Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, με αυξημένες αβεβαιότητες για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Ο κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει για πρώτη φορά δια ζώσης, υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, στις συνεδριάσεις της G7.

Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει σειρά επαφών με θεσμικούς εκπροσώπους και κορυφαία στελέχη της διεθνούς οικονομίας. Θα συναντηθεί με τη γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, καθώς και με την ηγεσία του Ταμείου, μεταξύ των οποίων ο διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος, Alfred Kammer και ο διευθυντής Δημοσιονομικών Υποθέσεων, Rodrigo Valdés.

Ο κ. Πιερρακάκης θα έχει επίσης κατ’ ιδίαν επαφές με την υπουργό Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Rachel Reeves και με την υπουργό Οικονομικών της Ιαπωνίας, Satsuki Katayama.

Στο πλαίσιο των δημόσιων παρεμβάσεών του, ο κ. Πιερρακάκης είναι κεντρικός ομιλητής σε συζήτηση με τον Alfred Kammer, ενώ θα συμμετάσχει και στο Semafor World Economy Forum, με θέμα «The New Era of Global Growth», συμβάλλοντας στον διεθνή διάλογο για τη νέα φάση της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο περιθώριο της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει κύκλο επαφών με εκπροσώπους διεθνών τραπεζικών και επενδυτικών ομίλων, ενώ θα παραστεί και σε εκδήλωση στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία, όπου θα συναντηθεί με Έλληνες που υπηρετούν σε διεθνείς οργανισμούς, ανάμεσα τους η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Σύμφωνα με τις Moscow Times, μετά την ακύρωση της συνάντησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις στις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας, γεγονός που φέρεται να έχει εξοργίσει τον Πούτιν, ο οποίος, όπως γράφει η εφημερίδα, «αναζητά αποδιοπομπαίο τράγο – και τον βρήκε στο πρόσωπο του Λαβρόφ».

Η απουσία του επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του Κρεμλίνου, στο οποίο αποτελεί μόνιμο μέλος, προκάλεσε νέα ερωτήματα, με την Kommersant να αναφέρει ότι η απουσία του ήταν «συναινετική», επικαλούμενη πηγή με γνώση των διεργασιών.

Ο Σεργκέι Λαβρόφ, που βρίσκεται στο τιμόνι του ρωσικού ΥΠΕΞ για πάνω από δύο δεκαετίες, υπήρξε ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Πούτιν από την αρχή της προεδρίας του. Ωστόσο, η σχέση των δύο ανδρών φαίνεται να έχει ψυχρανθεί, καθώς ο 76χρονος υπουργός έχασε και τη θέση του επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στη G20, η οποία θα ταξιδέψει στη Νότια Αφρική τις επόμενες εβδομάδες.

Από το 2022, οπότε και εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης για τον Πούτιν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ο Ρώσος πρόεδρος απέχει από τις συνόδους της G20, στέλνοντας στη θέση του τον Λαβρόφ.

Αυτή τη φορά, όμως, ο Μαξίμ Ορέσκιν, αναπληρωτής αρχηγός του προσωπικού του Πούτιν, θα ηγηθεί της αποστολής – μια απόφαση που ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα υποβάθμισης του Λαβρόφ.

Ο υπουργός παραμένει “άφαντος” από δημόσιες εμφανίσεις μετά την τελευταία του τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό γερουσιαστή Μάρκο Ρούμπιο. Σύμφωνα με ρωσικά ΜΜΕ, ο Πούτιν θεωρεί τον Λαβρόφ υπεύθυνο για το φιάσκο της Βουδαπέστης, εκνευρισμένος από τη στάση του στη διαπραγμάτευση.

Το Reuters μετέδωσε ότι ο Λαβρόφ υπήρξε «μαξιμαλιστής στις απαιτήσεις του» και απέρριψε επανειλημμένα προτάσεις για κατάπαυση του πυρός. Ο ίδιος, πάντως, υπερασπίστηκε δημόσια τη στάση του, δηλώνοντας στα ρωσικά μέσα: «Το να σταματήσουμε απλώς θα σήμαινε να ξεχάσουμε τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης, τις οποίες η αμερικανική κυβέρνηση γνωρίζει καλά από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε την εξουσία».

Απόστολος Χονδρόπουλος

Στην Αθήνα θα βρίσκονται αυτό το διήμερο τέσσερις υπουργοί της κυβέρνησης Τραμπ, 25 υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ και 300 εκπρόσωποι μεγάλων εταιρειών από Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία συμμετέχοντας σε μια Σύνοδο που θα έχει στο επίκεντρο την ανάγκη απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο και την δυνατότητα της χώρας μας να είναι ενεργειακός κόμβος, προκειμένου το αμερικανικό φυσικό αέριο να εισέρχεται απρόσκοπτα στην Ευρώπη. 

Ήδη από χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης έσπευσε μέσα από τις συναντήσεις που είχε στο Μέγαρο Μαξίμου με τους Αμερικανούς υπουργούς Εσωτερικών Νταγκ Μπεργκαμ  και Ενέργειας, Κρις Ράιτ, τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών, Μάικλ Ρήγα και τη νέα πρέσβη των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, να εκπέμψει το μήνυμα ότι “η Ελλάδα έχει την τύχη να βρίσκεται σε μία μοναδική γεωγραφική θέση και αποτελεί τη φυσική πύλη εισόδου του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη”. 

Σύμφωνα με την κ. Γκιλφόιλ, παραπάνω από 80 αξιωματούχοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ έχουν καταφθάσει στην Αθήνα για την διάσκεψη P-TEC και αυτό, όπως είπε, είναι ρεκόρ για την Ελλάδα και για τις ΗΠΑ.

Από την πλευρά του ο κ. Μητσοτάκης κατά την συνάντηση που είχε χθές με τους υπουργούς των. ΗΠΑ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο αμερικανικό ενδιαφέρον για ερευνητικές δραστηριότητες και χαρακτήρισε εκ νέου την ταυτόχρονη παρουσία της ExxonMobil και της Chevron στην Ελλάδα, “αμερικανική ψήφο εμπιστοσύνης”.

 “Καταλαβαίνω ότι αύριο θα γίνουν σημαντικές ανακοινώσεις ώστε, μετά από πολλές δεκαετίες, να πραγματοποιηθούν σύντομα οι πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις στην Ελλάδα”, ανέφερε μάλιστα χαρακτηριστικά, προϊδεάζοντας για ενδεχόμενες ανακοινώσεις όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα. 

Ο πρωθυπουργός θα μιλήσει στις 9 αύριο το πρωί στην Σύνοδο του Ζαππείου αναδεικνύοντας και από την δική του πλευρά τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου του υγροποιημένου φυσικού αερίου για ολόκληρη την περιοχή και την μετατροπή της, σταδιακά αλλά σταθερά, σε ενεργειακό κόμβο για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενεργειακή ασφάλεια πολλών χωρών της ευρύτερης περιοχής, έως και την Ουκρανία, σε μία συγκυρία όπου η ΕΕ απεξαρτάται βαθμιαία από ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές.

Όπως λένε συνεργάτες του, αξιοποιώντας τη γεωστρατηγική της θέση αλλά και τις ενεργειακές υποδομές υποδοχής, αποθήκευσης, αεριοποίησης και μεταφοράς που διαθέτει, η Ελλάδα έχει αναδειχθεί σε στρατηγικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών και σε σημαντική πύλη υποδοχής αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι υποδομές που έχει αναπτύξει, όπως οι τερματικοί σταθμοί LNG Ρεβυθούσας και Αλεξανδρούπολης, την μετατρέπουν, προσθέτουν, σε κόμβο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου και σε ενεργειακή πύλη μέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία. 

Στην γλώσσα των αριθμών,  η αναβάθμιση της ενεργειακής σχέσης με τις ΗΠΑ  αντικατοπτρίζεται και στις αυξημένες εμπορικές συναλλαγές που καταδεικνύουν πως οι ΗΠΑ είναι πλέον ο κύριος πάροχος LNG στην Ελλάδα. 

Τα αμερικανικά φορτία LNG που παραδίδονταν στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν το 2019 σε λιγότερο από το 5% των συνολικών εισαγωγών και ισοδυναμούσαν με λιγότερες από 5 TWh, ενώ το πρώτο οκτάμηνο του φετινού έτους αντιστοιχούσαν σε άνω του 80% των εισροών και άγγιξαν τις 20 TWh.

Το 2020 χώρα μας εισήγαγε περίπου 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα  φυσικού αερίου αλλά εξήγαγε ελάχιστες ποσότητες, ενώ το 2024 οι εισροές ξεπέρασαν τα 17 bcm αερίου αλλά οι εκροές ανήλθαν στα 11 bcm.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι προωθήσεις γίνονται τόσο μέσω του αγωγού TAP, προς την Ιταλία, όσο και προς τη Βουλγαρία και την ευρύτερη νοτιοανατολική Ευρώπη, εξυπηρετώντας δηλαδή τον Κάθετο Διάδρομο.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ήδη από χθες ότι ο Κάθετος Διάδρομος είναι ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες και “προσβλέπουμε στην περαιτέρω ανάπτυξή του”.

Ο κ. Μητσοτάκης εξέπεμψε και γενικότερα το μήνυμα πως η  Ελλάδα είναι πυλώνας περιφερειακής σταθερότητας, παραδοσιακός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών και χώρα βαρύνουσας σημασίας στα σχήματα περιφερειακής συνεργασίας, όπως το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος και ΗΠΑ), το οποίο αναθερμαίνεται και στο περιθώριο της Συνόδου του Ζαππείου αναμένεται να υπάρξει συνάντηση των τεσσάρων υπουργών Ενέργειας.Στην ατζέντα του πρωθυπουργού παραμένουν και τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, καθώς στις 12 το μεσημέρι θα συναντηθεί στο Μέγαρο Μαξίμου με την ύπατη εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, ενώ, όπως έγινε γνωστό, την χώρα μας θα επισκεφθεί μέσα στον Νοέμβριο, για δεύτερη φορά, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Χθες ο κ. Μητσοτάκης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπένζαμιν Νετανιάχου με επίκεντρο την πορεία εφαρμογής της πρώτης φάσης της ειρηνευτικής συμφωνίας για τη Γάζα.

Για την ευρωπαϊκή άμυνα, σημείωσε ότι υπάρχει πρόοδος σε κοινές πρωτοβουλίες, ενώ στα συμπεράσματα περιλαμβάνεται η «αμυντική θωράκιση 360 μοιρών» της Ευρώπης. Τόνισε επίσης ότι οι ελληνικές προτάσεις για μια κοινή αντιπυραυλική ασπίδα αποκτούν δυναμική.

«Εκφράζω την ικανοποίηση μου γιατι στα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού συμβουλίου συμπεριλαμβάνεται η αμυντική θεώρηση της Ευρώπης η οποία εκτείνεται σε έκταση 360 μοιρών. Αυτό αποτελούσε πάντα πάγια ελληνική θέση και να εκφράσω την ικανοποίησή μου γιατι οι ελληνικές πρωτοβουλίες που είχαν παρουσιαστεί πριν από κάποιο διάστημα όπως μια κοινή αντιπυραυλική πολιτική της Ευρώπης φαίνονται να αποκτούν δικιά του δυναμική και συμπεριλαμβάνονται στον οδικό χάρτη  δυναμική πριν από λίγες μέρες» σημείωσε. 

Αναφερόμενος στην ενέργεια, υπογράμμισε πως υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις τιμές μεταξύ των χωρών και ότι «ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα χωρίς χαμηλές τιμές ενέργειας δεν μπορεί να υπάρξει».

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα χωρίς χαμηλές τιμές ενέργειας δεν μπορεί να υπάρξει. Και είναι σαφές ότι σήμερα υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις τιμές ανάμεσα σε πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Χαίρομαι γιατί αυτό είναι κάτι το οποίο αναγνωρίζεται. Και η ευρωπαϊκή επιτροπή είχε αναλάβει συγκεκριμένες ναι δεσμεύσεις για το πώς μπορούμε στην Ελλάδα να πετύχουμε χαμηλές τιμές ενέργειας, ώστε να μην υπάρχουν αυτές οι διαφοροποιήσεις που λειτουργούν εις βάρος κάποιον κρατών μελών».

Το τρίτο ζήτημα στο οποίο αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός είναι η στέγαση. Ο κ. Μητσοτάκης επεσήμανε ότι η κυβέρνηση έχει αναλάβει σειρά πρωτοβουλιών.

Επεσήμανε, δε, ότι το θέμα έχει και ευρωπαϊκή διάσταση. «Να σκεφθούμε πώς θα χρησιμοποιηθούν ευρωπαϊκοί πόροι» συμπλήρωσε και πρόσθεσε ότι «πρέπει οι νέοι Ευρωπαίοι να αισθάνονται ότι η απόκτηση σπιτιού δεν είναι άπιαστο όνειρο».

Ερωτηθείς σχετικά, ο κ. Μητσοτάκης εμφανίστηκε ικανοποιημένος για το ότι συμφωνήθηκε το 19ο πακέτο ευρωπαϊκών κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας.

Όπως τόνισε, οι κυρώσεις μπορούν να αυξήσουν την πίεση στη Ρωσία, ενώ χαρακτήρισε καλοδεχούμενο τον συντονισμό ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο Ιρακινός πρωθυπουργός Μοχάμεντ Σία αλ-Σουντάνι ενημέρωσε επισήμως το Κάιρο και την Ουάσινγκτον ότι «το Ιράκ θα αποσυρθεί από τη σύνοδο εάν συμμετάσχει ο Νετανιάχου», χαρακτηρίζοντας τη θέση αυτή «αμετακίνητη και αποφασιστική». Πηγή της ιρακινής κυβέρνησης ανέφερε πως δεν υπήρξε επίσημη πρόσκληση από την αιγυπτιακή πλευρά, σημειώνοντας ωστόσο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε διπλωματική μεσολάβηση για να διασφαλίσει τη συμμετοχή του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

Ανάλογο μήνυμα έστειλε και η Άγκυρα. Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Anadolu, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ακύρωσε εν πτήσει τη συμμετοχή του όταν πληροφορήθηκε ότι ο Νετανιάχου θα βρισκόταν στο Σαρμ ελ Σέιχ. «Το αεροσκάφος του προέδρου έκανε κύκλους πάνω από τον αιγυπτιακό εναέριο χώρο, μέχρι να επιβεβαιωθεί η απουσία του Ισραηλινού πρωθυπουργού», ανέφερε το δημοσίευμα.

Τελικώς, το γραφείο του Νετανιάχου ανακοίνωσε το απόγευμα της Δευτέρας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν θα παραστεί στη σύνοδο, εξέλιξη που εκτόνωσε την ένταση και επέτρεψε τη συμμετοχή όλων των προσκεκλημένων ηγετών.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Ο κ. Μητσοτάκης θα λάβει μέρος σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για το ζήτημα αυτό, στην οποία θα συμμετέχουν επίσης η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Μάλτας, της Αυστρίας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας και της Ανδόρρας. 

Το μεταναστευτικό παραμένει πολύ ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα και είναι μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν σε τρεις εβδομάδες και στην τακτική Σύνοδο Κορυφής, στις Βρυξέλλες.

Στην  Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 23-24 Οκτωβρίου, θα κορυφωθεί όμως και η συζήτηση και αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις, για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.

Το ζήτημα αυτό κυριάρχησε στην χθεσινή  άτυπη Σύνοδο Κορυφής που έλαβε χώρα στην πρωτεύουσα της Δανίας, κατά την οποία ο Έλληνας πρωθυπουργός εξέπεμψε το μήνυμα πως η Ευρώπη πρέπει, επιτέλους, να περάσει από τα λόγια στην πράξη ως προς τη ενιαία ευρωπαϊκή θωράκισή της, να κινητοποιήσει ευρωπαϊκούς πόρους για την υποστήριξη έργων κοινής ευρωπαϊκής άμυνας όπως η αντιπυραυλική προστασία ή το τείχος άμυνας απέναντι σε διείσδυση από drones και να προστατεύσει και τα νότια σύνορά της, εκτός από τα ανατολικά.

Την θέση περί συνολικής στρατηγικής ασφαλείας και στα νότια σύνορα της ΕΕ επισήμανε και η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, ενώ αναφορά σε προστασία ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης και της νότιας πτέρυγας, από την  αντι-drone “ασπίδα”, έκανε στις δηλώσεις της η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.

Στην παρέμβασή του στην χθεσινή συνεδρίαση ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε επίσης την ανάγκη “να πάρουμε το μήνυμα της Ουκρανίας” ως προς την κρίσιμη σημασία των νέων τεχνολογιών στο πεδίο, συμπληρώνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να βρεθεί στην αιχμή των τεχνολογικών εξελίξεων στην άμυνα και να αποκτήσει τη δική της παραγωγική δυνατότητα και καινοτομία.

Τόνισε μάλιστα πως η Ελλάδα κάνει ήδη προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας.

Στο πλαίσιο της σημερινής συνεδρίασης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και η Πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι έχουν καλέσει τους ηγέτες να μετάσχουν και σε άτυπη συνάντηση για να εγκαινιαστεί ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός κατά των Ναρκωτικών, η ίδρυση του οποίου είχε προταθεί στην προηγούμενη Σύνοδο της Πολιτικής Κοινότητας, με στόχο ακριβώς λόγω. της διασυνοριακής φύσης της διακίνησης των ναρκωτικών,  να αποτελέσει την πλατφόρμα για συντονισμένες πρωτοβουλίες.

Στην Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητάς, η οποία αποτελεί μία πλατφόρμα πολιτικού συντονισμού με στόχο την προώθηση πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας για την αντιμετώπιση ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος και την ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ευημερίας της ευρωπαϊκής ηπείρου, είναι προσκεκλημένοι 47 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων.

Από τον Φεβρουάριο του 2022, οπότε ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους απαγόρευσαν τις συναλλαγές με τη ρωσική κεντρική τράπεζα και το υπουργείο Οικονομικών, παγώνοντας κρατικά περιουσιακά στοιχεία αξίας 300-350 δισ. δολαρίων. Τα περισσότερα αφορούν ομόλογα των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου που βρίσκονται σε ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να χρησιμοποιήσει τους τόκους αυτών των κεφαλαίων ώστε να στηρίξει την ουκρανική άμυνα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.

Το Κρεμλίνο, ωστόσο, προειδοποίησε εκ νέου ότι θα θεωρήσει «κλοπή» οποιαδήποτε προσπάθεια δέσμευσης ή κατάσχεσης των περιουσιακών του στοιχείων, αφήνοντας να εννοηθεί πως μια τέτοια κίνηση θα στραφεί εναντίον και των ευρωπαϊκών επενδύσεων. Παρά τις συνεχείς ρωσικές προειδοποιήσεις, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται βαθιά διχασμένες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε πως η Ένωση «δεν θα επιτρέψει στη Ρωσία να σπείρει διχασμό και ανασφάλεια», στηρίζοντας ανοιχτά την ιδέα κατάσχεσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Αρκετοί ηγέτες τοποθετήθηκαν πριν την έναρξη της συνόδου. Ο Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι κάθε απόφαση πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο, συντασσόμενος με τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ, που επίσης εξέφρασε επιφυλάξεις. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Λουκ Φρίντεν, ο οποίος τόνισε ότι η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων άλλου κράτους δεν είναι απλή υπόθεση και εγείρει ζητήματα ευθύνης.

Αντίθετα, οι κυβερνήσεις Σουηδίας, Φινλανδίας, Εσθονίας και Λετονίας ζήτησαν πιο αποφασιστική στάση. Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον μίλησε για «απαράδεκτη αδράνεια», θεωρώντας ότι τα παγωμένα κεφάλαια πρέπει να αξιοποιηθούν άμεσα προς όφελος της Ουκρανίας. Αντίστοιχα, ο Φινλανδός Πέτερι Όρπο χαρακτήρισε την ιδέα «καλή και αναγκαία» για τη διαμόρφωση ενός μακροπρόθεσμου πακέτου στήριξης.

Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ντικ Σχοφ κράτησε πιο ισορροπημένη στάση, σημειώνοντας πως η πρόταση αξίζει σοβαρή εξέταση, αρκεί να διασφαλιστούν οι νομικοί και οικονομικοί όροι.

Στο ζήτημα παρενέβη και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, μέσα από άρθρο του στους Financial Times. Πρότεινε τη χορήγηση δανείου 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, χρηματοδοτούμενου από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, με τις εγγυήσεις να καλύπτονται από τα κράτη-μέλη. Μια πρόταση που, όπως τονίζει, θα αποτελούσε «οικονομική ώθηση για την ειρήνη» και ταυτόχρονα απόδειξη ανθεκτικότητας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.

Η συζήτηση στην Κοπεγχάγη αναμένεται δύσκολη και παρατεταμένη, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση που θα καθορίσει όχι μόνο την πολιτική της απέναντι στη Ρωσία, αλλά και την ίδια την αξιοπιστία της στο πεδίο του διεθνούς δικαίου.

Για τον λόγο αυτό ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά την συνάντηση πρόκειται να έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα χαρακτήρισε τις προτάσεις που έχουν διαρρεύσει «εγγυήσεις κινδύνου για την ευρωπαϊκή ήπειρο».

«Αυτές δεν είναι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, είναι εγγυήσεις κινδύνου για την ευρωπαϊκή ήπειρο» τόνισε χαρακτηριστικά η Ζαχάροβα.

Η Ρωσία δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει καν την ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος υπό οποιοδήποτε σχήμα, ξεκαθάρισε.

Σε δηλώσεις της στην εφημερίδα Financial Times, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε πως καταρτίζονται «πολύ συγκεκριμένοι σχεδιασμοί» για να την ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης, συμπεριλαμβανομένων στρατευμάτων ευρωπαϊκών κρατών, στην Ουκρανία, ώστε να είναι εγγυημένη η τήρηση της ειρήνης, με τεχνική υποστήριξη από τις ΗΠΑ.

«Η Ρωσία δεν πρόκειται να συζητήσει ξένη επέμβαση στην Ουκρανία, με οποιαδήποτε μορφή ή σχήμα, κάτι θεμελιωδώς απαράδεκτο που υπονομεύει οποιαδήποτε ασφάλεια» ξεκαθάρισε η Ζαχάροβα.

Σε συνέντευξη Τύπου που θα παραχωρήσει την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπεύει να αναφερθεί τόσο στις αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν και την εύθραυστη εκεχειρία με το Ισραήλ—για την οποία αποδίδει τα εύσημα στον εαυτό του—όσο και στη συμφωνία των μελών του ΝΑΤΟ για ιστορική αύξηση των αμυντικών δαπανών, μια δέσμευση που προωθήθηκε κυρίως με δική του πίεση, σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.

Όπως κατέστησε σαφές ο Τραμπ στις δηλώσεις του την Τρίτη, η δική του αντίληψη για τη διατλαντική συμμαχία διαφέρει από εκείνη των προκατόχων του που θεωρούσαν το Άρθρο 5 απαραβίαστο. Όταν ρωτήθηκε στο προεδρικό αεροσκάφος αν δεσμεύεται σε αυτή τη βασική αρχή του ΝΑΤΟ—ότι επίθεση σε ένα μέλος ισοδυναμεί με επίθεση σε όλα—ο Τραμπ ήταν ασαφής: «Εξαρτάται από τον ορισμό σας», απάντησε. «Υπάρχουν πολλοί ορισμοί για το Άρθρο 5».

Δεύτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου διευκρίνισε ότι ο πρόεδρος αναφερόταν στη διφορούμενη φύση της εφαρμογής του Άρθρου 5 και στο πώς οι περιστάσεις θα καθορίσουν τι θα απαιτηθεί από τους συμμάχους για την υπεράσπιση μιας χώρας-μέλους σε περίπτωση επίθεσης.

Η στάση Τραμπ για τις αμυντικές δαπάνες

Ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι ενδεχομένως να υπερασπιστεί μόνο χώρες που ανταποκρίνονται στους οικονομικούς στόχους του ΝΑΤΟ. Όταν πιέστηκε πάνω στο θέμα την Τρίτη, απάντησε: «Δεσμεύομαι να είμαι φίλος τους. Ξέρετε, έχω γίνει φίλος με πολλούς από αυτούς τους ηγέτες. Και δεσμεύομαι να τους βοηθήσω». Πρόσθεσε: «Δεσμεύομαι να σώζω ζωές. Δεσμεύομαι στην ασφάλεια», χωρίς να γίνει πιο συγκεκριμένος.

Το βράδυ της Τρίτης, ο Τραμπ εμφανίστηκε χαμογελαστός στην οικογενειακή φωτογραφία μαζί με άλλους ηγέτες, στο δείπνο υποδοχής που παρέθεσε η βασιλική οικογένεια της Ολλανδίας στο Paleis Huis ten Bosch. Στην ομάδα βρισκόταν και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον οποίο αναμένεται να συναντήσει ο Τραμπ την Τετάρτη μεταξύ της κύριας συνεδρίασης της Συνόδου και της τελικής συνέντευξης Τύπου.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ήρθαν λίγες ώρες μετά την παρέμβαση του γενικού γραμματέα Μαρκ Ρούτε, ο οποίος επέπληξε όσους εξακολουθούν να αμφισβητούν τη δέσμευση της Αμερικής στη συμμαχία επί προεδρίας Τραμπ. Προέτρεψε τους Ευρωπαίους να «σταματήσουν να ανησυχούν τόσο», δεδομένης της συνεισφοράς των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή άμυνα. «Είναι εδώ, είναι μαζί μας», τόνισε ο Ρούτε.

Αβεβαιότητα για τη στάση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ

Παρά τη φετινή σύνοδο που σχεδιάστηκε ώστε να κατευνάσει τον Τραμπ με τη συμφωνία για αυξημένες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, τα ερωτήματα παραμένουν. Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε: «Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ φαίνεται να μοιράζονται τον στόχο της αναδιανομής βαρών στη συμμαχία. Αλλά με τον Τραμπ υπάρχει πάντα αβεβαιότητα για το πόσο πραγματικά θα σταθούν οι ΗΠΑ δίπλα μας όταν χρειαστεί».

Πηγή ανησυχίας αποτελεί η συνεχιζόμενη αναθεώρηση της παρουσίας των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη από το Πεντάγωνο, γεγονός που προκαλεί νευρικότητα στα μέλη του ΝΑΤΟ σχετικά με ενδεχόμενες μετακινήσεις στρατευμάτων τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των φόβων σχετίζεται με τις θέσεις που εκφράζει ο πρόεδρος, όπως η σύγκριση της συμμαχίας με μια εταιρεία σε κρίση που αυτός βοήθησε να ανακάμψει.

«Το ΝΑΤΟ ήταν χρεωκοπημένο», δήλωσε ο Τραμπ, σημειώνοντας ότι μόλις «επτά από τις 28» χώρες πλήρωναν τις συνδρομές τους τότε. Το 2014 τα μέλη συμφώνησαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ έως το 2024. Αν και ο Τραμπ σωστά αναφέρει πως μόνο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 η πλειονότητα ξεπέρασε το όριο αυτό, η δέσμευση δεν ήταν ποτέ δεσμευτική ή προϋπόθεση συμμετοχής.

Νέα στρατηγική και σχέσεις με τη Ρωσία

Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Τραμπ έχει εναρμονιστεί περισσότερο με τους συμμάχους λόγω της άρνησης της Ρωσίας να αποδεχθεί τις προσπάθειές του για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η νέα δέσμευση των κρατών-μελών για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, αποτελεί υλοποίηση πάγιας πολιτικής προτεραιότητας του ίδιου από το 2016.

Καθώς οι προσπάθειές του να πείσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν απέτυχαν, ο Τραμπ έχει στραφεί πλέον περισσότερο προς τους Ευρωπαίους σχετικά με το πρόσθετο κόστος άμυνας. Όπως σχολιάζει ο Ίαν Μπρέμερ, πρόεδρος της Eurasia Group: «Πλέον καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια στον διάλογο με την Ευρώπη για τις επιπλέον αμυντικές δαπάνες—μια σημαντική μετατόπιση σε σχέση με λίγους μήνες πριν».

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμμαχία, όπως είχε απειλήσει στη Σύνοδο των Βρυξελλών το 2018 αν δεν αυξάνονταν οι ευρωπαϊκές δαπάνες. Ωστόσο, εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες επειδή δεν συμβουλεύεται τους εταίρους όπως έκαναν οι προκάτοχοί του. Όπως σημείωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου: «Δεν πρέπει να το περιμένουν αυτό πλέον—θα είναι αποφασιστικός και θα πράξει ό,τι θεωρεί καλύτερο για την Αμερική».

Επιθέσεις στο Ιράν και διαφωνίες για τα όρια ευθύνης

Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, ο Τραμπ δεν ενημέρωσε επαρκώς τους Ευρωπαίους πριν εγκρίνει τα πλήγματα των βομβαρδιστικών B-2 κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν το περασμένο Σάββατο. Είχε ωστόσο αφήσει ενδείξεις στη Σύνοδο G7 στον Καναδά ότι σκεφτόταν μια τέτοια κίνηση.

Παρότι επέκρινε την Ισπανία επειδή ζήτησε εξαίρεση από τη νέα υποχρέωση αμυντικών δαπανών στο ΝΑΤΟ, ο πρόεδρος επανέλαβε ότι ούτε οι ΗΠΑ πρέπει να δεσμεύονται από αυτή. Η Αμερική ήδη ξοδεύει το 3,4% του ΑΕΠ στην άμυνα, λίγο κάτω από τον νέο στόχο 3,5%, που τα κράτη έχουν μια δεκαετία να πετύχουν.

Ωστόσο, η θέση του σχετίζεται περισσότερο με τα συμφέροντα των ΗΠΑ παρά με τις δυνατότητές τους. Όπως ξεκαθάρισε: «Δεν πιστεύω ότι πρέπει να πληρώνουμε όσα όλοι οι υπόλοιποι—εκείνοι είναι στην Ευρώπη· εμείς όχι». Υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος των κονδυλίων κατευθύνεται σε έργα υποδομών στην Ευρώπη ώστε να μπορούν να μετακινούνται βαριά στρατιωτικά μέσα—«και ξέρετε, εμείς δεν έχουμε δρόμους ή γέφυρες στην Ευρώπη».

Ο Τραμπ βρίσκεται στο επίκεντρο ως απόλυτος πρωταγωνιστής και επηρεάζει τόσο τις ισορροπίες εντός της Συμμαχίας όσο και τη στρατηγική κατεύθυνσή της. Ο αμερικανός Πρόεδρος έφτασε στο Άμστερνταμ και στη συνέχεια μετέβη στη Χάγη, όπου συναντήθηκε με τον Βασιλιά Βίλελμ‑Αλεξάντερ και τη βασιλική οικογένεια . Οι υπόλοιποι ηγέτες — συμπεριλαμβανομένων, του προέδρου Ερντογάν — κατέφθασαν επίσης εντός της ημέρας, παραβρέθηκαν στην καθιερωμένη επίσημη φωτογράφιση και το δείπνο στο παλάτι Huis ten Bosch .

Ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μάρκ Ρούτε (πρώην πρωθυπουργός Ολλανδίας), έστειλε ιδιωτικό μήνυμα στον Τραμπ με θερμά λόγια:

«Συγχαρητήρια για την αποφασιστική δράση στο Ιράν… κάτι που κανένας άλλος δεν τόλμησε. Μας κάνει όλους πιο ασφαλείς. Κερδίζεις ένα μεγάλο επίτευγμα εδώ στην Χάγη… τα καταφέραμε με το 5%».

Ο Τραμπ δημοσίευσε screenshot του μηνύματος, προκαλώντας εντυπώσεις και επιβεβαίωση της πρωτοβουλίας του .

Το δείπνο των ηγετών, στην επίσημη δεξίωση της βασιλικής οικογένειας, ξεκίνησε νωρίς το απόγευμα, με επικεφαλής τον Τραμπ και τον Ερντογάν, ο οποίος είχε ιδιαίτερα έντονη παρουσία στα εγκαίνια. Σήμερα ξεκινά η κύρια συνεδρίαση της Συνόδου.

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑΣ

• Αύξηση των δαπανών Άμυνας – Έγκριση της πρότασης για στόχο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035 (συμπεριλαμβανομένου 1,5% για υποδομές)
• Πρόσφατες επιχειρήσεις κατά του Ιράν – Ανάλυση των επιπτώσεων και νομικών/διπλωματικών πτυχών, ειδικά σε συνέχεια του μηνύματος του Ρούτε .
• Διαβεβαιώσεις για το Άρθρο 5 – Ευρωπαϊκά μέλη ζητούν ξεκάθαρη στάση ΗΠΑ· ο Τραμπ παραδέχεται πως „εξαρτάται από τον ορισμό“, ενώ ο Ρούτε το θεωρεί „σίγουρο“
• Στήριξη στην Ουκρανία – Αναμένεται υποτονική αναφορά, καθώς ο Τραμπ προτιμά να επικεντρωθεί στην αύξηση των δαπανών παρά σε περαιτέρω δεσμεύσεις .
• Κυβερνο-υποδομές & αποθεματοποίηση όπλων – Συμφωνίες για επιχειρησιακό σχέδιο ώστε η Ευρώπη να αυξήσει τα αποθέματά της κατά περίπου 30%, και να ενισχύσει τις δυνατότητες στον κυβερνοχώρο .
• Σχέσεις με Ρωσία – Η τελική δήλωση αναμένεται να αναφέρει „υποτονικά“ την απειλή που συνιστά η Ρωσία, με έντονη ευρωπαϊκή πίεση, αλλά με μετριοπαθή προσέγγιση στην ανακοίνωση.

Ο Τραμπ συζητήθηκε ιδιαίτερα για την αναφορά του στο άρθρο 5 της καταστατικής συνθήκης του ΝΑΤΟ, δηλαδή στη ρήτρα κοινής άμυνας σε περίπτωση επίθεσης σε μέλος της Συμμαχίας. Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στο άρθρο 5, ο κ. Τραμπ απάντησε αινιγματικά. «Εξαρτάται από τον ορισμό. Υπάρχουν αρκετοί ορισμοί του άρθρου 5. Αλλά είμαι δεσμευμένος στο να είμαι φίλος τους και είμαι δεσμευμένος στο να σώζω ζωές. Είμαι δεσμευμένος στη ζωή και στην ασφάλεια», είπε στους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι θα δώσει έναν ακριβή ορισμό σήμερα στη Σύνοδο και όχι στο πίσω μέρος ενός αεροπλάνου.

Βασικό ζητούμενο της Συνόδου είναι αι η επικαιροποίηση της Δέσμευσης περί Αμυντικών Δαπανών (DIP – Defense Investment Pledge) στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035. Ο στόχος αυτός αποτελείται από δύο πυλώνες: το 3,5% που αφορά αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και το 1,5% που αφορά ευρύτερα επενδύσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα, όπως οι υποδομές, η βιομηχανία και η ανθεκτικότητα.

Υπό την έντονη ανησυχία ότι η Ρωσία θα επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ τα επόμενα πέντε χρόνια, Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία αποδέχθηκαν τον νέο στόχο του Τραμπ, που παραμένει δύσπεπτος για άλλες, όπως η Ισπανία, και παρά την προβλεπόμενη συμβιβαστική «φόρμουλα» του Ρούτε, που προβλέπει αύξηση 3,5% των καθαρών αμυντικών δαπανών και 1,5% για επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές και κυβερνοασφάλεια σε βάθος δεκαετίας, αντί της αρχικής επταετίας και με ρήτρα «αναθεώρησης» το 2029.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός επιμένει ότι έχει εξασφαλίσει «εξαίρεση» από τον γ.γ. του ΝΑΤΟ, να προχωρήσει δηλαδή σε αμυντικές δαπάνες «ανεξάρτητα από το ποσοστό ΑΕΠ που συνεπάγονται», ισχυριζόμενος ότι θα το πετύχει με ποσοστό κάτω του 5%. Η στάση του απειλεί, ωστόσο, να «τορπιλίσει» την ενότητα της Συμμαχίας, με το Βέλγιο και τη Σλοβακία να ζητούν επίσης «ευελιξία» και κυρίως την ίδια τη σύνοδο, καθώς ο Τραμπ έκανε λόγο για «πρόβλημα με την Ισπανία». «Η Ισπανία δεν συμφωνεί. Κάτι που είναι πολύ άδικο για τους υπόλοιπους», τόνισε πριν αναχωρήσει από την Ουάσιγκτον. Νευρικότητα στους νατοϊκούς διπλωμάτες δεν προκαλεί μόνο η Ισπανία, αλλά και ο Αμερικανός πρόεδρος, μια και καθ’ οδόν προς τη Χάγη αμφισβήτησε εκ νέου το θεμελιώδες για το ΝΑΤΟ άρθρο 5, που ορίζει ότι επίθεση σε κράτος-μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα. Ο Τραμπ μίλησε για «αναρίθμητες ερμηνείες» του άρθρου, όμως διευκρίνισε ότι παραμένει «δεσμευμένος» στο να παρέχει βοήθεια σε φίλους.

Για τη δέσμευση αυτή και λόγω προηγούμενης εμπειρίας του 2018, όταν ο Τραμπ απείλησε ακόμη και με αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, προσέτρεξε να καθησυχάσει νωρίτερα τους συμμάχους ο Μαρκ Ρούτε. «Υπάρχει απόλυτη δέσμευση από τον Αμερικανό πρόεδρο… στο ΝΑΤΟ», υπογράμμισε, προσθέτοντας ωστόσο ότι θα πρέπει να ικανοποιηθεί το αίτημά του για υπερδιπλασιασμό των αμυντικών δαπανών της Συμμαχίας.