Η πρόσκληση έρχεται καθώς η Τουρκία τοποθετείται ως βασικός διπλωματικός παράγοντας εν μέσω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων κρίσεων, με τον Φιντάν να τονίζει ότι η κύρια εστίαση της χώρας του παραμένει η διασφάλιση εκεχειρίας στη Γάζα.

«Ο Πρόεδρός μας κάλεσε τον Τραμπ τόσο για διμερή επίσκεψη όσο και στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα τον επόμενο χρόνο», δήλωσε ο Φιντάν κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης, χαρακτηρίζοντας τις πρόσφατες συνομιλίες μεταξύ Ερντογάν και Τραμπ ως «φιλικές, θετικές και εποικοδομητικές».

H είδηση είχε περάσει κάτω από τις κεραίες της επίσκεψης και επί 2,5 ώρες συνάντησης Ερντογάν- Τραμπ στον Λευκό Οίκο και έχει την αξία της…

Με το “Πίρι Ρέϊς” να φημολογείται ότι θα αποπλεύσει από τη Σμύρνη για έρευνες στο Αιγαίο (όχι σε βάθη υφαλοκρηπίδας, αλλά στα υπερκείμενα ύδατα), για να συμβολοποιήσει την πολεμική κρίση του 1987, την πρόσφατη navtex που ζητά τον αφοπλισμό 23 νησιών, την “δια αντιπροσώπου” (Λιβύη) αμφισβήτηση της συμφωνίας με τη Chevron νοτίως της Κρήτης, την παρεμπόδιση του GSI, και άλλα πολλά, η Άγκυρα αφίσταται πιά από τα “ήρεμα νερά”, χωρίς, ωστόσο, να προκαλεί τρικυμία.

Η τακτική του Ερντογάν είναι σαφής: κρατάει χαμηλά τον διακόπτη της έντασης, ώστε να αξιοποιεί το καλό κλίμα στην επίτευξη του οράματος για μία Τουρκία- περιφερειακή δύναμη. Η ένταξη στο σύστημα SAFE- ReArm, αφενός, ο ρόλος της στο ουκρανικό, η δημιουργία γεωπολιτικού οχυρώματος στη Μέση Ανατολή, απέναντι στον δυνητικό κίνδυνο του Ισραήλ, και φυσικά η επανασύνδεση με την Ουάσιγκτον, είναι πολύ σημαντικότεροι στόχοι από κάποια επίδειξη ισχύος στο Αιγαίο αυτή την περίοδο.

Η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν, το πιθανότερο είναι πως θα εξελιχθεί ομαλά, μέσα σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο των τουρκικών επιδιώξεων. Χαμόγελα και χειραψίες, και επιβεβαίωση του αόριστου θετικού μομέντουμ. Κάτι άλλο θα προκαλούσε έκπληξη.

Και για έναν πρόσθετο λόγο. Ο Τούρκος πρόεδρος είναι πιθανό να αξιοποιήσει τη συνάντηση της Τρίτης ως προθάλαμο για την κρίσιμη, για την τουρκική μακροπρόθεση στρατηγική, επίσκεψη στον Λευκό Οίκο, μόλις δύο ημέρες αργότερα (25/9). Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα που τον απασχολεί.

Θα σταθεί, για πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια, δίπλα σε έναν Αμερικανό πρόεδρο– και όχι έναν “τυχαίο” πρόεδρο, αλλά αυτόν που, στην πρώτη θητεία του, τον έθεσε εκτός του προγράμματος των F35-, και πιθανότατα θα συμφωνήσει την πλήρη επιστροφή της Τουρκίας στην αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ (αναβάθμιση F16, F35, κ.ά). Θα προσφέρει, βεβαίως, ένα θηριώδες πρόγραμμα αγοράς 300 (!) Boeing για τις Turkish Airlines, αλλά, από την άλλη, θα εξασφαλίσει την πρακτική αναγνώριση του ρόλου της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή.

Με εξασφαλισμένη την στήριξη των Ευρωπαίων, και του Γ.Γ του ΝΑΤΟ, με εξαιρετικές σχέσεις -παράλληλα- με τον Πούτιν, τον Ζελένσκι, και την “συμμαχία της Σαγκάης”, η συμφωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ θα γίνει το “πετράδι του στέμματος” στο νεοοθωμανικό δόγμα του. Αυτός είναι ο στόχος του Ερντογάν, ο δε διακόπτης της έντασης με την Ελλάδα θα ανεβοκατεβαίνει ανά περίπτωση και ανά περίοδο.

Σε κάθε περίπτωση, ουσιαστική βελτίωση στις σχέσεις μας με την Τουρκία είναι μάλλον πολύ δύσκολο να υπάρξει, ο Ερντογάν, όμως, χωρίς κραυγές θα συνεχίσει να ενισχύει το παζλ της “Γαλάζιας Πατρίδας“, με μικρές και καλά σχεδιασμένες κινήσεις χαμηλής έντασης.

Όπως η προσπάθεια να κλείσει οριστικά το μέτωπο με την Αίγυπτο, και να εδραιωθεί πλήρως η επιρροή του στη Λιβύη- με το βλέμμα, φυσικά, στον ανταγωνισμό με το Ισραήλ.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποδέχτηκε τον Σύρο ομόλογό του στο γραφείο εργασίας των ανακτόρων του Ντολμά Μπαχτσε, όπου πριν από μερικές ημέρες πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες απ’ευθείας συνομιλίες ουκρανικών και ρωσικών αντιπροσωπειών από το 2022, με τη διαμεσολάβηση της Τουρκίας.

#SONDAKIKA Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şara ile görüşüyor https://t.co/rNGUeoTGze pic.twitter.com/0XvzyPpLsc

— CNN TÜRK (@cnnturk) May 24, 2025

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Ανατολή, στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο επικεφαλής της εθνικής υπηρεσίας Πληροφοριών Ιμπραχίμ Καλίν, ο επικεφαλής της Αμυντικής Βιομηχανίας Χαλούν Γκοργκούν, ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας Ασάντ Χασάν και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι.

Δεν έχει γίνει προς το παρόν γνωστό το περιεχόμενο των συνομιλιών των δύο προέδρων.

Σε δηλώσεις του στους Τούρκους δημοσιογράφους στο αεροπλάνο κατά την επιστροφή του από τη Ρώμη, ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι «αυτό το Σαββατοκύριακο, η ομάδα του TEKNOFEST θα μεταβεί στην [Σ.Σ. κατεχόμενη] Κύπρο και θα πραγματοποιήσει τις εργασίες του TEKNOFEST στην Κύπρο. Πρώτα ο Θεός, και εμείς θα είμαστε στη βόρεια Κύπρο το Σάββατο».

Ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι «εμείς πιστεύουμε ότι στην Κύπρο με μια λύση δύο κρατών μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας τα ιστορικά προβλήματα και προχωρούμε τις εργασίες μας προς αυτή την κατεύθυνση. Θα συνεχίσουμε να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την αναγνώριση της ΤΔΒΚ. Ως Τουρκία, δεν θα αφήσουμε ποτέ την ΤΔΒΚ μόνη και χωρίς κανέναν. Ως Τουρκική Δημοκρατία, είναι ιστορική και ανθρωπιστική μας ευθύνη να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων σε κάθε πλατφόρμα. Είμαστε εξαιρετικά αποφασισμένοι να εκπληρώσουμε τις απαιτήσεις αυτής της ευθύνης. Θεωρούμε ότι και ο τουρκογενής κόσμος θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό των αδελφών του».

Αναφερόμενος στη συνεργασία της Τουρκίας με την Ιταλία στον τομέα της Άμυνας, ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι «και η Ιταλία είναι επίσης μια χώρα με εμπειρία στην αμυντική βιομηχανία. Η αμοιβαία ανταλλαγή τεχνολογιών αφενός θα ενισχύσει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας, αφετέρου θα δώσει στην Ιταλία μια νέα προοπτική και ενέργεια. Η αλληλεγγύη με μια σημαντική χώρα όπως η Ιταλία σε αυτόν τον τομέα θα μεγαλώσει την απόσταση που θα διανύσουν οι χώρες μας». Ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι «η άποψή μας σε αυτό το θέμα είναι να επιτύχουμε τον στόχο μας για μια 100% εγχώρια και εθνική αμυντική βιομηχανία. Και με την Ελλάδα προσπαθούμε να αναπτύξουμε συνεργασία στη βάση της καλής γειτονίας, της φιλίας και της συμμαχίας».

Τραυματισμοί στο TeknoFest

Εν τω μεταξύ, τρεις επισκέπτες τραυματίστηκαν το μεσημέρι της Πέμπτης στον χώρο του φεστιβάλ TeknoFest, κοντά στο παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου στα κατεχόμενα, όταν μεταλλική διαφημιστική κατασκευή ύψους 20 μέτρων ανετράπη λόγω ισχυρών ανέμων.

Οι τραυματίες διακομίστηκαν στο νοσοκομείο στα κατεχόμενα για περίθαλψη. Η κατάσταση της υγείας τους και οι συνθήκες του περιστατικού τελούν υπό διερεύνηση.

Όπως γράφει η DW, με μια πρώτη ματιά φαντάζει περίεργη αυτή η σύγκρουση ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα, που βιώνει αυτές τις μέρες η Τουρκία, με φόντο τις επόμενες προεδρικές εκλογές, oι οποίες όμως θεωρητικά βρίσκονται ακόμα τρία χρόνια μακριά. Πολλά μπορεί φυσικά να μεσολαβήσουν μέχρι τότε, ωστόσο είναι προφανές ότι εδώ μαίνεται μια μάχη για την κατάληψη της καλύτερης θέσης εκκίνησης.

Στόχος η δημιουργία τετελεσμένων

Στο στρατόπεδο Ερντογάν αναζητείται τρόπος για μια νέα υποψηφιότητα, που θα μπορούσε να διασφαλιστεί για παράδειγμα με την πρόκληση πρόωρων εκλογών. Στο περιβάλλον Ιμάμογλου η επίσημη ανακήρυξή του, τόσο πρόωρα, σε υποψήφιο γεννήθηκε σαν ιδέα από την στιγμή, που το καθεστώς Ερντογάν έδειξε την πρόθεση να κινηθεί ποινικά εναντίον του. Συνεπώς το 2028 μπορεί αφενός να μην είναι 2028. Αφετέρου είναι αλλιώς να διώκεται ένας δήμαρχος, έστω της Κωνσταντινούποληςκαι αλλιώς ένας επίσημα υποψήφιος για την προεδρία.

Οι στόχοι Ερντογάν

Ο Ερντογάν είναι ένας τυπικός «πολιτικός εξουσίας». Γνωρίζει την κατάσταση στη χώρα του αλλά και την παγκόσμια συγκυρία. Η κοινωνία υποχρεώνεται να διαλέξει στρατόπεδο και όποτε συμβαίνει αυτό, όχι μόνο στην Τουρκία, η πολιτική ζωή εκτραχύνεται. Οι άγνωστοι Χ της επόμενης μέρας είναι ωστόσο πολυάριθμοι. Θα αντέξει η αντιπολίτευση «των δρόμων» την πίεση και την καταπίεση, που όπως όλα δείχνουν έχει επιλέξει ως βασικό του εργαλείο ο Τούρκος πρόεδρος; Η συμμετοχή στο «δημοψήφισμα» για την υποψηφιότητα Ιμάμογλου μοιάζει εντυπωσιακή. Αλλά τι σημαίνει αυτό για τις αντοχές και τις προθέσεις των εκατομμυρίων Τούρκων που επέλεξαν να στείλουν αυτό το μήνυμα δυσαρέσκειας; Τι γίνεται με εκείνους που δεν επιθυμούν να ενταχθούν σε ένα από τα δύο στρατόπεδα; Μπορεί να λειτουργήσουν ως αμορτισέρ, ως ένας τρίτος πόλος που θα δείξει κάποια άλλη διέξοδο.

Η κοινωνία της Τουρκίας είναι κουρασμένη και ανήσυχη κυρίως από τα τεράστια οικονομικά προβλήματα που επιφέρει στην καθημερινότητα η αδυναμία της λίρας. Ο Ερντογάν μπορεί να εμφανίζεται ως «παγκόσμιος παίκτης», προσφέροντας τις υπηρεσίες του ή έστω τις ιδέες του σε μια σειρά από μέτωπα (Συρία, Ουκρανία, ευρωπαϊκή άμυνα, ΝΑΤΟ, μεταναστευτικό), αλλά οι εκλογές δεν κερδίζονται μόνο με εξωτερική πολιτική και παρουσίες σε διεθνή φόρα.

Παρόλα αυτά είναι σαφές ότι η προσφιλής τακτική του είναι η πόλωση. Ο αγαπημένος του ρόλος είναι αυτός του αποφασιστικού πατερούλη, που εγγυάται την ασφάλεια σε ένα κόσμο γεμάτο εχθρούς, εξωτερικές απειλές και εσωτερικούς προδότες. Η προσπάθεια μιας σχετικά «ήπιας λύσης» στο Κουρδικό φαντάζει ξαφνικά αντιφατική και φαίνεται να μετατίθεται, αφού δεν ταιριάζει σε αυτό το συγκρουσιακό σενάριο. Η ήπια αντίδραση των ΗΠΑ στην υπόθεση Ιμάμογλου είναι λογικό να ερμηνεύεται από τον πρόεδρο της Τουρκίας ως «πράσινο φως» για να συνεχίσει μια πορεία κλιμάκωσης.

Ο Ερντογάν είναι ένας τυπικός «πολιτικός εξουσίας», που γνωρίζει να εκμεταλλεύεται την διεθνή συγκυρία.
Όσοι βιάζονται να κάνουν αδόκιμες συγκρίσεις με άλλα αυταρχικά καθεστώτα και να προεξοφλήσουν την «κατάρρευσή του», αγνοούν ότι μιλάμε για ένα καθεστώς που έχει δομηθεί σε βάθος δεκαετιών, ελέγχει θεσμούς, μοιάζει να έχει την ανοχή του Τραμπ, αντιμετωπίζεται συμπλεγματικά από την Ευρώπη και συνεχίζει να έχει ισχυρά ερείσματα τόσο μέσα στην Τουρκία, όσο και στις πολυπληθείς τουρκικές κοινότητες στην Ευρώπη με κορυφαίο το παράδειγμα της Γερμανίας. Αγνοούν πρωτίστως τον ίδιο τον Ερντογάν και το πόσο αμείλικτος μπορεί να γίνει.

Η διαδρομή της Τουρκίας το επόμενο διάστημα δεν θα είναι προφανώς ευθύγραμμη. Για αυτό το λόγο είναι δύσκολο να προβλεφθεί με απλοϊκές συγκρίσεις και προφητείες.

Πηγή: DW

Σε ανακοίνωση της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας αναφέρεται:

«Ο πρόεδρος Ερντογάν εξέφρασε την πλήρη εμπιστοσύνη του ότι η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως δύο σύμμαχοι, θα προωθήσουν τη συνεργασία τους με αλληλεγγύη, προσανατολισμό στα αποτελέσματα και ειλικρίνεια στη νέα περίοδο. Ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι οι περιφερειακές και παγκόσμιες εξελίξεις καθιστούν αναγκαία την αύξηση των διαβουλεύσεων μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΠΑ για όλα τα θέματα, ότι υποστηρίζουν τα αποφασιστικά και άμεσα βήματα πρωτοβουλίας του προέδρου των ΗΠΑ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και ότι η Τουρκία έχει προσπαθήσει για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη από την αρχή του πολέμου και θα συνεχίσει να το κάνει.

President @RTErdogan spoke by phone with President Donald J. Trump of the United States of America.

The call addressed Türkiye-U.S. relations as well as regional and global matters.

President Erdoğan expressed his strong belief that Türkiye and the U.S., as two allies, will…

— Presidency of the Republic of Türkiye (@trpresidency) March 16, 2025

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι είναι σημαντικό για τις δύο χώρες να συμβάλουν από κοινού στην άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας, προκειμένου να αποκατασταθεί η σταθερότητα στη Συρία, να καταστεί λειτουργική η νέα κυβέρνηση και για την ομαλοποίηση, η οποία θα επιτρέψει στους Σύρους να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι “αναμένονται βήματα από τις ΗΠΑ τη νέα περίοδο στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας με κατανόηση που λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα της Τουρκίας” και ότι για να βελτιωθεί η συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, είναι απαραίτητο να ολοκληρωθούν οι κυρώσεις CAATSA, η διαδικασία προμήθειας των F-16 και η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35».

Αναφερόμενος στην μετατροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί την χαρακτήρισε ως προκλητική ενέργεια και τόνισε ότι θα ζητήσει την αντιστροφή της απόφασης.

Ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της συνέντευξης του, στον δημοσιογράφο Νίκο Μάνεση, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων, στο ζήτημα της ακρίβειας, στην επίσκεψη του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα στην Αθήνα, στην επικράτηση του VMRO στη Βόρεια Μακεδονία και στη στάση που θα τηρήσει έναντι της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις εξασφαλίζουν την εθνική κυριαρχία, αλλά ταυτόχρονα υπηρετούν και έναν πολύ σημαντικό ρόλο εν καιρώ ειρήνης, παρέχοντας από υγειονομικές υπηρεσίες και αερομεταφορές σε περιπτώσεις ιατρικής ανάγκης, μέχρι την υποστήριξη σε συνθήκες κλιματικής κρίσης.

— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) May 10, 2024

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Εάν συνυπολογίσει κανείς και την ιδιωτική επίσκεψη του Έντι Ράμα και την ομιλία του την Κυριάκη στο Γαλάτσι, σε ομοεθνείς του που ζουν στη χώρα μας, με μηνύματα για την υποψηφιότητα του Φρέντι Μπελέρη και άλλα, το κλίμα βαραίνει περισσότερο.

Η επίσκεψη, ωστόσο, του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, μπορεί να αποδειχθεί ακανθώδης.

Διότι, είναι η τουρκική κυβέρνηση που δυναμίτισε το τελευταίο χρονικό διάστημα το κλίμα της Διακήρυξης, παρά τις δηλώσεις του Ερντογάν για την ενίσχυση των δεσμών φιλίας. Η δε στροφή της Άγκυρας σε πορεία προσαρμογής προς τη Δύση έχει πληγεί, αφενός με τη στάση υπέρ της Χαμάς και με την επιθετική ρητορική κατά του Ισραήλ- που εξοργίζει την Ουάσιγκτον-, αφετέρου με το βαρύ κλίμα στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις που σημαδεύτηκε από την αναβολή της προγραμματισμένης επίσκεψης στο Λευκό Οίκο.

Από τις αναφορές του εξ απορρήτων του Τούρκου προέδρου, Ομέρ Τσελίκ, για το Αιγαίο, και αυτές του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για την “τουρκική μειονότητα” στη Θράκη, μέχρι την αναβίωση της στρατηγικής των “γκρίζων ζωνών”, εξ αφορμής της χρήσης του νομίμου δικαιώματος της Ελλάδας να οριοθετήσει περιβαλλοντικό θαλάσσιο πάρκο στο κεντρικό Αιγαίο, και το “timing” εφαρμογής της απόφασης (από το 2020) για την μετατροπή της Ιεράς Μονής της Χώρας σε τζαμί, η Άγκυρα δείχνει να κρατά πάνω στο τραπέζι διεκδικήσεις και αιτιάσεις που πυροδοτούν ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Γιατί δεν αναβλήθηκε η επίσκεψη

Παρόλα αυτά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να πάει στην Άγκυρα και ορθώς πράττει. Η ακύρωση της επίσκεψης θα έδινε χώρο στον Ερντογάν να επιρρίψει τις ευθύνες μιας κρίσης στην ελληνική πλευρά και δύσκολα θα έβρισκε συμμάχους στην Ευρώπη ή τις ΗΠΑ. Άλλωστε, εάν κρίνει κανείς από την – για ακόμα μία φορά– υποκριτική σιωπή των Βρυξελλών και την …τυπική ανακοίνωση του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ για την Ιερά Μονή της Χώρας, ουδείς στη Δύση επιθυμεί να διαταράξει τα “ήρεμα νερά” στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ με δύο ανοιχτά πολεμικά μέτωπα (Ουκρανία, Μέση Ανατολή) στην περιοχή μας.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα θέσει το ζήτημα της ιστορικής μονής, και μάλιστα με έντονο τρόπο, στη συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο. Κατά βάση, ελάχιστα μπορεί να κάνει πέραν αυτού, εάν κρίνει κανείς από τις σοβαρότερες αντιδράσεις που είχαν εκδηλωθεί διεθνώς για το προηγούμενο της Αγιάς Σοφιάς. Τώρα, ούτε καν η Unesco (που προστατεύει το μνημείο ως σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς) εξέδωσε κάποια ανακοίνωση.

Το πολιτικό ρίσκο

Ωστόσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρεθεί στην Άγκυρα, λιγότερο από ένα μήνα πριν τις ευρωεκλογές, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, λιγότερο ή περισσότερο, να έχουν εκφράσει την διαφωνία τους ως προς τους κυβερνητικούς χειρισμούς. Ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ έχει θέσει σχετικά ερωτήματα, παρότι δεν τάχθηκε υπέρ της αναβολής της επίσκεψης (ακολουθώντας τη γραμμή για ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας που είχε υιοθετήσει και ο Αλέξης Τσίπρας), ωστόσο δεν περνά απαρατήρητο ότι τόσο το ΠΑΣΟΚ -με δήλωση του ίδιου του Νίκου Ανδρουλάκη-, όσο και ο Κυριάκος Βελόπουλος έθεσαν θέμα ματαίωσης. Το πολιτικό κόστος ενός “ναυαγίου” στην Άγκυρα θα είναι μεγάλο και δεν θα μείνει ασχολίαστο ούτε στο εσωτερικό της Ν.Δ, αφενός από τον Αντώνη Σαμαρά που σταθερά τάσσεται κατά κάθε επαφής με τον “ταραξία” Ερντογάν, αφετέρου διότι θα “κινητοποιήσει” μνήμες από τον τρόπο που χειρίστηκε ο Νίκος Δένδιας το “επεισόδιο” με τον τότε ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Οι πιέσεις από την υπερδεξιά, άλλωστε, μπορεί να ενισχύσουν μετακινήσεις ψηφοφόρων, σε μία στιγμή που, απ΄ ότι λέγεται από το Μέγαρο Μαξίμου, η ΝΔ …ανασαίνει δημοσκοπικά και δείχνει ότι μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τον στόχο του 33%. Δεν είναι τυχαίο, προς τούτο, ότι ο Κυριάκος Βελόπουλος ζήτησε την ακύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών με αφορμή τη νίκη των εθνικιστών στα Σκόπια.

Παρόμοιες πιέσεις δέχεται και ο Ταγίπ Ερντογάν που έχει πληγεί πολιτικά από τις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές. Όπως επισημαίνει σε ανάλυση του Πάσχου Μανδραβέλη το KREPORT “… Οι κινήσεις του (Ερντογάν) για την Αγιά Σοφιά και την Μονή της Χώρας γίνονται με στόχο την συσπείρωση των πιο καθυστερημένων τμημάτων της τουρκικής κοινωνίας αφού η ισχύς του κόμματός του (ΑΚΡ) δεν απειλείται μόνο από την Ρεπουμπλικανική αντιπολίτευση, αλλά και ροκανίζεται και από το κόμμα του Φατίχ Ερμπακάν «Νέα Ευημερία». Το ισλαμιστικό κόμμα -ηγέτης του οποίου είναι ο υιός του πρώην ισλαμιστή πρωθυπουργού Νετσμετίν Ερμπακάν-βγήκε τρίτο στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές με πάνω από 6% των ψήφων. Αν η ελληνική κυβέρνηση υπερδραματοποιούσε το ανοσιούργημα με την Μονή της Χώρας θα έκανε μεγάλη χάρη στον Τούρκο Πρόεδρο. Ο Ερντογάν θα πουλούσε την ελληνική αντίδραση στο ισλαμικό ακροατήριο του ως «μεγάλη νίκη που πόνεσε τους άπιστους”.

Τα αγκάθια

Σε αυτό το κλίμα ο Έλληνας πρωθυπουργός οφείλει να κινηθεί πολύ προσεκτικά. Στη Δύση έχουν λιγοστέψει εκείνοι που ενδιαφέρονται αυτή τη στιγμή για τα ελληνοτουρκικά και δεν επιθυμούν να διαταρραχθεί η ηρεμία, λίγους μήνες πριν τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές και με τις ΗΠΑ να έχουν ανοιχτά πολλά μέτωπα και ένα μήνα πριν τις ευρωεκλογές με τις ευρωπαϊκές χώρες να ασχολούνται με άλλα μείζονα.

Γι’ αυτό, ίσως, οι δηλώσεις που έκανε ο υπουργός Εξωτερικών περί της ανάγκης διαλόγου με την Τουρκία για το “υποκείμενο ζήτημα”, όπως είπε, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ (κάτι που ευθέως παραπέμπει σε συνυποσχετικό με ορίζοντα τη Χάγη) ακούγονται αρκετά προωθημένες υπό το φως της αναβίωσης της αναθεωρητικής στραγικής της Τουρκίας (“γκρίζες ζώνες”- θαλάσσιο πάρκο, Θράκη κ.ά), ακόμα και “εκτός τόπου και χρόνου”. Προφανώς κάτι περισσότερο έχει κατά νου η κυβέρνηση, ή απλώς διαχειρίζεται τις “καλές της προθέσεις” με αποδέκτες στη Δύση…

Οι δηλώσεις Γεραπετρίτη- Το πλαίσιο των ελληνικών θέσεων

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έδωσε το στίγμα:

Αναφέρθηκε και στην επικείμενη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο αλλά και για το ενδεχόμενο, η απόφαση Ερντογάν να μετατρέψει τη Μονή της Χώρας σε τζαμί, να επηρεάσει την συνάντησή τους. “Είναι μια καλή ευκαιρία να θέσουμε τα θέματα αυτά, αν και είναι από μακρού χρόνου. Αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι αυτό δεν είναι ευχάριστο και δεν μας ικανοποιεί ούτε εμάς. Από την άλλη πλευρά, γνωρίζουμε όλοι ότι υπάρχουν βασικές θέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία, από τις οποίες δεν πρόκειται να αποκλίνουμε”, είπε. Εμμέσως πλην σαφώς ανέδειξε τις “κόκκινες γραμμές”, η δήλωσή του, ωστόσο, υποδηλώνει και την αδυναμία να πράξει η ελληνική πλευρά κάτι περισσότερο.

Μίλησε ωστόσο και για το θέμα της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας:

«Τα ζητήματα της δικής μας κυριαρχίας δεν είναι ζητήματα διαλόγου. Η κυριαρχία αποτελεί ένα εσωτερικό αδιαπραγμάτευτο, αναπαλλοτρίωτο στοιχείο, το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να θέσουμε σε συζήτηση και για τον λόγο αυτό δεν θα μιλήσουμε ποτέ ούτε για αποστρατικοποίηση, προφανώς, δεν θα μιλήσουμε ποτέ για τα θέματα που έχουν να κάνουν με την προστασία της θρησκευτικής μειονότητας. Δεν πρόκειται να μιλήσουμε ποτέ για ζητήματα που ανήκουν στο σκληρό πυρήνα του κράτους. Αντιστοίχως θεωρούν και οι Τούρκοι ότι θα πρέπει να εμμείνουν στις βασικές τους θέσεις».
Πρόσθεσε επίσης ότι «Όσο υφίσταται το αγκάθι της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι θα έχουμε μία μακρά ειρήνη στην περιοχή μας. Και για τον λόγο αυτό άλλωστε, τόσο ο Πρωθυπουργός όσο και εγώ έχουμε τονίσει ότι είναι μέσα στις δικές μας επιδιώξεις κάποια στιγμή να συζητήσουμε και το υποκείμενο αυτό ζήτημα, να μπορέσουμε να δούμε όλες τις τεχνικές του διαστάσεις. Γιατί είναι ένα θέμα το οποίο έχει κατεξοχήν τεχνικές διαστάσεις επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Είμαστε μέλη και οι δύο χώρες μιας μεγάλης διεθνούς οικογένειας. Δεν μπορούμε να αποκλίνουμε από αυτό και να μπορέσουμε να καθίσουμε στο τραπέζι και να έχουμε ένα όσο το δυνατόν πιο απτό δείγμα σύμπλευσης στο θέμα αυτό. Εάν δεν καταφέρουμε να συνεννοηθούμε, να συμφωνήσουμε σε ό,τι αφορά την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας, τότε τουλάχιστον να μπορέσουμε να φτιάξουμε ένα συνυποσχετικό και να πάμε σε μία διεθνή δικαιοδοσία».

Ένταξη της «γαλάζιας πατρίδας» στα σχολικά βιβλία

Τέλος, για το ζήτημα της ένταξης της «γαλάζιας πατρίδας» στα σχολικά βιβλία, υπογράμμισε ότι «θέλω απλώς να επισημάνω ότι επρόκειτο για μία ανάρτηση για δημόσια διαβούλευση ενός σχεδίου προγράμματος. Θα περιμένουμε να δούμε τί στο τέλος της ημέρας θα ενταχθεί και θα πράξουμε τα ανάλογα και τα αναγκαία. Σε κάθε όμως περίπτωση να είστε ήσυχος, όπως και οι Έλληνες πολίτες, ότι εμείς είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια. Από το σενάριο της ηρεμίας που βιώνουμε σήμερα έως το σενάριο της μεγαλύτερης έντασης και των μεγαλύτερων διαφωνιών. Δεν πρόκειται να απεμπολήσουμε κανένα δικαίωμά μας. Από την άλλη πλευρά, η προσδοκία μας είναι και αυτή είναι μια κοσμοθεωρητική προσέγγιση που κάνει η ελληνική κυβέρνηση και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ότι είναι προτιμότερο να έχουμε μία ήσυχη γειτονιά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, παρά να βρισκόμαστε ανά πάσα στιγμή με το δάκτυλο στη σκανδάλη και να περιμένουμε».

Ο …απρόβλεπτος Ερντογάν

Ο υπουργός Εξωτερικών έθεσε το πλαίσιο: ετοιμότητα τόσο για συνέχιση της ηρεμίας που βιώνουμε στο πεδίο μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, όσο και για νέα έκρηξη έντασης με ευθύνη της Τουρκίας. Και παράλληλα επανέλαβε την στρατηγική για συνυποσχετικό (ως προς το θέμα οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας) και παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.

Όλα αυτά βεβαίως εύκολα μπορεί να τιναχτούν στον αέρα εάν ο Ερντογάν αποφασίσει να δώσει έστω και την παραμικρή συνέχεια στην τακτική των τελευταίων εβδομάδων που κλιμακώθηκε με τις Navtex για την άσκηση “Θαλασσόλυκος” στο Αιγαίο. Το ερώτημα, δηλαδή, που απασχολεί την Αθήνα είναι εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήσει έναν “άλλο” Ερντογάν, σε κλίμα αμοιβαίων φιλοφρονήσεων και επισήμανσης των διαφωνιών, ή έναν Ερντογάν που θα θέσει με ζυγισμένα προκλητικό τρόπο τις τουρκικές διεκδικήσεις. Τότε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι εκ των πραγμάτων αναγκασμένος να απαντήσει σε ανάλογο ύφος διότι θα είναι στραμμένα επάνω του τα βλέμματα των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Τα τουρκικά ΜΜΕ δίνουν τον τόνο;

Ο Κυριακος Μητσοτάκης έδωσε μία συνέντευξη στην “Μιλιέτ” (ως είθισται σε περιπτώσεις επισκέψεων ηγετών), όμως αρκετά τουρκικά ΜΜΕ και κυρίως το δίκτυο Haber Global αναφέρουν ότι ο Ερντογάν θα θέσει ζήτημα διαμοιρασμού των πόρων (φυσικό αέριο, πετρέλαιο) στην Ανατολική Μεσόγειο!

Επισημαίνει: “Στην Αθήνα ολοκληρώθηκαν οι ετοιμασίες και περιμένουμε τον πρωθυπουργό της Ελλάδας στην Άγκυρα. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να είναι ένα από τα βασικά ζητήματα των συζητήσεων.

Η Τουρκία κάνει έρευνες για αέριο στη Μαύρη Θάλασσα και συνεχίζει τις σεισμικές έρευνες στην Αν. Μεσόγειο. Η Τουρκία έχει δώσει μηνύματα πως ο φυσικός πλούτος της Αν. Μεσογείου πρέπει να διαμοιραστεί μεταξύ των γειτονικών κρατών και περιμένουμε ο πρόεδρος Ερντογάν να εκφράσει παρόμοιο μήνυμα στον Μητσοτάκη. Όπως και η ‘ΤΔΒΚ’ και το Κυπριακό θα είναι ένα από τα σημαντικά θέματα της ατζέντας.

Η Τουρκία έχει εκφράσει επανειλημμένα πως επιμένει στη λύση των δυο κρατών και στην συνάντηση των δυο ηγετών θα συζητηθούν τα βήματα που μπορούν να γίνουν για την μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στο νησί”.

Εάν πράγματι τεθούν αυτά τα ζητήματα η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν δεν θα είναι εύκολη. Και είναι βέβαιο πως η τουρκική πλευρά θα διαρρεύσει κατά το δοκούν εκείνα τα σημεία που βολεύουν τον Τούρκο πρόεδρο έναντι του εθνικιστικού εσωτερικού του ακροατηρίου.

Όπως μετέδωσε ο ανταποκριτής του ΕΡΤΝews Γιάννης Μανδαλίδης, προσωρινό τέλος στο διπλωματικό παρασκήνιο που υπήρχε όλο το προηγούμενο διάστημα για την επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις 9 Μαΐου έβαλε η διαρροή που έγινε από ανώτερο τουρκικό αξιωματούχο που δεν κατονομάζεται στο Reuters και το Bloomberg ότι ο Τούρκος πρόεδρος δεν θα περάσει τελικά το κατώφλι του Λευκού Οίκου.

Erdoğan urges Palestinian unity after meeting Hamas chief https://t.co/0HhYGzNDiw

— The Guardian (@guardian) April 21, 2024

Λίγο αργότερα ήρθε και η επιβεβαίωση από τον Λευκό Οίκο μέσω του CNN Turk:

«Δεν μπορέσαμε να ευθυγραμμίσουμε τα προγράμματά μας. Δεν έχουμε να ανακοινώσουμε καμία επίσκεψη προς το παρόν».

Την ίδια ώρα, ο Ερντογάν συνέχισε με κλιμακούμενο ρυθμό να επιτίθεται κατά των Ηνωμένων Πολιτειών για την πολιτική τους στη Γάζα.

NEW: Statement by Turkish Ministry of Foreign Affairs says of Erdoğan's visit to US to meet Biden:

'Our President's planned visit to the USA on May 9 has been postponed to a later date that is convenient for both parties, due to incompatible schedules. #Turkiye #USA 🇹🇷🇺🇸 https://t.co/1mvJIQidDg pic.twitter.com/QlQ4FL3fr1

— Andrew Hopkins (@achopkins1) April 27, 2024

Μιλώντας σε διακοινοβουλευτική εκδήλωση για την Παλαιστίνη ο Τούρκος πρόεδρος είπε ότι με την άνευ όρων υποστήριξή της προς το Ισραήλ, η αμερικανική κυβέρνηση συμβάλλει μόνο στην κλιμάκωση του προβλήματος.

Την τελευταία εβδομάδα, υπάρχει παρουσία της Χαμάς στην Κωνσταντινούπολη. Εκτός από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Ερντογάν, ο ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγε επισκέφτηκε τον ηγέτη μια ισλαμικής αδελφότητας που έχει δεσμούς με το κυβερνητικό κόμμα, ενώ άλλο στέλεχος της οργάνωσης εμφανίστηκε να κάνει δηλώσεις στον Τύπο.

«Κατόπιν πρόσκλησης του Μπλίνκεν, είναι προγραμματσμένο για την επόμενη εβδομάδα ταξίδι στις ΗΠΑ για μια συνάντηση του Στρατηγικού Μηχανισμού» δήλωσε ο κ. Φιντάν σε συνέντευξη Τύπου κατά το κλείσιμο των εργασιών του Διπλωματικού Φόρουμ της Αττάλειας, που διοργανώθηκε από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Ερωτηθείς εάν προγραμματίζεται επίσκεψη στις Ηνωμένες Πολιτείες του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του Τζο Μπάιντεν, ο Χακάν Φιντάν απάντησε ότι ο Τούρκος πρόεδρος είναι απασχολημένος αυτό το διάστημα με τις τοπικές εκλογές και ακολουθούν οι εκλογές στις ΗΠΑ, ωστόσο δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μίας επίσκεψης στον ενδιάμεσο χρόνο.