υψηλή τιμή ζώνης —όπως η Γλυφάδα, το Χαλάνδρι ή η Βούλα— το «κούρεμα» αγγίζει το 35%. Για παράδειγμα, ένα ακίνητο 120 τ.μ. σε τέτοιες περιοχές βλέπει το τεκμαρτό εισόδημα να πέφτει από 8.120 σε 5.252 ευρώ, δηλαδή κατά 2.868 ευρώ ετησίως. Αντίστοιχα, κατοικία 200 τετραγωνικών ωφελείται με μείωση έως 7.180 ευρώ τον χρόνο. Ακόμη μεγαλύτερες ελαφρύνσεις παρατηρούνται σε ζώνες άνω των 5.000 ευρώ ανά τετραγωνικό, όπως στο Κολωνάκι, το Ψυχικό και την Εκάλη, όπου η μείωση της προσαύξησης οδηγεί σε συνολική μείωση 35%.

Στο μέτωπο των αυτοκινήτων, το υπουργείο εισάγει ένα νέο, «πράσινο» σύστημα υπολογισμού των τεκμηρίων που συνδυάζει τον κυβισμό με τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ευνοώντας σαφώς τα πιο φιλικά προς το περιβάλλον οχήματα. Τα υβριδικά και μικρού κυβισμού αυτοκίνητα κερδίζουν τις μεγαλύτερες μειώσεις, ενώ καθιερώνεται ελάχιστο τεκμήριο 2.000 ευρώ για οχήματα έως 1.200 κυβικά, εφόσον έχουν ταξινομηθεί μετά την 1η Νοεμβρίου 2010.

Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά της μεταβολής: ένα Toyota Corolla 1.8 Hybrid με εκπομπές 99 g/km CO2 βλέπει το τεκμήριο να μειώνεται από 7.600 σε 2.000 ευρώ —πτώση σχεδόν 74%. Το ίδιο ισχύει για το Honda Jazz 1.5 Hybrid, του οποίου το τεκμήριο πέφτει από 5.800 σε 2.000 ευρώ, δηλαδή μείωση 65,5%. Ένα μικρό Fiat 500 1.0 των 999 κυβικών χάνει το μισό τεκμαρτό εισόδημα (από 4.000 σε 2.000 ευρώ), ενώ στην κατηγορία των premium οχημάτων, όπως το BMW 116i και το Mercedes A200, οι μειώσεις κυμαίνονται μεταξύ 55% και 62%. Στα μεγαλύτερα μοντέλα, όπως το Audi A4 35tfsi ή το Q3 35tdi, η μείωση αγγίζει ακόμη και το 70%.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απαλλαγή των εξαρτώμενων τέκνων που έχουν δικό τους εισόδημα από την ελάχιστη αντικειμενική δαπάνη των 3.000 ευρώ —ένα πάγιο αίτημα οικογενειών, κυρίως πολύτεκνων και τρίτεκνων. Μέχρι σήμερα, ακόμη και ένας νέος που εργαζόταν περιστασιακά θεωρούνταν ότι «κοστίζει» αυτό το ελάχιστο ποσό, με αποτέλεσμα να αυξάνεται τεχνητά το οικογενειακό εισόδημα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει να δώσει και φέτος τη δυνατότητα στους υπόχρεους να πληρώσουν τον φόρο εισοδήματος και τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) σε οκτώ ισόποσες μηνιαίες δόσεις αντί των τριών διμηνιαίων, ενώ παράλληλα, οριστικοποιεί και τα σχέδια για το πώς θα ισχύουν τα τεκμήρια για το 2020 και τα πρόστιμα, για όσους δεν κατάφεραν να συλλέξουν – πέρυσι – τον απαραίτητο αριθμό ηλεκτρονικών αποδείξεων.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η χορήγηση έκπτωσης φόρου στους φορολογούμενους, που θα επιλέξουν να εξοφλήσουν εφάπαξ το εκκαθαριστικό της Εφορίας, η οποία μάλιστα εξετάζεται να είναι μεγαλύτερη από το 2% που ίσχυσε πέρυσι.

Σημειώνεται ότι η προθεσμία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων λήγει κανονικά στις 30 Ιουνίου αναμένεται ωστόσο να παραταθεί, τουλάχιστον μέχρι το τέλος Ιουλίου.

Συλλογή αποδείξεων
Κανονικά οι φορολογούμενοι καλούνταν να καλύψουν το 30% του εισοδήματός τους με δαπάνες που πραγματοποίησαν με ηλεκτρονικό χρήμα, ώστε να αποφύγουν τη παγίδα του επιβολής “πέναλτι” φόρου 22% στις αποδείξεις που θα λείπουν, δηλαδή στη διαφορά ανάμεσα στο απαιτούμενο ύψος δαπανών και στο ύψος των δαπανών που έγιναν με ηλεκτρονικό χρήμα.

Για τις δαπάνες του 2020 ωστόσο, εξετάζεται να μην ισχύσει, ειδικά για φέτος, το πρόστιμο που επιβάλλεται, για τους φορολογούμενους που λόγω καραντίνας δεν κατάφεραν να καλύψουν το 30% του εισοδήματός τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πληττομένοι θα απαλλαγούν από την υποχρέωση να συμπληρώσουν το ειδικό κουτάκι στη φορολογική δήλωση για τις αποδείξεις.

Ένα άλλο σενάριο είναι να μειωθεί το όριο του 30% του εισοδήματος, που θα πρέπει να καλυφθεί και να καθοριστεί στο 20% ή ακόμη και στο 10%.

Υπάρχει επίσης η σκέψη, κάποιες αποδείξεις να μετρούν διπλά. Πρόκειται γι’ αυτές που συλλέχθηκαν από επαγγέλματα, όπου υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής.

Τι εξετάζεται για τα τεκμήρια
Το Υπουργείο Οικονομικών προσανατολίζεται στην έμμεση απενεργοποίησή τους, για τους φορολογούμενους που έχουν πληγεί από την πανδημία και απειλούνται με την επιβολή έξτρα φόρου.

Όσοι είναι πληττόμενοι και παίρνουν την αποζημίωση ειδικού σκοπού των 534 ευρώ ή επιστρεπτέα προκαταβολή ή αποζημίωση για χαμένα ενοίκια, θα έχουν τη δυνατότητα, με βάση αυτό το σχέδιο, να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χρήματα για τα τεκμήρια κι έτσι να μην πληρώσουν άδικο φόρο για ανύπαρκτα εισοδήματα.

Τέλος επιτηδεύματος
Εξετάζεται το ενδεχόμενο, να απαλλαγούν από το τέλος επιτηδεύματος των 650 ευρώ οι νέοι αγρότες, που συμπλήρωσαν την πενταετία απαλλαγής από το τέλος επιτηδεύματος την 31η Δεκεμβρίου 2019.

Επίσης εξετάζεται η μείωση του τέλους επιτηδεύματος, για τις επιχειρήσεις που ήταν κλειστές με κρατική εντολή για μεγάλο χρονικό διάστημα του 2020.

Φορομπόνους 40% για δαπάνες ανακαίνισης ή επισκευής σε ακίνητα
Στο Ε1 για τη φορολόγηση εισοδημάτων θα προστεθεί νέος κωδικός, που θα προβλέπει έκπτωση φόρου έως 1.600 ευρώ, για τους φορολογούμενους που προχώρησαν το 2020 στην ανακαίνιση ή επισκευή του ακινήτου τους.

Τι θα γίνει με τα ανείσπρακτα ενοίκια
Εξετάζεται ρύθμιση, ώστε οι ιδιοκτήτες ακινήτων να γλιτώσουν φέτος από τη φορολόγηση των ενοικίων που δεν εισέπραξαν το 2020.

Μάλιστα, η απαλλαγή από τον φόρο αυτό θα παρέχεται, χωρίς να απαιτούνται επισκέψεις στην εφορία ή νομικές ενέργειες κατά των ενοικιαστών.

Προκαταβολή φόρου
Φέτος δεν προβλέπεται η μείωση της προκαταβολής φόρου πχ. για όσους είχαν μείωση τζίρου μόλις 5% όπως ίσχυσε πέρυσι, ενώ έχει αποσυρθεί και το σενάριο μιας γενικευμένης μείωσης του συντελεστή φόρου έως και 100%.

Το σχέδιο φέτος είναι στοχευμένο, στις επιχειρήσεις εκείνες που είχαν το 2020 μεγάλη πτώση στον τζίρο τους σε σύγκριση με το 2019.

Για παράδειγμα εξετάζεται το κούρεμα της προκαταβολής, για όσους είδαν πέρυσι τον τζίρο τους να μειώνεται πάνω από 30% και κατάφεραν να εμφανίσουν κέρδη.

Σε κάθε περίπτωση, οι οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν στα τέλη Ιουνίου.

Έτσι, όσοι το 2020 αγόρασαν αυτοκίνητο ή απέκτησαν άλλα περιουσιακά στοιχεία και θέλουν να επικαλεστούν χρηματικά ποσά που έλαβαν από γονείς, αδέρφια ή τρίτους για να μην εγκλωβιστούν στα τεκμήρια θα πρέπει να σπεύσουν.

Η προθεσμία για γονικές παροχές και δωρεές που αφορούν το 2020 λήγει την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου.

Μέσα στις επόμενες τέσσερις ημέρες θα πρέπει να αποσταλούν στις ΔΟΥ μέσω email, ταχυδρομείου ή με κούριερ οι δηλώσεις φόρου κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, η προθεσμία υποβολής των οποίων έληγε εντός του Νοεμβρίου ή Δεκεμβρίου 2020 καθώς και των δηλώσεων των οποίων μέσα στους μήνες αυτούς έληγε η τρίμηνη προθεσμία για υποβολή αίτησης παράτασης, ανεξάρτητα αν έχει υποβληθεί αυτή.

Με την υποβολή δηλώσεων δωρεών ή γονικών παροχών οι φορολογούμενοι μπορούν να σβήσουν τις φορολογικές επιβαρύνσεις.

Η νομοθεσία προβλέπει, πως τα χρηματικά ποσά που δίδονται από διάφορους συγγενείς (γονείς, παππούδες, αδέρφια κ.ά) ή τρίτους σε φορολογούμενο, τότε ο δωρεοδόχος, αυτός δηλαδή που λαμβάνει το χρηματικό ποσό, δύναται με το ποσό αυτό να καλύψει δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, εφόσον η δωρεά ή η γονική παροχή ολοκληρωθούν εντός του επίμαχου φορολογικού έτους.

Επειδή, όμως, παρατάθηκε η δυνατότητα ολοκλήρωσης των σχετικών πράξεων μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου 2021, όσες έχουν γίνει μετά την 1η Ιανουαρίου, θα «μετράνε» κανονικά για την κάλυψη των τεκμηρίων του έτους 2020.

Με τα χρήματα που λαμβάνουν τα παιδιά από τους γονείς τους ή τους παππούδες και τις γιαγιάδες μπορούν να καλύψουν το τεκμήριο της αγοράς ενός αυτοκινήτου ή άλλου περιουσιακού στοιχείου ή ακόμη και της πρώτης κατοικίας, αλλά και να αποφύγουν τη φορολογική παγίδα με τα τεκμήρια διαβίωσης στα οποία περιλαμβάνονται οι κατοικίες, τα αυτοκίνητα, τα δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία ακόμα και οι δόσεις δανείων που πληρώνονται κάθε μήνα στην τράπεζα.

Τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων αθροίζονται και οι φορολογούμενοι θα πρέπει να εμφανίσουν υψηλότερα εισοδήματα για να μην εγκλωβιστούν σε αυτά.

Εάν οι γονείς δώσουν χρήματα στα παιδιά τους για να αγοράσουν ένα αυτοκίνητο τότε η γονική παροχή του χρηματικού ποσού φορολογείται με συντελεστή 10% και μάλιστα από το πρώτο ευρώ. Εάν όμως τα παιδιά αποκτήσουν πρώτη κατοικία με «προίκα» ο φόρος μηδενίζεται για ποσά έως 150.000 ευρώ. Έτσι, στην περίπτωση που ο πατέρας δώσει στην κόρη του το ποσό των 5.000 ευρώ για την αγορά ενός αυτοκινήτου, τότε η συγκεκριμένη γονική παροχή θα επιβαρυνθεί με φόρο 500 ευρώ (5.000×10%). Αν όμως ο πατέρας βοηθήσει την κόρη του για να αγοράσει πρώτη κατοικία, δίνοντάς της 50.000 ευρώ δεν θα επιβαρυνθεί ούτε με ένα ευρώ.

Χρηματικές δωρεές από γονείς προς τα παιδιά τους για αγορά πρώτης κατοικίας είναι αφορολόγητες για ποσά έως 150.000 ευρώ ενώ για μεγαλύτερα ποσά επιβάλλεται φόρος με κλιμακωτούς συντελεστές από 1% έως 10%.

Το μέτρο αυτό συνιστά χρυσή ευκαιρία για την αγορά ακινήτων, η οποία δοκιμάζεται από τις επιπτώσεις της πανδημίας. Η μοναδική προϋπόθεση είναι η απόδειξη της αγοράς πρώτης κατοικίας από τα τέκνα, ενώ οι γονείς θα πρέπει να δικαιολογούν τη νόμιμη προέλευση των χρημάτων.