Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του, καθώς για άλλη μια φορά διαπιστώνει πως οι τεκμηριωμένες προτάσεις του για την προσέλκυση κλινικών μελετών στην Ελλάδα αγνοήθηκαν επιδεικτικά από την Πολιτεία.

Μια χαμένη ευκαιρία για την εγχώρια έρευνα και ανάπτυξη

Παρά το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι της φαρμακευτικής έρευνας είχαν προχωρήσει σε έναν κύκλο εξαντλητικών επαφών με την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, αλλά και με τα συναρμόδια Υπουργεία Ανάπτυξης και Οικονομικών, το αποτέλεσμα δεν ήταν το προσδοκώμενο. Ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει πως οι εισηγήσεις του —που κατατέθηκαν τόσο εγγράφως όσο και σε δια ζώσης συναντήσεις— αποτελούσαν έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη για τη μετατροπή της Ελλάδας σε ερευνητικό κέντρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Το βασικό επιχείρημα του Συνδέσμου είναι ότι η υιοθέτηση ισχυρότερων κινήτρων θα οδηγούσε σε μια πιο ισορροπημένη και ορθολογική κατανομή των κονδυλίων. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορούσαν να ενισχυθούν παράλληλα τόσο οι παραγωγικές επενδύσεις όσο και ο κρίσιμος τομέας της Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D). Ωστόσο, η κυβέρνηση φαίνεται να εμμένει σε ένα πλαίσιο που ο κλάδος χαρακτηρίζει ως «στενό», αρνούμενη να αναγνωρίσει τα χειροπιαστά και μετρήσιμα οφέλη που αποφέρουν οι κλινικές μελέτες στην εθνική οικονομία και, κυρίως, στη δημόσια υγεία.

Το τίμημα για τους ασθενείς και το μέλλον της καινοτομίας

Η ανησυχία του ΣΦΕΕ ξεπερνά τα στενά οικονομικά όρια και αγγίζει τον πυρήνα της φροντίδας των πολιτών. Η προειδοποίηση των εκπροσώπων του κλάδου είναι σαφής: η απουσία ενός ελκυστικού περιβάλλοντος για την έρευνα δεν πλήττει μόνο τις επιχειρήσεις, αλλά υποθηκεύει την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε πρωτοποριακές θεραπείες.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι ευρωπαϊκές χώρες ανταγωνίζονται σκληρά για να προσελκύσουν ερευνητικά προγράμματα, η Ελλάδα κινδυνεύει να διολισθήσει στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης. Οι κλινικές μελέτες δεν είναι απλώς «επενδυτικά σχήματα»· είναι η μοναδική δίοδος για χιλιάδες ανθρώπους να λάβουν έγκαιρα φάρμακα τελευταίας γενιάς, τα οποία συχνά αποτελούν τη μόνη τους ελπίδα για επιβίωση ή βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται στην ανακοίνωση, η δυσκολία πρόσβασης στην καινοτομία δεν είναι ένα στατιστικό μέγεθος, αλλά ένα ζήτημα που «δεν πρέπει να αποβεί μοιραία για κανέναν ασθενή».

Η ανάγκη για μια γενναία αναθεώρηση του πλαισίου

Ο ΣΦΕΕ απευθύνει έκκληση στην κυβέρνηση να επανεξετάσει τις αποφάσεις της και να δείξει την απαιτούμενη πολιτική βούληση για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου. Η επένδυση στην Έρευνα και Ανάπτυξη πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια στρατηγική εθνική επιλογή και όχι ως ένα απλό λογιστικό εργαλείο για τον συμψηφισμό των υπέρμετρων επιστροφών (clawback).

Η κατακλείδα της ανακοίνωσης αποτυπώνει την αγωνία του κλάδου, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας: σε μια εποχή που η επιστήμη προοδεύει με γεωμετρική πρόοδο, η ελληνική Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι κανένας πολίτης δεν θα στερηθεί το δικαίωμα στη μελλοντική θεραπεία λόγω γραφειοκρατικών αγκυλώσεων ή έλλειψης κινήτρων. Η ελπίδα όλων είναι το νέο αυτό ΦΕΚ να μην αποτελέσει το οριστικό εμπόδιο που θα στερήσει από τη χώρα μας την καινοτομία που τόσο έχει ανάγκη.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), μέσω της εξειδικευμένης Πλατφόρμας για τα Σπάνια Νοσήματα, εκπέμπει ένα σαφές μήνυμα: η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική που θα διασφαλίζει την έγκαιρη διάγνωση, την ισότιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και την ολιστική υποστήριξη των πασχόντων.

Τι ορίζουμε ως σπάνια πάθηση;

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια πάθηση χαρακτηρίζεται ως «σπάνια» όταν προσβάλλει λιγότερα από 5 στα 10.000 άτομα. Παρά το όνομά τους, όμως, οι σπάνιες παθήσεις κάθε άλλο παρά σπάνιες είναι ως σύνολο: αν και κάθε νόσος ξεχωριστά επηρεάζει μικρό αριθμό ασθενών, η ύπαρξη χιλιάδων διαφορετικών τέτοιων νοσημάτων δημιουργεί ένα τεράστιο συλλογικό υγειονομικό μέγεθος. Στην πλειονότητά τους (περίπου το 80%) είναι γενετικής φύσης, ενώ το 50% αυτών εκδηλώνεται κατά την παιδική ηλικία. Λόγω της πολυπλοκότητάς τους, οι σπάνιες παθήσεις αποτελούν το «τελευταίο σύνορο» της ιατρικής έρευνας, απαιτώντας υψηλή εξειδίκευση, διεθνή συνεργασία και καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις που ξεπερνούν τα παραδοσιακά μοντέλα περίθαλψης.

Η σπάνια πραγματικότητα σε αριθμούς: Από το παγκόσμιο στο εθνικό επίπεδο

Πίσω από τον όρο «σπάνια πάθηση» κρύβονται άνθρωποι και οικογένειες που δίνουν καθημερινά έναν αγώνα που συχνά διαφεύγει της δημόσιας προσοχής. Η κλίμακα του ζητήματος, ωστόσο, κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι:

·         Σε παγκόσμιο επίπεδο: Περισσότερα από 300 εκατομμύρια άτομα ζουν με κάποιο σπάνιο νόσημα, ενώ έχουν καταγραφεί πάνω από 6.500 κλινικά αναγνωρισμένες παθήσεις.

·         Στην Ευρώπη: Οι σπάνιες παθήσεις επηρεάζουν το 6–8% του πληθυσμού.

·         Στην Ελλάδα: Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των ασθενών κυμαίνεται μεταξύ 350.000 και 600.000, μια πληθυσμιακή ομάδα που απαιτεί εξειδικευμένη φροντίδα και στοχευμένες πολιτικές.

Η «διαγνωστική οδύσσεια» και το θεραπευτικό κενό

Οι περισσότερες σπάνιες παθήσεις εμφανίζονται στα πρώτα στάδια της ζωής, προκαλώντας συχνά σοβαρές αναπηρίες και δυσανάλογο βάρος —ιατρικό, ψυχολογικό και οικονομικό— τόσο στους ασθενείς όσο και στους φροντιστές τους. Παρά την αλματώδη πρόοδο της βιοτεχνολογίας, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά:

1.      Καθυστερημένη διάγνωση: Ο μέσος χρόνος μέχρι ένας ασθενής να λάβει ακριβή διάγνωση αγγίζει τα 5 έτη, μια περίοδος αβεβαιότητας που συχνά επιδεινώνει την κατάσταση της υγείας του.

2.      Έλλειψη θεραπευτικών επιλογών: Λιγότερο από το 5% των καταγεγραμμένων σπάνιων παθήσεων διαθέτει σήμερα μια εγκεκριμένη θεραπεία.

Η αναγκαιότητα για ένα εθνικό σχέδιο δράσης

Οι σπάνιες παθήσεις δεν αποτελούν απλώς ένα ιατρικό αίνιγμα, αλλά μια σύνθετη κοινωνική πρόκληση. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί τη μετάβαση από αποσπασματικές ενέργειες σε μια συγκροτημένη Εθνική Πολιτική.

Η Πλατφόρμα του ΣΦΕΕ έχει ήδη προχωρήσει στην εκπόνηση κειμένου πολιτικής με τίτλο: «Η αναγκαιότητα μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής διαχείρισης και αντιμετώπισης των σπάνιων παθήσεων μέσω της δημιουργίας και εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Δράσης». Το κείμενο αυτό θέτει τους βασικούς άξονες για μια ολιστική προσέγγιση, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία εξαρτάται από τη στενή συνεργασία μεταξύ:

·         Της Πολιτείας και των ρυθμιστικών αρχών.

·         Των Συλλόγων Ασθενών που εκφράζουν τις πραγματικές ανάγκες της κοινότητας.

·         Της ιατρικής και ακαδημαϊκής κοινότητας.

·         Της φαρμακοβιομηχανίας, που αποτελεί τον κινητήρα της καινοτομίας.

Επένδυση στην καινοτομία και την ποιότητα ζωής

Η φαρμακοβιομηχανία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην αλλαγή του παραδείγματος για τις σπάνιες παθήσεις. Η εστίαση στρέφεται πλέον σε τεχνολογίες αιχμής που υπόσχονται να αλλάξουν τη φυσική πορεία των νοσημάτων.

Όπως επισημαίνει ο Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ, κ. Μιχάλης Χειμώνας:

«Επενδύουμε στην αιχμή της καινοτομίας, αναπτύσσοντας γονιδιακές, κυτταρικές και εξατομικευμένες θεραπείες, για να καλύψουμε ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες και να διασφαλίσουμε στους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις πρόσβαση σε καλύτερη ποιότητα ζωής».

Προς ένα βιώσιμο και δίκαιο Σύστημα Υγείας

Η υιοθέτηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών και η συνδιαμόρφωση πολιτικών που απαντούν στις ανεκπλήρωτες ανάγκες των ανθρώπων με σπάνιες παθήσεις δεν είναι μόνο ζήτημα υγείας, αλλά και κοινωνικής δικαιοσύνης. Η δημιουργία ενός βιώσιμου περιβάλλοντος φροντίδας θα ωφελήσει τελικά ολόκληρη την κοινωνία, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και την αποτελεσματικότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Έντονη αντίδραση των ασθενών στις προτάσεις του ΣΦΕΕ

Την έντονη αντίθεσή τους στις θέσεις του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) εκφράζουν οι Σύλλογοι Ασθενών, με αιχμή το πρόσφατο Position Paper για το πλάσμα.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ) χαρακτηρίζει το κείμενο “επικίνδυνο” για τη δημόσια ασφάλεια του αίματος και επισημαίνει ότι «υπονομεύει το εθνικό μοντέλο εθελοντικής αιμοδοσίας» που διασφαλίζει εδώ και δεκαετίες την επάρκεια των παραγώγων αίματος στη χώρα.

Επίσης, οι Σύλλογοι Ασθενών αντιδρούν έντονα και με αφορμή την εκφρασμένη πρόθεση του υπουργείου Υγείας να επιτρέψει ιδιωτικά κέντρα συλλογής πλάσματος, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε εμπορευματοποίηση του αίματος και θα απειλήσει την επάρκεια και ασφάλεια των παραγώγων του. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τις δηλώσεις του υπουργού Υγείας προς την Ένωση Φαρμακοβιομηχανιών Πρωτεϊνών Πλάσματος (PTTA) και με αφορμή πρόσφατο συνέδριο ασθενών, όπου τέθηκε ξανά στο προσκήνιο το ενδεχόμενο συλλογής πλάσματος με όρους εμπορικών συναλλαγών.

Οι προτάσεις του ΣΦΕΕ και οι φόβοι για εμπορευματοποίηση

Στο Position Paper, ο ΣΦΕΕ –μεταξύ άλλων– προτείνει:

·         Ενθάρρυνση των δωρεών πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης,

·         Σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την παραγωγή παραγώγων αίματος,

·         και κίνητρα για επενδύσεις στη δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος.

Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, ευρωπαϊκά εναρμονισμένου πλαισίου πολιτικής για το πλάσμα, που θα αυξήσει την αυτάρκεια και θα μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές φαρμάκων.

Ωστόσο, οι Σύλλογοι Ασθενών προειδοποιούν ότι τέτοιες ρυθμίσεις οδηγούν στην ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση του αίματος, υπονομεύοντας τον εθελοντικό χαρακτήρα των δωρεών και θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών.

«Αποκρύπτονται τα πραγματικά στοιχεία για τη συλλογή πλάσματος»

Η ΕΟΘΑ εκφράζει προβληματισμό για την αξιοπιστία των δεδομένων που παρουσιάζει το Position Paper, καθώς –όπως αναφέρει– «αποκρύπτονται τα πραγματικά στοιχεία για τη συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα».
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η χώρα μας συλλέγει πάνω από 120.000 λίτρα πλάσματος ετησίως από εθελοντές αιμοδότες, ενώ μόλις τον Οκτώβριο του 2025 το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) διέθεσε 65.000 λίτρα πλάσματος έναντι 3,5 εκατομμυρίων ευρώ.

«Δεν μπορεί να γίνεται λόγος για μηδενική συλλογή πλάσματος», σημειώνει η ΕΟΘΑ, «αλλά για την ανάγκη αξιοποίησης αυτών των ποσοτήτων για την παραγωγή φαρμάκων πλάσματος εντός του δημόσιου συστήματος».

Απειλή για το εθνικό μοντέλο εθελοντικής αιμοδοσίας

Η Ομοσπονδία προειδοποιεί ότι η δημιουργία ιδιωτικών Κέντρων Συλλογής Πλάσματος, που θα “ενθαρρύνουν” με οποιονδήποτε τρόπο τους δότες, απειλεί να μειώσει δραματικά τη συμμετοχή των εθελοντών αιμοδοτών.

Σε μια χώρα όπου το 65% του αίματος προέρχεται από εθελοντές και το υπόλοιπο 35% από συγγενείς ασθενών, η πιθανή εισαγωγή ανταποδοτικών κινήτρων ισοδυναμεί –όπως επισημαίνουν– με «το τέλος της εθελοντικής, μη αμειβόμενης και μη ανταποδοτικής αιμοδοσίας».

Η θέση των ασθενών: Στήριξη του ΕΚΕΑ και του δημόσιου συστήματος

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) διαθέτει την τεχνογνωσία και την υποδομή να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις ανάγκες αίματος και παραγώγων για όλους τους ασθενείς.
«Χάρη στον εκσυγχρονισμό του, το ΕΚΕΑ μπορεί να εξασφαλίσει την επάρκεια και την ασφάλεια των παραγώγων αίματος χωρίς την ανάγκη ιδιωτικών συμπράξεων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αίτημα για διαφάνεια και ουσιαστικό διάλογο

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι δεν νομιμοποιεί Position Papers ή αποφάσεις που προκύπτουν από μερική συμμετοχή συλλόγων ή μεμονωμένων ασθενών, χωρίς ουσιαστικό διάλογο και τη συνολική εκπροσώπηση όλων των φορέων.

Η ΕΟΘΑ και οι υπόλοιποι Σύλλογοι ζητούν από το υπουργείο Υγείας να διασφαλίσει τον δημόσιο, μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα της αιμοδοσίας, ενισχύοντας το ΕΚΕΑ και την εθελοντική συμμετοχή των πολιτών, χωρίς εμπορικές ή ανταποδοτικές παρεμβάσεις.

«Το αίμα δεν είναι εμπόρευμα!»

Το μήνυμα των ασθενών είναι ξεκάθαρο: Η υγεία και η ασφάλεια των πολιτών δεν μπορεί να εξαρτώνται από ιδιωτικές επενδύσεις ή εμπορικά συμφέροντα.
Η αιμοδοσία πρέπει να παραμείνει εθελοντική, ανιδιοτελής και δημόσια οργανωμένη, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση όλων στα παράγωγα αίματος και η αυτάρκεια της χώρας.

Αναλυτικά τις θέσεις της ΕΟΘΑ απέναντι στο Position Paper του ΣΦΕΕ

Αθήνα,10/11/2025

                                                                        Αρ. Πρωτ.: 110

Προς:

• Υπουργό Υγείας κ. Άδωνι Γεωργιάδη
• Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας κα Ειρήνη Αγαπηδάκη
• Υφυπουργό Υγείας, κ. Μάριο Θεμιστοκλέους
• Πρόεδρο Εθνικού Κέντρο Αιμοδοσίας κα. Ελένη Τσάγκαρη

Κοινοποίηση:

• Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος
• Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία
• Σύλλογοι – Μέλη Ε.Ο.ΘΑ
• Σύλλογο Ασθενών Αρμονία
• Πανελλήνιο Σύλλογο Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες «Γαληνός»

Θέσεις της Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας επί του PositionPaper του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος για τα φάρμακα από πλάσμα καιτης ανάγκης νέου πλαισίου συλλογής στην Ελλάδα

Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ) εκφράζει την απόλυτη αντίθεσή της στις θέσεις του ΣΦΕΕ σχετικά με την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα στη συλλογή και αξιοποίηση ανθρώπινου πλάσματος.

Οι «Προτάσεις πολιτικών υγείας για τη διασφάλιση της επάρκειας των παραγώγων αίματος και της προάσπισης της Δημόσιας Υγείας» του ΣΦΕΕ, αποτελούν προσπάθεια διείσδυσης σε ένα νέο επιχειρηματικό πεδίο στη χώρα μας,προβάλλοντας τις ανάγκες ασθενών που χρειάζονται φάρμακα από πλάσμα, χωρίς καμία εγγύηση ότι η ιδιωτική συλλογή θα διασφαλίσει την πρόσβασή τους σε θεραπείες στο μέλλον. Η συλλογή πλάσματος από τον ιδιωτικό τομέα, δεν συνεπάγεται επάρκεια φαρμάκων από πλάσμα, καθώς αυτά μπορούν να διοχετευθούν σε αγορές που συμφέρουνεμπορικά τη φαρμακοβιομηχανία, με αποτέλεσμα οι ανάγκες των ασθενών στην Ελλάδα να παραμένουν ακάλυπτες.

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι το αίμα και τα παράγωγά του αποτελούν δημόσιο αγαθό και η συλλογή και διάθεσή τους δεν μπορεί να υπόκειται σε ιδιωτικά  επιχειρηματικά συμφέροντα.Πρέπει να γίνεται από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) και τις υπηρεσίες του. Οποιαδήποτε εμπλοκή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος, θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών, υπονομεύει την εθελοντική μη αμειβόμενη αιμοδοσία και απειλεί την ισότητα πρόσβασης σε προϊόντα αίματος και πλάσματος.

Η ΕΟΘΑ επισημαίνει ότι το Position Paper του ΣΦΕΕ συνυπογράφεται μόνο από έναν σύλλογο ασθενών, έναν επιστήμονα και 4 φαρμακευτικές εταιρείες.Η χρησιμοποίηση μεμονωμένων συλλόγων ως «όχημα» για την προώθηση εμπορικών συμφερόντων,δεν αντικατοπτρίζει τη συλλογική γνώμη ή τις πραγματικές ανάγκες των χιλιάδων ασθενών που έχουν ανάγκη σε αίμα και παράγωγά του και ούτε μπορεί να νομιμοποιηθεί η αντιπροσωπευτικότητά τους στο διάλογο.

Τέλος, η εισαγωγή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος και η«ενθάρρυνση» για τους πλασμαδότες, απειλεί άμεσα την επάρκεια αίματος και αιμοπεταλίων, καθώς στρέφει τους αιμοδότες προς τη δωρεά πλάσματος για άλλους σκοπούς. Παράλληλα, τίθεται σε αμφισβήτηση τόσο η ασφάλεια του συλλεγόμενου πλάσματος όσο και η διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε φάρμακα που παράγονται από αυτό.

ΜΕΡΟΣ Α΄: ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΟΘΑ:

α) Εθελοντική και μη αμειβόμενη αιμοδοσία

Ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις ουσίες ανθρώπινης προέλευσης (SoHO)βασιζόμενος στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στη Σύμβαση του Οβιέδο, ορίζει στο άρθρο 52 ότι οι οντότητες SoHO πρέπει να διασφαλίζουν τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και της ακεραιότητας των δοτών SoHO, αναγνωρίζοντας την εθελοντική και μη αμειβόμενη δωρεά ως βασικό στοιχείο στο πλαίσιο αυτό.

Η πρόταση του ΣΦΕΕ, για “ενθάρρυνση” στους δότες πλάσματος μπορεί να οδηγήσει σε έμμεση αμοιβή, κάτι που αντίκειται στις αρχές της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας και στις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι η ηθική διάσταση της δωρεάς πρέπει να παραμείνει ακέραιη και να προστατεύεται θεσμικά.

β) Κεντρικός δημόσιος έλεγχος

Η πρόταση του ΣΦΕΕ για «σύμπραξη» με ιδιωτικούς φορείς ενέχει σοβαρούς κινδύνους διάσπασης της ιχνηλασιμότητας και απώλειας ελέγχου της ποιότητας.

Η ΕΟΘΑ ζητά τη διατήρηση ενός ενιαίου, δημόσιου συστήματος συλλογής και διαχείρισης αίματος και πλάσματος, υπό τον πλήρη έλεγχο του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).

γ) Επάρκεια και Αυτάρκεια αίματος και παραγώγων

Η ΕΟΘΑ υποστηρίζει την αναδιοργάνωση του Εθνικού Δημόσιου Συστήματος Αιμοδοσίας, ώστε μέσω συγκεντροποίησης λειτουργιών και διαδικασιών να επιτευχθεί η επάρκεια και η ασφάλεια σε αίμα και τα παράγωγά του στη χώρα μας.

Η επίσπευση της ολοκλήρωσης της Κεντρικής Διαχείρισης Αίματος που ξεκίνησε πιλοτικά τον Μάιο του 2024, θα συμβάλει όχι μόνο στην αυτάρκεια αίματος, αλλά και στη δημιουργία αποθεμάτων πλάσματος — δηλαδή στον διαχωρισμό του πλάσματος από το ολικό αίμα που προσφέρεται εθελοντικά, χωρίς αμοιβή— για κλασματοποίηση και παραγωγή φαρμάκων.

Μέχρι σήμερα, το πλάσμα που συλλέγονταν από τους αιμοδότες στη χώρα μας χρησιμοποιούνταν εν μέρει για μεταγγίσεις, ενώ το υπόλοιπο αποθηκεύονταν χωρίς επεξεργασία ή απορρίπτονταν. Στο παρελθόν, είχαν συναφθεί συμβάσεις για την αξιοποίησή του με τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό και την Ολλανδική Sanquin, για τη διοχέτευση και κλασματοποίηση ελληνικού πλάσματος, ενώ τώρα έγινε και η πρώτη σύμβαση αξιοποίησής του. 

Η ΕΟΘΑ καλεί τον Υπουργό Υγείαςνα βάλει οριστικό τέλος στα σχέδια εμπορευματοποίησης του αίματος και των παραγώγων του και να προσέλθει σε δημόσιο, θεσμικό και διαφανή διάλογο με τον καθ’ ύλην αρμόδιο επιστημονικό φορέα που είναι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), καθώς και μεπλήρη και ισότιμη εκπροσώπηση όλων των ασθενών.

Οι αποφάσεις που αφορούν τη συλλογή και αξιοποίηση αίματος και παραγώγων του, πρέπει να λαμβάνονται με αποκλειστικό γνώμονα την ασφάλεια, την ισότητα και τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών, και όχι τα κερδοσκοπικά συμφέροντα ιδιωτικών εταιρειών.

ΜΕΡΟΣ Β΄: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΟΘΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΦΕΕ

Κεντρικό μήνυμα

ΣΦΕΕ: Η Ελλάδα χρειάζεται ένα μοντέρνο, αποτελεσματικό και ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πλάσματος — ώστε οι περισσότεροι από 21.000 Έλληνες ασθενείς  με χρόνιες και σπάνιες παθήσεις να έχουν σταθερή, ασφαλή και ισότιμη πρόσβαση σε κρίσιμες θεραπείες.

ΕΟΘΑ: Η επίκληση του αριθμού «21.000 ασθενών» εγείρει ερωτήματα για τηβάση και την αξιοπιστία αυτής της εκτίμησης. Από πού προκύπτει, ποιοι ασθενείς περιλαμβάνονται, καιμε ποια μεθοδολογίαέγινε η αποτύπωση των αναγκών τους;

Η υιοθέτηση ενός τέτοιου επιχειρήματος, χωρίς επίσημα εθνικά δεδομένα, αποδυναμώνει την τεκμηρίωση της πρότασης.

Η Ελλάδα όντως χρειάζεται ένα σύγχρονο πλαίσιο, αλλά αυτό πρέπει να στηρίζεται με τη δημόσια, κεντρική και μη κερδοσκοπική συλλογή πλάσματοςαπό το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας και τα νοσοκομεία της χώρας, με στόχο τη διασφάλιση της αυτάρκειας, επάρκειας και ασφάλειας του αίματος και όλων των παραγώγων για όλους τους ασθενείς που έχουν ανάγκη.

Τι συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα

ΣΦΕΕ:

• Η χώρα εμφανίζει χαμηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση γ-σφαιρινών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Η συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα για παραγωγή φαρμάκων είναι μηδενική.
• Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για συστηματική συλλογή πλάσματος, δημόσια ή ιδιωτική.
• Αυτό οδηγεί σε εξάρτηση από εισαγωγές, με πιθανά προβλήματα διαθεσιμότητας και κόστους στο μέλλον.

ΕΟΘΑ:

Οι διαπιστώσεις αυτές δεν δικαιολογούν την ιδιωτικοποίηση της διαδικασίας.

Η απουσία ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου δεν πρέπει να αποτελέσει αφορμή για εμπορευματοποίηση του ανθρώπινου πλάσματος, αλλά κίνητρο για ενίσχυση της δημόσιας αιμοδοσίας και δημιουργία Εθνικής Στρατηγικής Πλάσματος, υπό τον συντονισμό τουΕθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).

Η εξάρτηση από εισαγωγές πράγματι ενέχει κινδύνους, όμως η λύση δεν βρίσκεται στην εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα, αλλά στη συστηματική επένδυση στο δημόσιο σύστημα αιμοδοσίας, στην εκπαίδευση εθελοντών αιμοδοτών και στη βελτίωση της υποδομής των υπηρεσιών αιμοδοσίας, ώστε να καταστεί η Ελλάδα αυτάρκης σε αίμα και των παραγώγων τουμε ασφάλεια, διαφάνεια και κοινωνική ευθύνη.

Ποια είναι η οπτική των εμπλεκόμενων φορέων, ιατρών και ασθενών για την περιορισμένη διαθεσιμότητα θεραπειών πλάσματος στην Ελλάδα

        ΣΦΕΕ:

1. Καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις στις ενδοφλέβιες θεραπείεςπου αφορούν οξεία περιστατικά, ενώ η κατάσταση στις υποδόριες θεραπείες, που αφορούν χρόνια περιστατικά, είναι σαφώς καλύτερη,
2. Επιπλέον, η ευρεία χρήση των παραγώγων αίματος στην αντιμετώπιση πλήθους νοσημάτων ειδικά στα δημόσια νοσοκομεία θεωρείται υψίστης σημασίας, σε αντίθεση με τα ιδιωτικά νοσοκομεία, όπου η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται και οι ασθενείς αποστέλλονται στα δημόσια νοσοκομεία.
3. Η έλλειψη ανοσοσφαιρίνηςπροκαλεί διαχρονικά έντονη ανησυχία στην ιατρική κοινότητα και στους ασθενείς, λόγω της σημαντικότητας της στη θεραπευτική αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών (έγινε αναφορά ως «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου»)

ΕΟΘΑ:

1. Η ΕΟΘΑ αναγνωρίζει ότι υπάρχουν κατά καιρούς ελλείψεις σε θεραπείες που οφείλονται σε παγκόσμιες διακυμάνσεις της παραγωγής και της εμπορικής διάθεσης των φαρμάκων από πλάσμα. Η λύση δεν βρίσκεται στην ιδιωτική συλλογή πλάσματος, αλλά στην ενίσχυση του ΕΚΕΑ και στη σύναψη διακρατικών συνεργασιών που θα εξασφαλίζουν σταθερή προμήθεια προϊόντων με διαφάνεια και έλεγχο.
2. Η παρατήρηση ότι τα δημόσια νοσοκομεία επωμίζονται το βάρος της διάθεσης των παραγώγων αίματος υπογραμμίζει τη σημασία της δημόσιας αιμοδοσίας ως βασικού πυλώνα ισότητας και πρόσβασης. Η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα δε θα λύσει το πρόβλημα, αλλά θαδημιουργήσει δύο ταχύτητες ασθενών. Σε όσους έχουν πρόσβαση μέσω ιδιωτικών καναλιών και όσους εξαρτώνται από το δημόσιο σύστημα. Αντίθετα, η ενίσχυση του δημόσιου συστήματος διασφαλίζει δίκαιη και καθολική πρόσβαση.
3. Η ανησυχία για την έλλειψη ανοσοσφαιρίνης είναι απολύτως κατανοητή, αλλά η παρουσίαση της ως «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου» συνιστά παραφιλολογία που καλλιεργεί φόβο χωρίς να προσφέρει λύση. Η πραγματική λύση είναι η δημιουργία ενός εθνικού προγράμματος συλλογής και επεξεργασίας πλάσματος υπό δημόσιο έλεγχο (ΕΚΕΑ), ώστε η Ελλάδα να παράγει σταδιακά το δικό της πλάσμα –μεασφάλεια, επάρκεια και διαφάνεια— και όχι η ανάθεση αυτής της κρίσιμης λειτουργίας σε εμπορικά συμφέροντα.

Κίνδυνος για ασθενείς

ΣΦΕΕ:

Η ανεπαρκής εγχώρια διαθέσιμη ποσότητα πλάσματος θέτει σε κίνδυνο:

• την αδιάλειπτη πρόσβαση ασθενών σε θεραπείες
• την εθνική επάρκεια
• τη σταθερότητα του συστήματος υγείας

Ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει ότι η ελλιπής επάρκεια πλάσματος είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και εθνικής ασφάλειας υγείας.

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η επάρκεια πλάσματος αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας και εθνικής ασφάλειας. Εντούτοις όμως, στο Position Paper του ΣΦΕΕ δεν διευκρινίζεται πώς καλύπτονταν οι ανάγκες των ασθενών που χρειάζονται φάρμακα από πλάσμα μέχρι σήμερα.

Η ανεπαρκής αξιοποίηση του συλλεγόμενου πλάσματος στη χώρα μας, οφείλεται στην υποχρηματοδότηση και την έλλειψη οργανωμένης εθνικής στρατηγικής,κι όχι στην απουσία ιδιωτικών κέντρων συλλογής. Η λύση βρίσκεται στη δημόσια, συντονισμένη και κεντρικά ελεγχόμενη ενίσχυση των υπηρεσιών αιμοδοσίας, με επενδύσεις σε τεχνολογικό εξοπλισμό, ανθρώπινο δυναμικό και ενημέρωση των πολιτών.

Η μετατροπή της δωρεάς πλάσματος σε εμπορική δραστηριότητα αλλοιώνει τον εθελοντικό χαρακτήρα της αιμοδοσίας, μειώνει τη διαθεσιμότητα αίματος και αιμοπεταλίωνκαιενισχύει τον κίνδυνο εξαγωγής του πλάσματος και των παραγόμενων προϊόντων προς αγορές που προσφέρουν υψηλότερο κέρδος, αντί να διασφαλίζεται η κάλυψη των αναγκών των Ελλήνων ασθενών.

Αυτό επιβεβαιώνεται και από τη  συνέντευξη του ΤσεχοσλοβάκουΥφυπουργού Υγείας JakubDvořáček, στο πρόσφατο συνέδριο της PPTA, ο οποίος αναγνώρισε την ανεπαρκή κάλυψη των ασθενών της χώρας του με προϊόντα πλάσματος παρά το γεγονός «του επιτυχημένου μοντέλου της Ιδιωτικής Συλλογής πλάσματος» μοντέλο το οποίο και ο ΣΦΕΕ παρουσιάζει στις θέσεις του (πίνακας Α).

Τι προτείνεται

ΣΦΕΕ:

Το PositionPaper του ΣΦΕΕ εισηγείται ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο που θα περιλαμβάνει:

Α.Αναθεώρηση των εφαρμοζόμενων Πολιτικών Αποζημίωσης των Παραγώγων Αίματος

α) Εφαρμογή εξορθολογισμένων πολιτικών σχετικά με τα Παράγωγα Αίματος για τις περιπτώσεις όπου υπάρχει καταγεγραμμένη αδυναμία προμήθειας της χώρας με επαρκείς ποσότητες

β) Δημιουργία με νομοθετική διάταξη παγίου ξεχωριστού πρόσθετου προϋπολογισμού (Ηπαρίνες, 2020) για κατηγορίες Παραγώγων Αίματος όπως για παράδειγμα: γ-σφαιρίνη και Αλβουμίνη.

ΕΟΘΑ:

• Αν δεν υπάρχει σαφές κρατικό πλαίσιο εποπτείας, η πρόταση μπορεί να λειτουργήσει ως “παράθυρο” για υπερκοστολόγηση ή ανεξέλεγκτες δαπάνες.
• Δημιουργεί περιθώριο σε φαρμακευτικές εταιρείες να πιέσουν για ξεχωριστές, πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος.
• Ενισχύει τη λογική ότι τα Παράγωγα Αίματος είναι “εμπορεύσιμα φάρμακα” και όχι δημόσιο αγαθό, υπονομεύοντας την έννοια της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας.

ΣΦΕΕ:

Β.Αξιολόγηση πραγματικών αναγκών ασθενών στην Ελλάδα και ποσοτικοποίηση της υπάρχουσας απόκλισης μεταξύ ζήτησης και υφιστάμενης προσφοράς γ-σφαιρινών και άλλων Παραγώγων Αίματος.

α) Αξιοποίηση και χρήση των διαθέσιμων RWD μέσω διενέργειας κατάλληλα σχεδιασμένων Εθνικών Μελετών

β) Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών που λαμβάνουν γ-σφαιρίνες και απλοποίηση της γραφειοκρατίας στην προμήθειά τους.

γ) Δημιουργία μητρώων ασθενών και για άλλα νοσήματα όπου οι ασθενείς λαμβάνουν Παράγωγα Αίματος (όπου απαιτείται)

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η ακριβής καταγραφή των αναγκών των ασθενών και η ποσοτικοποίηση των αποκλίσεων μεταξύ ζήτησης και προσφοράς παραγώγων αίματος είναι απαραίτητη για τη σωστή εθνική πολιτική. Ωστόσο, η εφαρμογή των προτάσεων του ΣΦΕΕ εγείρει σοβαρά ζητήματα:

α) Χρήση RWD και Εθνικών Μελετών:

Η αξιοποίηση των διαθέσιμων πραγματικών δεδομένων (RWD) πρέπει να γίνεται υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο, ώστε να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητα και η αξιοπιστία των στοιχείων. Η εμπλοκή ιδιωτικών φορέων στην ανάλυση ή συλλογή δεδομένων δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων και ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς αντί για την εξυπηρέτηση των αναγκών των ασθενών.

β) Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών για γ-σφαιρίνες:

Η δημιουργία μητρώων είναι χρήσιμη για την απλοποίηση της πρόσβασης και τη μείωση της γραφειοκρατίας, αλλάη διαχείριση τους πρέπει να παραμένει δημόσια, υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Υγείας και του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, ώστε να αποτραπεί η εμπορευματοποίηση των δεδομένων.

γ) Δημιουργία μητρώων για άλλα νοσήματα:

Η επέκταση μητρώων σε άλλα νοσήματα είναι αναγκαία. Ωστόσο, όλα τα μητρώα ασθενών πρέπει να υπηρετούν αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον και να υποστηρίζουν τη σταθερή, ασφαλή πρόσβαση σε παράγωγα αίματος για όλους τους ασθενείς.

ΣΦΕΕ:

Γ.Καθιέρωση διαδικασίας για την έγκαιρη, προληπτική αξιολόγηση της επάρκειας των Παραγώγων Αίματος που δύναται να προμηθευτεί η χώρα μας για το(α) επόμενο(α) έτος(η)

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η προληπτική αξιολόγηση της επάρκειας παραγώγων αίματος είναι σημαντική για τη διασφάλιση της σταθερής πρόσβασης σε θεραπείες.Όμως, η  εφαρμογή αυτής της διαδικασίας σε συνδυασμό με την ιδιωτική συλλογή πλάσματος και παραγωγή προϊόντων δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους:

• Η εκτίμηση της επάρκειας δεν μπορεί να εξασφαλιστεί αν η συλλογή πλάσματος γίνεται από ιδιωτικά κέντρα με εμπορικά κίνητρα, καθώς το πλάσμα μπορεί να διοχετεύεται σε πιο συμφέρουσες αγορές, αφήνοντας κενά για τους ασθενείς στην Ελλάδα.
• Η πρόταση υποβαθμίζει τη σημασία τηςδημόσιας κεντρικής διαχείρισηςκαι της εμπειρίας του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, που είναι οι μόνοι φορείς με την τεχνογνωσία και την υποδομή να προγραμματίζουν ασφαλή και επαρκή συλλογή.

ΣΦΕΕ:

Δ. Θέσπιση σύγχρονων πολιτικών που θα:

α) ενθαρρύνουν τις δωρεές πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης

β) επιτρέπουν την σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την παραγωγή Παραγώγων Αίματος
γ) προσελκύουν επενδύσειςσχετιζόμενες με την δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος

ΕΟΘΑ:

Δ. Σύγχρονες πολιτικές για πλάσμα

Η ΕΟΘΑ τονίζει ότι οποιαδήποτε πολιτική που σχετίζεται με τη συλλογή πλάσματος πρέπει να προστατεύει την επάρκεια αίματος και αιμοπεταλίων και να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες.

α) Ενθάρρυνση δωρεών μέσω πλασμαφαίρεσης:

Η εισαγωγή κινήτρων ή αμοιβών για τους δότες πλάσματος απειλεί τα αποθέματα αίματος και αιμοπεταλίων, καθώς οι αιμοδότες ενδέχεται να στραφούν σε πλασματοδότες για οικονομικό όφελος, υπονομεύοντας τη δημόσια, εθελοντική αιμοδοσία. Υπάρχουν σήμερα παραδείγματα “αιμοδοτικού τουρισμού” προς χώρες που προσφέρουν οικονομικά κίνητρα σε δότες πλάσματος,μειώνοντας σημαντικά την τοπική προσφορά αίματος (Ουγγαρία, Σλοβενία κ.α) που αναγκάστηκαν να εισάγουν νομοθετικά μέτρα υποχρεωτικής προσφοράς ολικού αίματος προκειμένου κάποιος να μπορεί να γίνει δότης πλάσματος.

Εξάλλου η συλλογή πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης αποτελεί μία διαδικασία (παρόμοια με αυτή της αιμοπεταλιαφαίρεσης), η οποία μπορεί να υποστηριχθεί άμεσα από τις υπηρεσίες αιμοδοσίας της χώρας που διαθέτουν την τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό, και να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το ήδη παραγόμενο πλάσμα από τις αιμοληψίες ολικού αίματος. Κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει, αφού η χώρα μας δεν διέθετε πρόγραμμα για την αξιοποίηση του πλάσματος

.

β) Σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα:

Η συμμετοχή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος δεν εγγυάται την επάρκεια φαρμάκων για τους ασθενείς, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης και εξαγωγής πλάσματος προς πιο κερδοφόρες αγορές.

γ) Προσέλκυση επενδύσεων για Κέντρα Συλλογής:

Η δημιουργία ιδιωτικών υποδομών μπορεί να ενισχύσει την κερδοσκοπία στον χώρο της υγείας και να απειλήσει τη διαθεσιμότητα κρίσιμων πόρων για εθνική χρήση.

ΣΦΕΕ.

Ε.Eνίσχυση συνεργασίας και εγκαθίδρυση μηχανισμού διαλόγου με διεθνείς Οργανισμούς (πχ PPTA), του ΣΦΕΕ αλλά και με Φαρμακευτικές Εταιρείες που έχουν εμπειρία στην παραγωγή και διανομή Παράγωγων Αίματος.

ΕΟΘΑ: Η διεθνής συνεργασία είναι ευπρόσδεκτη μόνο σε θεσμικό επίπεδο μεταξύ κρατών και δημόσιων οργανισμών. Συνεργασία με οργανισμούς που εκπροσωπούν βιομηχανίες πλάσματος αποτελεί σύγκρουση συμφερόντων και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για εθνική πολιτική υγείας.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

ΣΦΕΕ:

Η υιοθέτηση τέτοιου πλαισίου θα μπορούσε να:

• ενισχύσει την αυτονομία και ασφάλεια του συστήματος υγείας
• προστατεύσει τους ασθενείς από ελλείψεις και καθυστερήσεις
• υποστηρίξει επενδύσεις και υποδομές για συλλογή πλάσματος 
• ευθυγραμμίσει τη χώρα με ευρωπαϊκές πρακτικές

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ θεωρεί ότι η υιοθέτηση των προτάσεων του ΣΦΕΕ δεν εγγυάται τα αναφερόμενα οφέλη. Αντίθετα:

• Η εμπλοκή ιδιωτικών φορέων δεν ενισχύει την αυτονομία ή την ασφάλεια του συστήματος υγείας, καθώς το πλάσμα μπορεί να διοχετευθεί σε αγορές που εξυπηρετούν εμπορικά συμφέροντα και όχι τις ανάγκες των ασθενών στην Ελλάδα.
• Οι ασθενείς δεν προστατεύονται από ελλείψεις ή καθυστερήσεις, διότι η ιδιωτική συλλογή και η εμπορευματοποίηση δημιουργούν αβεβαιότητα στην επάρκεια παραγώγων αίματος.
• Οι επενδύσεις και οι υποδομές που θα προσελκύσουν ιδιωτικοί φορείς δεν διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβασηκαι μπορεί να στρέψουν τους αιμοδότες προς την αμοιβόμενηπλασμαφαίρεση, μειώνοντας τα αποθέματα αίματος και αιμοπεταλίων.
• Η «ευθυγράμμιση με ευρωπαϊκές πρακτικές» δεν αποτελεί επιχείρημα από μόνη της, εάν η εφαρμογή τους υπονομεύει την εθελοντική, δημόσια και ασφαλή συλλογή πλάσματος που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

Η ΕΟΘΑ επιμένει ότι η δημόσια, εθελοντική και κεντρικά οργανωμένη συλλογή πλάσματοςμέσω του Εθνικού κέντρου Αιμοδοσίας,παραμένει η μόνη στρατηγική που εξασφαλίζει επάρκεια, ασφάλεια και ισότιμη πρόσβαση για όλους τους ασθενείς.

Με εκτίμηση,

για το Διοικητικό Συμβούλιο της

Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας

         Η Πρόεδρος                                          Ο  Γεν. Γραμματέας

  Μαρία  Αγγελοπούλου                            Βασίλειος  Δήμος

Το πλάσμα, η πρώτη ύλη ζωής για χιλιάδες ασθενείς

Το πλάσμα του αίματος αποτελεί την ανεκτίμητη πρώτη ύλη για την παραγωγή εξειδικευμένων φαρμάκων που σώζουν ζωές. Οι θεραπείες που προέρχονται από ανθρώπινο πλάσμα είναι απαραίτητες για ασθενείς με σπάνια, χρόνια και απειλητικά για τη ζωή νοσήματα — όπως οι ανοσολογικές διαταραχές, η αιμορροφιλία και οι νευρολογικές παθήσεις.

Η ζήτηση αυτών των θεραπειών αυξάνεται διαρκώς παγκοσμίως. Ωστόσο, η παραγωγή τους εξαρτάται αποκλειστικά από τη συλλογή ανθρώπινου πλάσματος, καθώς δεν υπάρχει ακόμη δυνατότητα τεχνητής σύνθεσής του σε εργαστηριακές συνθήκες.

«Χρειάζεται ένα νέο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πλάσματος»

Ο ΣΦΕΕ τονίζει ότι η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως ένα μοντέρνο και αποτελεσματικό πλαίσιο συλλογής πλάσματος, πλήρως εναρμονισμένο με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι πάνω από 21.000 Έλληνες ασθενείς που πάσχουν από χρόνιες και σπάνιες παθήσεις θα έχουν σταθερή, ασφαλή και ισότιμη πρόσβαση στις απαραίτητες θεραπείες.

Η σημερινή εικόνα στην Ελλάδα

Η κατάσταση στη χώρα, όπως επισημαίνει ο ΣΦΕΕ, είναι ανησυχητική:

• Η κατά κεφαλήν κατανάλωση γ-σφαιρινών είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Η συλλογή πλάσματος για παραγωγή φαρμάκων είναι μηδενική.
• Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο που να ρυθμίζει συστηματικά τη συλλογή πλάσματος — είτε από δημόσιους είτε από ιδιωτικούς φορείς.
• Η χώρα εξαρτάται από εισαγωγές, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για τη διαθεσιμότητα και το κόστος στο μέλλον.

Σύμφωνα με το νέο Position Paper του ΣΦΕΕ (Οκτώβριος 2025), η Ελλάδα παραμένει χωρίς εγχώρια παραγωγή παραγώγων πλάσματος, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο η προσφορά υστερεί κατά 38% σε σχέση με τη ζήτηση. Αυτό σημαίνει ότι, εάν δεν αναληφθούν πρωτοβουλίες, οι ελλείψεις θα ενταθούν τα επόμενα χρόνια, θέτοντας σε κίνδυνο τη θεραπεία ασθενών με σοβαρές παθήσεις.

Το διεθνές πλαίσιο και η θέση της Ευρώπης

Η European Blood Alliance προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγει μόλις το 12% της παγκόσμιας συλλογής πλάσματος, με το μεγαλύτερο μερίδιο (περίπου 70%) να προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτή η εξάρτηση δημιουργεί ευαλωτότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα και εντείνει την ανάγκη κάθε χώρας να εξασφαλίσει εθνική επάρκεια.

Η Ελλάδα, όπως επισημαίνει ο ΣΦΕΕ, οφείλει να ακολουθήσει τον δρόμο των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ήδη θεσπίσει μηχανισμούς για την οργανωμένη και ασφαλή συλλογή πλάσματος.

Τι λένε γιατροί και ασθενείς

Η έλλειψη θεραπειών πλάσματος έχει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή κλινική πράξη και στη ζωή των ασθενών:

• Καταγράφονται ελλείψεις σε ενδοφλέβιες θεραπείες για οξέα περιστατικά, ενώ η εικόνα είναι κάπως καλύτερη στις υποδόριες θεραπείες που χορηγούνται μακροχρόνια.
• Στα δημόσια νοσοκομεία η χρήση παραγώγων αίματος είναι εκτεταμένη και κρίσιμη για τη θεραπεία πλήθους νοσημάτων. Αντίθετα, στα ιδιωτικά νοσοκομεία η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται, και πολλοί ασθενείς παραπέμπονται στον δημόσιο τομέα.
• Η έλλειψη ανοσοσφαιρίνης προκαλεί έντονη ανησυχία στην ιατρική κοινότητα, καθώς αποτελεί αναντικατάστατο θεραπευτικό μέσο. Γιατροί την αποκαλούν χαρακτηριστικά «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου», αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Κίνδυνος για τη δημόσια υγεία

Η ανεπαρκής συλλογή και διαθεσιμότητα πλάσματος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά θέμα δημόσιας και εθνικής ασφάλειας υγείας.

Η έλλειψη επαρκών ποσοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε:

• διακοπή πρόσβασης ασθενών σε ζωτικές θεραπείες,
• διατάραξη της εθνικής επάρκειας φαρμάκων,
• αστάθεια στο σύστημα υγείας συνολικά.

Ο ΣΦΕΕ καλεί την Πολιτεία να αντιμετωπίσει το θέμα ως ζήτημα προτεραιότητας, τονίζοντας ότι κάθε καθυστέρηση επιτείνει τον κίνδυνο.

Το πλαίσιο δράσης που προτείνει ο ΣΦΕΕ

Στο Position Paper του, ο ΣΦΕΕ προτείνει ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πολιτικής για το πλάσμα, με πέντε άξονες παρέμβασης:

Α. Αναθεώρηση πολιτικών αποζημίωσης

• Εφαρμογή εξορθολογισμένων πολιτικών για τα Παράγωγα Αίματος, ειδικά όπου υπάρχει αδυναμία επαρκούς προμήθειας.
• Δημιουργία ξεχωριστού, σταθερού προϋπολογισμού για κρίσιμες κατηγορίες, όπως γ-σφαιρίνη και αλβουμίνη, κατά το πρότυπο του μηχανισμού των ηπαρινών (2020).

Β. Καταγραφή πραγματικών αναγκών

• Αξιοποίηση δεδομένων πραγματικής ζωής (RWD) μέσω εθνικών μελετών για την ποσοτικοποίηση της απόκλισης μεταξύ ζήτησης και προσφοράς.
• Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών που λαμβάνουν γ-σφαιρίνες και απλοποίηση της σχετικής γραφειοκρατίας.
• Δημιουργία νέων μητρώων και για άλλα νοσήματα όπου χορηγούνται παράγωγα αίματος.

Γ. Προληπτικός έλεγχος επάρκειας

Θεσμοθέτηση διαδικασίας για έγκαιρη αξιολόγηση της επάρκειας παραγώγων αίματος για το επόμενο ή τα επόμενα έτη, με στόχο την πρόληψη ελλείψεων.

Δ. Νέες πολιτικές συλλογής πλάσματος

• Ενθάρρυνση δωρεών πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης.
• Σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην παραγωγή παραγώγων αίματος.
• Κίνητρα για επενδύσεις στη δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος.

Ε. Διεθνής συνεργασία και τεχνογνωσία

Ενίσχυση του διαλόγου με διεθνείς οργανισμούς όπως η PPTA, καθώς και με φαρμακευτικές εταιρείες που διαθέτουν εμπειρία στην παραγωγή και διάθεση παραγώγων αίματος.

Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται άμεση δράση

Η υιοθέτηση ενός τέτοιου πλαισίου θα είχε πολλαπλά οφέλη:

• Αυτονομία και ασφάλεια για το εθνικό σύστημα υγείας.
• Αδιάλειπτη πρόσβαση των ασθενών στις απαραίτητες θεραπείες.
• Προσέλκυση επενδύσεων και ανάπτυξη υποδομών συλλογής πλάσματος.
• Εναρμόνιση της χώρας με τις ευρωπαϊκές πρακτικές.

Ενιαίο μήνυμα από φορείς και ειδικούς

Το Position Paper του ΣΦΕΕ συνυπογράφεται από:

• τον Σύνδεσμο Φίλων Ασθενών με Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες & Παιδιατρικής Ανοσολογίας «Αρμονία»,
• καθώς και τον Καθηγητή Νευρολογίας ΕΚΠΑ, Διευθυντή της Β’ Νευρολογικής Κλινικής του ΠΓΝ «Αττικόν», Γεώργιο Τσιβγούλη.

Η κοινή αυτή τοποθέτηση υπογραμμίζει τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς και το σύστημα υγείας και θέτει επιτακτικά την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης από την Πολιτεία.

Εν κατακλείδι, το πλάσμα δεν είναι απλώς μια πρώτη ύλη, αλλά ένας πολύτιμος πόρος ζωής. Η Ελλάδα καλείται σήμερα να εξασφαλίσει την επάρκειά του, να στηρίξει τους ασθενείς της και να θωρακίσει τη δημόσια υγεία της για το μέλλον.

Μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2024

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, ο Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) είναι η πλέον αξιόπιστη μελέτη αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων πανευρωπαϊκά. Διεξάγεται 20 χρόνια (από το 2004) και καλύπτει 36 χώρες.

Η μελέτη κατέδειξε πως λιγότερη φαρμακευτική καινοτομία φτάνει στους Έλληνες ασθενείς, καθώς μόλις 75 στα 173 νέα φάρμακα που πήραν έγκριση από τον ΕΜΑ, ήρθαν στην Ελλάδα το διάστημα 2020 – 2023, έναντι 79 στα 167 το διάστημα 2019 – 2022. Από τα 173 νέα φάρμακα, μόνο το 25% είναι πλήρως προσβάσιμα από τους Έλληνες ασθενείς, το 18% είναι διαθέσιμα με περιορισμούς, μέσω ΣΗΠ και ΙΦΕΤ, το 2% είναι διαθέσιμα μόνο ιδιωτικά, ενώ το 55% δεν είναι καθόλου διαθέσιμα.

Αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτών των 75 φαρμάκων, αυτός ανέρχεται σε 654 ημέρες κατά μέσο όρο, από την ευρωπαϊκή έγκριση τους μέχρι να αποζημιωθούν στην χώρα μας. Ο χρόνος αυτός υπολείπεται κατά 2,5 μήνες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες) και έχει χειροτερέψει κατά 67 ημέρες, δηλαδή πάνω από δυο μήνες, έναντι της προηγούμενης περιόδου (2019-2022) που ήταν 587 ημέρες.

Το ποσοστό διαθεσιμότητας των ογκολογικών προϊόντων έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων, καθώς μειώθηκε σε 59% από 71% το 2023, ενώ παράλληλα αυξήθηκε ο χρόνος που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτή, σε 657 ημέρες από 568 το 2023.

Ομοίως, για τα ορφανά φάρμακα, το ποσοστό διαθεσιμότητας μειώθηκε σε 36% από 41% το 2023 και ο χρόνος που απαιτείται για τη διαθεσιμότητα αυτή αυξήθηκε σε 704 ημέρες από 530 ημέρες το 2023. Ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας για τα ορφανά προϊόντα έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων: 174 ημέρες πιο αργός σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

Οι κύριες αιτίες μη διαθεσιμότητας και καθυστέρησης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες («Root Causes of Unavailability and Delay») για τη χώρα μας αφορούν πρωταρχικά στο ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών, αλλά και στον κανόνα 5/11, δηλαδή στον κανόνα που προαπαιτεί για την υποβολή αποζημίωσης στη χώρα μας το εκάστοτε φάρμακο να αποζημιώνεται σε 5 από 11 συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες.

Διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο ΣΦΕΕ ανέθεσε στην IQVIA την εκπόνηση μελέτης για τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα στο διάστημα 2021 – 2024, η οποία είχε τα εξής κύρια ευρήματα:

Από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που πήραν έγκριση ΕΜΑ το διάστημα 2021-2024, μόνο 36 φάρμακα (20%) ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά στις 31/03/2025 (εύρημα παρόμοιο με πέρσι), δηλαδή μόνο το 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας είναι σήμερα διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς.

«Το δεινό επιχειρηματικό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές, έχει σαν συνέπεια τα μισά (49%) από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα, να μην καταστούν κατά πάσα πιθανότητα διαθέσιμα για τους Έλληνες ασθενείς στο άμεσο μέλλον, αναφέρει ο ΣΦΕΕ.

«Οι ανωτέρω μελέτες καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η ανισότητα στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες. Πολιτεία και φαρμακοβιομηχανία μαζί, πρέπει να οικοδομήσουμε κοινές λύσεις, ξεκινώντας από το σημαντικό έλλειμμα στην δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου στην χώρα, σε συνδυασμό με την βελτίωση της απόδοση της επένδυσης μέσω ελέγχων και χρήσης ψηφιακών εργαλείων», προσθέτει ο ΣΦΕΕ.

Ο Σύνδεσμος ζητάει να υλοποιήσει η Πολιτεία τις δεσμεύσεις της, όπως «ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ουσιαστικός εξορθολογισμός των υποχρεωτικών επιστροφών, στρατηγική αξιολόγηση και αποζημίωση των νέων φαρμάκων και φυσικά διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στο σύστημα να λειτουργήσει δίκαια και αποτελεσματικά».

«Η υποχρηματοδότηση της δαπάνης του φαρμάκου –αποτέλεσμα της πολυετούς οικονομικής κρίσης και των μνημονίων– και οι καθυστερήσεις σε έναρξη και αποδοτικότητα σημαντικών διαρθρωτικών μέτρων, (όπως η εφαρμογή κλειδωμένων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, ο ψηφιακός φάκελος ασθενούς, τα μητρώα ασθενών, η αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων, καθώς και η υιοθέτηση νέων μοντέλων αξιολόγησης και αποζημίωσης των νέων θεραπειών), οδήγησαν σε υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές από τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις και δημιούργησαν εμπόδια για την είσοδο νέων φαρμάκων στη χώρα μας.

Ως αποτέλεσμα για το χρονικό διάστημα 2020 – 2023, μόνο 1 στα 5 νέα καινοτόμα φάρμακα που θα μπορούσαν να έχουν έρθει στην Ελλάδα, κυκλοφόρησαν τελικά στη χώρα μας (σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες της IQVIA).

Παγκόσμιο φαινόμενο, στην Ελλάδα, η κρατική χρηματοδότηση είναι μικρότερη από το clawback!

Οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις έχουν φτάσει πια σε οριακό σημείο: από το 2022 και μετά το πρόβλημα έχει ενταθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να παρατηρούμε το μοναδικό φαινόμενο στα παγκόσμια χρονικά, όπου η κρατική χρηματοδότηση είναι μικρότερη από τις υποχρεωτικές επιστροφές της φαρμακοβιομηχανίας. Πρακτικά, η φαρμακευτική περίθαλψη των Ελλήνων χρηματοδοτείται, κατά κύριο λόγο, από αυτούς που διαθέτουν τα φάρμακα στην αγορά.

Βρισκόμαστε στον μήνα Μάρτιο του 2025 και μόλις πρόσφατα λάβαμε σημειώματα για τα ποσά του clawback 2023, τα οποία μάλιστα έχουν σοβαρά λάθη, ενώ ακόμα δεν έχουμε λάβει κανένα σημείωμα για το 2024. Η έλλειψη διαφάνειας και σταθερότητας και η συνεχώς ανοδική πορεία των υποχρεωτικών επιστροφών και ειδικά για τα φάρμακα νοσοκομειακής χρήσης μας προκαλεί έντονο προβληματισμό και ανησυχία, για κάποιες εταιρείες έχει τεθεί θέμα συνολικής βιωσιμότητας.

Η καινοτομία τιμωρείται με υπερφορολόγηση που φρενάρει την ανάπτυξη

Η καινοτομία τιμωρείται σε ένα κλάδο που προσφέρει τόσα πολλά στο σύστημα υγείας, στην οικονομία, στην έρευνα, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, με μια υπερβολική υπερφορολόγηση που φρενάρει την ανάπτυξη.

Ο φαρμακευτικός κλάδος έχει επιδείξει αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα και ανθεκτικότητα τα τελευταία χρόνια, συμβάλλοντας σημαντικά στην Εθνική Οικονομία, με 120.000 θέσεις εργασίας και επίδραση στο 3,2% του ΑΕΠ.

Οι άμεσα αναγκαίες μεταρρυθμίσεις

Για να αξιοποιηθεί πλήρως αυτή η δυναμική, απαιτούνται στρατηγικές που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της φαρμακοβιομηχανίας. Η χώρα μας χρειάζεται άμεσες μεταρρυθμίσεις και συγκεκριμένα:

1.       Σταδιακό επαναπροσδιορισμό της δημόσιας χρηματοδότησης στο φάρμακο και ταυτόχρονα βελτίωση της απόδοσης των πόρων μέσω ψηφιακών εργαλείων και ελέγχων.

2.       Όριο (cap) στις υποχρεωτικές επιστροφές (clawback) και αντιμετώπιση του προβλήματος των υπέρογκων επιστροφών με συνυπευθυνότητα μεταξύ Πολιτείας και φαρμακοβιομηχανίας.

3.       Ενίσχυση του αποτυπώματος της φαρμακοβιομηχανίας στην Εθνική οικονομία, με περισσότερα κίνητρα για επενδύσεις σε παραγωγή, αλλά και έρευνα και ανάπτυξη, και με περισσότερες συνεργασίες μεταξύ Ελληνικών και Διεθνών επιχειρήσεων, αλλά και Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων.

Απαραίτητη η βελτίωση της αποδοτικότητας των διατιθέμενων πόρων

«Η συνεργασία που έχουμε με την Κυβέρνηση πρέπει να μετουσιωθεί σε πιο απτά αποτελέσματα αλλά και να ενισχυθεί περαιτέρω. Ήδη, ο υπουργός Υγείας έχει λάβει υπόψη του αρκετά ζητήματα που έχουμε θέσει και υλοποιεί μια δέσμη μέτρων, των οποίων αναμένουμε να δούμε τα αποτελέσματα. Παρότι η παρούσα Κυβέρνηση έχει ενισχύσει τη χρηματοδότηση στο φάρμακο περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στο παρελθόν, δεν καλύπτει ούτε κατά το ήμισυ το τεράστιο χρηματοδοτικό κενό του παρελθόντος. Αυτός παραμένει και ο βασικός λόγος που δεν έρχονται αρκετά νέα φάρμακα στη χώρα μας. Ταυτόχρονα, όμως, η Κυβέρνηση αυτή δεν έχει εργασθεί αρκετά για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των διατιθέμενων πόρων (μέτρα ελέγχου, αξιολόγηση δεδομένων, συνέπειες για τους παραβάτες κ.α.) και εδώ πρέπει να επιταχυνθούν οι εξελίξεις.

Η υλοποίηση βιώσιμων λύσεων που θα εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας, των ασθενών και της οικονομίας παραμένει επιτακτική και η Πολιτεία οφείλει να θέσει την Υγεία και το φάρμακο σε προτεραιότητα, περισσότερο με πράξεις και λιγότερο με λόγια. Και ας μην ξεχνάμε ότι καλύτερη Υγεία σημαίνει καλύτερη Οικονομία», καταλήγει το ψήφισμα του ΣΦΕΕ.

Σε συνέχεια της έκδοσης της Υπουργικής Απόφασης για τις τροποποιήσεις στις «Διατάξεις τιμολόγησης φαρμάκων», που αφορούν στην αναπροσαρμογή του Κόστους Ημερήσιας Θεραπείας (ΚΗΘ) πάνω από το οποίο γίνεται ανατιμολόγηση, ο ΣΦΕΕ σημειώνει τα κάτωθι:

Η μείωση στη συμμετοχή των ασθενών δεν θα γίνει πράξη

«Η αιφνιδιαστική αύξηση κατά 65% του ορίου τιμής που ένα φάρμακο εξαιρείται από την ετήσια ανακοστολόγηση, πρακτικά σημαίνει πως, ενώ μέχρι τώρα δεν μειωνόταν η τιμή στα φάρμακα με λιανική τιμή έως €6 για μηνιαία θεραπεία, πλέον αυτό θα ισχύει για λιανική τιμή έως €10. Η εξέλιξη αυτή θα δημιουργήσει στο άμεσο μέλλον αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης, αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών που καλούνται να καταβάλλουν οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις, ενώ η μείωση στη συμμετοχή των ασθενών για όλα τα φάρμακα εκείνα με λιανική τιμή από €6 έως €10 για μηνιαία θεραπεία δεν θα γίνει πράξη.

Για μια ακόμα φορά, ακυρώνεται η προσπάθεια μείωσης των υποχρεωτικών επιστροφών και μεταφέρονται υποχρεώσεις από κάποιες ομάδες κατηγοριών φαρμάκων σε άλλες. Πρόκειται για μία ακόμη στρέβλωση στην αγορά του φαρμάκου, οι επιπτώσεις της οποίας δεν έχουν αποτιμηθεί από την Πολιτεία.

Τέτοιες πρακτικές επιδεινώνουν το ήδη ασφυκτικό περιβάλλον υποχρηματοδότησης της δημόσιας δαπάνης για το φάρμακο και συμβάλλουν στο να στερηθεί ο Έλληνας ασθενής νέες, καινοτόμες θεραπείες, των οποίων η είσοδος στη χώρα, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν είναι βιώσιμη.

Κλείνοντας, δυστυχώς δυσοίωνα, το 2024, και ενόψει του νέου έτους ο ΣΦΕΕ ζητά τη διαμόρφωση επιτέλους μιας βιώσιμης εθνικής φαρμακευτικής πολιτικής, με επίκεντρο τον ασθενή, με στόχο την καλή Δημόσια Υγεία και τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και των φαρμακευτικών επιχειρήσεων», καταλήγει η ανακοίνωση του Συνδέσμου.

Αξίζει να αναφερθεί πως μετά τη ΓΣ ακολούθησαν οι αρχαιρεσίες του Συνδέσμου από τις οποίες προήλθαν τα νεοεκλεγέντα μέλη που θα απαρτίσουν το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου.

Το περιεχόμενο του ψηφίσματος αναφέρει τα εξής:

«Πάνω από μία δεκαετία ο φαρμακευτικός προϋπολογισμός είναι ανεπαρκής:

·         Το 2012, η συνολική φαρμακευτική δαπάνη ήταν € 4,3 δις και η συμμετοχή της Πολιτείας € 3,6 δις.

·         Το 2023 η συνολική φαρμακευτική δαπάνη εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα € 7,1 δις, ενώ η συμμετοχή της Πολιτείας είναι μόλις € 2,8 δις.

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά τα τελευταία έντεκα (11) χρόνια αυξήθηκε κατά 65%, ενώ η δημόσια χρηματοδότηση μειώθηκε κατά 22% κυρίως ένεκα της κρίσης.

Το αποτέλεσμα είναι η καινοτομία να τιμωρείται σε ένα κλάδο που προσφέρει τόσα πολλά στο σύστημα υγείας, στην οικονομία, στην έρευνα, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, με μια υπερβολική υπερφορολόγηση που φρενάρει την ανάπτυξη, ενώ το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πως οι Έλληνες ασθενείς περιμένουν περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ για πρόσβαση σε νέα φάρμακα.

Η συνολική συνεισφορά του φαρμακευτικού κλάδου στην ελληνική οικονομία είναι σημαντική, παρά το γεγονός ότι ο μηχανισμός υποχρεωτικών επιστροφών αποτελεί σημαντικό οικονομικό βάρος για τις επιχειρήσεις του κλάδου.

Η συνολική επίδραση του φαρμακευτικού κλάδου στην ελληνική οικονομία, σε όρους ΑΕΠ εκτιμάται σε 6,2 δισ. ευρώ (3,3% του ΑΕΠ).

·         Η συνολική συνεισφορά στην απασχόληση εκτιμάται σε 108.000 θέσεις εργασίας, ενώ

·         Η επίδραση στα φορολογικά έσοδα από τη δραστηριότητα του φαρμακευτικού κλάδου εκτιμάται περίπου στα 1,7 δισ. ευρώ.

·         Ταυτόχρονα, τα τελευταία 11 χρόνια, οι εταιρείες-μέλη του ΣΦΕΕ έχουν συνεισφέρει περισσότερα από 18,1 δισ. ευρώ μέσω υποχρεωτικών επιστροφών, καλύπτοντας την έλλειψη δημόσιων πόρων και εξασφαλίζοντας συνεχή πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες.

Στρέφοντας το βλέμμα προς το μέλλον, διαπιστώνουμε πως ο φαρμακευτικός τομέας παρέχει μια τεράστια ευκαιρία για την Ελλάδα και την ευρύτερη Ευρώπη. Η υγεία είναι το πολυτιμότερο αγαθό μας και με τις διαμορφούμενες τάσεις στο δημογραφικό και το φορτίο των χρόνιων ασθενειών, οι υγειονομικές ανάγκες των ανθρώπων αυξάνονται.

Καθώς η Κυβέρνηση καθοδηγεί την Ελλάδα σε μια ευρεία οικονομική μετάβαση, είναι πλέον καιρός οι φαρμακευτικές πολιτικές να μετατοπιστούν από τους βραχυπρόθεσμους ελέγχους κόστους που καθόρισαν την τελευταία δεκαετία, προς την παροχή της καλύτερης μακροπρόθεσμης υγείας για το μέλλον των ανθρώπων, με βιώσιμους όρους για τους παρόχους.

Σε επίπεδο ΕΕ, η επικείμενη αναθεώρηση της φαρμακευτικής νομοθεσίας, αν προχωρήσει όπως αρχικά προτάθηκε, θα καθυστερήσει περαιτέρω την πρόσβαση των Ευρωπαίων πολιτών στα φάρμακα που αναπτύσσονται σήμερα και θα μειώσει τα κίνητρα για την ανακάλυψη των φαρμάκων του αύριο. Τυχόν αρνητικές αλλαγές θα επηρεάσουν την Ελλάδα περισσότερο από άλλες χώρες. Δεν πρέπει να διακινδυνεύσουμε ένα βήμα προς τα πίσω».

Ο ΣΦΕΕ επικεντρώνεται σε τρεις βασικές προκλήσεις και σε συνεργασία με την Πολιτεία προσπαθεί να εκπονήσει τις ανάλογες δράσεις και πολιτικές:

1. Ενίσχυση της χρηματοδότησης και αντιμετώπιση του προβλήματος των υπέρογκων επιστροφών – Αποδοτικότερη διάθεση πόρων μέσω ψηφιακών εργαλείων και ελέγχων.

2. Πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

3. Ενίσχυση του αποτυπώματος της φαρμακοβιομηχανίας στην Εθνική Οικονομία, μέσω επενδύσεων σε παραγωγή, έρευνα και ανάπτυξη, συνεργασίες μεταξύ Ελληνικών και Διεθνών εταιριών και παροχή υπηρεσιών.

«Ο δρόμος προς μια βιώσιμη πολιτική υγείας και φαρμάκου στην Ελλάδα είναι περίπλοκος, αλλά με την αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων, θα βαδίσουμε προς τη σωστή κατεύθυνση. Η συνεργασία μεταξύ Κυβέρνησης και βιομηχανίας είναι απαραίτητη για την επίτευξη βιώσιμων λύσεων που θα εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας. Η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να σφραγιστεί με μια διμερή συμφωνία, για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, μεταξύ Πολιτείας και Φαρμακοβιομηχανίας, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, ως ένδειξη αμοιβαίας εμπιστοσύνης και δέσμευσης και ταυτόχρονα ως εγγύηση της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας», καταλήγει το ψήφισμα της ΓΣ του ΣΦΕΕ.

Οι εκλογές στον ΣΦΕΕ και τα νέα πρόσωπα

Μετά τη ΓΣ ακολούθησαν οι εκλογές για να αναδειχτούν τα νέα μέλη του 11μελούς ΔΣ του ΣΦΕΕ. Πέντε νέα πρόσωπα, μεταξύ εκείνων που επανεκλέγονται, εισέρχονται στο νέο ΔΣ του Συνδέσμου, που θα συγκροτηθεί σε σώμα τις επόμενες ημέρες: οι κ.κ. Jakoncic Agata, Παπαγιάννης Κωνσταντίνος, Σωτηρίου Χρήστος, Μπερμπεριάν Κυριάκος και Zanetti Cornelia.

Ειδικότερα, το νέο ΔΣ θα συγκροτηθεί από τα παρακάτω μέλη (κατατάσσονται με βάση τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν):

1. Παναγούλιας Κωνσταντίνος, Vian (45)

2. Παπαδημητρίου Ολύμπιος, Novo Nordisk (40)

3. Χουλιάρα Έλενα, AstraZeneca (34)

4. Αναγνωστάκης Δημήτρης, Boehringer Ingelheim Hellas (31)

5. Φιλιώτης Σπύρος, Pharmaserve-Lilly (31)

6. Jakoncic Agata, MSD (30)

7. Παπαγιάννης Κωνσταντίνος, Novartis (29)

8. Σωτηρίου Χρήστος, Win Medica (29)

9. Γιαννουλέας Παναγιώτης, Lavipharm (28)

10. Μπερμπεριάν Κυριάκος, Genesis Pharma (27)

11. Zanetti Cornelia, Takeda (24)

Στην εκλογική διαδικασία συμμετείχαν και οι:

·         Κάτσικας Μάριος, Faran (23)

·         Ραγκούσης Νίκος, LEO (23)

·         Ραγκούσης Ζαχαρίας, Pfizer (21)

·         Πολίτης Γρηγόριος, Menarini (15)

·         Birroccio Antonino GSK (15)

·         Παναγάκης Γεώργιος, Viatris (14)

Το απερχόμενο ΔΣ του ΣΦΕΕ αποτελούσαν οι:

·         Ολύμπιος Παπαδημητρίου – Πρόεδρος ΣΦΕΕ – Γενικός Διευθυντής Novo Nordisk

·         Κωνσταντίνος Παναγούλιας Αναπληρωτής Πρόεδρος Αντιπρόεδρος ΒΙΑΝΕΞ και Γενικός Διευθυντής ΒΙΑΝ

·         Ζαχαρίας Ραγκούσης – Αντιπρόεδρος ΣΦΕΕ – Υπεύθυνος Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας και Αποζημίωσης – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Pfizer Ελλάδας, Κύπρου & Μάλτας

·         Σταύρος Θεοδωράκης – Αντιπρόεδρος ΣΦΕΕ – Υπεύθυνος Τιμολόγησης – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Chiesi Ελλάδας & Κύπρου

·         Δημήτρης Αναγνωστάκης – Αντιπρόεδρος ΣΦΕΕ – Υπεύθυνος Επιστημονικών Θεμάτων και Κλινικών Μελετών – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Boehringer Ingelheim Ελλάδας & Κύπρου

·         Νίκος Ραγκούσης – Γενικός Γραμματέας – Υπεύθυνος για θέματα Τεκμηρίωσης – Διευθύνων Σύμβουλος LEO Pharma

·         Παναγιώτης Γιαννουλέας – Ταμίας – Chief Operations Officer & Country Manager του Ομίλου Lavipharm

·         Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου

·         Νικόλαος Βαρελάς – Μέλος Δ.Σ. ΣΦΕΕ – Διευθύνων Σύμβουλος Galenica

·         Μάριος Κάτσικας – Μέλος Δ.Σ. ΣΦΕΕ – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Faran

·         Σπύρος Φιλιώτης – Μέλος Δ.Σ. ΣΦΕΕ – Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντής Pharmaserve–Lilly

·         Έλενα Χουλιάρα – Μέλος Δ.Σ. ΣΦΕΕ – Πρόεδρος & Διευθύνουσα Σύμβουλος

Ο Σύνδεσμος επισημαίνει πως η Ελλάδα, αποτελεί μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα, υποδεικνύοντας ως αιτίες τη χαμηλή δημόσια χρηματοδότησης αλλά και το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών που πληρώνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες.

Αναλυτικά, η δήλωση του ΣΦΕΕ:

Σε συνέχεια της γνωμοδότησης της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (ENVI), ο ΣΦΕΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία της ύπαρξης ενός ισχυρού και προβλέψιμου πλαισίου κινήτρων για τη φαρμακοβιομηχανία, τους ασθενείς και τα ευρωπαϊκά και εθνικά συστήματα υγείας.

Ωστόσο, παρά τις βελτιώσεις που έχουν γίνει σε σχέση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η μείωση των κινήτρων για την Έρευνα και Ανάπτυξη νέων καινοτόμων φαρμάκων στην Ευρώπη καθιστά την Ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία λιγότερο ανταγωνιστική, σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου. Παράλληλα, εξακολουθούμε να μη μπορούμε να αντιληφθούμε πώς η μείωση των κινήτρων για την ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων θεραπειών μπορεί να είναι προς το όφελος των ασθενών.

Η Ελλάδα, αποτελεί μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις όσον αφορά στην πρόσβαση των ασθενών σε φάρμακα και ιδιαίτερα σε καινοτόμα, με μόλις 40 από τα 160 να είναι πλήρως διαθέσιμα στους πολίτες (την περίοδο 2018-2021), κυρίως για λόγους που σχετίζονται με την σταθερά χαμηλή δημόσια χρηματοδότησης αλλά και το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών που καλούνται να καταβάλουν οι φαρμακευτικές εταιρείες.

Καθώς οι διαβουλεύσεις για τη νέα φαρμακευτική νομοθεσία θα συνεχιστούν, χαιρετίζουμε την ευκαιρία για συνεχή διάλογο σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η έρευνα, η ανάπτυξη και η παραγωγή νέων θεραπειών μπορούν να συμβάλουν στην δημιουργία μιας ανταγωνιστικής και ανθεκτικής Ευρώπης, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους σε μικρές χώρες, όπως η Ελλάδα, θα διασφαλιστεί η συνεχής και έγκαιρη πρόσβαση των πολιτών σε νέες και καινοτόμες θεραπείες.

Στη συζήτηση, η οποία πραγματοποιήθηκε βάσει των κανόνων Chatham House, και στην οποία συμμετείχε και η Γενική Γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής, κυρία Παυλίνα Καρασιώτου, συζητήθηκαν διεξοδικά οι άμεσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο φαρμακευτικός κλάδος, καθώς και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν.

H εκδήλωση αποτέλεσε το 8ο Executive Briefing του ΣΦΕΕ. Μέσα από τις συναντήσεις αυτές ο Σύνδεσμος έχει καθιερώσει μια σταθερή επικοινωνία τόσο με τα μέλη της Κυβέρνησης όσο και τους φορείς που σχετίζονται με τον χώρο του Φαρμάκου, της Υγείας, της Οικονομίας και της ευρύτερης πολιτικής.