Το ουκρανικό άργησε να μπει στο τραπέζι των συζητήσεων καθώς επιλύθηκαν πρώτα άλλα ζητήματα, ωστόσο το «αγκάθι» με το πώς θα γίνει η χρηματοδότηση και η άρνηση του Βελγίου να συναινέσει στο να δοθούν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, κρατάει τους ηγέτες στο τραπέζι.

Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με γνώση των συζητήσεων, ανέφεραν ότι υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες, μέχρι αργά απόψε, Πέμπτη, ή τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, να διαμορφωθούν οι βασικές παράμετροι μιας συμφωνίας, δείγμα πως οι συζητήσεις δεν θα είναι καθόλου εύκολες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε το πρωί ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από το κτίριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αν δεν υπάρξει συμφωνία για τη χρηματοδότηση του Κιέβου, ενώ σε δραματικό ύφος, ο Ντόναλντ Τουσκ είπε πως οι «27» πρέπει να αποφασίσουν αν θα πάνε σε «χρηματοδότηση σήμερα ή σε αίμα αύριο».

Το επίμαχο σχέδιο προβλέπει τη χρήση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, συνολικού ύψους περίπου 210 δισ. ευρώ, ως εγγύηση για τη χορήγηση δανείου προς την Ουκρανία. Από αυτά, τα 185 δισ. ευρώ βρίσκονται στο βελγικό εκκαθαριστικό ίδρυμα Euroclear, γεγονός που καθιστά το Βέλγιο κομβικό παράγοντα στη διαπραγμάτευση, όμως ο πρωθυπουργός έχει εκφράσει τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις που θα έχει μια τέτοια κίνηση. Γι αυτό και αναζητείται εναλλακτικό σχέδιο από τους ηγέτες.

Σύμφωνα προσχέδιο εγγράφου που έδωσε στη δημοσιότητα το Reuters, το οποίο ενδέχεται ακόμη να αλλάξει, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ζητήσουν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν επειγόντως εργαλεία για τη δημιουργία ενός δανείου αποζημιώσεων, το οποίο θα στηρίζεται σε ταμειακά διαθέσιμα συνδεδεμένα με τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Το προσχέδιο απαριθμεί αρκετές προϋποθέσεις για το δάνειο, μεταξύ των οποίων ο πλήρης σεβασμός των συμβατικών υποχρεώσεων των κατόχων περιουσιακών στοιχείων, η ίση μεταχείριση, η συμμόρφωση με τις διμερείς συμφωνίες προστασίας επενδύσεων, καθώς και η απαίτηση τα κεφάλαια να στηρίζουν τόσο τις αμυντικές βιομηχανίες της ΕΕ όσο και της Ουκρανίας.

Το προσχέδιο αναφέρει επίσης ότι οι ηγέτες της ΕΕ επιθυμούν το δάνειο αποζημιώσεων να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στην Ουκρανία από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών της αναγκών.

Οι ηγέτες συμφώνησαν να εκδώσουν νωρίτερα κοινά συμπεράσματα για τα υπόλοιπα σημεία της ημερήσιας διάταξης.

• Για τη Μέση Ανατολή: Η ΕΕ χαιρετίζει τις πρόσφατες ειρηνευτικές προσπάθειες στη Γάζα και επαναβεβαιώνει την ανάγκη για «μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη βασισμένη στη λύση των δύο κρατών».
• Για τις υβριδικές απειλές: Οι ηγέτες καταδικάζουν «όλες τις πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών της. Υπό το πρίσμα της εντατικοποιημένης υβριδικής εκστρατείας της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, καλούν σε επιτάχυνση των προσπαθειών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την πρόληψη, αποτροπή και αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων σε ολόκληρη την Ένωση».
• Για τον προϋπολογισμό της ΕΕ: Οι πρωτεύουσες ζητούν συμφωνία για το μακροπρόθεσμο πλαίσιο «πριν από το τέλος του 2026», ώστε να «καταστεί δυνατή η υιοθέτηση νομοθετικών πράξεων το 2027, κάτι που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ θα φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
• Για τη διεύρυνση: Το κείμενο αναφέρει ότι η ένταξη νέων κρατών-μελών πρέπει να προωθηθεί και ότι η ΕΕ χρειάζεται να «θέσει τις αναγκαίες εσωτερικές βάσεις και μεταρρυθμίσεις» για έναν νέο γύρο προσχωρήσεων.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας βρίσκεται στην βελγική πρωτεύουσα για να πείσει τους ευρωπαίους εταίρους του Κιέβου να χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να βοηθήσουν την Ουκρανία έπειτα από τέσσερα χρόνια πολέμου, δήλωσε υψηλόβαθμος ουκρανός αξιωματούχος.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι το Κίεβο θα αντιμετωπίσει “σοβαρό πρόβλημα” αν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν φθάσουν σε συμφωνία για την χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

“Χωρίς αυτήν την απόφαση, θα υπάρξει σοβαρό πρόβλημα για την Ουκρανία“, δήλωσε ο πρόεδρος Ζελένσκι στους δημοσιογράφους πριν από την άφιξή του στις Βρυξέλλες.

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν θα εγκαταλείψουν την σύνοδο των Βρυξελλών χωρίς συμφωνία για την χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

“Οφείλουμε να βρούμε μία λύση σήμερα”, δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν προσθέτοντας παράλληλα ότι “υποστηρίζει πλήρως τα βελγικά επιχειρήματα ότι οι κίνδυνοι που απορρέουν από την χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα επιμερισθούν σε όλους εμάς”.

“Ο Βλαντίμιρ Πούτιν στοιχηματίζει στην αποτυχία μας, ας μη του προσφέρουμε αυτήν την νίκη!”, δήλωσε προσερχόμενη στην ευρωπαϊκή σύνοδο η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας.

Παράλληλα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι νέες συνομιλίες ανάμεσα στην Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες θα διεξαχθούν αύριο και το Σάββατο στις ΗΠΑ στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας.

“Την Παρασκευή και το Σάββατο, η ομάδα μας θα βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, και οι Αμερικανοί τους περιμένουν. Δεν ξέρω ποιος άλλος μπορεί να είναι παρών -ίσως θα υπάρξουν Ευρωπαίοι”, δήλωσε ο ουκρανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους.

Η διαφωνία «υψηλού ρίσκου» μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων αποκαλύπτει μια βαθύτερη διαίρεση σε ολόκληρη την ήπειρο σχετικά με το πώς να αντιμετωπιστεί μια νέα παγκόσμια τάξη και η άνευ προηγουμένου πίεση από τις ΗΠΑ.

«Θέλουν να μας κάνουν αδύναμους», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση της διατλαντικής σχέσης και των προετοιμασιών για τη σύνοδο κορυφής.

Tα δύο πράγματα που πρέπει να κάνει το  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αυτή την εβδομάδα πρέπει να κάνει δύο πράγματα. Οι ηγέτες χρειάζονται απτά αποτελέσματα, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Αλλά οι κυρίαρχες κυβερνήσεις λένε επίσης ότι πρέπει να υποστηρίξουν την ΕΕ όταν ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να επηρεάσει την πολιτική, και περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες από ποτέ – από τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας μέχρι τον Αντρέι Μπάμπις της Τσεχίας – απορρίπτουν την αποδεκτή σοφία των Βρυξελλών.

Η ΕΕ θα «πληγεί σοβαρά για χρόνια» εάν δεν καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε συνέντευξη στη γερμανική τηλεόραση. «Και θα δείξουμε στον κόσμο ότι, σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή της ιστορίας μας, είμαστε ανίκανοι να σταθούμε ενωμένοι και να δράσουμε για να υπερασπιστούμε την πολιτική μας τάξη σε αυτήν την ευρωπαϊκή ήπειρο».

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ πιέζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις – τουλάχιστον αυτές που θεωρούν πιο φιλικές – να απορρίψουν το σχέδιο χρήσης 210 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσαν στο POLITICO τέσσερις αξιωματούχοι της ΕΕ που συμμετείχαν στις συζητήσεις.

Όταν οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο, δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα ακινητοποιημένα μετρητά επειδή το Βέλγιο αντιτάχθηκε. Δύο μήνες αργότερα, είναι σαφές ότι το πρόβλημα της ΕΕ δεν είναι στην πραγματικότητα το Βέλγιο, αλλά ο Τραμπ.

Η Ευρώπη προσπαθεί να «πιέσει» τον Βέλγο Πρωθυπουργό

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι πιο ισχυρές πρωτεύουσες διαπραγματεύονται μεταξύ τους κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, προσπαθώντας να πείσουν τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ – του οποίου η υποστήριξη είναι κρίσιμη επειδή η χώρα του φιλοξενεί τα περισσότερα από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν παγώσει στην Ευρώπη – να συμμετάσχει. Οι συζητήσεις έχουν γίνει πιο έντονες την τελευταία εβδομάδα, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να δώσει εγγυήσεις στο Βέλγιο.

Ωστόσο, οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας χειροτέρεψαν παρά βελτιώθηκαν ακόμη και κατά τη διάρκεια της εχθές (16/12), δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος, ο οποίος έλαβε ανωνυμία για να μιλήσει ελεύθερα. «Ήθελα να κλάψω», είπαν για την ατμόσφαιρα μιας συνάντησης στις Βρυξέλλες των υπουργών Υποθέσεων της ΕΕ που προετοιμάζονταν για τη σύνοδο κορυφής.

Η Ουκρανία χρειάζεται απεγνωσμένα χρήματα, καθώς αντιμετωπίζει έλλειμμα προϋπολογισμού 71,7 δισεκατομμυρίων ευρώ το επόμενο έτος. Εάν τα μετρητά δεν αρχίσουν να ρέουν μέχρι τον Απρίλιο, θα πρέπει να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες, κάτι που θα μπορούσε να πλήξει το ηθικό και την ικανότητά της να συνεχίσει να αμύνεται, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας.

Η βελγική κυβέρνηση λέει ότι η αντίθεσή της στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση του δανείου οφείλεται στην ανάγκη προστασίας των δικών της φορολογουμένων από το να βρεθούν αντιμέτωποι με την ευθύνη σε περίπτωση που χρειαστεί ποτέ να επιστραφούν τα χρήματα.

Για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, πρόκειται για ευρύτερη γεωπολιτική.

Πώς ο Τραμπ αποτελεί το «πρόβλημα»

Η αμερικανική εκστρατεία επιρροής που έχει οδηγήσει αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ να παρακάμπτουν τις Βρυξέλλες και να κάνουν πίσω με τις πρωτεύουσες έχει οδηγήσει την Ιταλία, τη Βουλγαρία, τη Μάλτα και την Τσεχία να ενταχθούν στην ομάδα των διαφωνούντων χωρών.

Η αποτυχία θα ήταν καταστροφή για την εικόνα της ΕΕ στον κόσμο, δήλωσαν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, δεδομένου του μηνύματος που θα έστελνε. Όχι μόνο στην εριστική κυβέρνηση Τραμπ – η οποία, στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημοσίευσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δήλωσε ότι θα υποστηρίξει τις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις – αλλά και στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος αμφισβητεί ανοιχτά την κυριαρχία των πρώην σοβιετικών κρατών.

Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ηγέτης του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, της μεγαλύτερης πολιτικής οικογένειας της ΕΕ, έδωσε μια εντυπωσιακή αξιολόγηση την Τρίτη σχετικά με την επιδεινούμενη κατάσταση των σχέσεων.

«Οι ΗΠΑ προφανώς δεν είναι πλέον ηγέτης του ελεύθερου κόσμου», δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Στρασβούργο, όπου συνεδριάζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα. Η κυβέρνηση Τραμπ «αποστασιοποιείται από εμάς».

Μια διαλυμένη Ουκρανία θα είχε πιο αδύναμο ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες, υπονομεύοντας τις πιθανότητές της να επιτύχει τη διαρκή ειρήνη που χρειάζεται για να ανοικοδομήσει από την καταστροφή τεσσάρων ετών ολοκληρωτικού πολέμου.

«Δεν έχω καν την κατάλληλη λέξη», δήλωσε η πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ στο POLITICO όταν ρωτήθηκε τι θα συμβεί εάν η ΕΕ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει μια συμφωνία δανείου. Το Κίεβο πρέπει να γνωρίζει «ότι η Ευρώπη στηρίζει την Ουκρανία ό,τι και να γίνει. Ότι δεν χρειάζεται να αποδεχτούν την κακή συμφωνία».

Σύμφωνα με ένα διαρρεύσαν προσχέδιο ειρηνευτικού σχεδίου που διαπραγματεύτηκε ο Λευκός Οίκος και το Κρεμλίνο, η Ουάσινγκτον θέλει να χρησιμοποιήσει μέρος των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας για να χρηματοδοτήσει τις προσπάθειες ανοικοδόμησης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Η αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων στην Ουκρανία ως μέρος ενός δανείου αποζημιώσεων θα επέτρεπε στο Κίεβο να αποφασίσει πού θα κατευθύνει τα χρήματα, με τη Γαλλία να πιέζει για μια προσέγγιση που θα δίνει προτεραιότητα στην Ευρώπη στις δαπάνες για όπλα.

Ο Τραμπ ασκεί επίσης πιέσεις στον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να παραχωρήσει στη Ρωσία τμήματα βαριά οχυρωμένης και στρατηγικά σημαντικής περιοχής στο Ντονμπάς — γη που το Κρεμλίνο δεν ελέγχει επί του παρόντος.

Ο Λευκός Οίκος απέρριψε τις κατηγορίες των Βρυξελλών για ανάμειξη. «Οι φλυαρίες από ανώνυμες πηγές που δεν ήταν παρούσες σε αυτές τις συζητήσεις δεν πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη», δήλωσε η αναπληρώτρια γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι.

«Ο μόνος στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι η ειρήνη σε αυτή τη σύγκρουση… Τόσο οι Ουκρανοί όσο και οι Ρώσοι έχουν δηλώσει σαφώς τις θέσεις τους σχετικά με τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία και η μόνη μας δουλειά είναι να διευκολύνουμε μια ανταλλαγή απόψεων που μπορεί τελικά να οδηγήσει σε μια συμφωνία.

Οι αδύναμες διαπραγματεύσεις της Τρίτης είδαν τους αξιωματούχους και τους ηγέτες της ΕΕ να θέτουν ολοένα και περισσότερο την πυρηνική επιλογή: την ολοκλήρωση του δανείου επανορθώσεων με ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία — με άλλα λόγια, αγνοώντας τις αντιρρήσεις ορισμένων χωρών και προχωρώντας ούτως ή άλλως. Αλλά ορισμένοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι αυτό θα διέλυε ένα ήδη διαλυμένο μπλοκ και πιθανότατα θα το βυθίσει σε πραγματική κρίση.

Μια άλλη εναλλακτική λύση είναι ορισμένες χώρες απλώς να προσφέρουν περιορισμένα διμερή δάνεια.

«Είναι σημαντικό να έχουμε το Βέλγιο» στη συμφωνία, «αλλά ας δούμε», δήλωσε η πρωθυπουργός της Λετονίας, Έβικα Σιλίνα, στο POLITICO την Τρίτη.

«Αν αυτή η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία είναι η μόνη επιλογή, γιατί όχι;

Για την Ουκρανία, το δάνειο επανορθώσεων που χρηματοδοτείται από ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα ήταν η καλύτερη λύση για την οικονομική της μαύρη τρύπα – η υποστήριξη του ΔΝΤ για τη χώρα εξαρτάται από το σχέδιο.

Αλλά ο Ζελένσκι, σε μια συνομιλία μέσω WhatsApp με δημοσιογράφους τη Δευτέρα, ήταν ρεαλιστής. Δεν τον νοιάζει πώς η Ουκρανία θα πάρει τα χρήματα, αρκεί να τα πάρει.

«Φυσικά, θα θέλαμε πραγματικά να χρησιμοποιήσουμε [τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία] για να αποκαταστήσουμε το κράτος μας», καθώς «είναι δίκαιο οι Ρώσοι να πληρώσουν για την καταστροφή». Αλλά, πρόσθεσε, «ένα δάνειο επανορθώσεων ή οποιαδήποτε μορφή που βασίζεται στο ποσό των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας – μεταξύ 150 και 200-210 δισεκατομμυρίων δολαρίων συνολικά – είναι πράγματι κάτι που αλλάζει τα δεδομένα».

Καθώς οι συνομιλίες μεταξύ Ευρωπαίων αξιωματούχων δεν καταφέρνουν να καταλήξουν σε συμφωνία, οι ηγέτες αυτοπροσώπως θα έχουν το ασυνήθιστο καθήκον στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης να πρέπει να βρουν οι ίδιοι μια λύση.

Όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, στη ατζέντα μιας ακόμη πολύ κρίσιμης Συνόδου αναμένεται να βρεθούν η Ουκρανία, η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η πράσινη μετάβαση, καθώς και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και το Μεταναστευτικό. Ειδικότερα στην άμυνα και την ασφάλεια αναμένεται να συζητηθούν τα επόμενα βήματα προς την υλοποίηση του Οδικού Χάρτη για την Αμυντική Ετοιμότητα της ΕΕ 2030, ο οποίος παρουσιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα.

Στα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της διπλής μετάβασης (πράσινης και ψηφιακής), που αναμένεται να αποτελέσουν βασικό μέρος της συζήτησης των 27 Ευρωπαίων ηγετών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρόκειται σύμφωνα με τις ίδιες πηγές να επαναλάβει ότι είναι απαραίτητη η οικοδόμηση μιας κοινής ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, καθώς και μεγαλύτερης ενοποίησης των αγορών μέσω διασυνδέσεων και δικτύων, ώστε να μην είναι υψηλότερες οι τιμές ενέργειες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αναφορικά με τη συζήτηση για την πράσινη μετάβαση και την απανθρακοποίηση, ο πρωθυπουργός αναμένεται να υπογραμμίσει ότι απαιτείται πραγματισμός, ώστε να βρεθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στους φιλόδοξους στόχους, που έχουν τεθεί και την κοινωνική συνοχή και ανταγωνιστικότητα. Άλλωστε, οι κυβερνητικές πηγές υπενθυμίζουν ότι το συγκεκριμένο θέμα αναλύει ο κ. Μητσοτάκης με άρθρο του στους Financial Times, όπου μεταξύ άλλων επισήμανε ότι θα χρειαστεί μεγαλύτερη ευελιξία για την επίτευξη των στόχων που έχει θέσει η ΕΕ.

   Πάντως, ο πρωθυπουργός βρίσκεται από σήμερα στις Βρυξέλλες, καθώς θα συμμετάσχει απόψε στο άτυπο δείπνο των Ευρωπαίων ηγετών με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, με αφορμή την πρώτη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Αιγύπτου σε επίπεδο ευρωπαϊκών θεσμών. Κυβερνητικές πηγές προϊδεάζουν ότι η συζήτηση αναμένεται να επικεντρωθεί στις τελευταίες διεθνείς και περιφερειακές εξελίξεις, με έμφαση στη Μέση Ανατολή και την εκεχειρία στη Γάζα, καθώς και στην ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα.

Σημείωσε επίσης ότι έχει μιλήσει «πολύ» με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και ότι ο Πούτιν προσφέρθηκε να βοηθήσει στην επίλυση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν: «Του είπα, όχι, δεν χρειάζομαι βοήθεια για το Ιράν. Χρειάζομαι βοήθεια για τη Ρωσία, εντάξει;»

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο η συνάντηση επικεντρώθηκε σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα, με κύρια θέματα την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας και την προοπτική μιας πραγματικής ειρήνης.

Ο Ζελένσκι εξέφρασε τις ευχαριστίες του τόσο προς τον Αμερικανό πρόεδρο όσο και προς τις Ηνωμένες Πολιτείες συνολικά, τονίζοντας τη σημασία της στήριξής τους. «Μιλήσαμε για το πώς θα προστατεύσουμε τους πολίτες μας», σημείωσε χαρακτηριστικά, ενώ υπογράμμισε τη βαρύτητα της αμερικανικής προσοχής και της πρόθεσης συνδρομής για την επίτευξη ειρήνης.

Ο Ζελένσκι κατέληξε αναφέροντας ότι θα υπάρξουν επιπλέον λεπτομέρειες για το περιεχόμενο και τα αποτελέσματα της συνάντησης σε επόμενη φάση.

O πρωθυπουργός φτάνει απόψε (19/03) στις Βρυξέλλες προκειμένου να δώσει το παρών στην αυριανή Σύνοδο των 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία μεταξύ άλλων θα κυριαρχήσουν τα μέτωπα της κοινής άμυνας, το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το μεταναστευτικό, καθώς και οι εξελίξεις στα ανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και στη Μέση Ανατολή.

Σε ό,τι αφορά στη Λευκή Βίβλο για την Άμυνα που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι προτάσεις, όπως σημειώνει η Αθήνα, κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, ενώ ιδιαίτερα θετική είναι η αναφορά σε αμυντικά προγράμματα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως μία ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας, πρόταση που πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι έχει καταθέσει από κοινού ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Πολωνό ομόλογό του Ντόναλντ Τουσκ.

Επίσης, ιδιαίτερα σημαντικό, όπως τονίζει, η ελληνική πρωτεύουσα, είναι το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για να χρησιμοποιηθεί ως μέσο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.

Στο μεταναστευτικό η Ελλάδα έχει επαναλάβει ότι προτεραιότητα έχει η εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η αύξηση και η επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας και η εξωτερική διάσταση του μεταναστευτικού, καθώς και η συνεργασία με τρίτες χώρες. Ο πρωθυπουργός θα μετάσχει τη Πέμπτη στη Σύνοδο Ευρωπαίων ηγετών για το μεταναστευτικό, η οποία θα πραγματοποιηθεί λίγο πριν την έναρξη των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Νωρίτερα, ο κ. Μητσοτάκης θα δώσει το παρών στη σύνοδο των ηγετών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.

Στην πραγματικότητα, ο Μαργαρίτης Σχοινάς, αντιπρόεδρος της Κομισιόν, είχε χαρακτηρίσει το Σύμφωνο αυτό ως «ιστορική απόφαση», επισημαίνοντας την καθοριστική σημασία του για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα της μετανάστευσης. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή δεν φαίνεται να έχει περιορίσει τις διαφωνίες και τις ανησυχίες που υπάρχουν σε διάφορες χώρες σχετικά με τη λειτουργία της Ζώνης Σένγκεν και την εφαρμογή των νέων πολιτικών.

Εν τω μεταξύ, από τα μέσα Σεπτεμβρίου η Γερμανία έχει θεσπίσει συστηματικούς ελέγχους σε όλα τα χερσαία σύνορά της για έξι μήνες, σε πρώτη φάση, με στόχο την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Γειτονικές χώρες αντιδρούν, κάποιοι κάνουν λόγο για «κλείσιμο των συνόρων» ή ακόμη και για «το τέλος της Ζώνης Σένγκεν».

H ευρωβουλευτής των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών (CDU) Λένα Ντιπόν δεν συμμερίζεται αυτή την κριτική.

«Τόσο ο παλαιότερος Κώδικας Συνόρων του Σένγκεν όσο και ο νέος Κώδικας που ισχύει από την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο προβλέπουν το δικαίωμα επαναφοράς συνοριακών ελέγχων για περιορισμένη διάρκεια, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι, που επίσης αναφέρονται ρητώς» υποστηρίζει η Γερμανίδα ευρωβουλευτής στη γερμανική εφημερίδα. «Το ζήτημα είναι -και το βλέπουμε στη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα εντός της ΕΕ- ότι η Ζώνη Σένγκεν είναι υπό πίεση. Τα κράτη-μέλη πρέπει να υλοποιήσουν αυτά που έχουν συμφωνήσει» προσθέτει.

Η Λένα Ντιπόν θεωρεί ότι, ενώ επί της ουσίας δεν τίθεται ζήτημα παράβασης των κανόνων της Σένγκεν, ο επικοινωνιακός χειρισμός του ζητήματος από το Βερολίνο ήταν λανθασμένος. «Όπως είχαμε δει και στην προηγούμενη «κρίση του Σένγκεν», σε εποχές πανδημίας, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ των κρατών-μελών» επισημαίνει. «Δεν μπορεί οι γειτονικές χώρες να μαθαίνουν από τις εφημερίδες ότι η Γερμανία θα επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους ή ότι θα παρατείνει τους ελέγχους που ήδη υπάρχουν. Αυτό δεν επιτρέπεται να συμβεί» ξεκαθαρίζει.

Διαφορετική άποψη έχει ο συμπροεδρεύων της Ευρωπαϊκής Αριστεράς Μέρτιν Σίρντεβαν. Απαντώντας στο ερώτημα της «Deutsche Welle» εάν οι συνοριακοί έλεγχοι συνάδουν με τα ισχύοντα στη Ζώνη Σένγκεν, ο Γερμανός ευρωβουλευτής δηλώνει: «Ξεκάθαρα όχι. Αυτό που κάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επαναφέροντας τους ελέγχους οδηγεί σε μια ντε φάκτο κατάργηση της Ζώνης Σένγκεν. Βλέπουμε ήδη ότι υπάρχουν αντιδράσεις από άλλες κυβερνήσεις. Θεωρώ πως το τέλος του Σένγκεν, το τέλος της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, θα είχε καταστροφικές συνέπειες, όχι μόνο για την τροφοδοσία της αγοράς, αλλά και για τις καθημερινές μετακινήσεις των πολιτών».

Το κλίμα των ημερών επιβαρύνει ακόμη περισσότερο η πρωτοβουλία δύο κρατών-μελών να ζητήσουν μια «αυτοεξαίρεση» (opt-out) από την κοινή μεταναστευτική πολιτική. Όπως, για παράδειγμα, η Δανία, που είχε εξασφαλίσει παλαιότερα, με τη σύμφωνη γνώμη των υπόλοιπων κρατών-μελών, την αυτοεξαίρεσή της από το ευρώ. Την αρχή έκανε η νέα κυβέρνηση της Ολλανδίας, στην οποία πλέον τον τόνο δίνει το ακροδεξιό «Κόμμα για την Ελευθερία» (PVV), του Γκέερτ Βίλντερς. Ακολούθησε η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, η οποία μάλιστα κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου για το δεύτερο εξάμηνο του 2024.

Το σχόλιο του Μάρτιν Σίρντεβαν, από το γερμανικό Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke), ήταν: «Αν δεν κάνω λάθος, στην Ουγγαρία είχαν κατατεθεί όλες κι όλες 36 αιτήσεις ασύλου μέσα στο 2023. Το να ζητάς ”οπτ-άουτ” από τη μεταναστευτική πολιτική μού φαίνεται προσχηματικό υπ’ αυτές τις συνθήκες. Ο πραγματικός λόγος είναι ότι τόσο στην Ουγγαρία όσο και στην Ολλανδία ανήλθαν στην εξουσία ακραίες δεξιές κυβερνήσεις, που υποκινούν τη μια μειονότητα εναντίον της άλλης».

Ωστόσο, η Λένα Ντιπόν εκτιμά ότι, τουλάχιστον στην περίπτωση της Ολλανδίας, το αίτημα για αυτοεξαίρεση αποτελεί τακτικό ελιγμό. «Αν διαβάσετε προσεκτικά την επιστολή της ολλανδικής κυβέρνησης, θα δείτε πως στην πραγματικότητα μιλάνε για μισό ”οπτ-άουτ”» σχολιάζει η Γερμανίδα πολιτικός.

«Θα ήθελαν το οπτ-άουτ, αλλά γνωρίζουν ότι σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αποχωρήσουν πλήρως, γιατί άλλη δυνατότητα δεν υπάρχει. Γι’ αυτό στην επόμενη παράγραφο λένε ότι “αν δεν γίνεται διαφορετικά”, θέλουν τουλάχιστον την ταχύτερη υλοποίηση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση. Πρόκειται, μάλλον, για μια πολιτική συμβολισμών παρά ουσίας» υπογράμμισε.

   Στο πλαίσιο της συμμετοχής του στην εν λόγω Σύνοδο Κορυφής, η οποία είναι επετειακή, καθώς συμπληρώνονται 75 χρόνια από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, ο κ. Δένδιας:

   -Το βράδυ της Τετάρτης θα παρακαθίσει στο δείπνο το οποίο θα παραθέσει ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Lloyd J. Austin III στους υπουργούς Άμυνας των κρατών μελών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και

    -Την Πέμπτη 11 Ιουλίου, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής, ο κ. Δένδιας θα υπογράψει με τους ομολόγους του της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, Atanas Zaprianov και Angel Tîlvăr, αντίστοιχα, Επιστολή Προθέσεων (LoI) για τη δημιουργία Εναρμονισμένου Στρατιωτικού Διαδρόμου Κινητικότητας («Harmonized Military Mobility Corridor»).

   Όπως έγινε γνωστό από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η δημιουργία του εν λόγω διαδρόμου έρχεται σε συνέχεια της υπογραφής από τους υπουργούς Άμυνας της επιστολής προθέσεων Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας για την επέκταση του Δικτύου Αγωγών του ΝΑΤΟ προς την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, τον Οκτώβριο του 2023.

   Με την υπογραφή της Επιστολής Προθέσεων (LoI) οι τρείς χώρες εκφράζουν το ενδιαφέρον τους, μεταξύ άλλων, για: 

   -Την εναρμόνιση διαφορετικών εθνικών διαδικασιών,

   -Τη μείωση του χρόνου που απαιτείται για την έκδοση αδειών διέλευσης,

   -Τη διασφάλιση της ομαλής, αποτελεσματικής και απρόσκοπτης μετακίνησης στρατιωτικού προσωπικού και μέσων μεταξύ των τριών χωρών, όποτε απαιτείται,

   -Την ύπαρξη ταχύτερης ανταπόκρισης, αναλόγως των αναγκών των τριών χωρών.

   Επιπλέον, η Επιστολή Προθέσεων (LoI), αποσκοπεί στη συνεργασία των τριών χωρών στο πλαίσιο του κοινού δικτύου υποστήριξης διοικητικής μέριμνας του ΝΑΤΟ και αναβαθμίζει περαιτέρω τις υποδομές και τα δίκτυα διοικητικής μέριμνας σε περιοχές όπως η Αλεξανδρούπολη και η Θεσσαλονίκη, υπογραμμίζοντας τη σημασία τους για την αποτελεσματική αποτρεπτική ικανότητα της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές ομάδες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλιστών και των Φιλελεύθερων έχουν καταλήξει στα πρόσωπα που θα καταλάβουν τις ηγετικές θέσεις. Τα πρόσωπα αυτά είναι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από το ΕΛΚ, υποψήφια για μια δεύτερη θητεία στην Προεδρία της Κομισιόν, ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Αντόνιο Κόστα, από τους Σοσιαλδημοκράτες, υποψήφιος για Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για θητεία 2,5 ετών με δυνατότητα ανανέωσης και η Εσθονή πρωθυπουργός, Κάγια Κάλας, υποψήφια για Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην κοινή του πρόταση με τον Πολωνό πρωθυπουργό κ. Τουσκ για την κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, εκφράζοντας την αισιοδοξία ότι θα εγκριθεί από τη σύνοδο, καθώς είναι καθοριστικής σημασίας για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Αναφερόμενος στις αντιρρήσεις που εκφράστηκαν από την ιταλική πλευρά, ο πρωθυπουργός είπε: «Φυσικά αυτή δεν είναι μια διαδικασία που αποκλείει οποιονδήποτε, δεν υπάρχει καμία τέτοια πρόθεση, είτε να προσβάλει κάποιον. Προσωπικά έχω πολύ μεγάλη εκτίμηση για την Τζόρτζια Μελόνι την πρωθυπουργό της Ιταλίας. Η Ιταλία είναι πολύ σημαντική χώρα για την ΕΕ»