Στην διυπουργική σύσκεψη αποφασίστηκε πως ο Κωνσταντίνος, ο οποίος απεβίωσε χθες σε ηλικία 83 ετών, θα ταφεί ως ιδιώτης κοντά στους προγόνους του στο Τατόι.

Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί στη Μητρόπολη από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο την προσεχή Δευτέρα.

Ο τάφος στο Τατόι όπου θα ταφεί ο Κωνσταντίνος

Το ekklisiaonline επισκέφθηκε σήμερα το πρωί το μέρος όπου βρίσκονται οι βασιλικοί τάφοι στο Τατόι. Όπως μπορεί να δει κανείς, οι τάφοι των γονέων του Παύλου και Φρειδερίκης, βρίσκονται σε απόσταση από τον ναό της Αναστάσεως του Κυρίου που βρίσκεται στα βασιλικά κτήματα, ενώ για να πλησιάσει κανείς στο σημείο, πρέπει να περάσει μέσα από πεσμένους κορμούς δέντρων και λάσπες.

Το κοιμητήριο στο Τατόι

Το νεκροταφείο στο Τατόι είχε αρχικά επιλεγεί από τη βασίλισσα Όλγα, μετά τον θάνατο της κόρης της Αλεξάνδρας. Εκείνη ήταν που συνέλαβε την ιδέα της ανέγερσης ενός ναού, μέσα στο κτήμα των 42.000 στρεμμάτων σήμερα στη Δεκέλεια, 15 χιλιόμετρα από την Αθήνα.

Η εκτέλεση του σχεδίου δεν έγινε, όμως, παρά το 1899. Αρχιτέκτονας του ναού ήταν ο Αναστάσιος Μεταξάς, στον οποίο ο Γεώργιος Α’ είχε αναθέσει να μιμηθεί αθηναϊκό ναό του ΙΒ αιώνα. Έκτοτε καθιερώθηκε ως τόπος ταφής όλων των μελών της οικογένειας. Πιο συγκεκριμένα, εκεί βρίσκονται οι τάφοι 22 μελών των Γλίξμπουργκ. Μεταξύ των οποίων ο βασιλιάς Γεώργιος Α′ και η Όλγα, η πριγκίπισσα Αλεξάνδρα, η πριγκίπισσα Μαρία,ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης- δεύτερος σύζυγος της πριγκίπισσας Μαρίας, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’, η Βασίλισσα Σοφία και ο Βασιλιάς Αλέξανδρος. Τέλος, εκεί τάφηκε ο Παύλος και η σύζυγος του Φρειδερίκη.

Σε έξι επιμέρους υποδομές – ύδρευσης, πυρόσβεσης, άρδευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων, ηλεκτρικής ισχύος και τηλεπικοινωνιών – αφορά η οριστική μελέτη για τα δίκτυα των υποδομών, που ενέκρινε το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

Θετικά, επίσης, γνωμοδότησε το ΚΣΝΜ για τις μελέτες αποκατάστασης του νέου Βουστάσιου, του Ιπποστάσιου και του Καταφυγίου, καθώς και για τη μελέτη προσβασιμότητας, στην αποκατεστημένη πλέον Οικία του Δασοφύλακα, η οποία θα φιλοξενήσει το κέντρο ενημέρωσης και πληροφόρησης των επισκεπτών για την ιστορία του κτήματος.

Όπως δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη:

«Η αποκατάσταση και ανάδειξη του κτηριακού αποθέματος, στον ιστορικό πυρήνα του Τατοΐου, αποτελεί το ένα σκέλος της ανάδειξης και αξιοποίησης του μνημειακού συνόλου. Η δημιουργία υποδομών σε επίπεδο δικτύων, οι οποίες θα εξασφαλίζουν την καλή λειτουργία και την προστασία του Κτήματος, υπηρετούν ένα σύγχρονο και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο αποτελεί το δεύτερο, αλλά εξ ίσου σημαντικό σκέλος. Σε συνεργασία με συναρμόδια υπουργεία και με άλλους φορείς του Δημοσίου, που διαθέτουν την αναγκαία τεχνογνωσία, προχωρήσαμε στην εκπόνηση των απαραίτητων μελετών για την πυροπροστασία, την ύδρευση, τον βιολογικό καθαρισμό, την ηλεκτροδότηση και τις τηλεπικοινωνίες, που αποτελούν προϋπόθεση για την δημιουργία σύγχρονου, καθαρού και ασφαλούς περιβάλλοντος λειτουργίας, ανάδειξης και ανάπτυξης του Κτήματος, στη βάση των δεδομένων που δημιουργούν οι νέες χρήσεις, οι οποίες θα φιλοξενηθούν στο υφιστάμενο κτηριακό απόθεμα. Οι επεμβάσεις αποκατάστασης στα κτήρια του Τατοϊου, για να φιλοξενήσουν ψυχαγωγικές και εκπαιδευτικές χρήσεις, προχωρούν σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα που έχουμε θέσει. Στα κτήρια αυτά εντάσσονται το Ιπποστάσιο -ένα από τα παλαιότερα κτήρια της παραγωγικής ενότητας, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τον αγροτικό χαρακτήρα του κτήματος- και το Καταφύγιο, ένα κτήριο που φέρει σημαντικές ιστορικές μνήμες. Δεδομένης της αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας των κτηρίων, στόχος των επεμβάσεων είναι η ανάδειξη της αρχιτεκτονικής και ιστορικής τους αξίας, μέσω της διατήρησης των αυθεντικών μορφολογικών και τυπολογικών στοιχείων τους».

Δίκτυα υποδομών

Συγκεκριμένα, η οριστική μελέτη για τα δίκτυα υποδομών περιλαμβάνει τις εξής επιμέρους μελέτες:

• «Δίκτυο διανομής νερού από νέα παροχή ΕΥΔΑΠ για ύδρευση κτιρίων και εγκαταστάσεων»: Προβλέπει σύνδεση με την ΕΥΔΑΠ, νέο δίκτυο διανομής για όλα τα κτήρια και τις εγκαταστάσεις του Κτήματος, και κατασκευή δεξαμενής ύδρευσης.

• «Δίκτυο πυρόσβεσης από νέα παροχή ΕΥΔΑΠ»: Η νέα εγκατάσταση προβλέπει δίκτυο που καλύπτει το σύνολο του πυρήνα το Κτήματος με πυροσβεστικούς κρουνούς και εκτοξευτήρες νερού (κανόνια) σε επιλεγμένες θέσεις περιμετρικά. Προβλέπεται, επίσης, ένα πλήρες σύστημα επιτήρησης και διαχείρισης του συνόλου της εγκατάστασης πυρόσβεσης και προειδοποίησης του κοινού. Αυτόνομα συστήματα με αέριο εγκαθίστανται σε χώρους στους οποίους δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί το νερό ως κατασβεστικό μέσο.

• «Δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ισχύος μέσης και χαμηλής τάσης»: Προβλέπεται σύνδεση με το υφιστάμενο υπόγειο δίκτυο μέσης τάσης του ΔΕΔΔΗΕ, διαμόρφωση υπόγειου βρόχου και κατασκευή ακτινικού δικτύου διανομής χαμηλής τάσης με σκοπό την κατάλληλη ηλεκτροδότηση του ιστορικού πυρήνα του Κτήματος.
• «Δίκτυο αποχέτευσης και μονάδας επεξεργασίας λυμάτων»: Προβλέπεται συλλογή των λυμάτων από τα εξυπηρετούμενα κτήρια, και μέσω δικτύου αγωγών η μεταφορά τους σε κεντρική μονάδα βιολογικής επεξεργασίας, οποία θα χωροθετηθεί εκτός του κεντρικού πυρήνα.

• «Αποκατάσταση υφιστάμενου δικτύου ύδρευσης από πηγή Κιθάρας»: Η βασική αρχή σχετικά με τη μελέτη άρδευσης των κήπων και των αγροτικών καλλιεργειών του Κτήματος είναι να χρησιμοποιείται το νερό από την υφιστάμενη δεξαμενή Κιθάρας, καθώς και το νερό επαναχρησιμοποίησης από τον βιολογικό καθαρισμό μέσω αντλιοστασίου. Προβλέπονται έργα βελτίωσης και λειτουργικής αποκατάστασης της υφιστάμενης δεξαμενής.

• «Δίκτυο τηλεπικοινωνιών»: Προβλέπεται να αναπτυχθεί πλήρες δίκτυο τηλεπικοινωνιών, σύμφωνο με τα διεθνή πρότυπα, ώστε να αναπτυχθούν, σε όλον τον κεντρικό πυρήνα του Κτήματος, κατάλληλες υποδομές τηλεπικοινωνιών και δίκτυο ανίχνευσης και αναγγελιών.

Το έργο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020» (ΥΜΕΠΕΡΑΑ), του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Αποκατάσταση και προσβασιμότητα κτιρίων

Οι εγκεκριμένες μελέτες αφορούν στα εξής κτίρια:

Νέο Βουστάσιο: Η εγκεκριμένη οριστική μελέτη αποκατάστασης του κτηρίου του Νέου Βουστάσιου προβλέπει τη μετατροπή του σε εκθεσιακό χώρο. Στο ισόγειο θα φιλοξενηθεί μουσειακός χώρος προβολής των αντικειμένων που σώζονται στο κτήριο -τεκμήρια της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής του Κτήματος- με ξεχωριστά τμήματα για την έκθεση παραγωγής γαλακτοκομικών, λαδιού και κρασιού. Στο ίδιο κτήριο θα αναπτυχθεί και η έκθεση των αυτοκινήτων-μνημείων του Κτήματος. Στα εκθέματα περιλαμβάνονται Rolls-Royce της εποχής, MG TD Midget, ηλεκτροκίνητα Fiat 500 Boano Spider Elegance και οχήματα του γκολφ. Στον όροφο διαμορφώνονται αίθουσα πολλαπλών χρήσεων και χώρος εκδηλώσεων. Το κτήριο του Νέου Βουστασίου βρίσκεται στην επονομαζόμενη αγροτική ενότητα του Κτήματος. Περατώθηκε το 1952 και αντικατέστησε το παλαιότερο κτίσμα του Βουστασίου, καθώς δεν επαρκούσε για να καλύψει τις ανάγκες της αναπτυσσόμενης αγροτικής παραγωγής του Κτήματος, εκείνη την περίοδο. Το έργο προϋπολογισμού 4.300.000 ευρώ, έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ιπποστάσιο: Η εγκριθείσα μελέτη, προβλέπει το κτήριο του Ιπποστασίου να είναι καθολικά προσβάσιμο και να λειτουργήσει ως χώρος δημιουργικής απασχόλησης παιδιών και κέντρο ενημέρωσης για τα άλογα. Στον ενιαίο χώρο του ισογείου χωροθετούνται η υποδοχή, το αναγνωστήριο, το κυλικείο –καθιστικό, το κέντρο πληροφόρησης για τα άλογα και βοηθητικοί χώροι. Στον όροφο τοποθετείται ο χώρος δημιουργικής απασχόλησης των παιδιών και περιλαμβάνει αίθουσα κατασκευών, αίθουσα απασχόλησης και βοηθητικούς χώρους (υποδοχής, υγιεινής, γραφεία προσωπικού). Το κτήριο του Ιπποστασίου βρίσκεται στην παραγωγική ενότητα του Κτήματος. Εντάσσεται στο δεύτερο συγκρότημα στάβλων το οποίο αναγέρθηκε κατά την πρώτη περίοδο ανοικοδόμησης του κτήματος (1873-78) από τον Γεώργιο Α’. Στον άμεσο περιβάλλοντα χώρο του διατηρούνται το κωδωνοστάσιο του Κτήματος -με χαραγμένη στην καμπάνα τη λέξη «Τατόι» και τη χρονολογία «1895».

Καταφύγιο: Δρομολογείται η αποκατάσταση του κτηρίου για να φιλοξενήσει ψηφιακό κέντρο ενημέρωσης των επισκεπτών, με την έγκριση των αναγκαίων μελετών. Προβλέπονται η εγκατάσταση ψηφιακών εφαρμογών για την ενημέρωση των επισκεπτών, η αποκατάσταση και ανάδειξη εγκαταστάσεων, οι οποίες αποτελούσαν ουσιώδες και αναπόσπαστο τμήμα της λειτουργίας του, η αποκατάσταση της προσβασιμότητας του καταφυγίου και η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου περιμετρικά των εισόδων του. Στόχος είναι να αποτελέσει πρότυπο μουσείο και κτήριο-έκθεμα. Το υπόγειο κτήριο του Καταφυγίου ανήκει στην παλατιανή ενότητα του Κτήματος, διαθέτοντας δύο ορατές εισόδους. Η κατασκευή του τοποθετείται κατά τη μεσοπολεμική περίοδο ανοικοδόμησης (1930-1939) ταυτόχρονα με την υπόγεια στοά που συνδέει το θερινό Ανάκτορο με τα Μαγειρεία. Στα Δεκεμβριανά (1944-45), κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών στην ευρύτερη περιοχή του αεροδρομίου, οι κάτοικοι των Κτήματος κατέφυγαν εκεί.

Οικία Δασοφύλακα: Η ανάπλαση της διαδρομής από την Πύλη Λεύκας, μήκους 850 μ., ως την αποκατεστημένη Οικία Δασοφύλακα, που ολοκληρώθηκε από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για να φιλοξενήσει το Κέντρο Πληροφόρησης, καθιστά το κτήριο καθολικά προσβάσιμο,. Η έκθεση στο ισόγειο θα αναφέρεται στις ιστορικές φάσεις του Τατοΐου. Στο πατάρι της Οικίας προβλέπεται ψηφιακή προβολή με στιγμιότυπα από την ιστορία του κτήματος. Η Οικία Δασοφύλακα το 1896 καταγράφεται ως στάβλος, υποστηρικτικός της Οικίας Αρχικηπουρού.

Τα επτά κτίρια είναι τα εξής: Οικία Στουρμ, Κτίριο τηλεπικοινωνιών, οικία φροντιστή, κτίριο φρουράς τάφων, κτίρια δασονομείου, κτίριο προσωπικού, διευθυντήριο.
Για τα κτίρια φρουράς τάφων, προσωπικού, διευθυντηρίου και δασονομείου ξεκινούν ήδη οι μελέτες τους, με αυτεπιστασία. Οι μελέτες αυτές θα έχουν ολοκληρωθεί τέλος του 2021. Η χρηματοδότηση για την αποκατάστασή τους είναι εξασφαλισμένη από το ΕΣΠΑ 2021-2027.

Σε κάθε κτίριο που γίνονται μελέτες ή οι μελέτες έχουν ολοκληρωθεί και είναι σε φάση δημοπράτησης προβλέπεται μελέτη με πυρανίχευση και πυρόσβεση.

«Αντιμετωπίσαμε μια πρωτοφανή κατάσταση σε σχέση με τα μνημεία την πολιτιστική κληρονομιά και όχι μόνο» τόνισε. Η φωτιά στο Τατόι ξεκίνησε την Τρίτη, έσβησε Τετάρτη ξημερώματα και υπήρξε ένας δεύτερος κύκλος την Πέμπτη και την Παρασκευή.

«Χάσαμε μεγάλο μέρος του δάσους. Δεν είναι αμελητέο, δεν είναι εύκολο να το αποδεχθεί κανείς. Στα μνημεία οι απώλειες δεν ήταν μεγάλες χάρη στην παρέμβαση όλων, κυρίως της πολιτικής προστασίας, της πυροσβεστικής και της αστυνομίας, με συντονισμένες προσπάθειες δικών μας υπηρεσιών» σημείωσε.
Όπως επισήμανε η Λίνα Μενδώνη, αυτή τη στιγμή προχωρούμε και επιταχύνουμε τις διαδικασίες τις οποίες έχουμε αναλάβει ως ΥΠΠΟ για την εφαρμογή του σχεδίου αποκατάστασης των κτιρίων, όπως προβλέπεται στη μελέτη βιωσιμότητας. Αναθέσαμε ήδη τη μελέτη για τη σωστή αναδάσωση του ιστορικού πυρήνα και στα 1.600 στρέμματα και ευρύτερα στα 6.000 στρέμματα. Σύντομα θα ανακοινωθεί ομάδα της μελέτης για την αναδάσωση. Πρέπει να ληφθούν υπόψη στη μελέτη την ιστορικότητα του κτήματος και την αντιμετώπιση του προβλήματος κλιματικής αλλαγής.

Όπως είχε πει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, “σε έναν εντυπωσιακό πυρήνα περιβάλλοντος και πολιτισμού με πλήθος παράλληλων εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων, μεταξύ των οποίων ξενοδοχείο πολυτελείας, καφέ, εστιατόρια, αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις, κ.α, θα μετατραπεί το πρώην βασιλικό Κτήμα Τατοΐου”.

Όπως τόνισε κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Χρήστος Ταραντίλης, ένα από τα έργα που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στις προγραμματικές του δηλώσεις, αφορούσε στην αξιοποίηση του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου.
Χθες, συνέχισε ο κ. Ταραντίλης , η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Λίνα Μενδώνη παρουσίασε αναλυτικά τη μορφή που θα πάρει το κτήμα, τα χρονοδιαγράμματα και την έκθεση βιωσιμότητας της ΚPMG, η οποία χρηματοδοτήθηκε με δωρεά του Ιδρύματος Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη.

Το Κτήμα Τατοΐου

Στη δασική έκταση των 42.000 στρεμμάτων αναδύεται ο ιστορικός πυρήνας του πρώην βασιλικού κτήματος, που απλώνεται σε περίπου 15.000 τ.μ. και περιλαμβάνει 55 κτίρια, από τα οποία τα 27 είναι ήδη κηρυγμένα μνημεία.

Το σχέδιο περιλαμβάνει δύο ενότητες, τη δασική και την ενότητα του κεντρικού πυρήνα του κτήματος δηλαδή τα ανάκτορα, βοηθητικά κτίρια, ταφικά μνημεία, χώρο αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής.

Θα αποκατασταθεί πλήρως η ανακτορική ενότητα και θα είναι προσβάσιμη σε όλους, ενώ θα αναβιώσει το ιστορικό brand προϊόντων που παρήγαγε το κτήμα στο παρελθόν. Θα δημιουργηθούν μουσεία, καφέ, εστιατόριο, εργαστήριο τέχνης, εξωτερικοί και εσωτερικοί χώροι για εκδηλώσεις.

Στο Δάσος, όπως ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, θα διαμορφωθούν μονοπάτια για ποδηλάτες, περιπατητές και ιππασία.

Η πυρκαγιά είχε άλλα σχέδια

Ποια είναι η εικόνα σήμερα; Προφανώς ο απολογισμός θα γίνει όταν τα συνεργεία του υπουργείου Πολιτισμού και της Πολιτικής Προστασίας θα σταθεί εφικτό να κάνουν αυτοψία στην περιοχή. Τη νύχτα έγινε προσπάθεια να απομακρυνθούν τα έργα τέχνης, κειμήλια και άλλα ιστορικά ντοκουμέντα που βρίσκονται στα κτίρια των πρώην βασιλικών κτημάτων και στο ανάκτορο.

Αποκαρδιωτική είναι, όπως αναφέρουν οι πρώτες πληροφορίες, η εικόνα από τα Βασιλικά Κτήματα στο Τατόι, καθώς η φωτιά που ξέσπασε χθες στη Βαρυμπόμπη έκαψε ένα μεγάλο μέρος των κτημάτων. Ο στόχος ήταν να μη φτάσει η φωτιά στον ιστορικό πυρήνα των πρώην Ανακτόρων, δηλαδή τα ιστορικά κτίρια και τα 100.000 αντικείμενα, έργα τέχνης και τις άμαξες, τα οποία ήταν αδύνατο να μετακινηθούν χθες μέσα στη νύχτα.

«Χρειάζεται επιχειρησιακό σχέδιο εκκένωσης των Ανακτόρων. Το ζητάμε χρόνια τώρα. Δεν μπορούν να απομακρυνθούν ελάχιστα αντικείμενα από τα Ανάκτορα και πως να μετακινηθούν; Ήταν αδύνατον. Φαντάζομαι πως ίσως κάποιοι πίνακες να έχουν απομακρυνθεί, αλλά πως να μετακινηθούν οι άμαξες;», δήλωσε στην ΕΡΤ ο Πρόεδρος Συλλόγου Φίλων Κτήματος Τατοΐου, Βασίλης Κουτσαβλής.

Δεν υπήρξε η δυνατότητα, ο χρόνος ή το σχέδιο για να απομακρυνθούν άμεσα, συνολικά τα τολ έκτασης 1.600 τετραγωνικών που έχουν τοοθετηθεί πέριξ του θερινού ανακτόρου, τουλάχιστον για να σωθούν μερικοί θησαυροί: έγγραφα, φωτογραφίες, έργα Τέχνης, ρούχα, σερβίτσια, βιβλία, έπιπλα, κοσμήματα, αλλά και οι σημαντικότατες βασιλικές άμαξες που ήρθαν στο φως πριν από περίπου ένα χρόνο καθώς και τα ιστορικά αυτοκίνητα.

Οπως δήλωσε ο υφυπουργός Πολιτιστικής Προστασίας Νίκος Χαρδαλιάς το βράδυ της Τρίτης, γίνεται μια προσπάθεια να μεταφερθούν κάποια από τα σημαντικότερα έργα αξίας και ιστορικού πλούτου από το Τατόι, υπό τις υποδείξεις της Λίνας Μενδώνη. Η Υπουργός Πολιτισμού διέκοψε την επίσκεψή της στις Κυκλάδες για αυτοψίες και παρουσιάσεις από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και επέστρεψε το μεσημέρι στην Αθήνα προκειμένου να μεταβεί στο Κέντρο Επιχειρήσεων.